Συμμαχία φορέων ζητά από την Περιφέρεια σχέδιο διάσωσης και αξιοποίησης για το εγκαταλελειμμένο παλιό Νοσοκομείο Ρόδου

• Με επί­ση­μο αί­τη­μα συ­νά­ντη­σης προς τον πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου κ. Γε­ώρ­γιο Χα­τζη­μάρ­κο, επαγ­γελ­μα­τι­κοί και κοι­νω­νι­κοί φο­ρείς του νη­σιού θέ­τουν στο επί­κε­ντρο την ασφά­λεια, την υγιει­νή και την επα­νέ­ντα­ξη ενός ιστο­ρι­κού κτι­ρια­κού συ­μπλέγ­μα­τος που πα­ρα­μέ­νει σε φθορά επί 25 χρό­νια, ενώ το ιδιο­κτη­σια­κό και οι αρ­μο­διό­τη­τες συ­νε­χί­ζουν να προ­κα­λούν δια­δο­χι­κές εμπλο­κές

Η ει­κό­να του πα­λιού Νο­σο­κο­μεί­ου στη Ρόδο απο­τε­λεί εδώ και χρό­νια ση­μείο τρι­βής ανά­με­σα σε θε­σμούς, υπη­ρε­σί­ες και την το­πι­κή κοι­νω­νία. Στην καρ­διά της πόλης, στην πε­ριο­χή που συν­δέ­ε­ται ιστο­ρι­κά με το ιτα­λι­κό Ospedale Regio, ένα κτι­ρια­κό σύ­μπλεγ­μα ιδιαί­τε­ρης αρ­χι­τε­κτο­νι­κής αξίας, που θε­με­λιώ­θη­κε το 1924 και εγκαι­νιά­στη­κε το 1926, έχει πε­ρά­σει στα­δια­κά από τη λει­τουρ­γι­κό­τη­τα στην εγκα­τά­λει­ψη.

Η με­τε­γκα­τά­στα­ση των υπη­ρε­σιών υγεί­ας στο νέο Γε­νι­κό Νο­σο­κο­μείο «Αν­δρέ­ας Πα­παν­δρέ­ου» άφησε πίσω, από το 2000 και μετά, έναν χώρο που, σύμ­φω­να με την πε­ρι­γρα­φή κα­τοί­κων και το­πι­κών πα­ρα­γό­ντων, με­τα­τρά­πη­κε σε πεδίο φθο­ράς, βαν­δα­λι­σμών και κιν­δύ­νων.

Στις αρχές του 2026 κα­τα­γρά­φε­ται μια νέα, ορ­γα­νω­μέ­νη προ­σπά­θεια να ανοί­ξει θε­σμι­κά ο φά­κε­λος της αξιο­ποί­η­σης.

Με έγ­γρα­φο οι εκ­πρό­σω­ποι φο­ρέ­ων της Ρόδου απευ­θύ­νο­νται επί­ση­μα στον πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου κ. Γε­ώρ­γιο Χα­τζη­μάρ­κο, ζη­τώ­ντας συ­νά­ντη­ση με αντι­κεί­με­νο «την αξιο­ποί­η­ση του πα­λιού Νο­σο­κο­μεί­ου Ρόδου».

Στο κεί­με­νο, ο πυ­ρή­νας του αι­τή­μα­τος συν­δέ­ε­ται με την ανά­γκη για άμεσο, ου­σια­στι­κό και θε­σμι­κό διά­λο­γο, με στόχο να ανα­κτη­θεί η ζω­ντά­νια μιας «από τις πλέον υπο­βαθ­μι­σμέ­νες πε­ριο­χές της πόλης» και να με­τα­τρα­πεί σε σύγ­χρο­νο πόλο έλξης για κα­τοί­κους και επι­σκέ­πτες.

Το αί­τη­μα των φο­ρέ­ων και το μή­νυ­μα προς την Πε­ρι­φέ­ρεια

Το επί­ση­μο αί­τη­μα συ­νά­ντη­σης δεν δια­τυ­πώ­νε­ται ως γε­νι­κή δια­μαρ­τυ­ρία. Πατά πάνω σε συ­γκε­κρι­μέ­νες ανα­φο­ρές για την κα­τά­στα­ση του χώρου και επι­χει­ρεί να θέσει πο­λι­τι­κά και διοι­κη­τι­κά το ζή­τη­μα, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι υπάρ­χουν ήδη απο­δεί­ξεις πως μπο­ρεί να υπάρ­ξει απο­τέ­λε­σμα όταν υπάρ­χει συ­ντο­νι­σμός. Στο κεί­με­νο υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι έγινε «αρχή ανα­βάθ­μι­σης» με την ανα­καί­νι­ση της νέας πτέ­ρυ­γας και τη στέ­γα­ση της Πο­λε­ο­δο­μί­ας και άλλων υπη­ρε­σιών, με «κα­θο­ρι­στι­κή συμ­βο­λή» του Πε­ρι­φε­ρειάρ­χη, ώστε να ενι­σχυ­θεί το επι­χεί­ρη­μα ότι μια με­γα­λύ­τε­ρη πα­ρέμ­βα­ση είναι εφι­κτή, εφό­σον ορ­γα­νω­θεί.

Πα­ράλ­λη­λα, κα­τα­γρά­φε­ται ως κομ­βι­κή λε­πτο­μέ­ρεια ότι ο Ια­τρι­κός Σύλ­λο­γος Ρόδου στε­γά­ζε­ται στον χώρο του πα­λαιού Νο­σο­κο­μεί­ου από το 2011 έως σή­με­ρα, ενώ στην πρό­σθια όψη του κτι­ρια­κού συ­γκρο­τή­μα­τος στε­γά­ζο­νται υπη­ρε­σί­ες της Πε­ρι­φέ­ρειας και κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σί­ες. Το στοι­χείο αυτό λει­τουρ­γεί διπλά. Από τη μία, δεί­χνει ότι τμήμα του συ­μπλέγ­μα­τος πα­ρα­μέ­νει ενερ­γό και άρα δεν μι­λά­με για «νεκρό» οι­κό­πε­δο. Από την άλλη, φω­τί­ζει την αντί­φα­ση ενός χώρου που χρη­σι­μο­ποιεί­ται με­ρι­κώς, ενώ ταυ­τό­χρο­να ση­μα­ντι­κές ζώνες του εμ­φα­νί­ζο­νται, σύμ­φω­να με τους φο­ρείς, εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νες και επι­κίν­δυ­νες.

Κατά τα τε­λευ­ταία 25 έτη, ση­μειώ­θη­καν επα­νει­λημ­μέ­να σο­βα­ρά πε­ρι­στα­τι­κά στο παλιό Νο­σο­κο­μείο. Συ­γκε­κρι­μέ­να ανα­φέ­ρο­νται 16 πυρ­κα­γιές, οι οποί­ες τέ­θη­καν υπό έλεγ­χο με άμεση επέμ­βα­ση της Πυ­ρο­σβε­στι­κής Υπη­ρε­σί­ας. Επι­πλέ­ον, γί­νε­ται μνεία σε 3 σο­ρούς που εντο­πί­στη­καν σε δια­φο­ρε­τι­κές χρο­νι­κές πε­ριό­δους, ως έν­δει­ξη της έκτα­σης της εγκα­τά­λει­ψης και των κιν­δύ­νων. Οι ανα­φο­ρές αυτές με­τα­φέ­ρουν το ζή­τη­μα από το πεδίο της αι­σθη­τι­κής ή της ιστο­ρι­κής μνή­μης στο πεδίο της δη­μό­σιας ασφά­λειας, της υγεί­ας και της κα­θη­με­ρι­νής λει­τουρ­γί­ας της πόλης.

Η κι­νη­το­ποί­η­ση δεν εμ­φα­νί­ζε­ται ως με­μο­νω­μέ­νη πα­ρέμ­βα­ση ενός φορέα. Στο έγ­γρα­φο ση­μειώ­νε­ται ότι προ 2 μηνών, με πρω­το­βου­λία του προ­έ­δρου του Ια­τρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε σύ­σκε­ψη στη στέγη του Ια­τρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου, με συμ­με­το­χή φο­ρέ­ων που κα­λύ­πτουν το τε­χνι­κό, επαγ­γελ­μα­τι­κό, του­ρι­στι­κό, ερ­γα­σια­κό και πο­λι­τι­στι­κό πεδίο.

Το αί­τη­μα προς τον πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου υπο­γρά­φουν:

Ο πρό­ε­δρος του Ια­τρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου Ηλίας Ι. Τσέρ­κης.

Ο πρό­ε­δρος του Εμπο­ρι­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Ιω­άν­νης Πάπ­που.

Ο πρό­ε­δρος του Οι­κο­νο­μι­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Δω­δε­κα­νή­σου Κων­στα­ντί­νος Ζω­γρα­φί­δης.

Η πρό­ε­δρος του Τε­χνι­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Δω­δε­κα­νή­σου Μαρία Θ. Πα­παν­δρέ­ου.

Ο πρό­ε­δρος του Οδο­ντια­τρι­κού Συλ­λό­γου Δω­δε­κα­νή­σου Νι­κό­λα­ος Κ. Δια­κο­γε­ωρ­γί­ου.

Ο πρό­ε­δρος Φυ­σι­κο­θε­ρα­πευ­τών Δω­δε­κα­νή­σου Βα­σί­λειος Η. Τσα­γκα­ρά­κης.

Ο πρό­ε­δρος της Πα­νελ­λή­νιας Ένω­σης Οπτι­κών Οπτο­με­τρών Θω­μάγ­γε­λος Μι­χα­λά­κης.

Ο πρό­ε­δρος της Ένω­σης Ξε­νο­δό­χων Ρόδου Ιω­άν­νης Πα­πα­βα­σι­λεί­ου.

Ο πρό­ε­δρος των Ξε­να­γών Ρόδου Δη­μή­τριος Σα­λα­χού­ρης.

Ο πρό­ε­δρος Αστυ­νο­μι­κών Υπαλ­λή­λων Νό­τιας Δω­δε­κα­νή­σου Εμ­μα­νου­ήλ Αν­δρου­λά­κης.

Ο πρό­ε­δρος της Ομο­σπον­δί­ας Δω­δε­κα­νη­σια­κών Πα­ροι­κια­κών Συλ­λό­γων Νι­κό­λα­ος Κων­στα­ντι­νί­δης.

Ο πρό­ε­δρος του Ερ­γα­τι­κού Κέ­ντρου Ρόδου και της Ομο­σπον­δί­ας Πο­λι­τι­στι­κών Συλ­λό­γων Ρόδου Πα­να­γιώ­της Εγ­γλέ­ζος.

Το ιστο­ρι­κό βάρος του κτη­ρί­ου και η ει­κό­να εγκα­τά­λει­ψης στο κέ­ντρο της πόλης

Στο δη­μό­σιο αφή­γη­μα της τε­λευ­ταί­ας πε­ριό­δου, όπως έχει κα­τα­γρα­φεί σε το­πι­κά δη­μο­σιεύ­μα­τα, το παλιό Νο­σο­κο­μείο πε­ρι­γρά­φε­ται ως μνη­μείο που ρη­μά­ζει στο κέ­ντρο της πόλης, με ει­κό­νες διά­λυ­σης στον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο και στο εσω­τε­ρι­κό, με σπα­σμέ­να ανοίγ­μα­τα, βαν­δα­λι­σμούς και συσ­σώ­ρευ­ση απορ­ριμ­μά­των. Γί­νε­ται επί­σης ανα­φο­ρά σε επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες πυρ­κα­γιές, σε πα­ρου­σία πε­ρι­θω­ριο­ποι­η­μέ­νων ομά­δων και σε μια κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα που, για όσους κι­νού­νται γύρω από την οδό Ερυ­θρού Σταυ­ρού, με­τα­τρέ­πει το κτή­ριο σε στα­θε­ρή εστία ανη­συ­χί­ας. Η συ­ζή­τη­ση αυτή επι­βα­ρύ­νε­ται από το γε­γο­νός ότι το κτή­ριο έχει κη­ρυ­χθεί δια­τη­ρη­τέο από το 1986 και άρα η εγκα­τά­λει­ψη ακου­μπά και σε υπο­χρε­ώ­σεις προ­στα­σί­ας της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Το ιστο­ρι­κό του χώρου είναι σαφές. Πρό­κει­ται για ιτα­λι­κό κτι­ρια­κό από­θε­μα που εντά­χθη­κε μετά το 1948 στο ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο, προ­σαρ­μό­στη­κε στις ανά­γκες δε­κα­ε­τιών και του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, και τε­λι­κά έμει­νε χωρίς ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο διά­σω­σης και επα­νέ­ντα­ξης. Η αντί­θε­ση ανά­με­σα στην ιστο­ρι­κή του αξία και στη ση­με­ρι­νή του ει­κό­να είναι ένας από τους βα­σι­κούς λό­γους που το θέμα επα­νέρ­χε­ται στα­θε­ρά στην το­πι­κή ατζέ­ντα.

Ιδιο­κτη­σια­κό και αρ­μο­διό­τη­τες, το υπό­βα­θρο των εμπλο­κών

Ση­μα­ντι­κό κομ­μά­τι της συ­ζή­τη­σης για το παλιό Νο­σο­κο­μείο αφορά στο ποιος έχει τον κύριο λόγο και ποιος μπο­ρεί να ανα­λά­βει την ευ­θύ­νη υλο­ποί­η­σης. Σύμ­φω­να με όσα έχουν πα­ρου­σια­στεί στο πα­ρελ­θόν, το 2021 εκ­δό­θη­κε δια­πι­στω­τι­κή πράξη από υπη­ρε­σία του Υπουρ­γεί­ου Υγεί­ας, με την οποία πε­ρι­ήλ­θε στο Γε­νι­κό Νο­σο­κο­μείο Ρόδου «Αν­δρέ­ας Πα­παν­δρέ­ου» η κυ­ριό­τη­τα ακι­νή­των που πε­ρι­γρά­φο­νται ως ακί­νη­το του πα­λαιού νο­σο­κο­μεί­ου Ρόδου, με την ευ­θύ­νη της με­τα­γρα­φής να απο­δί­δε­ται στη Διοί­κη­ση του Νο­σο­κο­μεί­ου. Στο ίδιο πλαί­σιο έχουν κα­τα­γρα­φεί και πα­λαιό­τε­ρες απο­φά­σεις πα­ρα­χώ­ρη­σης κατά χρήση, όπως κοινή υπουρ­γι­κή από­φα­ση του 2008 για δω­ρε­άν πα­ρα­χώ­ρη­ση των κτι­ρια­κών εγκα­τα­στά­σε­ων στον Δήμο Ρόδου για 30 έτη, υπό όρους που προ­έ­βλε­παν αυ­το­δί­καιη ανά­κλη­ση για εγκα­τα­στά­σεις που θα έμε­ναν αχρη­σι­μο­ποί­η­τες μετά την πα­ρέ­λευ­ση 5 ετών από την υπο­γρα­φή.

Στο ιστο­ρι­κό αυτό εντάσ­σο­νται και επει­σό­δια που ανέ­δει­ξαν τη δυ­σκο­λία της «συ­γκα­τοί­κη­σης» υπη­ρε­σιών και της με­τα­στέ­γα­σης δη­μό­σιων δομών, καθώς σε προη­γού­με­νες από­πει­ρες αξιο­ποί­η­σης τμη­μά­των του κτη­ρί­ου είχαν προ­κύ­ψει αντιρ­ρή­σεις ως προς το εάν επι­τρέ­πε­ται η εγκα­τά­στα­ση υπη­ρε­σιών πέραν των δομών του Δήμου, με απο­τέ­λε­σμα να μέ­νουν σχέ­δια στα χαρ­τιά. Αυτό το πλέγ­μα απο­φά­σε­ων, όρων και εμπλε­κό­με­νων φο­ρέ­ων είναι το ση­μείο όπου η νέα πρω­το­βου­λία των υπο­γρα­φό­ντων επι­διώ­κει να δη­μιουρ­γή­σει ένα κα­θα­ρό κα­νά­λι επι­κοι­νω­νί­ας με την Πε­ρι­φέ­ρεια, ώστε να υπάρ­ξει συ­γκε­κρι­μέ­νος σχε­δια­σμός και όχι μια ακόμη ανταλ­λα­γή αρ­μο­διο­τή­των.

Τι επι­χει­ρεί να πε­τύ­χει η νέα πρω­το­βου­λία και ποια είναι τα κρί­σι­μα ζη­τού­με­να

Το έγ­γρα­φο των φο­ρέ­ων το­πο­θε­τεί ως πρώτο στόχο την έναρ­ξη θε­σμι­κού δια­λό­γου, με προ­τά­σεις και σκέ­ψεις που θα κα­τα­τε­θούν «με πνεύ­μα συ­νερ­γα­σί­ας» και με «κοινό στόχο την ου­σια­στι­κή ανα­βάθ­μι­ση και επα­να­ξιο­ποί­η­ση της πε­ριο­χής». Στην πράξη, η πρω­το­βου­λία δεί­χνει να επι­διώ­κει 3 πα­ράλ­λη­λες κα­τευ­θύν­σεις.

Η πρώτη είναι η άμεση αντι­με­τώ­πι­ση των κιν­δύ­νων, με όρους ασφά­λειας, υγιει­νής, πυ­ρα­σφά­λειας και ελέγ­χου πρό­σβα­σης, ώστε να στα­μα­τή­σει η επα­νά­λη­ψη συμ­βά­ντων που έχουν ήδη κα­τα­γρα­φεί, όπως οι πυρ­κα­γιές και τα πε­ρι­στα­τι­κά που απο­δί­δο­νται στην εγκα­τά­λει­ψη τμη­μά­των του χώρου.

Η δεύ­τε­ρη είναι η απο­σα­φή­νι­ση του πλαι­σί­ου συ­νερ­γα­σί­ας ανά­με­σα στην Πε­ρι­φέ­ρεια, τον Δήμο και τους φο­ρείς που έχουν ιδιο­κτη­σια­κό ή διοι­κη­τι­κό ρόλο, ώστε να μην πα­ρα­μέ­νει το ακί­νη­το σε ένα γκρί­ζο κα­θε­στώς όπου όλοι ανα­γνω­ρί­ζουν το πρό­βλη­μα, αλλά κα­νείς δεν εμ­φα­νί­ζε­ται με σαφές χρο­νο­διά­γραμ­μα πρά­ξε­ων.

Η τρίτη είναι η ανά­δει­ξη του πα­λιού Νο­σο­κο­μεί­ου ως ανα­πτυ­ξια­κού κόμ­βου, με χρή­σεις που να επι­στρέ­φουν ζωή σε μια υπο­βαθ­μι­σμέ­νη πε­ριο­χή και να δί­νουν στη Ρόδο έναν νέο πόλο έλξης. Στον δη­μό­σιο διά­λο­γο των προη­γού­με­νων ετών έχουν κα­τα­τε­θεί ιδέες που κι­νού­νται από εκ­παι­δευ­τι­κές και πα­νε­πι­στη­μια­κές δομές έως πο­λι­τι­στι­κές λει­τουρ­γί­ες, κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σί­ες και χρή­σεις που ενι­σχύ­ουν τη σύν­δε­ση με την του­ρι­στι­κή ταυ­τό­τη­τα του νη­σιού. Η ύπαρ­ξη πολ­λών πι­θα­νών σε­να­ρί­ων, ωστό­σο, δεν αρκεί αν δεν υπάρ­ξει φο­ρέ­ας συ­ντο­νι­σμού, ωρι­μό­τη­τα με­λε­τών και συμ­φω­νία για το ποιος ανα­λαμ­βά­νει τι.