Οικουμενικό Πατριαρχείο: Το μήνυμα του Πατριάρχη Βαρθολομαίου για τα Χριστούγεννα

Το “Δόξα εν υψί­στοις Θεώ και επί γης ειρήνη” ακού­ε­ται και πάλι εις ένα πλήρη βιαιο­τή­των, κοι­νω­νι­κής αδικίας και καταρ­ρα­κώ­σεως της ανθρω­πί­νης αξιο­πρε­πείας κόσμον» ανα­φέ­ρει, μεταξύ άλλων, ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης Βαρ­θο­λο­μαίος στο μήνυμά του για τα Χρι­στού­γεννα, στο οποίο φέτος κάνει ιδιαί­τερη αναφορά στην πρόοδο της επι­στή­μης και της τεχνο­λο­γίας στη βάση της σχέσης του ανθρώ­που με τον Θεό και τη θεία δημιουρ­γία.

«Η εκπλη­κτική πρόοδος της επι­στή­μης και της τεχνο­λο­γίας δεν φθάνει στο βάθος της ανθρω­πί­νης ψυχής», ανα­φέ­ρει ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης στο μήνυμά του, «αφού ο άνθρω­πος είναι πάντοτε περισ­σό­τερο από αυτό που δύναται να συλλάβη η επι­στήμη και από αυτό στο οποίον απο­βλέ­πει η πρόοδος της τεχνο­λο­γίας».

«Δεν γεφυ­ρώ­νε­ται επι­στη­μο­νι­κώς το χάσμα μεταξύ ουρανού και γης εις το είναι του ανθρώ­που» επι­ση­μαί­νει.

Τονίζει επίσης ότι η Εκκλη­σία δεν είναι τεχνο­φο­βική, αλλά προ­σεγ­γί­ζει την επι­στη­μο­νική γνώση ως “θεόσ­δο­τον δώρον εις τον άνθρω­πον”, χωρίς όμως να αγνοεί ή να απο­σιωπά τους κιν­δύ­νους του επι­στη­μο­νι­σμού.

Ανα­λυ­τικά, ολό­κληρο το μήνυμα του Οικου­με­νι­κού Πατριάρχη Βαρ­θο­λο­μαίου για τα Χρι­στού­γεννα έχει ως εξής:

«Τιμιώ­τα­τοι αδελφοί Ιεράρ­χαι και τέκνα εν Κυρίω ευλο­γη­μένα,

»’Ανωθεν ευδοκία εφθά­σα­μεν και εφέτος εις την πανέ­ορ­τον ημέραν της κατά σάρκα Γεν­νή­σεως του Θεού Λόγου, του ελθό­ντος εις την γην και συνα­να­στρα­φέ­ντος ημίν “δι’ άφατον φιλαν­θρω­πίαν”. Τιμώμεν εν ψαλμοίς και ύμνοις και εν χαρά ανε­κλα­λήτω το μέγα μυστή­ριον της Εναν­θρω­πή­σεως, το “πάντων καινών και­νό­τα­τον, το μόνον καινόν υπό τον ήλιον”, δια του οποίου δια­νοί­γε­ται εις τον άνθρω­πον η οδός της κατά χάριν θεώσεως και ανα­και­νί­ζε­ται η σύμπασα κτίσις. Τα Χρι­στού­γεννα δεν είναι βίωσις συναι­σθη­μα­τι­σμών, οι οποίοι “γρήγορα έρχο­νται και ακόμη ταχύ­τερα παρέρ­χο­νται”. Είναι υπαρ­ξιακή μετοχή εις το όλον γεγονός της Θείας Οικο­νο­μίας. Καθώς μαρ­τυ­ρεί ο Ευαγ­γε­λι­στής Ματ­θαίος, η ηγεσία του κόσμου ηθέ­λη­σεν εξ αρχής να αφανίση το Θείον Βρέφος. Δια τους πιστούς, ομού με το “Χριστός γεν­νά­ται” της εορτής της Σαρ­κώ­σεως του Υιού και Λόγου του Θεού Πατρός και τους πεν­θί­μους κώδωνας του Πάθους, συνηχεί πάντοτε το “Χριστός Ανέστη”, το ευάγ­γε­λον μήνυμα της νίκης κατά του θανάτου και της προσ­δο­κίας της κοινής ανα­στά­σεως.

»Το “Δόξα εν υψί­στοις Θεώ και επί γης ειρήνη” ακού­ε­ται και πάλιν εις ένα πλήρη βιαιο­τή­των, κοι­νω­νι­κής αδικίας και καταρ­ρα­κώ­σεως της ανθρω­πί­νης αξιο­πρε­πείας κόσμον. Η εκπλη­κτική πρόοδος της επι­στή­μης και της τεχνο­λο­γίας δεν φθάνει εις το βάθος της ανθρω­πί­νης ψυχής, αφού ο άνθρω­πος είναι πάντοτε περισ­σό­τε­ρον από αυτό που δύναται να συλλάβη η επι­στήμη και από αυτό εις το οποίον απο­βλέ­πει η πρόοδος της τεχνο­λο­γίας. Δεν γεφυ­ρώ­νε­ται επι­στη­μο­νι­κώς το χάσμα μεταξύ ουρανού και γης εις το είναι του ανθρώ­που.

»Σήμερον ηχεί ο λόγος περί του “μεταν­θρώ­που” και εγκω­μιά­ζε­ται η τεχνητή νοη­μο­σύνη. Βεβαίως, το όνειρον ενός “υπε­ραν­θρώ­που” δεν είναι και­νο­φα­νές. Η ιδέα του “μεταν­θρώ­που” στη­ρί­ζε­ται εις την τεχνο­λο­γι­κήν πρόοδον και εις τον εξο­πλι­σμόν του με πρω­το­φανή εις την ανθρω­πί­νην εμπει­ρίαν και ιστο­ρίαν μέσα, δια των οποίων θα δυνηθή να υπερβή το μέχρι σήμερον ισχύον ανθρώ­πι­νον μέτρον. Η Εκκλη­σία δεν είναι τεχνο­φο­βική. Προ­σεγ­γί­ζει την επι­στη­μο­νι­κήν γνώσιν ως “θεόσ­δο­τον δώρον εις τον άνθρω­πον”, χωρίς όμως να αγνοή ή να απο­σιωπά τους κιν­δύ­νους του επι­στη­μο­νι­σμού. “Εις την Εγκύ­κλιον της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθο­δό­ξου Εκκλη­σίας (Κρήτη, 2016), τονί­ζε­ται η συμβολή του Χρι­στια­νι­σμού και “εις την υγιά ανά­πτυ­ξιν του θύραθεν πολι­τι­σμού”, αφού ο Θεός “έθεσε τον άνθρω­πον οικο­νό­μον της θείας δημιουρ­γίας και συνερ­γόν Αυτού εν τω κόσμω”. Εν συνε­χεία, σημειού­ται μετ’ εμφά­σεως: “Η Ορθό­δο­ξος Εκκλη­σία, έναντι του συγ­χρό­νου ῾ανθρωποθεού’, προ­βάλ­λει τον ῾Θεάνθρωπον’ ως έσχατον μέτρον πάντων: ῾Ουκ άνθρω­πον απο­θε­ω­θέ­ντα λέγομεν, αλλά Θεόν ενανθρωπήσαντα’ (Ιωάννου Δαμα­σκη­νού, Έκδοσις ακριβής της ορθο­δό­ξου πίστεως, Γ΄, 2 PG 94, 988)”.

»Η απά­ντη­σις εις το κρί­σι­μον ερώτημα, πως άχρι της εσχάτης “ογδόης ημέρας”, με τον τιτα­νι­σμόν και τον προ­μη­θεϊ­σμόν του τεχνο­λο­γι­κού πολι­τι­σμού, των μετε­ξε­λί­ξεων και των μετα­πτώ­σεών του, εν μέσω ανθρω­πο­θεϊ­στι­κών μεταν­θρω­πι­σμών ή υπε­ραν­θρω­πι­σμών, θα διασωθή ο “πολι­τι­σμός του προ­σώ­που”, ο σεβα­σμός της ιερό­τη­τος και η ανά­δει­ξις της ωραιό­τη­τός του, εδόθη άπαξ και δια παντός εν τω μυστη­ρίω της Θεαν­θρω­πι­νό­τη­τος. Ο Θεός Λόγος εγένετο σαρξ, η “αλήθεια ήλθε” και “παρέ­δρα­μεν η σκιά. Εις το διη­νε­κές το αλη­θεύ­ειν δια τον άνθρω­πον θα συν­δέ­ε­ται με την σχέσιν του με τον Θεόν, ως απά­ντη­σις εις την κάθοδον του Θεού προς αυτόν και ως αναμονή και υπά­ντη­σις του ερχο­μέ­νου Κυρίου της δόξης. Η ζώσα αυτή πίστις στη­ρί­ζει τον αγώνα του ανθρώ­που να αντα­πο­κριθή εις τας αντι­φά­σεις και τας προ­κλή­σεις του επι­γείου βίου του, εις την “επ’ άρτω” ζωήν, εις την επι­βί­ω­σιν και την κοι­νω­νι­κήν και πολι­τι­σμι­κήν ανά­πτυ­ξιν. Τίποτε όμως εις την ζωήν μας δεν ευδο­κι­μεί άνευ ανα­φο­ράς εις τον Θεόν, με ορί­ζο­ντα την “πλη­ρό­τητα ζωής, την πλη­ρό­τητα χαράς και την πλη­ρό­τητα γνώσεως” της Βασι­λείας Του.

»Τα Χρι­στού­γεννα είναι ευκαι­ρία δια να συνει­δη­το­ποι­ή­σω­μεν το μυστή­ριον της ελευ­θε­ρίας του Θεού και το μέγα θαύμα της ελευ­θε­ρίας του ανθρώ­που. Ο Χριστός κρούει την θύραν της ανθρω­πί­νης καρδίας, όμως μόνον ο ίδιος ο ελευ­θε­ρία τετι­μη­μέ­νος άνθρω­πος δύναται να την ανοίξη. “Ασφαλώς, χωρίς Αυτόν, χωρίς τον Χριστόν”, γράφει ο μακα­ρι­στός π. Γεώρ­γιος Φλω­ρόφ­σκυ, “ο άνθρω­πος δεν μπορεί να κάνει τίποτε. Κι όμως, υπάρχει κάτι που μόνο από τον άνθρωπο μπορεί να γίνει – το να αντα­πο­κρι­θεί στην κλήση του Θεού και να ῾δεχθεί’ τον Χριστόν”.

»Δια του “Ναι” εις την άνωθεν κλήσιν ο Χριστός απο­κα­λύ­πτε­ται ως “το φως το αλη­θι­νόν”, ως “η οδός, η αλήθεια και η ζωή”, ως η απά­ντη­σις εις τα έσχατα ερω­τή­ματα και τας ανα­ζη­τή­σεις του νοός, εις τους καρ­δια­κούς πόθους και τας ελπίδας του ανθρώ­που, αλλά και εις το πόθεν και προς τι της δημιουρ­γίας. Εις τον Χριστόν ανή­κο­μεν, εν Αυτώ είναι ηνωμένα τα πάντα. Ο Χριστός είναι “το Α και το Ω, ο πρώτος και ο έσχατος, αρχή και τέλος”. Εν τη εκουσία σαρ­κώ­σει Του “δι’ ημάς τους ανθρώ­πους και δια την ημε­τέ­ραν σωτη­ρίαν”, ο του Θεού Λόγος “ουκ ανθρώ­πων ώκησεν ένα, αλλ’ ανθρώ­που φύσιν τη εαυτού περιέ­θη­κεν υπο­στά­σει”, θεμε­λιώ­σας τοιου­το­τρό­πως τον κοινόν αιώνιον προ­ο­ρι­σμόν και την ενότητα της ανθρω­πό­τη­τος. Δεν απε­λευ­θε­ρώ­νει ένα λαόν, αλλά σύμπαν το γένος των ανθρώ­πων, δεν τέμνει σωστι­κώς μόνον την ιστο­ρίαν, αλλά και­νο­ποιεί την κτίσιν πάσαν. Ομού μετά της ιστο­ρίας, ισχύει και δια τα σύμπα­ντα ορι­στι­κώς και καθο­ρι­στι­κώς το “προ Χριστού” και το “μετά Χριστόν”. Καθ’ όλην την εν τω κόσμω, εν τη ιστορία και δι’ αυτής προς τα Έσχατα, προς την ανέ­σπε­ρον ημέραν της επου­ρα­νίου Βασι­λείας του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύ­μα­τος πορείαν της, η “ουκ εκ του κόσμου” Εκκλη­σία μαρ­τυ­ρεί περί της αλη­θείας, επι­τε­λούσα το αγια­στι­κόν και πνευ­μα­τι­κόν αυτής έργον “υπέρ της του κόσμου ζωής”.

»Αδελφοί και τέκνα εν Κυρίω,

»Κλί­νο­ντες ευσε­βο­φρό­νως το γόνυ ενώπιον της βρε­φο­κρα­τού­σης Θεο­μή­το­ρος και προ­σκυ­νού­ντες εν ταπει­νώ­σει τον την ημε­τέ­ραν μορφήν ανα­λα­βό­ντα “εν αρχή Λόγον”, ευχό­μεθα πάσιν υμίν ευλο­γη­μέ­νον ‘Αγιον Δωδε­κα­ή­με­ρον, αίσιον δε, υγιηρόν, ειρη­νι­κόν, εύκαρ­πον εν έργοις αγαθοίς, πλήρη πνευ­μα­τι­κής ευφρο­σύ­νης και θείων δωρη­μά­των τον νέον ενιαυ­τόν της χρη­στό­τη­τος του Κυρίου, κατά τον οποίον σύμπας ο χρι­στια­νι­κός κόσμος συνε­ορ­τά­ζει και τιμά την 1700ην επέ­τειον της Α’ εν Νικαία Οικου­με­νι­κής Συνόδου.

»Χρι­στού­γεννα 2024

Ο Κων­στα­ντι­νου­πό­λεως

Πηγή: kathimerini.gr