Περιβάλλον και κλιματική κρίση: Οι φλόγες «ακουμπούν» την οικονομία

Δημο­σιο­νο­μι­κές και ανα­πτυ­ξια­κές «νάρκες» βάζουν οι τελευ­ταίες πυρ­κα­γιές, καθώς, πέρα από τις αυξη­μέ­νες ανάγκες απο­ζη­μιώ­σεων, περιο­ρί­ζουν τη μακρο­πρό­θε­σμη ανά­πτυξη καθώς βλάψουν τους κρί­σι­μους τομείς του του­ρι­σμού, της πρω­το­γε­νούς παρα­γω­γής και των υπο­δο­μών.

Ουσια­στικά οι κατα­στρο­φές, όσο κι αν η κυβέρ­νηση έχει προ­χω­ρή­σει σε δράσεις επι­και­ρο­ποί­η­σης του πλαι­σίου απο­ζη­μιώ­σεων και στή­ρι­ξης των πλη­γέ­ντων, οδηγούν σε νέες «ανα­γνώ­σεις» σε σχέση με την ανθε­κτι­κό­τητα της οικο­νο­μίας, τη δια­τή­ρηση της κοι­νω­νι­κής συνοχής και τη δια­σφά­λιση της ανά­πτυ­ξης σε «κομ­βι­κούς» τομείς της οικο­νο­μίας.

Τα ζητή­ματα, άλλωστε, έχουν τεθεί, εδώ και καιρό, συχνά με προ­φη­τικό τρόπο, από επί­ση­μους φορείς, όπως η Ακα­δη­μία Αθηνών, η Τράπεζα της Ελλάδος, αλλά και ερευ­νη­τικά ιδρύ­ματα ή διε­θνείς οίκους, όπως η Moodys.

Συγκε­κρι­μένα, για τις μακρο­πρό­θε­σμες αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στο αξιό­χρεο των χωρών του ευρω­παϊ­κου Νότου, μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας, εξαι­τίας των ακραίων κλι­μα­τι­κών φαι­νο­μέ­νων, έχει προει­δο­ποι­ή­σει και η Moody’s.

Όπως, πριν μερικές εβδο­μά­δες επι­σή­μανε σε έκθεσή της, παρόλο που το οικο­νο­μικό και δημο­σιο­νο­μικό κόστος από τους καύ­σω­νες και τις φωτιές που πλήτ­τουν τις χώρες αυτές μπορεί να είναι προς ώρας δια­χει­ρί­σιμο, όμως τα ακραία κλι­μα­τικά φαι­νό­μενα θα αυξη­θούν σε συχνό­τητα, ένταση και διάρ­κεια τα επόμενα χρόνια, με απο­τέ­λε­σμα να έχουν μακρο­πρό­θε­σμες, αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στο αξιό­χρεό τους.

Δεδο­μέ­νες θεω­ρού­νται επίσης οι επι­πτώ­σεις στις τιμές των τρο­φί­μων και στον του­ρι­σμό από τον καύσωνα που πλήττει τώρα την Νότια Ευρώπη, έστω και σε μικρή κλίμακα στις χώρες στις οποίες  ο αγρο­τι­κός τομέας είναι μικρό κομμάτι των οικο­νο­μιών τους.

Η Ελλάδα, όμως, έχει τον μεγα­λύ­τερο αγρο­τικό τομέα σε σχέση με το μέγεθος της οικο­νο­μίας, καθώς ισο­δυ­να­μεί στο 4,5% του ΑΕΠ και στο 10,9% της απα­σχό­λη­σης.

Ακόμη, συνο­λικά οι χώρες αυτές είναι σημα­ντι­κοί προ­μη­θευ­τές ελιών, στα­φυ­λιών, σιτηρών και φρούτων, επο­μέ­νως η μείωση της παρα­γω­γής ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σει τις τιμές των τρο­φί­μων.

Επι­πλέον, όπως ανα­φέ­ρε­ται,  οι καύ­σω­νες ενδε­χο­μέ­νως να μειώ­σουν την ελκυ­στι­κό­τητα της Νότιας Ευρώπης ως του­ρι­στι­κού προ­ο­ρι­σμού μακρο­πρό­θε­σμα ή  να μειώ­σουν τη ζήτηση κατά τους καλο­και­ρι­νούς μήνες, εκτιμά η Moody’s, κάτι που ανα­μέ­νε­ται να έχει αρνη­τι­κές οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις, με δεδο­μένη τη σημασία του κλάδου.

Από τη σκοπιά των δημο­σιο­νο­μι­κών, οι κυβερ­νή­σεις θα χρεια­στεί να ανα­κοι­νώ­σουν μέτρα στή­ρι­ξης για τις περιο­χές που πλήτ­το­νται, ενώ τονί­ζε­ται και η ανάγκη χρη­μα­το­δό­τη­σης έργων και δράσεων για την ενί­σχυση της ανθε­κτι­κό­τη­τας της οικο­νο­μίας.

Επίσης, οι ανα­λυ­τές του του οίκου Scope Ratings  ο Keith Mullin, senior writer της Scope και ο Dennis Shen, επι­κε­φα­λής ανα­λυ­τής του οίκου για την Ελλάδα, σε μια επε­ξη­γη­μα­τική αναφορά τους πριν λίγες μέρες  σχετικά με το θεσμικό περι­βάλ­λον, τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις και τις προ­κλή­σεις γύρω από την αξιο­λό­γηση ΒΒΒ- που δίνει πλέον ο οίκος στην Ελλάδα ανα­φέ­ρουν ότι:

«Μια άλλη πρό­κληση είναι η μέτρια μακρο­πρό­θε­σμη δυνη­τική ανά­πτυξη της τάξης του 1%. Οι περι­βαλ­λο­ντι­κές προ­κλή­σεις είναι σημα­ντι­κές σε αυτό το μέτωπο, καθώς ο κλι­μα­τι­κός κίν­δυ­νος περιο­ρί­ζει τη μακρο­πρό­θε­σμη ανά­πτυξη εάν οι καύ­σω­νες και οι πυρ­κα­γιές βλάψουν τους κρί­σι­μους τομείς του του­ρι­σμού και της γεωρ­γίας της Ελλάδας».

Παράλ­ληλα οι ανα­λυ­τές παρα­πέ­μπουν, σε μια έκθεση από την Τράπεζα της Ελλάδος, που  κατέ­ληξε στο συμπέ­ρα­σμα ότι η κλι­μα­τική αλλαγή μπορεί να κοστί­σει στην ελλη­νική οικο­νο­μία από 577 δισ. έως 701 δισ. ευρώ έως το 2100.

«Αυτό είναι τρι­πλά­σιο από το μέγεθος της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας σήμερα! Ο κλι­μα­τι­κός κίν­δυ­νος αντι­προ­σω­πεύει μια ουσια­στική μακρο­πρό­θε­σμη κρίση και είναι σημα­ντι­κός για την αξιο­λό­γηση της Ελλάδας ως της πιο εκτε­θει­μέ­νης οικο­νο­μίας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης», ανα­φέ­ρουν τα δύο στελέχη.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι σύμφωνα,  με την επι­και­ρο­ποι­η­μένη έρευνα της Επι­τρο­πής Μελέτης Επι­πτώ­σεων Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) για την Τράπεζα της Ελλάδος, το ετήσιο κόστος από την κλι­μα­τική αλλαγή μπορεί να φτάσει τα περίπου 8,5 δισ. ευρώ το ετος.

Η απο­κα­λυ­πτική αυτή μελέτη δείχνει ότι το συνο­λικό κόστος είναι δυνατόν να φτάσει τα 701 δισ. ευρώ έως το 2100. Δηλαδή, το ΑΕΠ της Ελλάδας μπορεί να μειώ­νε­ται κατά 2% σε ετήσια βάση μέχρι το 2050 και ακόμη περισ­σό­τερο μέχρι το 2100.

Η Ακα­δη­μία Αθηνών

Μεγάλες απειλές αντι­με­τω­πί­ζει το δασικό οικο­σύ­στημα της χώρας με βάση όσα, επίσης, ανα­φέρ­θη­καν σε Εκδή­λωση για την παρου­σί­αση της Έκθεσης «Η Ανθε­κτι­κό­τητα των Ελλη­νι­κών Δασικών Οικο­συ­στη­μά­των στην Κλι­μα­τική Αλλαγή» της Επι­τρο­πής για την Ανθε­κτι­κό­τητα των Ελλη­νι­κών Δασικών Οικο­συ­στη­μά­των στην Κλι­μα­τική Αλλαγή-ΕΑΔΟ

Να σημειω­θεί ότι η  Ακα­δη­μία Αθηνών, σε συνερ­γα­σία με το Μαριολοπούλειο-Καναγκίνειο Ίδρυμα Επι­στη­μών Περι­βάλ­λο­ντος, διορ­γά­νωσε εκδή­λωση για την παρου­σί­αση της Έκθεσης «Η Ανθε­κτι­κό­τητα των Ελλη­νι­κών Δασικών Οικο­συ­στη­μά­των στην Κλι­μα­τική Αλλαγή», η οποία εκπο­νή­θηκε από την Επι­τροπή για την Ανθε­κτι­κό­τητα των Ελλη­νι­κών Δασικών Οικο­συ­στη­μά­των στην Κλι­μα­τική Αλλαγή (ΕΑΔΟ).

Η εκδή­λωση πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε την Τρίτη 2 Μαΐου 2023 και ώρα 10.00 στο Μέγαρο της Ακα­δη­μίας Αθηνών (Πανε­πι­στη­μίου 28, Αθήνα) με τον χαι­ρε­τι­σμό του τότε Υπουρ­γού Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας  κ. Χρήστου Στυ­λια­νίδη και την εισα­γωγή του Γενικού Γραμ­μα­τέα της Ακα­δη­μίας Αθηνών και Εθνικού Εκπρο­σώ­που για την Κλι­μα­τική Αλλαγή κ. Χρήστου Ζερεφού.

Όπως ανα­φέρ­θηκε, τα παρα­γω­γικά ελλη­νικά δάση, τα οποία καλύ­πτουν συνο­λική έκταση 39 εκατ. στρεμ­μά­των δημιουρ­γούν σε ετήσια βάση οικο­συ­στη­μι­κές υπη­ρε­σίες των οποίων η συνο­λική αξία ξεπερνά τα 2,83 δις. €/έτος με βαθμό βεβαιό­τη­τας 90%.

Για μία εικόνα της συνο­λι­κής αξίας των Ελλη­νι­κών παρα­γω­γι­κών δασών, αξίζει να σημειω­θεί ότι η κεφα­λαιο­ποι­η­μένη αξία δια­τή­ρη­σης των δασών για τα επόμενα 100 χρόνια, με τον ίδιο βαθμό βεβαιό­τη­τας και με κοι­νω­νικό επι­τό­κιο προ­ε­ξό­φλη­σης 1% είναι πάνω από 176 δις. €., ενώ ή αει­φο­ρική αξία δια­τή­ρη­σης των δασών για ένα πολύ μεγα­λύ­τερο χρονικό ορί­ζο­ντα ξεπερνά από 283 δις. €.

Μάλιστα, με βάση τα όσα ανα­φέρ­θη­καν, οι εκτι­μή­σεις της ετήσιας αξίας των οικο­συ­στη­μι­κών υπη­ρε­σιών των δασών κυμαί­νο­νται από περίπου 30 € ανά στρέμμα έως 126.2 € ανά στρέμμα ανάλογα με την εκτί­μηση.

Επο­μέ­νως, μία πυρ­κα­γιά, η οποία θα κάψει 1.000 στρέμ­ματα δασικής έκτασης θα δημιουρ­γή­σει ετήσιες ζημίες που ανάλογα με την προ­σέγ­γιση θα κυμαί­νο­νται μεταξύ 30.000€ και 126.200€.

Οι ζημίες αυτές ανα­φέ­ρο­νται μόνο σε απώ­λειες οικο­συ­στη­μι­κών υπη­ρε­σιών και δεν περι­λαμ­βά­νουν κόστη, τα οποία σχε­τί­ζο­νται με κατα­στρο­φές σε υπο­δο­μές ή ακίνητη περιου­σία, καθώς και σε τραυ­μα­τι­σμούς ή απώ­λειες σε ανθρώ­πι­νες ζωές.

Συνεπώς, τα έργα προ­σαρ­μο­γής στην κλι­μα­τική αλλαγή, τα οποία θα μειώ­σουν τον αριθμό των ανα­με­νό­με­νων πυρ­κα­γιών, θα οδη­γή­σουν σε σημα­ντικά οφέλη στις οικο­συ­στη­μι­κές υπη­ρε­σίες.

Ταμείο Ανά­καμ­ψης

Στο φόντο αυτό, όπως επι­ση­μαί­νουν και όλοι οι αρμό­διοι παρα­τη­ρη­τές απα­ραί­τητη είναι η μια νέα στρα­τη­γική όπου θέση «κλειδί» έχει η απορ­ρο­φη­τι­κό­τητα των κοι­νο­τι­κών κον­δυ­λίων, με απο­τε­λε­σμα­τικό τρόπο ώστε να «θωρα­κι­στεί» η οικο­νο­μία από τις περι­βαλ­λο­ντι­κές προ­κλή­σεις.

Κάτι βέβαια για το οποίο υπάρχει κριτική ότι δεν γίνεται, καθώς πολλά έργα περι­βαλ­λο­ντι­κής μηχα­νι­κής δεν έχουν εντα­χθεί στον όλο σχε­δια­σμό.

Γιώργος Αλε­ξά­κης

Πηγή: Reporter.gr