Υπό την επιτήρηση της Κομισιόν οι δαπάνες του 2023

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Την παρά­ταση ισχύος της γενικής ρήτρας δια­φυ­γής για το 2023 ειση­γή­θηκε επι­σή­μως χθες η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, στο πλαίσιο της παρου­σί­α­σης του Εαρινού Πακέτου του Ευρω­παϊ­κού Εξα­μή­νου. Η εισή­γηση, την οποία θα πρέπει να εγκρί­νουν οι υπουρ­γοί Οικο­νο­μι­κών (πιθα­νό­τατα τον Ιούνιο), ισχύει για όλα τα κράτη-μέλη, ενώ η Κομι­σιόν δεν σκο­πεύει σε αυτή τη φάση να ενερ­γο­ποι­ή­σει τη δια­δι­κα­σία υπερ­βο­λι­κού ελλείμ­μα­τος για καμία χώρα.

Αυτό, ωστόσο, όπως έσπευ­σαν να τονί­σουν οι αρμό­διοι αξιω­μα­τού­χοι, δεν σημαί­νει δημο­σιο­νο­μική ασυ­δο­σία, ούτε ότι θα απο­λαμ­βά­νουν όλα τα κράτη-μέλη τον ίδιο βαθμό ελευ­θε­ρίας στην οικο­νο­μική πολι­τική το 2023. Ειδικά για υπερ­χρε­ω­μέ­νες χώρες σαν την Ελλάδα, η επι­τή­ρηση των δαπανών θα είναι πιο αυστηρή.

Οι αρμό­διοι αξιω­μα­τού­χοι εξή­γη­σαν τους λόγους για την αλλαγή πλεύσης (στις αρχές του έτους η Κομι­σιόν είχε ταχθεί υπέρ της ανα­στο­λής της ρήτρας στο τέλος του τρέ­χο­ντος έτους), εστιά­ζο­ντας στους κιν­δύ­νους για την ευρω­παϊκή οικο­νο­μία που συν­δέ­ο­νται με τον πόλεμο στην Ουκρα­νία. Η παρά­ταση ισχύος της ρήτρας, που «παγώνει» την υπο­χρέ­ωση τήρησης των δημο­σιο­νο­μι­κών κανόνων της Ε.Ε., «θα δώσει τον χώρο στις εθνικές δημο­σιο­νο­μι­κές πολι­τι­κές για να αντι­δρά­σουν ταχέως, αν και όταν χρεια­στεί», όπως δήλωσε ο εκτε­λε­στι­κός αντι­πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής, αρμό­διος για θέματα Οικο­νο­μίας, Βάλντις Ντο­μπρόβ­σκις.

Η ευρω­παϊκή οικο­νο­μία «απο­δει­κνύ­ε­ται ανθε­κτική παρά τις επι­πτώ­σεις και τους κιν­δύ­νους που προ­κα­λεί η ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία», τόνισε ο κ. Ντο­μπρόβ­σκις. Ωστόσο, όπως παρα­δέ­χθηκε, η μεγέ­θυνση του ΑΕΠ το 2022 και το 2023 «θα είναι πολύ πιο αδύναμη από τις προη­γού­με­νες εκτι­μή­σεις».

«Δεν προ­τεί­νουμε επι­στροφή στις δαπάνες χωρίς όρια» (την πολι­τική που εφαρ­μό­στηκε το 2020 απέ­να­ντι στην παν­δη­μία), υπο­γράμ­μισε από την πλευρά του ο επί­τρο­πος Οικο­νο­μίας Πάολο Τζε­ντι­λόνι. Ο κ. Ντο­μπρόβ­σκις σημεί­ωσε ότι οι συστά­σεις του Εαρινού Πακέτου συνι­στούν «κάλεσμα προς τα κράτη-μέλη να κινη­θούν προς συνετή δημο­σιο­νο­μική πολι­τική». Ολες οι χώρες πρέπει να αυξή­σουν τις δημό­σιες επεν­δύ­σεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετά­βαση και για την ενερ­γειακή ασφά­λεια, πρό­σθεσε.

Αυτό, όμως, πρέπει να συν­δυα­στεί με «αυστηρό έλεγχο» στις τρέ­χου­σες δαπάνες, σύμφωνα με τον κ. Ντο­μπρόβ­σκις. Ειδικά στις χώρες με υψηλό χρέος, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, οι τρέ­χου­σες δαπάνες πρέπει να αυξά­νο­νται με ρυθμό χαμη­λό­τερο από τον μεσο­πρό­θε­σμο ρυθμό δυνη­τι­κής μεγέ­θυν­σης του ΑΕΠ. Για την Ελλάδα η μεσο­πρό­θε­σμη δυνη­τική ανά­πτυξη υπο­λο­γί­ζε­ται στο -0,3% ετησίως, άρα στην πράξη η Επι­τροπή συνιστά μείωση τρε­χου­σών δαπανών, αν και σημειώ­νει ότι ο υπο­λο­γι­σμός αυτός θα ανα­θε­ω­ρη­θεί ανοδικά όταν ληφθεί υπ’ όψη η συμβολή του RRF, άρα το όριο στις δαπάνες θα είναι λιγό­τερο σφιχτό.

Η Ελλάδα, εν τω μεταξύ, σύμφωνα με τη νεότερη αξιο­λό­γηση της Κομι­σιόν, παρα­μέ­νει (όπως και πέρυσι) μία από μόλις τρεις χώρες στις οποίες κατα­γρά­φο­νται υπερ­βο­λι­κές μακρο­οι­κο­νο­μι­κές ανι­σορ­ρο­πίες. Οι άλλες δύο είναι η Ιταλία και η Κύπρος.

Τα όρια της επέ­κτα­σης

Η Κομι­σιόν δεν σκο­πεύει σε αυτή τη φάση να ενερ­γο­ποι­ή­σει τη δια­δι­κα­σία υπερ­βο­λι­κού ελλείμ­μα­τος για καμία χώρα.

Εκ των πραγ­μά­των, παρά την παρά­ταση ισχύος της γενικής ρήτρας δια­φυ­γής, η Ελλάδα θα πρέπει να κινηθεί ουσιω­δώς στην κατεύ­θυνση της δημο­σιο­νο­μι­κής εξυ­γί­αν­σης το 2023. Η χώρα μας έχει το υψη­λό­τερο χρέος προς ΑΕΠ στην Ε.Ε. (193,3%) και φέτος θα έχει την τρίτη πιο επε­κτα­τική δημο­σιο­νο­μική πολι­τική στην Ε.Ε., μετά τη Λιθουα­νία και τη Βουλ­γα­ρία (3,3% του ΑΕΠ).

Αυτό οφεί­λε­ται, μεταξύ άλλων, στο ότι η ελλη­νική κυβέρ­νηση είναι η τρίτη πιο γεν­ναιό­δωρη μεταξύ των «27» στο μέγεθος της οικο­νο­μι­κής στή­ρι­ξης που παρέχει στους κατα­να­λω­τές για την αντι­με­τώ­πιση του ενερ­γεια­κού σοκ. Σύμφωνα με στοι­χεία που παρου­σί­ασε χθες η Κομι­σιόν, τα μέτρα στή­ρι­ξης που έχει λάβει η κυβέρ­νηση για το 2022 φτάνουν το 1,1% του ΑΕΠ. Μόνο η Λιθουα­νία και η Ουγ­γα­ρία έχουν δαπα­νή­σει περισ­σό­τερα. Για την περίοδο 2021-2023 η Κομι­σιόν εκτιμά ότι η Ελλάδα είναι δεύτερη μετά την Ισπανία στη συμβολή στην οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα των επι­χο­ρη­γή­σεων του RRF (3,5% του ΑΕΠ), αλλά η επε­κτα­τική πολι­τική για φέτος οφεί­λε­ται σε πολύ μεγα­λύ­τερο βαθμό σε εθνικές –και ειδικά τρέ­χου­σες– δαπάνες.

Οσον αφορά τις μεσο­πρό­θε­σμες συστά­σεις προς την Ελλάδα, η Κομι­σιόν ανα­φέ­ρε­ται σε «αξιό­πι­στη και στα­διακή» μείωση του χρέους, μεταρ­ρύθ­μιση του φορο­λο­γι­κού συστή­μα­τος ώστε να γίνει πιο φιλικό προς τις επεν­δύ­σεις και δια­σφά­λιση της ικα­νό­τη­τας της δημό­σιας διοί­κη­σης να προ­σελ­κύ­σει προ­σω­πικό με τις κατάλ­λη­λες δεξιό­τη­τες. Ειδική αναφορά γίνεται επίσης στην ολο­κλή­ρωση του κτη­μα­το­λο­γίου και του συστή­μα­τος πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας.

Στο ζωτικό πεδίο της ενέρ­γειας, συνι­στά­ται η ταχύ­τερη ανά­πτυξη των ΑΠΕ και των υπο­δο­μών για πράσινο υδρο­γόνο· δια­φο­ρο­ποί­ηση των δικτύων εφο­δια­σμού αερίου και ενί­σχυση των δια­συν­δέ­σεων του ηλε­κτρι­κού δικτύου· και μέτρα για τον περιο­ρι­σμό των ρύπων από τις μετα­φο­ρές και τα κτίρια.

Η ενέρ­γεια στο επί­κε­ντρο

Κεντρική θέση στο Εαρινό Πακέτο έχουν η ενερ­γειακή πολι­τική και η απε­ξάρ­τηση της Ε.Ε. από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Οι προ­τά­σεις της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την επί­τευξη του εγχει­ρή­μα­τος περι­λαμ­βά­νο­νται στο σχέδιο REPowerEU, που παρου­σιά­στηκε την περα­σμένη εβδο­μάδα. Οι συστά­σεις της Κομι­σιόν, όπως είπε ο εκτε­λε­στι­κός αντι­πρό­ε­δρος, «μετα­φρά­ζουν τους στόχους του REPowerEU σε μεταρ­ρυθ­μί­σεις και επεν­δύ­σεις για τα κράτη-μέλη. Θα απο­τε­λέ­σουν τη βάση επί της οποίας τα κράτη-μέλη θα προ­τεί­νουν εξει­δι­κευ­μένα κεφά­λαια που συν­δέ­ο­νται με το REPowerEU στα εθνικά τους Σχέδια Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας».

Το 75% και πλέον των πόρων που προ­βλέ­πει η Κομι­σιόν να χρη­μα­το­δο­τή­σουν την ενερ­γειακή απα­γκί­στρωση από τη Ρωσία θα προ­έλ­θει από τα 225 δισ. σε αδιά­θετα δάνεια του RRF. Σύμφωνα με την προ­τει­νό­μενη (στο πλαίσιο του REPowerEU) τρο­πο­ποί­ηση του κανο­νι­σμού για το RRF, τα κράτη-μέλη θα έχουν 30 ημέρες από την επίσημη υιο­θέ­τηση της νέας μορφής του κανο­νι­σμού να προ­τεί­νουν σχέδια για την αξιο­ποί­ηση αυτών των δανείων. Τα δάνεια που ανα­λο­γούν σε χώρες που θα χάσουν την προ­θε­σμία αυτή θα ανα­δια­νέ­μο­νται στις υπό­λοι­πες χώρες, με την ίδια μεθο­δο­λο­γία που εφαρ­μό­στηκε και με τα δάνεια του προ­γράμ­μα­τος SURE.

Ο κ. Ντο­μπρόβ­σκις ανέφερε ότι ήδη 100 δισ. ευρώ από τα κον­δύ­λια του RRF έχουν εκτα­μιευ­θεί στα κράτη-μέλη.

Πηγή kathimerini.gr