Ομιλία Κώστα Σκανδαλίδη στην Ολομέλεια της Βουλής για τη Συμφωνία των Πρεσπών

1.  Ο Κοι­νο­βου­λευ­τι­κός μας εκπρό­σω­πος στις συνε­δριά­σεις της Επι­τρο­πής Εξω­τε­ρι­κών και Άμυνας παρου­σί­ασε με συστη­μα­τική και ιστο­ρικά, νομικά και πολι­τικά άψογη επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία το γιατί όσα μεσο­λά­βη­σαν από τον Ιούνιο του 2018 μέχρι σήμερα επι­βε­βαιώ­νουν την αρχική μας θέση. Θα έλεγα ότι όχι απλώς την επι­βε­βαιώ­νουν αντί­θετα την ενι­σχύ­ουν

Παρά τις ρημα­τι­κές δια­κοι­νώ­σεις που επι­στρα­τεύ­τη­καν να ερμη­νεύ­σουν, όχι βέβαια στο Σύνταγμα των Σκοπίων αλλά στην τρέ­χουσα πολι­τική. Τα κρίσιμα ζητή­ματα, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα επι­βε­βαιώ­νουν την παρά­δοση της ταυ­τό­τη­τας και της γλώσσας.

Επι­ση­μαίνω και εγώ με τη σειρά μου ότι σήμερα θα έπρεπε να είχαμε μετα­φρα­σμένο και επι­κυ­ρω­μένο το Συνταγ­μα­τικό κείμενο της ΠΓΔΜ και παράλ­ληλα το Πρω­τό­κολλο Προ­σχώ­ρη­σης  στο ΝΑΤΟ για να κυρω­θούν ταυ­τό­χρονα. Το θεωρώ όχι μόνο κοι­νο­βου­λευ­τικά απα­ρά­δε­κτο αλλά και εθνικά επι­ζή­μιο.  Θέλω να σταθώ σε τρία βασικά ζητή­ματα:

i. γιατί κατα­ψη­φί­ζουμε τη συμ­φω­νία

ii. μια ανα­γκαία ιστο­ρική υπό­μνηση

iii. πως η συμ­φω­νία συν­δέ­ε­ται με τη σημε­ρινή συγκυ­ρία

2. Τα τρία θεμε­λιακά ζητή­ματα που εξ αρχής θέσαμε

– την ονο­μα­σία με γεω­γρα­φικό προσ­διο­ρι­σμό

–  την ισχύ του ονό­μα­τος ERGA OMNES για όλες τις χρήσεις

– την αλλαγή του Συντάγ­μα­τος με ακύρωση όλων των αλυ­τρω­τι­κών ανα­φο­ρών.

Ικα­νο­ποιού­νται μόνο ως προς το όνομα. Στα άλλα υπάρ­χουν απα­ρά­δε­κτες παρα­χω­ρή­σεις που ουσια­στικά υπο­νο­μεύ­ουν το όνομα.

Το Εrga Omnes υπο­νο­μεύ­ε­ται:

Πρώτο με τη χρήση του όρου «Nationality» αντί του citizenship για να προσ­διο­ρί­σει την ιθα­γέ­νεια. Ένας όρος γενικά αυτο­προσ­διο­ρι­σμού αφού κατά ακριβή μετά­φραση ουσια­στικά σημαί­νει εθνι­κό­τητα. Αυτό δίνει την πολι­τική δυνα­τό­τητα στο γει­το­νικό κράτος να τον χρη­σι­μο­ποιεί κατά το δοκούν. Επι­χεί­ρησε η Κυβέρ­νηση των Σκοπίων  με τη ρημα­τική δια­κοί­νωση να απο­σα­φη­νί­σει τον όρο. Ανα­γκά­στηκε να το απαι­τή­σει η Ελλη­νική Κυβέρ­νηση μετά τις απα­ρά­δε­κτες δηλώ­σεις κατ’ εξα­κο­λού­θηση τόσο του Πρω­θυ­πουρ­γού όσο και των αξιω­μα­τού­χων της Κυβέρ­νη­σης των Σκοπίων που έσπευ­σαν προτού καν κυρωθεί η συμ­φω­νία να καταρ­γή­σουν στην πράξη το Erga Omnes. Μιλούν για εθνι­κό­τητα συγ­χέ­ο­ντας τη νομική με την πολι­τική χρήση του όρου. Ασφαλώς και ο λιγό­τερο υπο­ψια­σμέ­νος πολίτης αντι­λαμ­βά­νε­ται ότι η πολι­τική χρήση του όρου «εθνι­κό­τητα» θα εκτο­πί­σει όλες τις άλλες εκδοχές.

Δεύτερο, η αναφορά στη ρημα­τική δια­κοί­νωση περί νοτιο­σλα­βι­κής μακε­δο­νι­κής γλώσσας είναι παρα­πλα­νη­τική.  Χαρα­κτη­ρι­στι­κές είναι οι δυο δια­με­τρικά αντί­θε­τες δηλώ­σεις του Υπ. Εξω­τε­ρι­κών Ντι­μι­τροφ μετά την υπο­γραφή της συμ­φω­νίας. Στη μια δηλώνει: «Ως πολίτης γνωρίζω ότι η γλώσσα μου είναι μια από τις νοτιο­σλα­βι­κές γλώσσες όπως και ο πολι­τι­σμός μας, η παρά­δοση μας….» Και στην αντί­περα όχθη απα­ντώ­ντας σε ερώτηση έλληνα ευρω­βου­λευτή στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο ισχυ­ρί­ζε­ται. «Όταν η συμ­φω­νία τεθεί σε ισχύ, η χώρα μου θα λέγεται Δημο­κρα­τία Βόρειας  Μακε­δο­νίας και θα είμαστε μακε­δό­νες που μιλάμε τη μακε­δο­νική γλώσσα» Τυχαία η αντί­φαση; Μόνο για αφελείς.

Τρίτο, η αναφορά στο Σύνταγμα του όρου «μακε­δο­νι­κός λαός» που στην ουσία συνιστά την βάση του αλυ­τρω­τι­σμού. Η παρά­δοση  της ταυ­το­τι­κής του ύπαρξης ουσια­στικά παρα­πέ­μπει στην μακε­δο­νική μειο­νό­τητα, στη μακε­δο­νική γλώσσα στα δήθεν μειο­νο­τικά σχολεία κ.ο.κ. Εδώ βρί­σκε­ται το νέο διεκ­δι­κη­τικό πλαίσιο αφού ήδη άρχισαν ανα­φο­ρές για «μακε­δο­νική μειο­νό­τητα».

3. Είναι μια συμ­φω­νία με αβέβαιο παρόν και ναρ­κο­θε­τη­μένο μέλλον.

Κι όμως. Οι συν­θή­κες δεν θα μπο­ρού­σαν να είναι καλύ­τε­ρες. Η FYROM επεί­γε­ται να εντα­χθεί στο ΝΑΤΟ πάσει θυσία για να νιώσει ασφά­λεια όπως και οι άλλες χώρες της Κεντρι­κής Ευρώπης επι­δί­ω­ξαν η επι­διώ­κουν. Οι γεω­στρα­τη­γι­κές αντι­πα­ρα­θέ­σεις στην περιοχή δια­μορ­φώ­νουν ευνοϊ­κούς πολι­τι­κούς συσχε­τι­σμούς. Η ευρω­παϊκή προ­σέγ­γιση που έπεται αυτής της ένταξης στο ΝΑΤΟ της γει­το­νι­κής χώρας είναι βασικός και αμε­τα­κί­νη­τος  στόχος της. Οι συγκυ­ρίες όχι μόνο επέ­τρε­παν αλλά επέ­βα­λαν μια ολο­κλη­ρω­μένη, ορι­στική και βιώσιμη λύση. Με ευθύνη της Κυβέρ­νη­σης οι ευκαι­ρίες συρ­ρι­κνώ­θη­καν, δεν αξιο­ποι­ή­θη­καν με αξιό­πι­στη δια­πραγ­μα­τευ­τική δυνα­μική και χάθηκαν.

Τα Σκόπια κέρ­δι­σαν το  μείζον, την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Και έχασαν το έλασσον, ένα γεω­γρα­φικό προσ­διο­ρι­σμό στο όνομα που στην πορεία θα εξα­λει­φθεί.

4. Σύμφωνα με τις καίριες και αρνη­τι­κές δια­τυ­πώ­σεις της Συμ­φω­νίας εμείς τοπο­θε­τη­θή­καμε από στάση  εθνικής ευθύνης. Δεν μπο­ρούμε να δώσουμε λευκή επιταγή. Δεν μπο­ρούμε να συμ­φω­νή­σουμε άκριτα και αλό­γι­στα.

Είναι για μας καθαρό. Η αναφορά στην ιθα­γέ­νεια ως Μακε­δο­νική, η αναφορά στη γλώσσα ως Μακε­δο­νική, όπως και τα τετε­λε­σμένα για την πρό­κληση και ένταξη στο ΝΑΤΟ, ανε­ξάρ­τητα από τις υπο­ση­μειώ­σεις, τις ρημα­τι­κές δια­κοι­νώ­σεις, τις ερμη­νείες και τους αστε­ρί­σκους, δια­τη­ρούν το πνεύμα και το δυνα­μι­σμό του «μακε­δο­νι­σμού». Και είναι αυτό που απο­τε­λεί το βασικό όχημα για τους μελ­λο­ντι­κούς αλυ­τρω­τι­σμούς κατά της χώρας μας.

Γι’ αυτούς του λόγους δεν συμ­φω­νή­σαμε και με αίσθημα εθνικής ευθύνης κατα­ψη­φί­ζουμε τη Συμ­φω­νία των Πρεσπών.

5.Όταν ένα τόσο σημα­ντικό ζήτημα τίθεται επί τάπητος είναι καλό να φρε­σκά­ρουμε την ιστο­ρική μνήμη και τη δια­δρομή του. Βέβαια δεν ανα­φέ­ρο­μαι στο απώτερο παρελ­θόν και τις θέσεις των πολι­τι­κών δυνά­μεων στο μεσο­πό­λεμο ή μετά τον εμφύλιο. Δεν θέλω να ξύσουμε παλιές πληγές.

Ανα­φέ­ρο­μαι στην περίοδο μετά τη διάλυση της Γιου­γκο­σλα­βίας και την εμφά­νιση του κράτους των Σκοπίων

6. Οι ηγεσίες της ΝΔ κυρίως μετά το 1990 και μετά τη διάλυση της Γιου­γκο­σλα­βίας, έχουν καθο­ρι­στι­κές ιστο­ρι­κές ευθύνες για το ζήτημα των Σκοπίων. Είναι παρά­δοξο και απο­τε­λεί πρό­κληση η σημε­ρινή ηγεσία της να μην ανα­λαμ­βά­νει καμιά ευθύνη για την κρίση, τα  αδιέ­ξοδα και τον εγκλω­βι­σμό της Ελλάδας

Σήμερα στη ΝΔ άλλοι ομνύουν στη δήλωση και στο δάκρυ του Κων. Καρα­μανλή για τη Μακε­δο­νία. Άλλοι ομνύουν στην αστό­χα­στη δήλωση του Κων. Μητσο­τάκη για το «ποιός θα θυμάται το όνομα Μακε­δο­νία μετά από 10 χρόνια». Άλλοι ομνύουν στον υπερ­πα­τριω­τι­σμό του Αντ. Σαμαρά. Άλλοι ομνύουν στο ρεα­λι­σμό του Κώστα Καρα­μανλή και της Ντόρας Μπα­κο­γιάννη. Άλλοι ομνύουν στην Κεντρώα μεταρ­ρυθ­μι­στική στάση του Κυρ. Μητσο­τάκη που ίσα που πρόλαβε να συμ­φω­νή­σει και αμέσως μετά άλλαξε ριζικά τη στάση του

Το πρό­βλημα γεν­νή­θηκε και γιγα­ντώ­θηκε επί δεξιάς δια­κυ­βέρ­νη­σης. Ας ανα­τρέ­ξετε στο βιβλίο του Θοδ. Σκυ­λα­κάκη με τίτλο «στο όνομα της Μακε­δο­νίας» ή δια­βά­στε ορι­σμέ­νες περι­κο­πές από το βιβλίο του Γεωργ. Ράλλη «εις ωτα μη ακουό­ντων» και στην κριτική του για την απουσία της χώρας στη κρίσιμη θεσμική επι­τροπή της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, που θα απο­φά­σιζε για τα Σκόπια (είναι η επι­τροπή Mπατεντερ τον Δεκέμ­βριο του 1991 και η άρνηση να σταλεί ο τότε  πρό­ε­δρος του ΣτΕ Βας. Μπο­τό­που­λος. Εσω­κομ­μα­τικά παι­χνί­δια με τα εθνικά θέματα.

Σήμερα όλοι μαζί ενω­μέ­νοι συνα­γω­νί­ζο­νται σε εθνικές κορώνες ενώ κατά βάση περι­μέ­νουν ως μάνα εξ ουρανού τη ψήφιση της Συμ­φω­νίας για να μη τη βρουν στο δρόμο τους την επόμενη των εκλογών. Τι σχέση έχει η δική μας κριτική και στάση απέ­να­ντι στη Συμ­φω­νία με την πρα­κτική της ΝΔ;

7. Ο Ανδρέας Παπαν­δρέου παρέ­λαβε από τη ΝΔ ένα απόλυτο αδιέ­ξοδο. Και οδήγησε τα πράγ­ματα ως την ενδιά­μεση συμ­φω­νία

Τρεις παρα­τη­ρή­σεις:

Πρώτο το εμπάρ­γκο κρίθηκε ανα­γκαίο όταν οι γεί­το­νες μας πει­σμα­τικά είχαν αρνηθεί να καθί­σουν καν στο τραπέζι για δια­πραγ­μα­τεύ­σεις αν η Ελλάδα δεν τους ανα­γνώ­ριζε ως Μακε­δο­νία

Δεύτερο, η άρση του εμπάρ­γκο συν­δέ­ε­ται με την έναρξη των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων που επέ­τρε­ψαν στη χώρα να ανα­πτύ­ξει εμπο­ρι­κές και οικο­νο­μι­κές σχέσεις αμοι­βαία επω­φε­λείς και βεβαίως σχέσεις εξάρ­τη­σης του γει­το­νι­κού κράτος από την Ελλάδα

Τρίτο, Η ενδιά­μεση συμ­φω­νία προσ­διό­ριζε  τα ουσια­στικά βήματα και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις με βάση τις οποίες θα μπο­ρού­σαν να υλο­ποι­η­θούν. Ανάμεσα σ’ αυτές και κάποιες από τα θετικά σημεία της Συμ­φω­νίας των Πρεσπών. Η συνο­μο­λό­γηση, το πρώτο βήμα εφαρ­μο­γής ήταν η προ­σω­ρινή ονο­μα­σία FYROM και η εισδοχή των Σκοπίων στον ΟΗΕ. Σας παρα­πέ­μπω στην ιστο­ρική ομιλία του Ανδρέα Παπαν­δρέου για την ενδιά­μεση συμ­φω­νία στη Βουλή στις 6 Νοεμ­βρίου του 1995.

Στη συνέ­χεια φθάσαμε στο Βου­κου­ρέ­στι το 2007. Εκεί  δεν τέθηκαν όλα τα ανα­γκαία σημεία της ενδιά­με­σης συμ­φω­νίας. Ωστόσο συμ­φω­νή­θηκε μια στοι­χειώ­δης εθνική γραμμή.

8. Είναι ειλι­κρινά κρίμα που χάθηκε η ευκαι­ρία ένα μείζον εθνικό θέμα να βρει την ορι­στική του λύση. Να αντι­με­τω­πί­ζε­ται τελικά βλα­πτικά για τον τόπο. Κι αυτό απο­τε­λεί απο­κλει­στική σας ευθύνη κύριοι της Κυβέρ­νη­σης. Αντι­με­τω­πί­σατε μια εθνική ευκαι­ρία κρίσιμη για τη στρα­τη­γική της χώρας ως ευκαι­ρία πολι­τι­κής επι­βο­λής και κομ­μα­τι­κής αξιο­ποί­η­σης.

Αγνο­ή­σατε την βήμα με βήμα δια­μόρ­φωση της εθνικής  γραμμής που θα εμφά­νιζε ενωμένο τον ελλη­νι­σμό και θα ενίσχυε απο­φα­σι­στικά τη δια­πραγ­μα­τευ­τική μας δύναμη. Κινη­θή­κατε  με άγνοια των πραγ­μα­τι­κών δεδο­μέ­νων όπως έδειξε η ατυχής στιγμή του «Ήλιντεν». Δεν αξιο­ποι­ή­σατε  τα συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μένα όργανα που θα έδιναν κύρος στην πολι­τική μας.

Εν κατα­κλείδι: Η Δεξιά γιγά­ντωσε το θέμα. Το ΠΑΣΟΚ το έφερε μέχρι την ενδιά­μεση συμ­φω­νία. Η Κυβέρ­νηση το χει­ρί­στηκε αγνο­ώ­ντας ότι το παι­χνίδι με τα εθνικά θέματα δεν παί­ζε­ται με όρους προ­ε­κλο­γι­κού μάκρε­τινγκ.

Φτάσαμε έτσι σε μια συμ­φω­νία που δεν απε­λευ­θε­ρώ­νει τη χώρα από το πρό­βλημα αλλά παρα­δί­δει τη νατοϊκή ένταξη. Πράξη υπο­χώ­ρη­σης χωρίς ουσια­στικό αντί­κρι­σμα.

9. Το χει­ρό­τερο απ’ όλα είναι η κυνική σας ομο­λο­γία ότι με βάση τη Συμ­φω­νία επι­χει­ρείτε να ανα­δια­τά­ξετε το πολι­τικό σκηνικό. Να ανα­τρέ­ψετε τη διάταξη των πολι­τι­κών δυνά­μεων. Και όπως ομο­λο­γούν στελέχη σας να λεη­λα­τή­σετε τον ενδιά­μεσο χώρο.

Γιατί το στόρυ του Πρω­θυ­πουρ­γού ήταν έκδηλο. «Υπάρ­χουν δυο αντί­παλα μέτωπα. Της Δεξιάς και της Ακρο­δε­ξιάς από την μια μεριά  και της Αρι­στε­ράς ή εσχάτως της Προόδου από την άλλη». Ήδη κόμματα χωρίς έρμα, χωρίς δια­δρομή, παρά τις αγαθές τους δια­κη­ρύ­ξεις και προ­θέ­σεις συν­θλί­βο­νται στη μυλό­πε­τρα της πόλωσης, της δια­μόρ­φω­σης της ευκαι­ρια­κής πλειο­ψη­φίας της συναλ­λα­γής και της ποδη­γέ­τη­σης. Το απρο­σχη­μά­τι­στο παι­χνίδι με τη Δημο­κρα­τία και τους θεσμούς της είναι παι­χνίδι με τη φωτιά. Ένα παι­χνίδι που δεν παί­ζε­ται με όρους μαθη­τι­κού συν­δι­κα­λι­σμού.

 Όσο κι αν προ­σπα­θείτε να μας ταυ­τί­σετε με τη Δεξιά, όσο κι αν επι­χει­ρείτε να εξα­φα­νί­σετε από τον πολι­τικό χάρτη μια παρά­ταξη με τη ρίζα, το βάθος, τη δια­δρομή και το έργο της δικής μας ματαιο­πο­νείτε. Όσες φορές ιστο­ρικά αυτή η παρά­ταξη δεν ήταν στις επάλ­ξεις των αγώνων να καθο­ρί­ζει τις εξε­λί­ξεις με το βαθύ πατριω­τικό της αίσθημα, ατα­λά­ντευτη πίστη της στην ενότητα του ελλη­νι­σμού και τη διαρκή αίσθηση της Εθνικής της Ευθύνης μόνο διχα­σμοί και δεινά εύρι­σκαν τον τόπο.  Δεν υπήρ­ξαμε, δεν υπάρ­χουμε, δεν θα υπάρ­ξουμε ανα­λώ­σι­μοι. Έχουμε τη δύναμη να στα­θούμε όρθιοι και να νική­σουμε. Με  την αυτό­νομη γραμμή μας, με την πίστη μας στον ενωμένο ελλη­νι­σμό, με το προ­ο­δευ­τικό μας πρό­γραμμα και την απο­δε­δειγ­μένα μονα­δική μεταρ­ρυθ­μι­στική μας δύναμη θα αντι­πα­λέ­ψουμε τον αδιέ­ξοδο δίπολο του λαϊ­κι­σμού και της συντή­ρη­σης. Και σας δια­βε­βαιώνω θα μας βρί­σκετε πάντοτε μπροστά σας.