Alpha Bank: Εξαιρετικές επιδόσεις του τουρισμού στο εννεάμηνο

Στις ιδιαί­τερα ικα­νο­ποι­η­τι­κές επι­δό­σεις του του­ρι­σμού στο εννε­ά­μηνο του 2017 και τη σημα­ντική συμβολή του τόσο στο ΑΕΠ όσο και στην απα­σχό­ληση, ανα­φέ­ρε­ται στο Εβδο­μα­διαίο Δελτίο Οικο­νο­μι­κών Εξε­λί­ξεων η Alpha Bank.

Μεταξύ άλλων, η τράπεζα εξε­τά­ζει κατά πόσο η συνεχώς διευ­ρυ­νό­μενη συμβολή του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού στο ΑΕΠ οφεί­λε­ται σε δομικές αλλαγές με μόνιμα χαρα­κτη­ρι­στικά ή απλώς αντα­να­κλά την ευνοϊκή γεω­πο­λι­τική συγκυ­ρία που συν­δέ­ε­ται με τα προ­βλή­ματα ασφά­λειας των κύριων αντα­γω­νι­στι­κών του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών.

Ανα­λυ­τικά, στην ανα­κοί­νωσή της η τράπεζα ανα­φέ­ρει:

Οι επι­δό­σεις του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού στο εννε­ά­μηνο του 2017 ήταν ιδιαί­τερα ικα­νο­ποι­η­τι­κές καθώς, σύμφωνα με την έρευνα συνόρων της Τρα­πέ­ζης της Ελλάδος, τόσο οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις όσο και η εισερ­χό­μενη ταξι­διω­τική κίνηση αυξή­θη­καν σημα­ντικά σε σχέση με το εννε­ά­μηνο του 2016.

Ειδι­κό­τερα, όσον αφορά στις αφίξεις ξένων επι­σκε­πτών σημειώ­θηκε αύξηση του αριθμού τους κατά 10,3%, έναντι μικρής αυξή­σεως κατά 3,5% που παρα­τη­ρή­θηκε στην αντί­στοιχη χρονική περίοδο του 2016. Η αύξηση αυτή συνο­δεύ­θηκε φέτος με ανάλογη ανά­καμψη των του­ρι­στι­κών εισπρά­ξεων στο εννε­ά­μηνο του 2017 κατά 10,3%, σε ετήσια βάση, έναντι μεγάλης πτώσεως κατά 7,9%, την αντί­στοιχη περίοδο του 2016.

Τη μεγα­λύ­τερη αύξηση παρου­σί­α­σαν τα έσοδα από επι­σκέ­πτες χωρών της Ευρω­ζώ­νης κατά 19,7%, από μείωση κατά 6,1% στο εννε­ά­μηνο του 2016. Σημειώ­νε­ται ότι, οι εισπρά­ξεις επι­σκε­πτών από τις χώρες της Ευρω­ζώ­νης απο­τε­λούν το 42,7% των συνο­λι­κών εισπρά­ξεων. Ενθαρ­ρυ­ντικό στοι­χείο είναι το γεγονός ότι ενι­σχύ­θηκε η μέση δαπάνη ανά ταξίδι και ανήλθε στα €536,5 κατα­γρά­φο­ντας οριακή αύξηση της τάξεως του 0,5% στην περίοδο Ιανουα­ρίου – Σεπτεμ­βρίου 2017, μετά τη μεγάλη κάμψη κατά 11,4% που σημεί­ωσε την ίδια περίοδο του 2016.

Η προ­ο­πτική ανα­κάμ­ψεως του κλάδου απο­τυ­πώ­νε­ται και στα στοι­χεία του ΙΟΒΕ σύμφωνα με τα οποία ο σύν­θε­τος του­ρι­στι­κός δείκτης «Ξενοδοχεία-Εστιατόρια-Τουριστικά Πρα­κτο­ρεία» ανήλθε τον Οκτώ­βριο του 2017 στις 114,3 μονάδες, έναντι των 109,1 μονάδων τον Οκτώ­βριο του 2016. Συνεπώς, τα στοι­χεία που έχουν ανα­κοι­νω­θεί έως σήμερα επι­βε­βαιώ­νουν τις εκτι­μή­σεις του ΣΕΤΕ που προ­έ­βλεπε (Οκτώ­βριος 2017) ότι οι αφίξεις του­ρι­στών ανα­μέ­νε­ται να φθάσουν το 2017 στα 28,5 εκα­τομ­μύ­ρια και το 2018 στα 30 εκα­τομ­μύ­ρια, καθώς ήδη από τις προ­κρα­τή­σεις για το επόμενο έτος δια­φαί­νε­ται περαι­τέρω αύξηση των του­ρι­στι­κών ροών.

Καθώς η συμβολή του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού στο ακα­θά­ρι­στο εγχώριο προϊόν διευ­ρύ­νε­ται συνεχώς τα τελευ­ταία χρόνια είναι ιδιαί­τερα χρήσιμο να εξε­τά­σουμε κατά πόσο η αύξηση αυτή οφεί­λε­ται σε δομικές αλλαγές με μόνιμα χαρα­κτη­ρι­στικά ή απλώς αντα­να­κλά την ευνοϊκή γεω­πο­λι­τική συγκυ­ρία που συν­δέ­ε­ται με τα προ­βλή­ματα ασφά­λειας των κύριων αντα­γω­νι­στι­κών του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών.

Όπως παρα­τη­ρεί­ται στο Γράφημα 1, η ανά­καμψη του του­ρι­σμού κατά το τρέχον έτος απο­τυ­πώ­νε­ται στη σημα­ντική ενί­σχυση του δείκτη αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του World Economic Forum για τον Του­ρι­σμό της Ελλάδας το 2017. Συγκε­κρι­μένα, ο δείκτης βελ­τιώ­θηκε κατά 7 θέσεις φθά­νο­ντας στην 24η θέση στην παγκό­σμια κατά­ταξη ανάμεσα σε 136 χώρες. Οι παρά­γο­ντες που ενί­σχυ­σαν τη θέση της χώρας στην κατά­ταξη ήσαν αρκετοί. Αξίζει να σημειω­θεί η ισχυ­ρο­ποί­ηση της ψηφια­κής ανα­ζη­τή­σεως πλη­ρο­φο­ριών για τις φυσικές ομορ­φιές της χώρας (θέση 19η βελ­τί­ωση κατά 26 θέσεις) και οι δράσεις προ­ω­θή­σεως του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος (43η βελ­τί­ωση κατά 19 θέσεις).

Παράλ­ληλα, η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα ως προς την τιμή, παρά τη σχετικά χαμηλή θέση στην κατά­ταξη σε σχέση με αντα­γω­νί­στριες χώρες όπως η Τουρκία, η Αίγυ­πτος και η Πορ­το­γα­λία έχει βελ­τιω­θεί σημα­ντικά (90η θέση, βελ­τί­ωση κατά 23 θέσεις, Γράφημα 2) χάρη στο μειω­μένο κόστος δια­μο­νής για τους ξένους επι­σκέ­πτες, το χαμη­λό­τερο κόστος καυ­σί­μων και τα μειω­μένα τέλη αερο­δρο­μίου.

Σύμφωνα με το διεθνή οργα­νι­σμό, προ­κει­μέ­νου να ενι­σχυ­θούν οι αφίξεις αλλά και τα έσοδα από τον του­ρι­σμό, η Ελλάδα πρέπει να επι­κε­ντρω­θεί στη δημιουρ­γία φιλι­κό­τε­ρου επι­χει­ρη­μα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος (103η θέση στην κατά­ταξη), με λιγό­τερα εμπόδια στις άμεσες ξένες επεν­δύ­σεις, μείωση των φόρων στα κέρδη των επι­χει­ρή­σεων και βελ­τί­ωση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας του νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου.

Στον σημε­ρινό τεχνο­λο­γικά προηγ­μένο κόσμο, η Ελλάδα πρέπει επίσης να βελ­τιω­θεί περαι­τέρω ως προς τις τεχνο­λο­γίες επι­κοι­νω­νίας και πλη­ρο­φο­ρι­κής (51η θέση). Μέχρι σήμερα, αρκετές επι­χει­ρή­σεις εξα­κο­λου­θούν να μην χρη­σι­μο­ποιούν τις νέες τεχνο­λο­γίες για τις συναλ­λα­γές μεταξύ επι­χει­ρή­σεων (98η θέση) και συναλ­λα­γών μεταξύ επι­χει­ρή­σεων και πελατών (82η θέση). Η περαι­τέρω απλο­ποί­ηση των δια­δι­κα­σιών εκδό­σεως βίζας (73η θέση) είναι ένα άλλο μέτρο που εκτι­μά­ται ότι θα επη­ρε­ά­σει θετικά τα έσοδα και τις διε­θνείς αφίξεις.

Από την ανάλυση των επι­λεγ­μέ­νων επι­μέ­ρους δεικτών αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας στον του­ρι­σμό (Γράφημα 2) για την Ελλάδα, καθώς και των βασικών αντα­γω­νι­στών της για το 2017 και το 2015 σημειώ­νο­νται τα εξής: Η Ελλάδα μεταξύ του 2015 και 2017 έχει βελ­τιώ­σει την θέση της (μείωση του δείκτη ισο­δυ­να­μεί με καλύ­τερη απόδοση) σε όλους του υπο­δεί­κτες, με εξαί­ρεση τις υπο­δο­μές. Ειδι­κό­τερα, με βάση τον δείκτη επι­χει­ρη­μα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος, το 2017, η Ελλάδα βρί­σκε­ται σε δυσμε­νέ­στερη θέση, καθώς κατέχει την 103η θέση στην κατά­ταξη στο σύνολο των 136 χωρών.

Την καλύ­τερη επίδοση εμφα­νί­ζει η Πορ­το­γα­λία (54) και ακο­λου­θεί η Κύπρος (56). Ο δείκτης επι­χει­ρη­μα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος στον του­ρι­σμό στην Ελλάδα βελ­τιώ­θηκε κατά μόλις 1 μονάδα το 2017 σε σχέση με το 2015 και περι­λαμ­βά­νει μεταξύ άλλων την απο­δο­τι­κό­τητα του νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου, τον χρόνο που απαι­τεί­ται για την έκδοση οικο­δο­μι­κής άδειας, τον χρόνο έναρξης επι­χεί­ρη­σης, το κόστος έναρξης επι­χεί­ρη­σης και την επί­δραση της φορο­λο­γίας στα κίνητρα για επέν­δυση και εργασία.

Επίσης, ο ανωτέρω δείκτης, περι­λαμ­βά­νει τον υπο­δεί­κτη που αξιο­λο­γεί την φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση επί τον κερδών των επι­χει­ρή­σεων. Η Ελλάδα με βάση αυτόν τον υπο­δεί­κτη της φορο­λο­γι­κής επι­βά­ρυν­σης των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων βρί­σκε­σαι στην 109η θέση, ανάμεσα στις 136 χώρες και σε πολύ δυσμενή θέση σε σχέση με τους βασι­κούς αντα­γω­νι­στές της όπως φαί­νε­ται και στο Γράφημα 3.

Ο δείκτης επι­χει­ρη­μα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος στην Ελλάδα ενδέ­χε­ται να επη­ρε­α­σθεί αρνη­τικά τα επόμενα έτη, καθώς στο πλαίσιο της δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής ψηφί­σθη­καν νέες παρεμ­βά­σεις το 2018 για την ενί­σχυση των εσόδων και την επί­τευξη των δημο­σιο­νο­μι­κών στόχων, οι οποίοι όμως απο­τε­λούν τρο­χο­πέδη στις επεν­δυ­τι­κές απο­φά­σεις.

Συγκε­κρι­μένα, από την αρχή του 2018 καταρ­γού­νται οι μειω­μέ­νοι συντε­λε­στές φόρου κατά 30% που ίσχυαν ως προς τα νησιά των νομών Λέσβου, Χίου, Σάμου και Δωδε­κα­νή­σου (πλην Ρόδου και Καρ­πά­θου), ενώ εφαρ­μό­ζε­ται νέος φόρος δια­μο­νής (κλι­μα­κού­με­νος ανάλογα με τα αστέρια των ξενο­δο­χείων).

Ο υπο­δεί­κτης ασφά­λειας (που περι­λαμ­βά­νει μεταξύ άλλων τις τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις) βελ­τιώ­θηκε αρκετά στην Ελλάδα το 2017 και παρα­μέ­νει σαφώς σε πλε­ο­νε­κτι­κό­τερη θέση σε σχέση με την Τουρκία και την Αίγυπτο, αλλά υψη­λό­τερα σε σχέση με Κύπρο, Ισπανία, Πορ­το­γα­λία.

Τέλος, με βάση τον δείκτη υπο­δο­μές, αν και επι­δει­νώ­θηκε η θέση της Ελλάδας κατά 6 μονάδες το 2017 σε σχέση με το 2015, παρα­μέ­νει σε σχετικά καλό επίπεδο. Ο δείκτης αυτός ανα­φέ­ρε­ται σε υπο­δο­μές σε του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σίες περι­λαμ­βά­νει μεταξύ άλλων τα του­ρι­στικά κατα­λύ­ματα και την ποιό­τητα των του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών και στην Ελλάδα βρί­σκε­ται σε καλύ­τερη κατά­ταξη σε σχέση με την Τουρκία, την Κύπρο και την Αίγυπτο.

Συνε­χί­ζε­ται η ενί­σχυση της συμ­βο­λής του του­ρι­σμού στην ελλη­νική οικο­νο­μία

Σύμφωνα με τον διεθνή οργα­νι­σμό World Travel and Tourism Council ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί μια σημα­ντική οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα για τη χώρα μας, καθώς εκτός από την άμεση επί­δραση του στην οικο­νο­μία προ­κα­λεί και έμμεση θετική επί­δραση από δρα­στη­ριό­τη­τες που περι­λαμ­βά­νουν και άλλους συν­δε­δε­μέ­νους με τον του­ρι­σμό κλάδους όπως την αγρο­το­δια­τροφή, την ένδυση-υπόδηση, τις υπη­ρε­σίες κα. Τέλος, επη­ρε­ά­ζει θετικά τις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις και τις κρα­τι­κές δαπάνες

Επίσης ο του­ρι­σμός απα­σχο­λεί, με άμεσο ή έμμεσο τρόπο, σημα­ντικό ποσοστό του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού και έχει συμ­βά­λει καθο­ρι­στικά στον περιο­ρι­σμό της ανερ­γίας τα τελευ­ταία έτη. Ειδι­κό­τερα, όπως φαί­νε­ται στο Γράφημα 4, η συνο­λική συμβολή του του­ρι­σμού στο ΑΕΠ, ειδικά μετά το 2012 ήταν σημα­ντική και διαρκώς αυξα­νό­μενη με εξαί­ρεση το 2016. Το 2017 εκτι­μά­ται να αυξηθεί περαι­τέρω στο 19,6% του ΑΕΠ, ενώ το 2018 ανα­μέ­νε­ται στο 20,7% του ΑΕΠ αντί­στοιχα.

Όσον αφορά στην απα­σχό­ληση, ο του­ρι­σμός δημιούρ­γησε άμεσα 423.000 θέσεις εργα­σίας και η άμεση συμβολή του του­ρι­σμού (% στο εργα­τικό δυνα­μικό) ανήλθε από 8,7% το 2009, στο 11,5% το 2016. Το ποσοστό αυτό περι­λαμ­βά­νει τους εργα­ζό­με­νους στα ξενο­δο­χεία, εστια­τό­ρια, ταξι­διω­τικά πρα­κτο­ρεία και μετα­φο­ρές επι­βα­τών. Τέλος, η συνο­λική συμβολή του του­ρι­σμού στην απα­σχό­ληση αυξή­θηκε από 20,8% το 2009, σε 23,4% το 2016 και προ­βλέ­πε­ται να αυξηθεί περαι­τέρω στο 24,6% το 2017 και στο 26% το 2018.