ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Κάρπαθος: Πώς ο Οδυσσέας, η αρχαία σκόνη και η θάλασσα έπλασαν ανθρώπους στη μέση του πελάγους

news room 7 λεπτά ανάγνωση
e0b11ab4-85dd-407c-83d7-7f9e68ea25f3

Κάρ­πα­θος, εκεί που ο Οδυσ­σέας, η αρχαία σκόνη και η θάλασσα έπλασαν τους ανθρώ­πους κατα­με­σής του πελά­γους…

Τριάντα χρόνια πέρασαν από τότε που το μάτι έπεσε στην… τσόντα του χάρτη: Κάρ­πα­θος! Το νησί που δεν χωράει στον έντυπο παραλ­λη­λό­γραμμο Πολι­τικό Χάρτη της Ελλάδας και πλάι και σ’ άλλα Δωδε­κά­νησα μπαίνει σαν επι­σκέ­πτρια, στην κάτω γωνιά…

-Είναι μακριά, ούτε κου­βέ­ντα…

-Μα…

-Του χρόνου…

Κι εκείνο το «του χρόνου» σαν έφτανε να γίνει «εφέτος», ξανά «του χρόνου» γινό­τανε. Και περά­σανε χρόνια 30. Κι ένα πρωί ανοί­ξαμε τους χάρτες του απω­θη­μέ­νου πάλι και το κου­μπάσο του νου απόκαμε για να μετρή­σει Πειραιά-Κάρπαθο… Με το καράβι; Ώρες 13 χωρίς να πιάσει λιμάνια στην Κρήτη· 18 ώρες, με τους κάβους να δένουν σε Ηρά­κλειο και Σητεία· κι ανάμεσα Σαντο­ρίνη, Ανάφη, Κάσος…

-Πού να τρέ­χουμε τώρα; Αν έμπαινα σε αερο­πλάνο, με πτήση 18 ωρών φτάναμε στο Σίδνεϊ… αλλά δεν μπαίνω! Και τελικά πέρασα τη ράμπα του καρα­βιού. Κι αν δεν κου­βα­λάς έναν Οδυσσέα στην ψυχή σου, για Κάρπαθο δεν ταξι­δεύ­εις!

Χωρίς πολλά λόγια, οι άνθρω­ποι είναι ο προ­ο­ρι­σμός· κι’ όσο μακρύ και να ‘ναι το ταξίδι στο τέλος, σαν αράξεις και πατή­σεις στεριά, είναι σαν να μην μέτρη­σες όλα τα κύματα και τα λιμάνια του Αιγαίου… Απλά «μετράς» τους ανθρώ­πους και σε «μετράνε» κι αυτοί…

«Εμείς οι Καρ­πά­θιοι είμαστε περί­ερ­γοι»

Με το που ξεμπαρκάραμε- γιατί αν δεν ήταν μπάρκο οι 13 ώρες τι ήταν;- βγήκαμε σαν απο­κα­μω­μέ­νοι ναυαγοί στην ακτή. Ώρα 06:30 το πρωί και η Κάρ­πα­θος κοι­μά­ται. Ποιος νοιά­ζε­ται αν ήρθε το καράβι; Γέρο­ντας 80χρονος είδε στα μάτια μας τη φουρ­τούνα κι είπε να τη γαλη­νέ­ψει.

-Τι ψάχνετε;

-Το ξενο­δο­χείο Γ…

Χαμό­γελο πονηρό.

«Ποιος ξέρει πού να είναι… Πάντως να ξέρεις ένα πράγμα, εμείς οι Καρ­πά­θιοι είμαστε περί­ερ­γοι: τρω­γό­μα­στε ανα­με­ταξύ μας, μα αγα­πιό­μα­στε, αγαπάμε τη ζωή και τον κόσμο που ‘ρχεται εδώ κάτω να μας δει. Και κάτι άλλο: έχουμε παρα­λίες που χάνο­νται στην κατα­χνιά της από­στα­σης. Είναι μακριά το νησί μας, αλλά αφού ήρθατε θα περά­σετε καλά!»…

Δεν είπε άλλα· έφυγε σαν πρωινή δροσιά κι εμείς βαλ­θή­καμε να γυρεύ­ουμε το ξενο­δο­χείο και κάποτε το βρήκαμε σκαρ­φα­λω­μένο στα ορεινά του λιμα­νιού. Θέα μαγική… Ναβι­γκέι­τορ και άλλα τέτοια όργανα ανα­ζή­τη­σης προ­ο­ρι­σμού στην Κάρπαθο ξεχνούν τον προ­ο­ρι­σμό τους· παθαί­νουν μια ταραχή…

Όμως το θέμα μας δεν είναι ταξι­διω­τικό, αλλά κατά­θεση εμπει­ριών που άργησαν 30 χρόνια· ούτε για το πού θα φάτε, ούτε το πού θα κολυ­μπή­σετε, ούτε που θα πιείτε, ούτε και που θα ξαπλώ­σετε τα όνειρα σας θα σας κατευ­θύ­νουμε… Οι άνθρω­ποι είναι ο προ­ο­ρι­σμός μας κι από τέτοιους ανθρώ­πους, τους «σπου­δαγ­μέ­νους» από τη ζωή, μάθαμε…

Αρχαίο πνεύμα αθάνατο…

Μεση­μέρι στην Όλυμπο, το χωριό-παραδαρμένη σημαία της Καρ­πά­θου: παρά­δοση, παρα­δο­μένη στις ορδές των του­ρι­στών. Ξύλινα πιστο­λά­κια, πλου­μι­στά μαντή­λια, πολύ­χρω­μες κανάτες, παρα­δο­σια­κές ντο­μά­τες γεμι­στές και μου­σα­κάς, α, και μακα­ρού­νες… Για­γιά­δες που μιλούν από κινέ­ζικα, ισραη­λινά μέχρι σουα­χίλι και αδήριτο πείσμα να σου που­λή­σουν την πρα­μά­τεια τους.

Κι εκεί, κάπου ανάμεσα στην ανάγκη και την αλλο­τρί­ωση, πάνω στα στενά δρο­μά­κια ανα­κα­λύ­πτεις χαραγ­μένα και με ξεχω­ρι­στό τρόπο εικο­νο­γρα­φη­μένα από γύψινες κατα­σκευές, αρχαία ελλη­νικά ρητά και στίχους ποιητών.

Καθι­σμέ­νοι σε μια ταρα­τσούλα, απο­λαμ­βά­νο­ντας καφέ και θέα ανα­κα­λύ­πτουμε τον δράστη της αρχαιο­λα­τρείας. Το όνομά του Γιάννης, Γιάννης Χατζη­βα­σί­λης.

«Η Καρυά­τιδα να μείνει εκεί που είναι…»

«Ο πατέρας μου, ο Βασίλης, τ’ αδέρφια μου κι’ εγώ τα ‘χουμε φτιάξει όλα τούτα. Ξέρεις- λέει με σοβαρότητα- είναι λάθος αυτό που κάνουμε και ζητάμε επίμονα πίσω την Καρυά­τιδα. Χάνει την ελλη­νι­κό­τητά της εκεί που βρί­σκε­ται ή μετριά­ζει την αθλιό­τητα του άρπαγά της; Το Βρε­τα­νικό Μουσείο ξεχει­λί­ζει από Ελλάδα. Βλέπουν το άγαλμα εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες και γνω­ρί­ζουν ότι το σμί­λε­ψαν Έλληνες και το έκλεψε ένας τυχάρ­πα­στος λόρδος· είναι κομμάτι του πολι­τι­σμού μας και μια τρανή από­δειξη της αγυρ­τείας τους! Εκεί να μείνει, να τους φωτίζει κι αυτούς τους φου­κα­ρά­δες…

»Να σου πω και κάτι ακόμα, σαν επι­σκέ­φτηκα το Λούβρο και πλη­σί­ασα την Αφρο­δίτη της Μήλου ένοιωσα ότι στις φλέβες μου και στις φλέβες του γλυπτού τρέχει το ίδιο αίμα· ανα­τρί­χιασα. Κοι­τα­χτή­καμε και δάκρυσα. Η Ελλάδα είναι παντού· στις φλέβες του παγκό­σμιου πολι­τι­σμού ρέει αίμα ελλη­νικό… Βλέπω κάτι αηδίες Love Piraeus, Love Karpathos… Μια καρ­δούλα κι ένα όνομα… Σαχλα­μά­ρες! Εμείς έχουμε τη δική μας γλώσσα. Τα αγάλ­ματα μιλούν τη γλώσσα μας στους ξένους, και στο Βρε­τα­νικό Μουσείο και στο Λούβρο και όπου αλλού βρί­σκο­νται. Δεν χρειά­ζε­ται να είναι στον τόπο μας για να κραυ­γά­ζουν Ελλάδα!»…

Κι ο κύριος Γιάννης Χατζη­βα­σί­λης συνε­χί­ζει με παρά­πονο: «Τα σχολειά μας μικραί­νουν· λιγο­στεύ­ουν. Εμείς είμαστε στην άκρη της Ελλάδας. Έχουμε μείνει ελά­χι­στοι άνθρω­ποι στο χωριό. Παιδιά; Μην ρωτάς… Γι’ αυτό βγάλαμε το σχολείο στο δρόμο… Αρχαία ρητά. Κάποτε, σκα­λί­ζο­ντας τα συρ­τά­ρια του συγ­χω­ρε­μέ­νου του πατέρα μου βρήκα ένα χαρτί που έγραφε: «Ξένους ξένιζε και συ γαρ ξένος γ’ έση» (σ.τ.σ. Μέναν­δρος: τους ξένους να τους φιλο­ξε­νείς, γιατί κάποτε κι εσύ θα υπάρ­ξεις ξένος). Ξένοι κι εμείς στον τόπο μας πια… Όμως η Καρυά­τιδα κι η Αφρο­δίτη της Μήλου παγκό­σμιες κι όχι ξένες. Δικές μας παντού!»…

Σωστός; Γιατί όχι;

Πλου­σιώ­τα­τος ο ελα­χί­στοις αρκού­με­νος

Κι από την Έλυμπο στις Μενετές, βράδυ για φαγητό. Μην τρέξει ο νους σας σε πολλά και επι­τη­δευ­μένα· λίγα και καλά. Το όνομα της ταβέρ­νας Καφε­νείο Ηλίας. Ο Ηλίας; Αρχο­ντάν­θρω­πος κοντά στα 70. Σοβαρός, λιγο­μί­λη­τος, με χαμό­γελο.

-Λίγα έχουμε…

-Λίγα θέλουμε.

-Μακαρούνες;

«Από μακα­ρού­νες αρχί­ζουμε… Τιμούμε την παρά­δοση. Κρατάμε όσο αντέ­χουμε στις πλάτες μας το νησί. Αν σβήσει η παρά­δοση κι εμείς καπνός θα γίνουμε», λέει και το χαμό­γελό του σκο­τει­νιά­ζει.

«Γράμ­ματα δεν έμαθα. Έφυγα παιδί ακόμα στην ξενι­τειά. Γύρισα κι έστησα αυτή την επι­χεί­ρηση… Καφε­νείο. Με δυο τρία φαγάκια και πολύ μεράκι βλέπεις τα κόπια σου να αντα­μεί­βο­νται…».

Κάθεται στην καρέκλα κι’ αν κι’ έχει μάθει λίγα γράμ­ματα, όπως λέει, τον ακούς σαν καθη­γητή σε αμφι­θέ­α­τρο πανε­πι­στη­μίου. Έχει σπου­δά­σει τη ζωή και η πείρα του έγινε γνώση που την μετα­δί­δει με δυο κου­βέ­ντες, μ’ ένα χαμό­γελο. Δεν θέλει πολλά, δεν έχει πολλά, ο κυρ Ηλίας με τα λίγα φτιά­χνει θάματα…

Έρχο­νται οι μακα­ρού­νες, ξοπίσω το ντόπιο τυρί, το μανούλι, και μετά κεφτε­δά­κια. Λίγο φαΐ, λίγο κρασί κι όλα τα πλούτη της Γης στα πόδια σου…

Και κάπου στη άγρια δύση της Αφιάρ­της ανα­κα­λύ­πτεις μια ταβερ­νούλα κατα­με­σής του πουθενά, τη Ρήνα. Κι εκεί σε υπο­δέ­χε­ται ο Μανώλης έχοντας αγκαλιά τον γιο του τον Μιχα­λάκη και σου ανοίγει την ψυχή του. Σου λέει για τη μάνα του και το μεράκι της στην κουζίνα, για τον πατέρα του που «έφυγε» λίγους μήνες πριν, για τον τόπο που ολοένα ξεθω­ριά­ζει, αλλά μένει πάντα με χρώματα ζωηρά στη μνήμη εκείνων που ‘χουν φύγει. Και τρως και κλεί­νεις τα μάτια και ανα­λή­πτε­σαι στον ουρανό της από­λαυ­σης!

Η Κάρ­πα­θος ολό­κληρη ξενι­τεύ­τηκε. Άλλος Αμερική, άλλος Καναδά, άλλος Αυστρα­λία· έφυγαν αφή­νο­ντας πίσω καημούς και κρα­τη­μένα δάκρυα. Κι όσοι δεν γύρισαν πίσω- πολλοί- κάθε χρόνο σαν τα δια­βα­τά­ρικα πουλιά επι­στρέ­φουν στην φωλιά του Αιγαίου που πρω­το­α­ντί­κρι­σαν το φως· αγκα­λιά­ζουν τους δικούς τους, τρώνε μένου­λες και μακα­ρού­νες, θυμού­νται τα παλιά κι ύστερα πάλι φεύγουν ομνύ­ο­ντας να γυρί­σουν κάποτε και να μην ξανα­φύ­γουν. Κι οι όρκοι εκείνοι χάνο­νται μεσο­πέ­λαγα…

Η άλλη Κάρ­πα­θος

Ο φίλος μου ο Χρήστος ο Λιάλιος, παλιός καλός συνά­δελ­φος που άκουσε την κου­βέ­ντα του Μου­σο­λίνι, τη μελέ­τησε και την έκανε πράξη: «H δημο­σιο­γρα­φία σε οδηγεί παντού, αρκεί να την εγκα­τα­λεί­ψεις εγκαί­ρως»· εγκα­τέ­λειψε τη δημο­σιο­γρα­φία εγκαί­ρως και μεγα­λουρ­γεί.

Ο Λιάλιος ήταν ο πρώτος από το Γραφείο που ταξί­δεψε στην Κάρπαθο πριν από 30 χρόνια κι ακόμα η πυξίδα του προς το νησί της Έλυμπος και της Αρκάσας δείχνει. Και δεν είναι ούτε οι γαλά­ζιες παρα­λίες που σμίγουν με το άγριο του βουνού, ούτε το φαγητό, ούτε η φιλο­ξε­νεία των χωριών, που αγκί­στρω­σαν τον παλιό καλό συνά­δελφο και βγαίνει και ξανα­βγαί­νει στην Κάρπαθο, ήταν άνθρω­ποι σαν τον φίλο του τον Γιάννη την κόρη του τη Σοφία και σαν τον κυρ Ηλία και τον Γιάννη τον Χατζη­βα­σίλη· αυθε­ντι­κοί και ντό­μπροι σαν την σκληρή την πέτρα, ανοι­χτοί σαν λου­λού­δια και καθαροί σαν ουρανός, με ψυχή βελού­δινη και λόγια – ανο­ξεί­δωτα μέταλλα που πονάνε όσους έχουν αρχίσει να σκου­ριά­ζουν στη νοτιά της εξέ­λι­ξης…

Γιατί αυτή είναι η άλλη Κάρ­πα­θος: αρχαία σκόνη, καψα­λι­σμέ­νες μακα­ρού­νες, μένου­λες που σε «τρώνε», φιλο­σο­φία ζωής ζυμω­μένη με ξενι­τειά και μισεμό, χαμο­γε­λα­στοί κι ηλιο­κα­μέ­νοι…Γιατί η Κάρ­πα­θος δεν είναι μονάχα η Άπελα, η Κυρά Παναγιά, ο Λευκός, δεν είναι απέ­ρα­ντη θάλασσα κι αρμύρα κι ουρανός και πέτρα, είναι πολλά περισ­σό­τερα. Ταξι­δεύ­εις μια εβδο­μάδα του καλο­και­ριού και ξεχει­μω­νιά­ζεις με τη θέρμη των ανα­μνή­σεων… Κι η Κάρ­πα­θος; Σαν φτάνει το φθι­νό­πωρο μαζεύει όλα τα φύλλα στην πόρτα της κι αφήνει να γείρει απαλά η χαμένη της ζωή… Καλό χειμώνα!

Πηγή ethnos.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.