H συγγραφέας Δικαία Μαραβέλια σε μια συνέντευξη για τη ζωή στη Σύμη που τόσο αγαπά

Στη μαγευ­τική Σύμη, το νησί που αγκα­λιά­ζε­ται από τα κρυ­στάλ­λινα νερά του Αιγαίου και τις γρα­φι­κές γει­το­νιές, ζει και εργά­ζε­ται η Δικαία Μαρα­βέ­λια. Γεν­νη­μένη και μεγα­λω­μένη στο ειδυλ­λιακό νησί των Δωδε­κα­νή­σων, η Δικαία έχει επι­λέ­ξει να μείνει πιστή στις ρίζες της, εκφρά­ζο­ντας καθη­με­ρινά την αγάπη της για τον τόπο της μέσα από τα έργα και τις δρα­στη­ριό­τη­τές της. Μαζί με τον σύζυγό της και τα τρία τους παιδιά, δια­χει­ρί­ζο­νται οικο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις στη Σύμη, ενώ παράλ­ληλα η ίδια έχει αφιε­ρω­θεί στη μεγάλη της αγάπη, τη συγ­γραφή.

Από το 2016, όταν κυκλο­φό­ρησε το πρώτο της βιβλίο «Ζεστό ψωμί και κόκκινη κορδέλα» σε συνερ­γα­σία με την Ανα­στα­σία Κοριν­θίου, η Δικαία Μαρα­βέ­λια έχει απο­δεί­ξει πως η δημιουρ­γι­κό­τητά της αντλεί δύναμη από τις ρίζες και τις παρα­δό­σεις της Σύμης. Το 2017, σε συνερ­γα­σία με τον Εμμα­νουήλ Μοράρη, εξέδωσε ένα ημε­ρο­λό­γιο που συν­δυά­ζει παρα­δο­σια­κές συντα­γές με προ­σω­πι­κές ανα­μνή­σεις, προ­σφέ­ρο­ντας κάτι πολύ περισ­σό­τερο από ένα συνη­θι­σμένο βιβλίο μαγει­ρι­κής. Το 2019, μας χάρισε το τρίτο της βιβλίο, «Αγνή», και έχει επίσης συμ­με­τά­σχει σε συλ­λο­γικά έργα, απο­δει­κνύ­ο­ντας την πολυ­διά­στατη φύση της γραφής της. Σήμερα, μέσα από τις «Προ­πο­νή­σεις λέξεων», μας προ­σκα­λεί να κοι­τά­ξουμε μπροστά με αισιο­δο­ξία και αν χρεια­στεί να κοι­τά­ξουμε πίσω, να το κάνουμε χαμο­γε­λώ­ντας.

Γεν­νη­θή­κατε, μεγα­λώ­σατε και ζείτε μόνιμα στη Σύμη. Τι συμ­βο­λί­ζει για εσάς αυτός ο τόπος;

Η Σύμη είναι για εμένα πολλά περισ­σό­τερα από ένα νησί. Είναι το σπίτι μου, το μέρος όπου γεν­νή­θηκα και μεγά­λωσα. Συμ­βο­λί­ζει για εμένα την ασφά­λεια, την οικειό­τητα και τη συνέ­χιση των αξιών που κλη­ρο­νό­μησα, είναι το σημείο ανα­φο­ράς μου, το μέρος όπου οι ρίζες μου είναι βαθιά ριζω­μέ­νες και όπου βρίσκω πάντα τον εαυτό μου.

 Πώς θα περι­γρά­φατε τη ζωή στο νησί σε κάποιον που δεν το έχει επι­σκε­φθεί ποτέ;

Την ονο­μά­ζουν αρχό­ντισσα και όχι αδικα! Η Σύμη χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από τα χρω­μα­τι­στά νεο­κλα­σικά σπίτια που απλώ­νο­νται αμφι­θε­α­τρικά από το λιμάνι μέχρι εκεί που φτάνει το ματι σου. Η καθη­με­ρι­νό­τητα εδώ είναι ήρεμη. Οι κάτοι­κοι, ασχο­λού­νται με τον του­ρι­σμό. Τα πρωινά μας ξεκι­νούν με τον ήχο της καμπά­νας, ένα όμορφο ξύπνημα που θυμίζει νησί, μακριά από την ένταση και τη βιασύνη των πολεων.

Η Σύμη προ­σφέ­ρει εκπλη­κτι­κές φυσικές ομορ­φιές. Τα καθαρά, γαλά­ζο­πρα­σινα νερά της θάλασ­σας είναι ιδανικά για ατε­λεί­ω­τες βουτιές και κατα­δύ­σεις, ενώ το τοπίο δένει αρμο­νικά τα βουνά και τις δαντε­λω­τες παρα­λιες, το ορεινό μέρος του νησιου προ­σφέ­ρει μονα­δι­κές ευκαι­ρίες για πεζο­πο­ρία και εξε­ρεύ­νηση.

Η Σύμη προ­σελ­κύει του­ρί­στες κυρίως κατά τους καλο­και­ρι­νούς μήνες. Παρά τον του­ρι­σμό, το νησί δια­τη­ρεί την παρα­δο­σιακή του ατμό­σφαιρα. Οι επι­σκέ­πτες μπορούν ν’ απο­λαύ­σουν την τοπική κουζίνα, να επι­σκε­φθούν τα ιστο­ρικά μονα­στή­ρια και να ζήσουν την αυθε­ντική νησιώ­τικη φιλο­ξε­νία. Η ζωή στη Σύμη προ­σφέ­ρει μια μονα­δική μίξη ηρεμίας, παρά­δο­σης και φυσικής ομορ­φιάς, κάνο­ντας το νησί έναν ιδανικό προ­ο­ρι­σμό για όσους επι­ζη­τούν αυθε­ντι­κές εμπει­ρίες μακριά από την πολυ­κο­σμία.

«Η Σύμη συμ­βο­λί­ζει για εμένα την ασφά­λεια, την οικειό­τητα και τη συνέ­χιση των αξιών που κλη­ρο­νό­μησα»

 Ποια είναι τα κύρια προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει σήμερα ένα μικρό νησί όπως η Σύμη;

Τα μικρά νησιά, όπως η Σύμη, αντι­με­τω­πί­ζουν μια σειρά από προ­κλή­σεις που επη­ρε­ά­ζουν την καθη­με­ρι­νό­τητα των κατοί­κων και την ανά­πτυξή τους. Κάθε φορά που μου κάνουν αυτή την ερώτηση απαντώ, αυτό το μπλε γύρω μας είναι θάλασσα… βασικό που το λες και πρό­βλημα ειδικά τους χει­με­ρι­νούς μήνες. Τα μικρά νησιά δια­θέ­τουν μόνο βασικές υγειο­νο­μι­κές υπο­δο­μές, με απο­τέ­λε­σμα οι κάτοι­κοι να χρειά­ζο­νται να ταξι­δεύ­ουν σε μεγα­λύ­τερα κέντρα για σοβαρά ιατρικά θέματα. Οι υπο­δο­μές, όπως οδικό δίκτυο, λιμάνια και ύδρευση, συχνά χρειά­ζο­νται βελ­τιώ­σεις. Η συντή­ρηση και ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών μπορεί να είναι δύσκολη λόγω των περιο­ρι­σμέ­νων πόρων και της απο­μα­κρυ­σμέ­νης τοπο­θε­σίας.

Αν και η Σύμη αντι­με­τω­πί­ζει αυτά τα προ­βλή­ματα, εμείς οι μόνιμοι κάτοι­κοι έχουμε μάθει και προ­σαρ­μο­ζό­μα­στε, να δια­τη­ρή­σουμε την ποιό­τητα ζωής μας και την πολι­τι­στική μας κλη­ρο­νο­μιά. Ωστόσο, η δημο­τική αρχή και η περι­φέ­ρεια καθη­με­ρινά αγω­νί­ζο­νται για κάτι καλύ­τερο.

Υπάρ­χουν πρω­το­βου­λίες ή μέτρα που λαμ­βά­νο­νται για τη δια­χεί­ριση του υπερ­του­ρι­σμού στο νησί;

Μέχρι φέτος η αλήθεια δεν ήταν τόσο έντονο το φαι­νό­μενο του υπερ­του­ρι­σμού, θεωρώ πως πρέπει να λάβει μέτρα ή κοι­νω­νία αλλά και εμείς οι ίδιοι αν θέλουμε να μη χάσουμε την αυθε­ντι­κό­τητα και να χαθούμε από τις ροές γιατί όσο κι αν φαί­νε­ται παρά­δοξο αφήνουν σημάδια αλλοί­ω­σης πίσω τους. Και δεν ανα­φέ­ρο­μαι μόνο στον ημε­ρη­σιο του­ρι­σμό αλλά και σ’ αυτόν που ήρθε και έμεινε και θέλει να επι­βά­λει τις δικές του ξενό­φερ­τες συνή­θειες.

Μαζί με τον Εμμα­νουήλ Κ. Μοράρη έχετε κυκλο­φο­ρή­σει ένα βιβλίο με παρα­δο­σια­κές συντα­γές της Σύμης, «Εκύλησε το τέτζερι κ’ ήβρε το καππάκι». Πώς δια­τη­ρού­νται οι τοπικές παρα­δό­σεις και έθιμα στο νησί;

Οι παρα­δό­σεις παίζουν σημα­ντικό ρόλο στη ζωή στη Σύμη. Τα πανη­γύ­ρια, οι γιορτές και οι θρη­σκευ­τι­κές τελετές δια­τη­ρού­νται ζωντα­νές, με τους κατοί­κους να συμ­με­τέ­χουν ενεργά. Η γιορτή του Αρχάγ­γε­λου Μιχαήλ στον Πανορ­μίτη είναι μια από τις πιο σημα­ντι­κές, προ­σελ­κύ­ο­ντας προ­σκυ­νη­τές απ’ όλη την Ελλάδα. Όσον αφορά τη γαστρο­νο­μία στην οποία ανα­φέ­ρε­ται και το βιβλίο, τα τελευ­ταία χρόνια, υπάρ­χουν επι­χει­ρή­σεις που καθη­με­ρινά πλέον δίνουν την ευκαι­ρία στον επι­σκέ­πτη αλλά και στον ντόπιο να γευτεί παρα­δο­σια­κές γεύσεις!

Αν και δρα­στη­ριο­ποιεί­στε σε οικο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις, παράλ­ληλα ασχο­λεί­στε και με τη συγ­γραφή. Πώς προ­έ­κυψε για εσάς αυτή η ενα­σχό­ληση;

 

Ξαφνικά μ’ ένα τηλε­φώ­νημα μιας φίλης που μου ζητούσε να γρά­ψουμε μαζί ένα βιβλίο, και το γράψαμε «Ζεστό ψωμί και κόκκινη κορδέλα» ο τίτλος του παιδιού. Βεβαίως πολλά και ωραία μαθή­ματα και σεμι­νά­ρια δημιουρ­γι­κής γραφής ηρθαν μαζί και έκτοτε όταν βρίσκω χρόνο γράφω!

Πρό­σφατα κυκλο­φο­ρή­σατε το βιβλίο σας «Προ­πο­νή­σεις Λέξεων» από τις εκδό­σεις Υδρο­πλάνο. Τι θα βρει ο ανα­γνώ­στης στις σελίδες αυτού του βιβλίου;

Είναι ένα βιβλίο αυτο­βελ­τιω­σης, με μικρά κείμενα βγαλ­μένα από την καθη­με­ρι­νό­τητα μου και μη. Ιστο­ρίες που γρά­φτη­καν με αφορμή μια λέξη που άκουσα, μια εικόνα που είδα, κάτι που θυμή­θηκα, αυτό που έζησα. Αυτό που δεν θα βρει είναι το δαχτυλο παρα­τε­τα­μένο και σου λέει αυτό να κάνεις.

Στο βιβλίο σας γράφετε: «Βαριά λέξη η ζωή αλλά και ελαφριά συνάμα». Πιστεύ­ετε ότι η ζωή έχει έναν καθο­λικό σκοπό ή είναι δια­φο­ρε­τι­κός για κάθε άτομο;

Η αντί­ληψη του σκοπού της ζωής, είναι προ­σω­πική και εξαρ­τά­ται από τις προ­σω­πι­κές αξίες και εμπει­ρίες. Ορι­σμέ­νοι άνθρω­ποι μπορεί να πιστεύ­ουν ότι υπάρχει ένας σκοπός για όλους, όπως η ανα­ζή­τηση της ευτυ­χίας, ή η εκπλή­ρωση ενός ονείρου και μιας ιδέας! Άλλοι μπορεί να θεωρούν ότι ο σκοπός της ζωής είναι ν’ αφήσουν πίσω τους μια κλη­ρο­νο­μιά, υστε­ρο­φη­μία! Αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε, λοιπον, πως ο σκοπός δια­φέ­ρει από άτομο σε άτομο, με κάθε άνθρωπο να δια­μορ­φώ­νει το δικό του νόημα και κατεύ­θυνση στη ζωή του.

Πιστεύ­ετε ότι ο θάνατος δίνει νόημα στη ζωή; Αν ναι, πώς;

Με τον πιο απλό τρόπο. Όταν ερχό­μα­στε αντι­μέ­τω­ποι με τον θάνατο τότε ακριβώς θυμο­μα­στε πώς πρέπει να ζήσουμε μ’ ένα τερά­στιο «πιο» μπροστά από κάθε λέξη, πράξη που μας θυμίζει ζωή.

Τι ρόλο παίζουν τα όνειρα και οι φιλο­δο­ξίες στη ζωή σας;

Τα όνειρα τ’ αγαπώ, είναι αυτά που τρο­φο­δο­τούν τις ελπίδες μου και όποτε βρί­σκε­ται η κατάλ­ληλη ευκαι­ρία τους δίνω σάρκα και οστά! Με τις φιλο­δο­ξίες δεν τα πάω καλά σαν λέξη με τρο­μά­ζει. Νιώθω πως με κάποιο τρόπο μας τυφλώ­νουν και χάνουμε την ουσία. Γι’ αυτό ελπίζω και δεν φιλο­δοξώ!

Ποια είναι η μεγα­λύ­τερη εσω­τε­ρική σας ανα­ζή­τηση αυτή τη στιγμή και πώς θα περι­γρά­φατε μια ιδανική ζωή για σας;

Θα ήθελα να μάθω τη Δικαία καλύ­τερα. Με αυτό το background δημιουργώ τη ζωή μου, δίνω χώρο στους οικεί­ους μου, βρίσκω τις αδυ­να­μίες μου, ανα­κα­λύ­πτω τις χαρές μου, ανα­θε­ωρώ και προχωρώ. Πιο πάνω είπαμε για το σκοπό της ζωής… ε;

Τι θέλετε να εισπρά­ξει ο ανα­γνώ­στης από την ανά­γνωση των βιβλίων σας;

Αυτό κι αν είναι προ­σω­πική υπόθεση. Έστω και μια λέξη μου να δώσει τροφή για σκέψη, θα με κάνει χαρού­μενη.«Θέλω να κοιτώ μπροστά, αλλά αν χρεια­στεί να κοιτάξω πίσω να το κάνω χαμο­γε­λώ­ντας»

Ποια είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον;

Τώρα λογικά κάποιος γελάει εκεί πάνω… Ότι έρθει να είναι αντι­με­τω­πί­σιμο, βέβαια εχω καποια δεκάδες όνειρα ακόμα, όπως να τελειώσω το βιβλίο που γράφω, να μπορώ να γυμνάζω το μυαλό και το σώμα μου και πολλά άλλα… αλλά ξέρεις όμως τι θέλω πιο πολύ, να κοιτώ μπροστά αλλά αν χρεια­στεί να κοιτάξω πίσω να το κάνω χαμο­γε­λώ­ντας!

Πηγή: ethnos.gr