Το ελληνικό Δημόσιο διεκδικεί εκ νέου προνομιακό ακίνητο της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννη Πάτμου

Ενώπιον του Μονο­με­λούς Εφε­τείου Δωδε­κα­νή­σου θα ανα­βιώ­σει την 8η Νοεμ­βρίου 2024 ακόμη μια αντι­δι­κία του ελλη­νι­κού Δημο­σίου με την Ιερά Βασι­λική Σταυ­ρο­πη­γιακή και Πατριαρ­χική Μονή Αγίου Ιωάννη του Θεο­λό­γου και Ευαγ­γε­λι­στού Πάτμου για ακίνητα στο νησί.

Με προη­γού­με­νες απο­φά­σεις που εξέδωσε το Εφετείο Δωδε­κα­νή­σου έχει ανα­γνω­ρι­στεί η Ιερά Βασι­λική Σταυ­ρο­πη­γιακή και Πατριαρ­χική Μονή Αγίου Ιωάννη του Θεο­λό­γου και Ευαγ­γε­λι­στού Πάτμου, ως απο­κλει­στική κυρία ισά­ριθ­μων προ­νο­μια­κών ακι­νή­των στο νησί.

Σε πρώτο βαθμό, από το Πολυ­με­λές Πρω­το­δι­κείο Κω, είχε κριθεί ότι η κυριό­τητα των ακι­νή­των ανήκει στην Ιερά Μονή δυνάμει δωρεάς που έγινε δια Χρυ­σό­βου­λου Λόγου και πράξεων νομής που ασκούσε ανελ­λι­πώς.

Θυμί­ζουμε ότι το ελλη­νικό Δημόσιο είχε κινήσει την δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής χιλιά­δων διεκ­δι­κη­τι­κών αγωγών για την μετα­γραφή ακι­νή­των υπέρ της ιδιο­κτη­σίας του στην Πάτμο με απο­τέ­λε­σμα να προ­κλη­θεί μεγάλη ανα­στά­τωση.

Η αντι­δι­κία γύρω από ιδιο­κτη­σίες της Ιεράς Μονής Πάτμου με το ελλη­νικό Δημόσιο, ξεκί­νησε από το 2004.

Θυμί­ζουμε ότι με χρυ­σό­βουλο λόγο του αυτο­κρά­τορα Αλεξίου Α’ του Κομνη­νού (η ισχύς του οποίου επι­κυ­ρώ­θηκε και ανα­νε­ώ­θηκε με όμοιο τρόπο από τους Παλαιο­λό­γους Ανδρό­νικο Β’ και Γ’) παρα­χω­ρή­θη­καν στην Ιερά Μονή Πάτμου η νήσος Πάτμος και τα πέριξ αυτής νησίδια.

Δια­τυ­πώ­θη­καν στην πορεία αμφι­σβη­τή­σεις για τη νομική αξία των αυτο­κρα­το­ρι­κών αυτών δωρεών και υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι έχουν πλέον ιστο­ρική μόνον αξία.

Από την κτη­μα­το­γρά­φηση του Εθνικού Κτη­μα­το­λο­γίου προ­έ­κυψε συνο­λι­κός αριθμός 4.815 ακι­νή­των για την Πάτμο και τις πέριξ αυτής νησίδες, χωρίς να περι­λαμ­βά­νο­νται σε αυτά οι κοι­νό­χρη­στοι χώροι (δρόμοι, πλα­τείες, παρα­λίες, κλπ).

Ειδι­κό­τερα, στο νησί της Πάτμου κατε­γρά­φη­σαν 4624 ακίνητα, ενώ μόνο 4 έχουν περιέλ­θει στο Ελλη­νικό Δημόσιο, τα δε υπό­λοιπα 4620 έχουν κατα­γρα­φεί στο μεγα­λύ­τερο μέρος τους υπέρ της Μονής Πάτμου και ιδιωτών που τα απέ­κτη­σαν με αγο­ρα­πω­λη­σία από την Μονή Πάτμου.

Δια­χρο­νικά τα εμπράγ­ματα και ιδιο­κτη­σιακά δικαιώ­ματα της Μονής Πάτμου απορ­ρέ­ουν από «Χρυ­σό­βου­λους Λόγους Αυτο­κρα­τό­ρων του Βυζα­ντίου» των οποίων τα πρω­τό­τυπα εκτί­θε­νται ως ανε­κτί­μη­τος θησαυ­ρός στο μουσείο της Μονής της Πάτμου, έχουν κατα­γρα­φεί, φωτο­γρα­φη­θεί και εκτεθεί ως αναμ­φι­σβή­τη­της αξίας και εγκυ­ρό­τη­τας αντι­κεί­μενα πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, σημα­ντι­κής για την Ορθο­δο­ξία και σεβα­στής σε όλον τον πολι­τι­σμένο κόσμο.

Επι­ση­μαί­νε­ται ότι εδώ και δεκα­ε­τίες δια των υπο­θη­κο­φυ­λα­κείων που λει­τουρ­γού­σαν στα νησιά αυτά γίνο­νταν μετα­βι­βά­σεις, δωρεές και γονικές παροχές χωρίς το Ελλη­νικό Δημόσιο να προ­βά­λει δικαιώ­ματα κυριό­τη­τας.

Εν πάση περι­πτώ­σει, στο Εφετείο θα εξε­τα­στεί έφεση που άσκησε το Ελλη­νικό Δημόσιο κατά της υπ’ αρίθμ. 464/2022 από­φα­σης του Μονο­με­λούς Πρω­το­δι­κείου της Κω με την οποία απορ­ρί­φθηκε τρι­τα­να­κοπή που είχε ασκήσει κατά της Ιεράς Μονής και ενός ιδιώτη.

Το πρω­τό­δικο δικα­στή­ριο έχει κρίνει μεταξύ άλλων ότι η περιου­σία της Ιερός Μονής Πάτμου ουδέ­ποτε δημεύ­θηκε, ούτε κατα­λύ­θηκε η κυριό­τητά της με την έναρξη της οθω­μα­νι­κής κυριαρ­χίας, πολύ περισ­σό­τερο μάλιστα αφού η Πάτμος δεν κατα­κτή­θηκε με τα όπλα.

Το δικα­στή­ριο έχει κρίνει πως, η μονα­στη­ριακή περιου­σία που είχε απο­κτη­θεί νόμιμα κατά τη βυζα­ντινή εποχή με αυτο­κρα­το­ρική δωρεά με χρυ­σό­βουλο, όχι μόνο παρέ­μεινε στην κυριό­τητα της Ιεράς Μονής Πάτμου και μετά την τουρ­κική κατά­κτηση, αλλά εξαι­ρέ­θηκε και από την εφαρ­μογή των δια­τά­ξεων του κοινού Δικαίου περί των ακι­νή­των, όντας ελεύ­θε­ρης ιδιο­κτη­σίας.

Έτσι, δεν απο­τέ­λεσε αντι­κεί­μενο της δια­δο­χής του Οθω­μα­νι­κού Δημο­σίου με το Ιταλικό, και του τελευ­ταίου με το Ελλη­νικό ενώ προ­σθέ­τει ότι η ανωτέρω θέση δεν αναι­ρεί­ται από το γεγονός ότι ολό­κληρη η ακίνητη περιου­σία του Ιτα­λι­κού κράτους στα Δωδε­κά­νησα έχει περιέλ­θει στο Ελλη­νικό Δημόσιο βάσει της Συν­θή­κης των Παρι­σίων, που επι­κυ­ρώ­θηκε με το Ν.Δ. 423/1947.