Βουλή: Πως διαμορφώνεται πλέον το νέο πολιτικό σκηνικό

Συν­θή­κες ακραίας ρευ­στο­ποί­η­σης ανα­πτύσ­σο­νται στο πολι­τικό σκηνικό αλλοιώ­νο­ντας σημα­ντικά τους συσχε­τι­σμούς δυνά­μεων και τους ρόλους που κατέ­νει­μαν με ξεκά­θαρο τρόπο οι ψηφο­φό­ροι στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου 2023.

Για πρώτη φορά στην 50ετή μετα­πο­λι­τευ­τική ιστορία της χώρας, κόμμα εκπί­πτει του ισχυ­ρό­τε­ρου αντι­πο­λι­τευ­τι­κού αξιώ­μα­τος ενώ σε μόλις 17 μήνες πολι­τι­κής κανο­νι­κό­τη­τας έχουν ανε­ξαρ­τη­το­ποι­η­θεί 32 βου­λευ­τές από 6 κόμματα. Παράλ­ληλα, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αλλάξει δύο αρχη­γούς, με τον Σωκράτη Φάμελλο να εκλέ­γε­ται την Κυριακή νέος πρό­ε­δρος του κόμ­μα­τος. Την ίδια στιγμή η πολι­τική γεω­γρα­φία απέ­κτησε δύο νέα κόμματα, την Νέα Αρι­στερά και το Κίνημα Δημο­κρα­τίας του Στέ­φα­νου Κασ­σε­λάκη.

Το συνεχώς μετα­βαλ­λό­μενο σκηνικό επα­να­φέ­ρει στη μνήμη την άγρια μνη­μο­νιακή περίοδο η οποία στο «απόγειο» της, στις 12 Φεβρουα­ρίου 2012, αμέσως μετά την ψήφιση του 2ου μνη­μο­νίου, παρή­γαγε 52 «ανέ­στιους» βου­λευ­τές και αρκετά κόμματα – πυρο­τε­χνή­ματα.

Αν, ωστόσο, τότε οι πρω­τό­γνω­ρες συν­θή­κες χρε­ο­κο­πίας δικαιο­λο­γού­σαν την ανε­ξέ­λεγ­κτη περι­δί­νηση του πολι­τι­κού κατε­στη­μέ­νου, σήμερα ποιες δυνά­μεις ωθούν τις τεκτο­νι­κές αλλαγές και μάλιστα σε ανύ­πο­πτο πολι­τικά χρόνο, δυόμιση χρόνια πριν τις επό­με­νες εκλογές; Η απά­ντηση φαί­νε­ται πως είναι πιο πεζή σε σχέση με τις εντυ­πώ­σεις ευρύ­τε­ρων ανα­κα­τα­τά­ξεων που δημιουρ­γούν τα στα­τι­στικά νούμερα του κατα­κερ­μα­τι­σμού. Αρκεί κανείς να δει ότι βασικοί τρο­φο­δό­τες της δεξα­με­νής των ανε­ξάρ­τη­των είναι μόνο δύο κόμματα. Ο ΣΥΡΙΖΑ που διάγει παρα­τε­τα­μένη περίοδο δια­με­λι­σμού και οι Σπαρ­τιά­τες, ένα κόμμα – μόρφωμα που λει­τούρ­γησε ως πολι­τικό όχημα ευκαι­ρίας για τις επι­διώ­ξεις του έγκλει­στου Ηλία Κασι­διάρη. Από τα συγκε­κρι­μένα δύο κόμματα προ­έρ­χο­νται οι 25 από τους συνο­λικά 32 ανε­ξάρ­τη­τους.

Ο ΣΥΡΙΖΑ 

Ο τεμα­χι­σμός του ΣΥΡΙΖΑ ξεκί­νησε το 2015 και με σχετική συνέ­πεια συνε­χί­ζε­ται έως και σήμερα δια­μορ­φώ­νο­ντας σκηνικό πολι­τι­κού Φράν­κε­σταϊν στον χώρο της κεντρο­α­ρι­στε­ράς. Μεταξύ του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ συνω­στί­ζο­νται ο ΣΥΡΙΖΑ και του­λά­χι­στον 4 κόμματα που προ­έ­κυ­ψαν από τα σπλάχνα του. Η Πλεύση Ελευ­θε­ρίας της Ζωής Κων­στα­ντο­πού­λου, η Νέα Αρι­στερά, το ΜεΡΑ25 του Γιάνη Βαρου­φάκη και το νεο­πα­γές κόμμα “Κίνημα Δημο­κρα­τίας” του Στέ­φα­νου Κασ­σε­λάκη.

Στην τρέ­χουσα κοι­νο­βου­λευ­τική περίοδο από την Κου­μουν­δού­ρου έχουν απο­χω­ρή­σει 18 βου­λευ­τές, με τους πρώτους 11 (Ε. Αχτσιό­γλου, Δ. Τζα­να­κό­που­λος, Ν. Ηλιό­που­λος, Σ. Ανα­γνω­στο­πού­λου, Θ. Φωτίου, Ε. Τσα­κα­λώ­τος, Π. Πέρκα, Μ. Τζούφη, Α. Χαρί­τσης, Χ. Ζεϊμπέκ, Ο. Φερχάτ) να δημιουρ­γούν την δική τους ΚΟ με τίτλο Νέα Αρι­στερά, τους υπό­λοι­πους 6 (Ρ. Χρη­στί­δου, Θ. Τζάκρη, Α. Αυλω­νί­της, Π. Παππάς, Γ. Πούλου, Κ. Μάλαμα) να κατευ­θύ­νο­νται προς το νέο κόμμα Κασ­σε­λάκη και την Αθηνά Λινού να παρα­μέ­νει πολι­τικά «ανέστια».

Ωστόσο, για να δημιουρ­γη­θεί νέα κοι­νο­βου­λευ­τική ομάδα και να απο­κτή­σει εκπρο­σώ­πηση το κόμμα Κασ­σε­λάκη στην Βουλή απαι­τού­νται του­λά­χι­στον 10 βου­λευ­τές. Το εγχεί­ρημα δεν είναι δύσκολο καθώς πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν ότι το προ­σε­χές διά­στημα θα υπάρ­ξουν και νέες απο­χω­ρή­σεις από την μήτρα του ΣΥΡΙΖΑ. Οι ίδιες πηγές υπο­στη­ρί­ζουν ότι πιθα­νό­τερη είναι η ανε­ξαρ­τη­το­ποί­ηση του Γιάννη Σαρα­κιώτη ενώ ακο­λου­θούν οι κ.κ. Ευάγ­γε­λος Απο­στο­λά­κης και Γιώργος Γαβρή­λος.

Σε αυτό το κλίμα θα πρέπει να συνε­κτι­μη­θούν και οι ενδε­χό­με­νες φυγό­κε­ντρες δυνά­μεις που θα προ­κα­λέ­σει το τελικό απο­τέ­λε­σμα των εσω­κομ­μα­τι­κών εκλογών.

Η επι­κρά­τηση του Σωκράτη Φάμελ­λου και της ομάδας των «87» ίσως φέρει πιο κοντά στην έξοδο όσους άσκησαν σκληρή κριτική στις απο­φά­σεις του πρό­σφα­του επει­σο­δια­κού συνε­δρίου όπως η κυρία Νίνα Κασι­μάτη.

Το κόμμα Κασ­σε­λάκη

Πάντως, στην περί­πτωση που το κόμμα Κασ­σε­λάκη δεν κατα­φέ­ρει να συγκε­ντρώ­σει 10 βου­λευ­τές προ­ερ­χό­με­νους από τον ΣΥΡΙΖΑ για να συγκρο­τή­σει την δική του κοι­νο­βου­λευ­τική παρου­σία, θα ανα­ζη­τή­σει πρό­θυ­μους από την συνο­λική δεξα­μενή των ανε­ξάρ­τη­των.

Βέβαια, ο κατά­λο­γος των προ­σώ­πων που θα μπο­ρού­σαν να συνερ­γα­στούν είναι σχετικά περιο­ρι­σμέ­νος παρά την ιδε­ο­λο­γική θολούρα που χαρα­κτη­ρί­ζει το νέο κόμμα. Εγγύ­τε­ροι συνο­μι­λη­τές θεω­ρού­νται οι Μιχάλης Χουρ­δά­κης και Αρετή Παπαϊ­ω­άν­νου. Οι προ­ερ­χό­με­νοι από την Πλεύση Ελευ­θε­ρίας βου­λευ­τές άλλωστε έδειξαν πρό­σφατα ότι δεν έχουν κανένα πρό­βλημα να συνε­ται­ρι­στούν ακόμα και με τους ακρο­δε­ξιούς πρώην Σπαρ­τιά­τες για να απο­κτή­σουν οι ανε­ξάρ­τη­τοι κοι­νο­βου­λευ­τική εκπρο­σώ­πηση.

Οι αντοχές της ΝΔ

Σε αυτό το σκηνικό φυγό­κε­ντρων δυνά­μεων η Νέα Δημο­κρα­τία εμφα­νί­ζει προς ώρας στοι­χεία αντοχής. Μετά απο μια περίοδο στενού πρέ­σινγκ τα δεξιό­τερα κόμματα δεί­χνουν πως έχουν πιάσει τα ανώτατα δημο­σκο­πικά ποσοστά τους. Παράλ­ληλα, η δια­γραφή του πρώην πρω­θυ­πουρ­γού και προ­έ­δρου του κόμ­μα­τος, Αντώνη Σαμαρά, φαί­νε­ται πως προ­κα­λεί ισχυρή συναι­σθη­μα­τική φόρτιση και αμη­χα­νία, όχι όμως αμφι­σβή­τηση της κοι­νο­βου­λευ­τι­κής συνοχής.

Είναι επίσης ενδει­κτικό ότι οι τρεις απο­χω­ρή­σεις από την γαλάζια ΚΟ (Λ. Αυγε­νά­κης, Μ. Σαλμάς, Α. Σαμαράς) προ­ήλ­θαν από δια­γρα­φές ενώ είναι αρκετά πιθανή η επι­στροφή του κ. Αυγε­νάκη αμέσως μετά την ψήφιση του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού το βράδυ της 17ης Δεκεμ­βρίου.

Χαρα­κτη­ρι­στικά ισχυρής αντοχής εμφά­νισε και η ΚΟ του ΠΑΣΟΚ που ξεπέ­ρασε την εσω­κομ­μα­τική κρίση και την αμφι­σβή­τηση του Νίκου Ανδρου­λάκη και σήμερα απο­λαμ­βά­νει τα προ­νό­μια της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης, έστω και ως απο­τέ­λε­σμα της κατα­κρή­μνι­σης του ΣΥΡΙΖΑ. Από την «πράσινη» ομάδα έχει δια­γρα­φεί μόλις ένας βου­λευ­τής, ο Μπουρ­χάν Μπαράν για ποινική υπόθεση φαρ­μα­κευ­τι­κών συντα­γο­γρα­φή­σεων. Την ίδια στιγμή ορι­σμέ­νοι βου­λευ­τές της Κου­μουν­δού­ρου θα έβλεπαν θετικά μια μετα­γραφή τους στην Χαρι­λάου Τρι­κούπη.

Αντί­στοιχη συνοχή εμφα­νί­ζει και η Ελλη­νική Λύση. Ο κ. Κυριά­κος Βελό­που­λος έχει δια­γρά­ψει μόνο τον βου­λευτή Επι­κρα­τείας, Παύλο Σαράκη, βάζο­ντας έτσι τέλος σε μια συνερ­γα­σία που εξ αρχής φαι­νό­ταν εξαι­ρε­τικά δύσκολη. Τα μόνα κόμματα που απο­δει­κνύ­ο­νται πλήρως ανθε­κτικά είναι το ΚΚΕ και η Νίκη. Αυτό βέβαια δεν σημαί­νει ότι για το κόμμα του Δημήτρη Νατσιού δεν υπάρ­χουν εσω­τε­ρικά προ­βλή­ματα. Βου­λευ­τές όπως οι κ.κ. Γιώργος Απο­στο­λά­κης, Νίκος Βρεττός και Νίκος Παπα­δό­που­λος σπεύ­δουν κατά καιρούς να επι­κρί­νουν απο­φά­σεις της ηγεσίας.

Από την άλλη πλευρά οι Σπαρ­τιά­τες βρί­σκο­νται στην δια­κε­καυ­μένη ζώνη της διά­λυ­σης. Το κόμμα – μόρφωμα μετά την απο­χώ­ρηση 7 μελών έχει απο­μεί­νει με μόλις 5 βου­λευ­τές και πλέον αρκεί μια ακόμα φυγή για να πάψει να υφί­στα­ται ως ΚΟ. Στην επι­κίν­δυνη ζώνη με 6 βου­λευ­τές βρί­σκε­ται και η Πλεύση Ελευ­θε­ρίας της Ζωής Κων­στα­ντο­πού­λου, ωστόσο όλα δεί­χνουν ότι μετά την απο­χώ­ρηση των Χουρ­δάκη – Παπαϊ­ω­άν­νου δεν θα υπάρ­ξουν άλλες ανε­ξαρ­τη­το­ποι­ή­σεις.

Ο «χάρτης» των ανε­ξαρ­τή­των βου­λευ­τών

Οι προ­ερ­χό­με­νοι από τον ΣΥΡΙΖΑ (7):

Αθηνά Λινού

Ραλλία Χρη­στί­δου

Αλέ­ξαν­δρος Αυλω­νί­της

Πέτρος Παππάς

Κυριακή Μάλαμα

Θεοδώρα Τζάκρη

Γιώτα Πούλου

Από τους Σπαρ­τιά­τες (7):

Χάρης Κατσι­βαρ­δάς

Γιώργος Μανού­σος

Γιάννης Δημη­τρο­κάλ­λης

Διο­νύ­σης Βαλ­το­γιάν­νης

Γιώργος Ασπιώ­της

Μιχάλης Γαυ­γιω­τά­κης

Κων­στα­ντί­νος Φλώρος

Από την ΝΔ (3)

Μάριος Σαλμάς

Λευ­τέ­ρης Αυγε­νά­κης

Αντώνης Σαμαράς

Από την Πλεύση Ελευ­θε­ρίας (2)

Μιχάλης Χουρ­δά­κης

Αρετή Παπαϊ­ω­άν­νου

Από την Ελλη­νική Λύση (1)

Παύλος Σαράκης

Από το ΠΑΣΟΚ (1)

Μπουρ­χάν Μπαράν

Η αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση και τα προ­νό­μιά της

Την περα­σμένη Παρα­σκευή αφαι­ρέ­θηκε και επι­σή­μως ο τίτλος της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης από τον ΣΥΡΙΖΑ και επι­δό­θηκε στο ΠΑΣΟΚ κατα­γρά­φηκε έτσι για πρώτη φορά στα μετα­πο­λι­τευ­τικά χρονικά η απώλεια του συγκε­κρι­μέ­νου αξιώ­μα­τος χωρίς να μεσο­λα­βή­σουν εκλογές. Πλέον, το ΠΑΣΟΚ ανα­δει­κνύ­ε­ται δεύτερη κοι­νο­βου­λευ­τική δύναμη με 31 βου­λευ­τές έναντι 29 του ΣΥΡΙΖΑ και ο κ. Νίκος Ανδρου­λά­κης κηρύσ­σε­ται αρχηγός αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης κατα­λαμ­βά­νο­ντας το τέταρτο τη τάξει πολι­τικό αξίωμα μαζί με τα συμ­βο­λικά, κοι­νο­βου­λευ­τικά και λει­τουρ­γικά προ­νό­μια.

Ο συγκε­κρι­μέ­νος τίτλος εμπε­ριέ­χει ισχυ­ρούς πολι­τι­κούς συμ­βο­λι­σμούς οι οποίοι απορ­ρέ­ουν κυρίως από τα εκλο­γικά ποσοστά. Έως σήμερα αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση ήταν το κόμμα που έβγαινε δεύτερο στις εθνικές εκλογές, απο­τε­λούσε τον ισχυ­ρό­τερο αντί­παλο της εκά­στοτε κυβέρ­νη­σης και συνήθως συγκέ­ντρωνε αυξη­μέ­νες πιθα­νό­τη­τες να κυβερ­νή­σει. Πέραν αυτών, το κόμμα της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης απο­λαμ­βά­νει λει­τουρ­γικά προ­νό­μια τα οποία διευ­κο­λύ­νουν το κοι­νο­βου­λευ­τικό του έργο. Ειδι­κό­τερα, ο αρχηγός της μεί­ζο­νος αντι­πο­λί­τευ­σης στήνει το πολι­τικό του στρα­τη­γείο στο πολυ­τε­λές γραφείο «69» που βρί­σκε­ται σταθερά στο ισόγειο του Μεγάρου της Βουλής και στην απέ­να­ντι γωνία από την πρω­θυ­πουρ­γική πτέρυγα.

Από αυτό το σημείο τα προη­γού­μενα 15 χρόνια οργά­νω­ναν τις αντι­πο­λι­τευ­τι­κές τους επι­θέ­σεις οι Γιώργος Παπαν­δρέου, Αντώνης Σαμαράς, Αλέξης Τσίπρας και Κυριά­κος Μητσο­τά­κης. Επίσης, ο αρχηγός της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης δικαιού­ται να διο­ρί­ζει συνο­λικά 10 έμπι­στους, μετα­κλη­τούς υπαλ­λή­λους, του­λά­χι­στον 1 παρα­πάνω σε σχέση με τους προ­έ­δρους των μικρό­τε­ρων κοι­νο­βου­λευ­τι­κών κομ­μά­των και 3 κοι­νο­βου­λευ­τι­κούς εκπρο­σώ­πους έναντι 2 που έχουν οι υπό­λοι­ποι.

Σε πολι­τικό επίπεδο ο κ. Ανδρου­λά­κης, ως επι­κε­φα­λής της αντι­πο­λί­τευ­σης θα λαμ­βά­νει το λόγο αμέσως μετά την ομιλία του πρω­θυ­πουρ­γού και θα δικαιού­ται μεγα­λύ­τερο χρόνο σε σχέση με τους αρχη­γούς των μικρό­τε­ρων κομ­μά­των.

Επι­πρό­σθετα, το ΠΑΣΟΚ αποκτά ενι­σχυ­μένη παρου­σία σε κρί­σι­μες κοι­νο­βου­λευ­τι­κές επι­τρο­πές. Ειδι­κό­τερα, θα απο­κτή­σει την θέση αντι­προ­έ­δρου στην Επι­τροπή Θεσμών και Δια­φά­νειας η οποία κατα παρά­δοση απο­τε­λεί πεδίο στενού ελέγχου των κυβερ­νη­τι­κών πεπραγ­μέ­νων. Παράλ­ληλα, ανα­μέ­νε­ται να απο­κτή­σει μια επι­πλέον θέση – και να τις αυξή­σεις σε 3 – στο κορυ­φαίο κοι­νο­βου­λευ­τικό όργανο που είναι η Διά­σκεψη των Προ­έ­δρων.

Πλέον ΝΔ και ΠΑΣΟΚ θα έχουν την δυνα­τό­τητα συμπλή­ρω­σης της αυξη­μέ­νης πλειο­ψη­φίας των 3/5 για τον διο­ρι­σμό προ­έ­δρων ανε­ξάρ­τη­των αρχών. Τέλος, βου­λευ­τής του ΠΑΣΟΚ θα αντι­κα­τα­στή­σει τον συνά­δελφο του από τον ΣΥΡΙΖΑ που είχε οριστεί μέλος της Επι­τρο­πής “Πόθεν Εσχες”. Στην συγκε­κρι­μένη επι­τροπή η αντι­πο­λί­τευση εκπρο­σω­πεί­ται μόνο από την αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση