ΗΠΑ: Στο εδώλειο η Γερμανία για θησαυρούς που κατασχέσαν οι Ναζί

Ενα­ντίον της Γερ­μα­νίας στρέ­φο­νται νομικά από­γο­νοι Εβραίων συλ­λε­κτών διεκ­δι­κώ­ντας την επι­στροφή του περι­βό­η­του θησαυ­ρού του Γκελφ. Πρό­κει­ται για έναν μεσαιω­νικό θησαυρό αμύ­θη­της αξίας που απο­τε­λεί μήλον της έριδος ανάμεσα στους κλη­ρο­νό­μους των Εβραίων συλ­λε­κτών οι οποίοι ήταν κάτοχοί του έως το 1935 και της Γερ­μα­νίας. Η συλλογή, η οποία από το 1960 μέχρι σήμερα έχει εκτεθεί πολλές φορές σε γερ­μα­νικά μουσεία, θεω­ρεί­ται ο μεγα­λύ­τε­ρος εκκλη­σια­στι­κός θησαυ­ρός που ανήκει στο γερ­μα­νικό Δημόσιο και σύμφωνα με ειδι­κούς εμπει­ρο­γνώ­μο­νες η αξία του προ­σεγ­γί­ζει στα 180 έως 200 εκατ. ευρώ. Περι­λαμ­βά­νει χρυσούς σταυ­ρούς με βαρύ­τι­μους πολύ­τι­μους λίθους και εξαι­ρε­τικά αση­μέ­νια καλ­λι­τε­χνή­ματα.

Οι από­γο­νοι των Εβραίων συλ­λε­κτών κατέ­θε­σαν αγωγή σε δικα­στή­ριο της Ουά­σιγ­κτον ενα­ντίον του γερ­μα­νι­κού Δημο­σίου αλλά και του κρατικά ελεγ­χό­με­νου μου­σείου του Βερο­λί­νου όπου βρί­σκε­ται ο θησαυ­ρός του Γκελφ. Υπο­στη­ρί­ζουν ότι οι πρό­γο­νοί τους δεν είχαν άλλη επιλογή από το να που­λή­σουν τον θησαυρό το 1935 στην κυβέρ­νηση των Ναζί έναντι πολύ χαμηλού τιμή­μα­τος. Το ίδρυμα που επι­βλέ­πει τα μουσεία του Βερο­λί­νου, αντι­θέ­τως, υπο­στη­ρί­ζει ότι οι συλ­λέ­κτες δεν υπο­χρε­ώ­θη­καν να που­λή­σουν τον θησαυρό τους προ­σθέ­το­ντας ότι κατά την περίοδο της πώλησης η συλλογή δεν βρι­σκό­ταν καν στη Γερ­μα­νία.

Μετά από πολυ­ε­τείς προ­σπά­θειες και δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την επι­στροφή του θησαυ­ρού, αυτή η νέα εξέλιξη υπο­δει­κνύει ότι η διαμάχη είναι πιο έντονη από ποτέ, παρά τη δέσμευση της Γερ­μα­νίας στις αρχές του 2014 για δια­φα­νείς και απο­δο­τι­κές δια­δι­κα­σίες απο­ζη­μιώ­σεων. Σημειώ­νε­ται ότι η Γερ­μα­νία ανα­γκά­στηκε να προβεί σε αυτή τη δέσμευση όταν έγινε γνωστό ότι οι αρχές της Βαυα­ρίας κρα­τού­σαν επί δύο χρόνια μυστική την ανα­κά­λυψη ενός θησαυ­ρού 1.500 έργων τέχνης στο δια­μέ­ρι­σμα του γιού ενός πρώην αξιω­μα­τού­χου των Ναζί.

Έτσι, η Γερ­μα­νία συνέ­στησε ειδική επι­τροπή– γνωστή και ως επι­τροπή Limbach – η οποία επρό­κειτο να κατα­λή­ξει στο ποιος είναι τελικός ο νόμιμος ιδιο­κτή­της του θησαυ­ρού του Γκελφ. Το Μάρτιο του 2014, η επι­τροπή αυτή κατέ­ληξε ότι η αγορά του θησαυ­ρού του Γκελφ το 1935 ήταν νόμιμη. Αν και η γερ­μα­νική νομο­θε­σία θεωρεί άκυρες όλες τις αγορές έργων τέχνης από Εβραί­ους κατά την περίοδο 1933-1945, ο θησαυ­ρός του Γκελφ χαρα­κτη­ρί­στηκε ειδική περί­πτωση και κρίθηκε ότι το κρα­τί­διο της Πρωσίας πλήρωσε δίκαιο τίμημα για την αγορά του. Συγκε­κρι­μένα, κατέ­βαλε 4,25 εκατ. μάρκα, ενώ οι Εβραίοι συλ­λέ­κτες είχαν αγο­ρά­σει το θησαυρό έναντι 6 εκατ. μάρκων έξι χρόνια νωρί­τερα. Στη συνέ­χεια ο θησαυ­ρός δωρί­στηκε στον Αδόλφο Χίτλερ.

Οι ενά­γο­ντες υπο­στη­ρί­ζουν ότι η επι­τροπή Limbach λει­τουρ­γεί με εντυ­πω­σιακά αργό και θολό τρόπο. Σημειώ­νουν ότι δεν μπορεί να ανα­λά­βει περι­πτώ­σεις εάν δεν συμ­φω­νούν σε αυτό και τα δύο αντι­συμ­βαλ­λό­μενα μέρη και τονί­ζουν πως προ­σφά­τως στα­μά­τησε ακόμη και να μετα­φρά­ζει τις απο­φά­σεις της στα αγγλικά.

ΑΠΕ-ΜΠΕ