Γιάννης Ρέτσος: O τουρισμός θα έχει μέλλον αν εστιάσουμε σε υποδομές και βιώσιμη ανάπτυξη

Το 2020 εκπνέει σε λίγες ημέρες και ετοι­μά­ζε­ται να αφήσει πίσω του ανά­μει­κτα συναι­σθή­ματα, κυρίως αρνη­τικά λόγο του κορο­νοϊού. Ο του­ρι­σμός, απο­τε­λεί ένα τομέα που επλήγη όσο λίγοι, παγκο­σμίως, και που επη­ρέ­ασε σε τερά­στιο βαθμό τη χώρα μας, η οποία βασίζει το ¼ του ΑΕΠ της, άμεσα και έμμεσα, στον του­ρι­σμό.

Ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ) Γιάννης Ρέτσος, ενός φορέα που συνέ­βαλε απο­φα­σι­στικά στο «θαύμα» του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, απαντά σε μια σειρά ερω­τη­μά­των που κατα­δει­κνύ­ουν ποια είναι αυτά που πρέπει να διδα­χθεί η χώρα μας από την υγειο­νο­μική κρίση και σε ποιες ενέρ­γειες πρέπει να βασι­στεί για το μέλλον του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού.

Κύριε Ρέτσο, το 2020 θα μπο­ρούσε να χαρα­κτη­ρι­στεί ως χρονιά μη γενό­μενη, για να χρη­σι­μο­ποι­ήσω έναν αθλη­τικό όρο του βόλεϊ; Δηλαδή, το 2021 θα ξεκι­νή­σει από το τέλος του 2019;

Κύριε Μπαλή, με τις όποιες δυσκο­λίες και με ελά­χι­στη κίνηση ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός πήρε το ρίσκο και άνοιξε την καλο­και­ρινή περίοδο του 2020. Και όλα τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι καλώς έπραξε. Πραγ­μα­τικά, δεν δια­νο­ού­μουν μία εξέλιξη που θα οδη­γούσε στον καθο­λικό απο­κλει­σμό της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Θα ήταν κατα­στρο­φικό για τις επι­χει­ρή­σεις και κατ΄ επέ­κταση για την ελλη­νική οικο­νο­μία. Οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις που είχαμε φέτος από τον εισερ­χό­μενο του­ρι­σμό, συνει­σέ­φε­ραν αρκετές μονάδες στο ΑΕΠ της χώρας. Και μάλιστα σε μία χρονιά που η οικο­νο­μία μας είχε περισ­σό­τερο από ποτέ ανάγκη τα έσοδα. Παράλ­ληλα, η επα­νεκ­κί­νηση έδωσε την ευκαι­ρία σε επι­χει­ρή­σεις και εργα­ζο­μέ­νους να προ­σαρ­μο­στούν στα νέα δεδο­μένα, να εφαρ­μό­σουν πρω­τό­κολλα και να δοκι­μά­σουν τις αντοχές τους, δια­σφα­λί­ζο­ντας την ίδια στιγμή την καλή εικόνα της χώρας διεθνώς. Αυτό είναι μία παρα­κα­τα­θήκη για τη λει­τουρ­γία της αγοράς με ευνοϊ­κό­τε­ρους όρους την επόμενη χρονιά.

Το 2020, ήταν μια χρονιά που εκτός από τα πολλά αρνη­τικά, θα μπο­ρούσε να αφήσει και θετικά στοι­χεία; Τα lockdown, για παρά­δειγμα, στά­θη­καν αφορμή για να επι­τα­χυν­θούν δια­δι­κα­σίες στον του­ρι­σμό;

Είναι γεγονός ότι η παν­δη­μία επι­τά­χυνε μία σειρά δια­δι­κα­σιών που έχουν σχέση και με τον του­ρι­σμό. Σας αναφέρω ως παρά­δειγμα τον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό. Έχουμε μιλήσει εκτενώς τα τελευ­ταία χρόνια για την ανάγκη υλο­ποί­η­σης ενός δομη­μέ­νου σχεδίου δράσης, το οποίο θα δια­μόρ­φωνε μία συνο­λική ψηφιακή στρα­τη­γική για τη χώρα. Οι εξε­λί­ξεις με την παν­δη­μία, οδή­γη­σαν σε απο­φά­σεις για την παροχή ψηφια­κών υπη­ρε­σιών, οι οποίες υπό δια­φο­ρε­τι­κές συν­θή­κες θα καθυ­στε­ρού­σαν πολύ. Με το βλέμμα στραμ­μένο στο μέλλον, είναι απα­ραί­τητο και μετά την παν­δη­μία να συνε­χι­σθεί η προ­σπά­θεια της ψηφια­κής μετά­βα­σης επ’ ωφελεία των πολιτών και των επι­χει­ρή­σεων. Παράλ­ληλα, η δημιουρ­γία του Ταμείου Ανά­καμ­ψης με αφορμή την παν­δη­μία, δημιουρ­γεί ευκαι­ρίες για τη δρο­μο­λό­γηση δράσεων που ανα­μέ­νε­ται να στη­ρί­ξουν την προ­σπά­θεια ενί­σχυ­σης της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του του­ρι­στι­κού τομέα. Μας δίνει ένα παρά­θυρο ευκαι­ρίας να επεν­δύ­σουμε σε δημό­σιες υπο­δο­μές, να αλλά­ξουμε το του­ρι­στικό προϊόν και μοντέλο, να εστιά­σουμε στη βιω­σι­μό­τητα και τη δια­χεί­ριση των προ­ο­ρι­σμών.

Ποια είναι αυτά, που με την ευχή να αφή­σουμε πίσω τον κορο­νοϊό, θα μπο­ρού­σαν να δια­τη­ρη­θούν στον ελλη­νικό του­ρι­σμό; Θα ήταν οι πιο αυστη­ροί υγειο­νο­μι­κοί έλεγχοι, η αποφυγή συνω­στι­σμού, κάτι άλλο;

Ο του­ρι­στι­κός τομέας σε αυτή την παγκό­σμια υγειο­νο­μική κρίση, δέχθηκε το ισχυ­ρό­τερο πλήγμα στην ιστορία του. Οι επι­χει­ρή­σεις του τομέα σε διεθνές επίπεδο και στην Ελλάδα, έκαναν τις απα­ραί­τη­τες αλλαγές στη λει­τουρ­γία τους για την προ­στα­σία των του­ρι­στών. Η εμπει­ρία του παρελ­θό­ντος σε κρίσεις που αντι­με­τώ­πισε ο του­ρι­σμός, δείχνει ότι οι επι­χει­ρή­σεις προ­σαρ­μό­ζο­νται στις συν­θή­κες που απαι­τούν οι εξε­λί­ξεις, με γνώμονα την ασφά­λεια. Ας δούμε για παρά­δειγμα τι συνέβη μετά τους Δίδυ­μους Πύργους, ειδι­κό­τερα, στον τομέα των αερο­με­τα­φο­ρών. Οι νέοι κανόνες σε αερο­δρό­μια και αερο­πλάνα, είναι κάτι που σήμερα θεω­ρούμε ως αυτο­νό­ητη προ­ϋ­πό­θεση για την ασφά­λεια των επι­βα­τών. Το ίδιο θα γίνει και τώρα. Επι­χει­ρή­σεις και ταξι­διω­τικό κοινό θα προ­σαρ­μο­στούν στη νέα κανο­νι­κό­τητα, όπως θα δια­μορ­φω­θεί μετά τον έλεγχο της παν­δη­μίας.

Ο κλάδος του του­ρι­σμού ήταν από τους πλέον πλητ­τό­με­νους, παγκο­σμίως. Στην Ελλάδα που αφορά το ¼ του ΑΕΠ της χώρας, πώς μετα­φρά­ζε­ται η κατά­σταση;

Από την αρχή της κρίσης, είχαμε μιλήσει για τις τερά­στιες επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας στην οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα. Είχαμε εκτι­μή­σει ότι ένα δεύτερο κύμα θα οδη­γούσε σε βαθύ­τερη ύφεση. Η κλι­μά­κωση της παν­δη­μίας τους τελευ­ταί­ους μήνες, που συνο­δεύ­ε­ται από παρα­τε­τα­μένη διάρ­κεια των μέτρων περιο­ρι­σμού της οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής ζωής, ανα­πό­φευ­κτα επη­ρε­ά­ζει την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία. Και ιδιαί­τερα, τους κλάδους εκεί­νους που σχε­τί­ζο­νται με τις υπη­ρε­σίες και κυρίως με τον του­ρι­σμό. Η εξέλιξη αυτή, δείχνει ότι θα επι­βε­βαιω­θεί το αρνη­τικό σενάριο, με τον ρυθμό μετα­βο­λής του ΑΕΠ μάλλον να ξεπερνά το -10%.

Τελικά, εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος, έπρεπε να «ανοίξει» ο του­ρι­σμός κατ’ αυτόν τον τρόπο που συνέβη, πρώτα με τα 12μηνης λει­τουρ­γίας ξενο­δο­χεία και έπειτα με τα επο­χι­κής λει­τουρ­γίας, σε συν­δυα­σμό με τη λει­τουρ­γία των αερο­δρο­μίων; Επέ­τεινε ο του­ρι­σμός το δεύτερο κύμα της παν­δη­μίας ή όχι;

Η μεγάλη προ­σπά­θεια για το άνοιγμα του του­ρι­σμού το καλο­καίρι, έγινε με κόπο και θυσίες. Οι επι­χει­ρη­μα­τίες και οι εργα­ζό­με­νοι του του­ρι­σμού,  μέσα σε πρω­τό­γνω­ρες συν­θή­κες, κατά­φε­ραν να αντα­πε­ξέλ­θουν και να σταθούν στο ύψος των περι­στά­σεων. Η χώρα έδειξε αντα­να­κλα­στικά και ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός μια αξιο­ζή­λευτη ωρι­μό­τητα και σε αυτή τη μεγάλη κρίση. Όπως επι­βε­βαιώ­νουν τα επίσημα στοι­χεία του ΕΟΔΥ και της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, ο ρόλος που έπαιξε ο του­ρι­σμός στη δια­σπορά της νόσου, ήταν από ελά­χι­στος έως ανύ­παρ­κτος. Ενδει­κτικά να αναφέρω τις περι­πτώ­σεις της Κρήτης, της Ρόδου και της Κέρ­κυ­ρας. Τρεις κατε­ξο­χήν δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς της χώρας, που δέχθη­καν μεγάλο όγκο από τη συρ­ρι­κνω­μένη εισερ­χό­μενη ταξι­διω­τική κίνηση και είχαν πολύ χαμη­λό­τερο επι­δη­μιο­λο­γικό φορτίο από άλλες περιο­χές με πολύ λιγό­τερο του­ρι­σμό. Επίσης, στο κρίσιμο διά­στημα από τις αρχές Ιουλίου έως τις αρχές Σεπτεμ­βρίου, που έγιναν περί τα 450.000 τεστ σε εισερ­χό­με­νους του­ρί­στες στη χώρα, είτε στα χερσαία σύνορα είτε στα αερο­δρό­μια, εντο­πί­στη­καν 972 θετικά κρού­σματα. Δηλαδή, ο δείκτης θετι­κό­τη­τας ήταν, μόλις 0,2%.

Ο του­ρι­σμός δεν είναι μόνο αριθμοί, αλλά και άνθρω­ποι. Υπάρ­χουν εργα­ζό­με­νοι στον του­ρι­σμό που στα­μά­τη­σαν να δου­λεύ­ουν Οκτώ­βριο – Νοέμ­βριο του 2019 και καλώς εχόντων των πραγ­μά­των μπορεί να δου­λέ­ψουν ξανά Απρίλιο – Μάιο του 2021. Τι λέτε γι’ αυτό; Η συμβολή του κράτους ήταν απο­τε­λε­σμα­τική;

Έχετε δίκιο κ. Μπαλή και εμείς για τους ανθρώ­πους μιλάμε. Γι’ αυτό και η στήριξη της εργα­σίας σε όλη την περίοδο, από την αρχή της κρίσης μέχρι σήμερα, ήταν μέσα στις προ­τά­σεις που κατα­θέ­ταμε στην κυβέρ­νηση, στο πλαίσιο των ενερ­γειών που έπρεπε να δρο­μο­λο­γη­θούν για την αντι­με­τώ­πιση της κρίσης. Υπήρξε αντα­πό­κριση στο μεγα­λύ­τερο μέρος των προ­τά­σεών μας και τα μέτρα που ελή­φθη­σαν, όπως το καθε­στώς των ανα­στο­λών ή το πρό­γραμμα Συν-εργασία, βοή­θη­σαν στη συγκρά­τηση της ανερ­γίας. Αυτό έχουμε πει και για το 2021. Να επι­τευ­χθεί η χρονική επέ­κταση των μέτρων, για όλο το πρώτο εξάμηνο, κυρίως σε ό,τι έχει να κάνει με την αγορά εργα­σίας.

Το 2020 πολλά πήγαν πίσω. Υπήρξαν άλλες προ­τε­ραιό­τη­τες. Σύμφωνα με τον σχε­δια­σμό σας, από το 2019, τι μπο­ρέ­σατε να πετύ­χετε και τι όχι; Κι αυτά που δεν πετύ­χατε θα τα ανα­θε­ω­ρή­σετε για το μέλλον; Η σύμπραξη με τον πολι­τι­σμό, με τον πρω­το­γενή τομέα και την αγρο­δια­τροφή, παρα­μέ­νουν δια­χρο­νι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες;

Προ­φα­νώς, με το ξέσπα­σμα της παν­δη­μίας, το βάρος των ενερ­γειών μας έπεσε στη δια­χεί­ριση της κρίσης. Η στρα­τη­γική μας όμως δεν αλλάζει σε ζητή­ματα που είχαμε θέσει πολύ πριν την παν­δη­μία και είχαμε ανα­λά­βει συγκε­κρι­μέ­νες δράσεις για την προ­ώ­θησή τους. Εντάσ­σο­νται, αν θέλετε, στον γενι­κό­τερο στόχο που έχουμε θέσει για ισόρ­ροπη και μακρο­χρό­νια του­ρι­στική ανά­πτυξη. Και αυτό σημαί­νει προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, κοι­νω­νική αντα­πο­δο­τι­κό­τητα, ενί­σχυση της τοπικής απα­σχό­λη­σης, δια­τή­ρηση και ανά­δειξη του τοπικού πολι­τι­σμού. Η ολι­στική βιώσιμη ανά­πτυξη, που συν­δέ­ε­ται με τη δια­χεί­ριση προ­ο­ρι­σμών, είναι ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θεση για να μπο­ρέ­σει η Ελλάδα να πρω­τα­γω­νι­στή­σει με αξιώ­σεις και την επόμενη, μετά την παν­δη­μία, ημέρα. Θα σας έλεγα μάλιστα ότι η μεγάλη κρίση που ζούμε την καθιστά ακόμα πιο επί­καιρη, ακόμα πιο επι­τα­κτική.

Σχεδόν όλοι μιλούν για ένα νέο μοντέλο στον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Το «ήλιος – θάλασσα» απο­τε­λεί μια ισχυρή βάση, όμως δεν είναι μόνο αυτά που μπορεί να δώσει η Ελλάδα. Τώρα, με αφορμή την παν­δη­μία του κορο­νοϊού και τις συνέ­πειές της, είναι πιο επι­τα­κτική η ανάγκη για ένα πιο ολο­κλη­ρω­μένο πακέτο εμπει­ρίας στον επι­σκέ­πτη; Ήρθε η στιγμή να ανα­πτύ­ξουμε τις θεμα­τι­κές μορφές, όπως τον ιατρικό του­ρι­σμό, τον συνε­δριακό, τον θαλάσ­σιο του­ρι­σμό, τον χει­με­ρινό του­ρι­σμό;

Δια­χρο­νικά, το μεγα­λύ­τερο ποσοστό των του­ρι­στι­κών εσόδων και αφίξεων σημειώ­νε­ται τη θερινή περίοδο. Ενδει­κτικά, το 2019 το 85% των εσόδων εισπρά­χθηκε το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο. Το γεγονός αυτό επι­βε­βαιώ­νει ότι το κύριο κίνητρο για δια­κο­πές στην Ελλάδα, είναι το προϊόν «Ήλιος και Θάλασσα». Από εκεί και πέρα όμως θα πρέπει να εστιά­σουμε στη δημιουρ­γία νέων εμπει­ριών και στη σωστή επι­κοι­νω­νία τους στο διεθνές κοινό. Το νέο μοντέλο του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, θα έχει τη δυνα­τό­τητα να προ­σαρ­μό­ζε­ται γρήγορα στις εξε­λί­ξεις, να αντα­πο­κρί­νε­ται στις απαι­τή­σεις που ανα­δια­μορ­φώ­νο­νται καθη­με­ρινά, να ενστερ­νί­ζε­ται τις αλλαγές που επι­φέ­ρει αυτή η παν­δη­μία τόσο σε επίπεδο λει­τουρ­γίας όσο και σε επίπεδο επι­κοι­νω­νίας. Ιδιαί­τερα σημα­ντικά είναι σε αυτό το πεδίο τα συμπε­ρά­σματα που προ­έ­κυ­ψαν από το πρό­σφατο δια­δι­κτυακό συνέ­δριο του ΣΕΤΕ και της Marketing Greece, όπου εκπρό­σω­ποι των δημό­σιων θεσμών, ο ιδιω­τι­κός τομέας του του­ρι­σμού και προ­σω­πι­κό­τη­τες από τον χώρο της επι­κοι­νω­νίας και της δια­φή­μι­σης, τοπο­θε­τή­θη­καν για το θέμα της επι­κοι­νω­νίας στον του­ρι­σμό. Επι­γραμ­μα­τικά σας αναφέρω ότι τα στοι­χεία που ανα­δεί­χθη­καν ως απα­ραί­τητα στο πλαίσιο της συζή­τη­σης για το μέλλον της επι­κοι­νω­νίας του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, είναι η συνερ­γα­σία, η ενσυ­ναί­σθηση, η αυθε­ντι­κό­τητα και η βιώσιμη ανά­πτυξη.

Και με αφορμή το τελευ­ταίο που ρώτησα πριν, πόσο αντέχει να συνε­χί­σει η Ελλάδα των τριών ταχυ­τή­των στον του­ρι­σμό: των νησιών, της Αθήνας – Θεσ­σα­λο­νί­κης και της υπό­λοι­πης, της ηπει­ρω­τι­κής χώρας;

Οι δια­φο­ρε­τι­κές ταχύ­τη­τες στον του­ρι­σμό δεν είναι ελλη­νικό φαι­νό­μενο, αλλά συνα­ντώ­νται ως μία πραγ­μα­τι­κό­τητα και σε όλους τους αντα­γω­νι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Για παρά­δειγμα, πριν την παν­δη­μία είχαμε ανοίξει μία συζή­τηση για το θέμα του υπερ­του­ρι­σμού σε κάποιους προ­ο­ρι­σμούς και τους τρόπους αντι­με­τώ­πι­σής του. Από την άλλη, υπήρχαν και προ­ο­ρι­σμοί, για παρά­δειγμα σε αστικές περιο­χές, που είχαν και έχουν πολύ μεγα­λύ­τε­ρες δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης. Με τη βίαιη τροπή των πραγ­μά­των, θα μπο­ρούσε να πει κάποιος ότι λύθηκε, ως απο­τέ­λε­σμα της παν­δη­μίας, το πρό­βλημα του υπερ­του­ρι­σμού. Επειδή όμως ο του­ρι­σμός θα ανα­κάμ­ψει, και μελ­λο­ντικά θα ξανα­δούμε τα νούμερα του πρό­σφα­του παρελ­θό­ντος, θα πρέπει να εκμε­ταλ­λευ­θούμε αυτό το κρίσιμο διά­στημα της ανα­συ­γκρό­τη­σης, στο πλαίσιο δια­μόρ­φω­σης πολι­τι­κών δια­χεί­ρι­σης των προ­ο­ρι­σμών.

Η βελ­τί­ωση των υπο­δο­μών της χώρας, συνέ­βαλε στην ανά­πτυξη του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, τα τελευ­ταία χρόνια. Υπάρ­χουν ακόμα υπο­δο­μές εν εξε­λί­ξει: το νέο αερο­δρό­μιο στην Κρήτη, η απο­κρα­τι­κο­ποί­ηση και των υπο­λοί­πων περι­φε­ρεια­κών αερο­δρο­μίων, η βελ­τί­ωση των λιμένων, η επα­να­λει­τουρ­γία υδα­το­δρο­μίων. Τελικά, έχουμε περι­θώ­ρια περαι­τέρω ποσο­τι­κής ανά­πτυ­ξης του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού ή κοντεύ­ουμε να «πιά­σουμε ταβάνι» με 34 – 35 εκατ. επι­σκέ­πτες τον χρόνο;

Έχουμε κατ’ επα­νά­ληψη ανα­φέ­ρει ότι, μετρώ­ντας τα μεγέθη του του­ρι­σμού, πρέπει να εστιά­ζουμε στα έσοδα. Υπό αυτό το πρίσμα, δεν υπάρχει ταβάνι. Πρέπει να ανα­πτυ­χθούν πολι­τι­κές για την αύξηση των εσόδων. Και βέβαια μία παρά­με­τρος που μπορεί να εξυ­πη­ρε­τή­σει αυτόν τον στόχο, είναι η βελ­τί­ωση των υπο­δο­μών. Μία πρό­σφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, περι­λαμ­βά­νει προ­τά­σεις για επεν­δύ­σεις σε έργα δημο­σίων υπο­δο­μών και μπορεί να απο­τε­λέ­σει ένα χρήσιμο εργα­λείο για την Πολι­τεία, σε μία συντο­νι­σμένη προ­σπά­θεια ενί­σχυ­σης της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του του­ρι­στι­κού τομέα. Απαι­τού­νται κυρίως δημό­σιες επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές, που στο­χεύ­ουν σε ενί­σχυση της συν­δε­σι­μό­τη­τας, της εμπει­ρίας πρό­σβα­σης και μετα­κί­νη­σης, στη λει­τουρ­γία συνο­λικά του προ­ο­ρι­σμού, στην προ­σέλ­κυση νέων επι­σκε­πτών, στη βελ­τί­ωση της του­ρι­στι­κής εμπει­ρίας γενικά, στη δημιουρ­γία νέων εμπει­ριών, στην  προ­ώ­θηση της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης και σε έργα με μεγάλη και πολ­λα­πλα­σια­στική επί­δραση.

Η ανά­καμψη του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού τοπο­θε­τεί­ται από το δεύτερο εξάμηνο του 2021 ή και νωρί­τερα; Πότε πιστεύ­ετε ότι θα επα­νέλ­θουμε σε τροχιά ανά­πτυ­ξης;

Η παν­δη­μία είναι ακόμη παρούσα, ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός κλυ­δω­νι­σμέ­νος, ωστόσο υπάρχει η ελπίδα στο υγειο­νο­μικό πεδίο, με την παρα­γωγή και τη διάθεση ασφαλών εμβο­λίων. Αυτή η εξέλιξη μας κάνει να αισιο­δο­ξούμε πολύ συγκρα­τη­μένα ότι η νέα χρονιά, το 2021, από τα μέσα της και μετά, μπορεί να απο­τε­λέ­σει την αρχή μιας περιό­δου στα­δια­κής ανά­καμ­ψης. Με βάση ένα σχετικά ρεα­λι­στικό σενάριο, και πάντα με τα τωρινά δεδο­μένα τα οποία μετα­βάλ­λο­νται από μέρα σε μέρα, το 2021 μπορεί η χώρα να φθάσει έως το 50% των του­ρι­στι­κών εσόδων του 2019. Στη δια­δρομή αυτή, εξίσου κρίσιμο στοι­χείο  είναι ο διεθνής συντο­νι­σμός των δράσεων στα ταξίδια και η θέσπιση ενιαίων κανόνων, του­λά­χι­στον σε ευρω­παϊκό επίπεδο. Οι ενιαίοι κανόνες, θα δημιουρ­γή­σουν ασφά­λεια και περι­βάλ­λον στα­θε­ρό­τη­τας, κάτι που ο κάθε ταξι­διώ­της ανα­ζη­τεί, ιδίως στην επόμενη φάση της επα­νεκ­κί­νη­σης, ορι­στι­κής ελπί­ζουμε, των ταξι­διών.

Ο ΣΕΤΕ, ως εταίρος της κυβέρ­νη­σης, πόσο επη­ρέ­ασε τις απο­φά­σεις της μέχρι τώρα, και πόσο θα τις επη­ρε­ά­σει στο μέλλον; Ποια είναι αυτά που «πρέπει» η κυβέρ­νηση να πράξει, βρα­χυ­πρό­θε­σμα και μακρο­πρό­θε­σμα;

Μεγάλο μέρος των προ­τά­σεών μας, ως προς την αντι­με­τώ­πιση των επι­πτώ­σεων της παν­δη­μίας στις του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις, έγινε απο­δε­κτό. Δια­πι­στώ­νουμε επίσης αντα­πό­κριση στις τοπο­θε­τή­σεις μας, σε σχέση με μία σειρά πρό­σθε­των κρί­σι­μων ζητη­μά­των για τον του­ρι­σμό. Όμως δεν στα­μα­τάμε εδώ. Θα συνε­χί­σουμε να διεκ­δι­κούμε με ρεα­λι­σμό, χωρίς βερ­μπα­λι­σμούς και αχρεί­α­στο λαϊ­κι­σμό, τη δρο­μο­λό­γηση απο­φά­σεων προς όφελος του τομέα. Σε βρα­χυ­πρό­θε­σμο επίπεδο, έχουμε ήδη θέσει ως αιτή­ματα τη συνέ­χιση των υφι­στά­με­νων μέτρων στή­ρι­ξης, τη στο­χευ­μένη επέ­κτασή τους για όσο χρεια­στεί μέσα στο 2021 αλλά και τη μείωση, έστω και προ­σω­ρινά, του ΦΠΑ στη διαμονή και στην παροχή της υπη­ρε­σίας του του­ρι­στι­κού πακέτου. Σε μεσο­μα­κρο­πρό­θε­σμο χρονικό ορί­ζο­ντα, ένας από τους βασι­κούς στόχους παρα­μέ­νει η ολο­κλή­ρωση των επεν­δύ­σεων σε δημό­σιες υπο­δο­μές. Μετά την παν­δη­μία, ο του­ρι­σμός θα απο­κτή­σει σε έναν βαθμό και πάλι μαζικά χαρα­κτη­ρι­στικά και θα πρέπει να είμαστε προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι. Η εμπει­ρία του 2019, εκτός από την επι­τυ­χία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, ανέ­δειξε και σημα­ντικά ζητή­ματα, όπως και ανε­πάρ­κειες, σε επίπεδο δια­χεί­ρι­σης προ­ο­ρι­σμών. Άρα οι προ­σπά­θειες θα πρέπει να εστια­σθούν σε υπο­δο­μές, που θα μας επι­τρέ­ψουν να παρα­μεί­νουμε αντα­γω­νι­στι­κοί.

Κατα­λή­γο­ντας, μπορεί να τεθεί το δίλημμα: Τη στιγμή που χάνο­νται ανθρώ­πι­νες ζωές σε όλο τον κόσμο, από την παν­δη­μία του κορο­νοϊού, ο του­ρι­σμός, η αναψυχή, θεω­ρού­νται πολυ­τέ­λεια ή είδος ανάγκης για τη βελ­τί­ωση της ψυχο­λο­γίας των πολιτών;

Προ­τε­ραιό­τητα καθ΄ όλη τη διάρ­κεια της παν­δη­μίας, ήταν και παρα­μέ­νει για εμάς το υγειο­νο­μικό ζήτημα. Σε κάθε στιγμή που χρειά­στηκε να τοπο­θε­τη­θούμε πάνω σε αυτό το θέμα, ταχθή­καμε υπέρ της αυστη­ρής επι­βο­λής μέτρων για τον έλεγχο του υγειο­νο­μι­κού ζητή­μα­τος σε εθνικό επίπεδο. Παράλ­ληλα, όμως, επι­ση­μά­ναμε ότι πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή στο θέμα της επι­κοι­νω­νια­κής δια­χεί­ρι­σης της παν­δη­μίας. Με τον ίδιο υπεύ­θυνο τρόπο μιλή­σαμε, όταν απο­φα­σί­στηκε το άνοιγμα του του­ρι­σμού. Οι ελπίδες για την ερχό­μενη άνοιξη, με τη στα­διακή μείωση των νέων κρου­σμά­των, σε συν­δυα­σμό με την έναρξη των εμβο­λια­σμών, δεν αλλάζει το γεγονός ότι ο χει­μώ­νας αυτός θα είναι ο δυσκο­λό­τε­ρος της μετα­πο­λε­μι­κής ιστο­ρίας, τόσο για την ελλη­νική οικο­νο­μία, όσο και για την κοι­νω­νία. Ευχή όλων μας, είναι με τον έλεγχο της παν­δη­μίας να οδεύ­σουμε σε μία ομα­λο­ποί­ηση της αγοράς, γιατί ο του­ρι­σμός δεν είναι προ­νό­μιο των λίγων, αλλά ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμα των πολλών.

Κύριε Ρέτσο σας ευχα­ρι­στώ πολύ.

Και εγώ σας ευχα­ρι­στώ, καλές γιορτές.

Πηγή: news247.gr