Γιάννης Χατζής: «Οι μεγάλες αυξήσεις τελών πλήττουν τον τουρισμό»

Τις ευ­θύ­νες του κρά­τους για την επί­λυ­ση μιας σει­ράς θε­μά­των που αφο­ρούν έναν κλάδο αιχ­μής για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία, όπως είναι ο του­ρι­σμός, ανα­δει­κνύ­ει σή­με­ρα σε με­γά­λη συ­νέ­ντευ­ξή του στην «DEALnews» ο πρό­ε­δρος της Πα­νελ­λή­νιας Ομο­σπον­δί­ας Ξε­νο­δό­χων Γιάν­νης Χα­τζής.

Με τη φράση του «αν το ξε­νο­δο­χείο συ­νε­χί­σει να είναι η “εύ­κο­λη λύση” για την ενί­σχυ­ση των κρα­τι­κών εσό­δων, θα το βρού­με μπρο­στά μας, με εξαι­ρε­τι­κά αρ­νη­τι­κές συ­νέ­πειες για την οι­κο­νο­μία» στέλ­νει ένα σαφές μή­νυ­μα και όχι μόνο με αυτή.

Του Μι­χά­λη Κο­σμε­τά­του

Μιλά ακόμα για τις επι­βα­ρύν­σεις από τις αυ­ξή­σεις των τελών, που επη­ρε­ά­ζουν άμεσα την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα και τις επι­δό­σεις του του­ρι­σμού, για τα σο­βα­ρά δο­μι­κά προ­βλή­μα­τα τα οποία ανα­ζη­τούν λύ­σεις και «φρε­νά­ρουν» τις επεν­δύ­σεις στον ξε­νο­δο­χεια­κό τομέα, για τις ελ­λεί­ψεις σε δη­μό­σιες υπο­δο­μές, για τον απο­κλει­σμό των μι­κρών ξε­νο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σε­ων από τις χρη­μα­το­δο­τή­σεις και δίνει απα­ντή­σεις σε όλα τα επί­και­ρα ζη­τή­μα­τα.

• Οι αντι­δρά­σεις από τους ξε­νο­δό­χους για την αύ­ξη­ση του τέ­λους αν­θε­κτι­κό­τη­τας και του τέ­λους πα­ρε­πι­δη­μού­ντων συ­νε­χί­ζο­νται. Πόσο επη­ρε­ά­ζει, κύριε πρό­ε­δρε, η πρό­σθε­τη επι­βά­ρυν­ση την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα του ελ­λη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος; Υπήρ­ξε, θυ­μά­μαι, επι­στο­λή Γερ­μα­νών tour operators για μεί­ω­ση του­ρι­στι­κών ροών, με απο­δέ­κτη την υπουρ­γό Ολγα Κε­φα­λο­γιάν­νη.

Πράγ­μα­τι υπάρ­χει έντο­νος προ­βλη­μα­τι­σμός για το πώς θα επη­ρε­ά­σει την του­ρι­στι­κή δυ­να­μι­κή του 2025 η με­γά­λη αύ­ξη­ση τόσο στο τέλος πα­ρε­πι­δη­μού­ντων όσο και στο τέλος αν­θε­κτι­κό­τη­τας, καθώς επη­ρε­ά­ζουν άμεσα την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα του προ­ϊ­ό­ντος μας, και μά­λι­στα σε μια στιγ­μή που δια­φαί­νο­νται ση­μά­δια κό­πω­σης για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό. Σε ό,τι αφορά το τέλος αν­θε­κτι­κό­τη­τας, που έχει ήδη προ­κα­λέ­σει αντι­δρά­σεις σε κλα­σι­κές αγο­ρές μας, όπως εί­πα­τε, η κλι­μα­τι­κή κρίση μάς αφορά όλους και συ­νε­πώς πρέ­πει να επι­βα­ρύ­νει ομοιό­μορ­φα όλους τους πα­ρα­γω­γι­κούς κλά­δους. Πρέ­πει να απο­συν­δε­θεί άμεσα η έν­νοια της κλι­μα­τι­κής κρί­σης από τον ξε­νο­δο­χεια­κό κλάδο, καθώς είναι κλά­δος με πολύ μι­κρό­τε­ρο πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό απο­τύ­πω­μα από άλ­λους. Αν το ξε­νο­δο­χείο συ­νε­χί­σει να είναι η «εύ­κο­λη λύση» για την ενί­σχυ­ση των κρα­τι­κών εσό­δων, θα το βρού­με μπρο­στά μας, με εξαι­ρε­τι­κά αρ­νη­τι­κές συ­νέ­πειες για την οι­κο­νο­μία.

• Ισχυ­ρά ξένα ξε­νο­δο­χεια­κά brands δί­νουν ψήφο εμπι­στο­σύ­νης στον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό με τις επεν­δύ­σεις και τις συ­νερ­γα­σί­ες τους. Ποια η ση­μα­σία της;

Κάθε ψήφος εμπι­στο­σύ­νης στις δυ­να­τό­τη­τες και τις προ­ο­πτι­κές του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού, που με­τα­φρά­ζε­ται σε επεν­δύ­σεις που εμπλου­τί­ζουν το προ­ϊ­όν μας, πα­ρέ­χο­ντας πε­ρισ­σό­τε­ρες επι­λο­γές στον επι­σκέ­πτη μας, είναι αυ­το­νό­η­τα θε­τι­κή. Πρέ­πει, όμως, να δούμε συ­νο­λι­κά το ζή­τη­μα των επεν­δύ­σε­ων, όχι στα λόγια αλλά στην πράξη, και η Πο­λι­τεία να ανα­λά­βει το δικό της κομ­μά­τι ευ­θύ­νης. Υπάρ­χουν σο­βα­ρά δο­μι­κά προ­βλή­μα­τα που ανα­ζη­τούν λύ­σεις, όπως, για πα­ρά­δειγ­μα, η τα­χύ­τη­τα από­δο­σης δι­καιο­σύ­νης και το αδειο­δο­τι­κό πλαί­σιο για νέες επεν­δύ­σεις.

• Η αύ­ξη­ση της μέσης κατά κε­φα­λήν του­ρι­στι­κής δα­πά­νης απο­τε­λεί από τα βα­σι­κά στοι­χή­μα­τα του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού. Ενα άλλο, η επι­μή­κυν­ση της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου. Θα τα κερ­δί­σου­με; Βοη­θούν ο VIP του­ρι­σμός και οι μορ­φές εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού ή δεν αρ­κούν;

Οποια κι αν είναι η ερώ­τη­ση για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό, η απά­ντη­ση είναι μία: Ποιό­τη­τα. Η ποιό­τη­τα και κατ’ επέ­κτα­ση η αύ­ξη­ση της μέσης κατά κε­φα­λήν δα­πά­νης είναι η από­λυ­τη προ­τε­ραιό­τη­τα. Ο ιδιω­τι­κός το­μέ­ας απο­δει­κνύ­ει πως έχει επι­χει­ρη­μα­τί­ες που θέ­λουν και μπο­ρούν με τις επεν­δύ­σεις τους να κερ­δί­σουν αυτό το στοί­χη­μα. Πρέ­πει, όμως, να ακο­λου­θή­σει και το κρά­τος σε όλα τα επί­πε­δα, από τη διευ­κό­λυν­ση των επεν­δύ­σε­ων μέχρι τις δη­μό­σιες υπο­δο­μές που είναι ανα­γκαί­ες. Πάρτε για πα­ρά­δειγ­μα τις ξε­νο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στη βό­ρεια Ελ­λά­δα. Επεν­δύ­ουν τε­ρά­στια χρη­μα­τι­κά ποσά για να εκ­συγ­χρο­νί­σουν τα ξε­νο­δο­χεία τους, όταν οι πε­λά­τες τους που επι­σκέ­πτο­νται τη χώρα μας οδι­κώς πρέ­πει να τα­λαι­πω­ρού­νται στα χερ­σαία σύ­νο­ρα, αντι­με­τω­πί­ζο­ντας κα­θυ­στε­ρή­σεις, που μπο­ρεί να φθά­σουν έως και τις οκτώ ώρες, χωρίς μά­λι­στα να υπάρ­χουν ούτε οι στοι­χειώ­δεις υπο­δο­μές, όπως τουα­λέ­τες. Αυτό τα λέει όλα.

• Πα­ρα­τη­ρού­νται προ­βλή­μα­τα ρευ­στό­τη­τας. Υπάρ­χει στή­ρι­ξη από το τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα και πρό­σβα­ση σε χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία για τις μι­κρές ξε­νο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις; Βλέ­που­με, δυ­στυ­χώς, αρ­κε­τούς πλει­στη­ρια­σμούς μι­κρών μο­νά­δων.

Είναι μεί­ζον ζή­τη­μα και είναι στην κο­ρυ­φή της ατζέ­ντας της ΠΟΞ. Οι πολ­λές μι­κρές και πολύ μι­κρές ξε­νο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις είναι απο­κλει­σμέ­νες από τη χρη­μα­το­δό­τη­ση μέσω ευ­ρω­παϊ­κών προ­γραμ­μά­των, τα οποία θα μπο­ρού­σαν να βοη­θού­σαν στην ανα­βάθ­μι­σή τους, ενώ πα­ράλ­λη­λα δεν έχουν πρό­σβα­ση ούτε στο τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα. Γι’ αυτό και ζη­τά­με επί­μο­να να υπάρ­ξουν εξει­δι­κευ­μέ­να χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία, ώστε όλος ο κλά­δος στο σύ­νο­λό του να κι­νη­θεί δυ­να­μι­κά προς ένα μέλ­λον ποιό­τη­τας.

«Να εστιά­σου­με σε μια εθνι­κή στρα­τη­γι­κή για την ανά­πτυ­ξη του κλά­δου»

• Συ­μπλη­ρώ­νε­τε έναν χρόνο στην προ­ε­δρία της ΠΟΞ. Ποιοι είναι οι επό­με­νοι στό­χοι που θέ­λε­τε να πε­τύ­χε­τε σε αυτή τη θη­τεία; Ποιες οι προ­κλή­σεις και ποιες οι ευ­και­ρί­ες για τον κλάδο;

Στρα­τη­γι­κός στό­χος μας είναι να δη­μιουρ­γή­σου­με για το ελ­λη­νι­κό ξε­νο­δο­χείο εκεί­νο το υπο­στη­ρι­κτι­κό πε­ρι­βάλ­λον που χρειά­ζε­ται ώστε να με­γι­στο­ποι­ή­σει την προ­σφο­ρά του στη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη, στην ενί­σχυ­ση της απα­σχό­λη­σης και τη συ­νο­χή των το­πι­κών κοι­νω­νιών της χώρας μας. Η δη­μο­σιο­νο­μι­κή στα­θε­ρό­τη­τα και η μεί­ω­ση του χρέ­ους στο 163,9% του ΑΕΠ ανα­νε­ώ­νουν τις προ­ο­πτι­κές για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία. Το γε­γο­νός όμως ότι, παρά τη με­γά­λη ονο­μα­στι­κή αύ­ξη­ση των του­ρι­στι­κών εσό­δων, πέ­ρυ­σι οι εξα­γω­γές υπη­ρε­σιών και αγα­θών πε­ριο­ρί­στη­καν στο 1,9%, δεί­χνει ξε­κά­θα­ρα ότι η δυ­να­τό­τη­τα που έχουν οι λοι­ποί πα­ρα­γω­γι­κοί κλά­δοι να συ­νει­σφέ­ρουν στην πε­ραι­τέ­ρω βελ­τί­ω­ση του ισο­ζυ­γί­ου τρε­χου­σών συ­ναλ­λα­γών είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νοι και πιο μα­κρο­πρό­θε­σμοι. Πρέ­πει συ­ντε­ταγ­μέ­να με σχέ­διο για τον του­ρι­σμό να εστιά­σου­με σε μια εθνι­κή στρα­τη­γι­κή για την ανά­πτυ­ξη του κλά­δου μας. Οι ξε­νο­δό­χοι έχου­με απο­δεί­ξει πως μπο­ρού­με να κά­νου­με τη δια­φο­ρά και στον βαθμό που αυτό απο­τε­λέ­σει κοινό τόπο η προ­σφο­ρά μας θα είναι ακόμα με­γα­λύ­τε­ρη. Ο ρόλος του του­ρι­στι­κού ισο­ζυ­γί­ου είναι κα­θο­ρι­στι­κός για μια Ελ­λά­δα πα­ρα­γω­γι­κή, σύγ­χρο­νη και εξω­στρε­φή, μια Ελ­λά­δα που ξέρει, θέλει και μπο­ρεί να αξιο­ποιεί τα μο­να­δι­κά συ­γκρι­τι­κά πλε­ο­νε­κτή­μα­τά της.

ΕΝ­ΘΑΡ­ΡΥ­ΝΤΙ­ΚΕΣ ΟΙ ΠΡΟ­ΚΡΑ­ΤΗ­ΣΕΙΣ, ΑΛΛΑ ΜΕ ΜΕΙΩ­ΜΕ­ΝΕΣ ΤΙΜΕΣ

«Με κα­λύ­τε­ρες υπο­δο­μές μπο­ρούν να έρ­θουν πε­ρισ­σό­τε­ροι του­ρί­στες»

• Ποιες είναι οι εκτι­μή­σεις για την πο­ρεία του ξε­νο­δο­χεια­κού κλά­δου το 2025 και τις επι­δό­σεις του 2024;

Οι προ­κρα­τή­σεις του 2025 για δη­μο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς φαί­νο­νται εν­θαρ­ρυ­ντι­κές. Είναι εξαι­ρε­τι­κά ελ­πι­δο­φό­ρο που η Ελ­λά­δα σκο­ρά­ρει ακόμα πολύ ψηλά στον δεί­κτη ικα­νο­ποί­η­σης GRI (Ελ­λά­δα 87%, Κύ­προς 85,8%, Ισπα­νία 84,6% και Τουρ­κία 83,8%) και την προ­τι­μούν οι Ευ­ρω­παί­οι πε­λά­τες για τις δια­κο­πές τους. Αλλά να μην ξε­χνά­με πως οι προ­κρα­τή­σεις γί­νο­νται με μειω­μέ­νες τιμές κατά 20%-25%. Συ­νε­πώς είναι πρό­ω­ρη ακόμη η όποια εκτί­μη­ση. Σε ό,τι αφορά το 2024, έχου­με μια γε­νι­κή ει­κό­να με θε­τι­κό πρό­ση­μο, αλλά υπάρ­χουν και «αστε­ρί­σκοι» που χρειά­ζο­νται προ­σο­χή. Σύμ­φω­να με το τε­λευ­ταίο στα­τι­στι­κό δελ­τίο του ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ, την πε­ρί­ο­δο Ια­νουα­ρί­ου – Σε­πτεμ­βρί­ου 2024 κα­τα­γρά­φη­καν 22,6 εκατ. διε­θνείς αε­ρο­πο­ρι­κές αφί­ξεις, ξε­περ­νώ­ντας τα αντί­στοι­χα επί­πε­δα του 2023 με αύ­ξη­ση κατά 7,9%. Αυτή η αύ­ξη­ση, βε­βαί­ως, δεν ήταν ορι­ζό­ντια, αλλά εμπε­ριέ­χει τρεις τά­σεις. Στην πρώτη έχου­με τα αε­ρο­δρό­μια που εμ­φά­νι­σαν ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση, όπως της Αθή­νας, της Μυ­τι­λή­νης, της Ρόδου, της Σκιά­θου και των Χα­νί­ων. Υπάρ­χει μια τάση που εμ­φά­νι­σε πολύ μικρή έως και ορια­κή αύ­ξη­ση, όπως στην Κε­φαλ­λο­νιά, στη Θεσ­σα­λο­νί­κη και τη Σα­ντο­ρί­νη, και υπάρ­χει, τέλος, μια τάση με κα­θα­ρά αρ­νη­τι­κό πρό­ση­μο, όπως τα αε­ρο­δρό­μια της Μυ­κό­νου και της Κα­βά­λας. Είναι αξιο­ση­μεί­ω­το, πά­ντως, ότι ενώ η χρο­νιά άρ­χι­σε με μια εντυ­πω­σια­κή αύ­ξη­ση κατά 25,3% το πρώτο τρί­μη­νο, ο ρυθ­μός αυτός ανα­κό­πη­κε, όταν μπή­κα­με στην υψη­λό­τε­ρη πε­ρί­ο­δο και η αύ­ξη­ση που πα­ρα­τη­ρή­θη­κε ήταν σαφώς χα­μη­λό­τε­ρη. Αυτό είναι ένα «κα­μπα­νά­κι» που πρέ­πει να το ακού­σου­με.

• Από ρε­πορ­τάζ της εφη­με­ρί­δας μας έχουν ανα­δει­χθεί με­γά­λα προ­βλή­μα­τα υπο­δο­μών για τον του­ρι­σμό σε επο­χές… υπερ­του­ρι­σμού. Τε­λι­κά, είναι ο «βα­σι­λιάς» της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας «γυ­μνός»;

Την απά­ντη­ση στο ερώ­τη­μά σας την έδωσε πρό­σφα­τα ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης, το­νί­ζο­ντας πως δεν υπάρ­χει υπερ­του­ρι­σμός ως συ­στη­μι­κό πρό­βλη­μα, όπως συμ­βαί­νει σε άλλες χώρες. Το ζή­τη­μα είναι πώς θα δια­χει­ρι­στού­με κα­λύ­τε­ρα τις του­ρι­στι­κές ροές ώστε να μην υπάρ­χει η υπερ­συ­γκέ­ντρω­ση που πα­ρα­τη­ρεί­ται στιγ­μιαία και σε συ­γκε­κρι­μέ­νους προ­ο­ρι­σμούς. Και είναι ακόμα πιο ση­μα­ντι­κό το γε­γο­νός ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός ανα­γνώ­ρι­σε την αξία της ανα­βάθ­μι­σης των υπο­δο­μών, επι­ση­μαί­νο­ντας χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πως αν εί­χα­με κα­λύ­τε­ρες υπο­δο­μές θα μπο­ρού­σα­με να υπο­δε­χθού­με και πε­ρισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες. Κι αυτή είναι η πραγ­μα­τι­κή αλή­θεια σε αυτό το ζή­τη­μα.

«Οχι στο “ερ­μα­φρό­δι­το” μο­ντέ­λο για το Airbnb»

• Οι ξε­νο­δό­χοι δεν μεί­να­τε ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από τις ρυθ­μί­σεις για τη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση. Τι προ­τεί­νε­τε;

Το σχε­τι­κό σχέ­διο νόμου δεν έχει τεθεί υπόψη μας μέχρι σή­με­ρα. Από δη­μο­σιεύ­μα­τα μόνο σχε­τι­κά με τις προ­ω­θού­με­νες προ­δια­γρα­φές για τα κα­τα­λύ­μα­τα βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης συ­μπε­ραί­νου­με πως ακόμα η ελ­λη­νι­κή Πο­λι­τεία δεν έχει απο­φα­σί­σει αν, εν προ­κει­μέ­νω, πρό­κει­ται για επι­χει­ρη­μα­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα ή για μορφή της οι­κο­νο­μί­ας του δια­μοι­ρα­σμού. Αν η Πο­λι­τεία προ­τί­θε­ται να εντά­ξει τη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση στην επί­ση­μη του­ρι­στι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, τότε προς τούτο θα πρέ­πει να προ­βλε­φθούν συ­γκε­κρι­μέ­νες αυ­στη­ρές προ­δια­γρα­φές, ανά­λο­γες με αυτές που ισχύ­ουν για τις νό­μι­μες επι­χει­ρή­σεις του­ρι­στι­κών κα­τα­λυ­μά­των, προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τεύ­ε­ται η ποιό­τη­τα του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος της χώρας και να δια­σφα­λί­ζε­ται ο υγιής αντα­γω­νι­σμός. Και αυτές οι προ­δια­γρα­φές σε καμία πε­ρί­πτω­ση δεν μπο­ρεί να είναι οι ανα­γρα­φό­με­νες στα σχε­τι­κά δη­μο­σιεύ­μα­τα. Αν πάλι επι­λέ­ξει η Πο­λι­τεία να δια­χει­ρι­στεί τη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση ως μια μορφή της οι­κο­νο­μί­ας του δια­μοι­ρα­σμού που δεν εντάσ­σε­ται στο επί­ση­μο του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν της χώρας, οι προ­ω­θού­με­νες προ­δια­γρα­φές θα πρέ­πει να συν­δυα­στούν με συ­γκε­κρι­μέ­νους χρο­νι­κούς και πο­σο­τι­κούς πε­ριο­ρι­σμούς. Το «ερ­μα­φρό­δι­το» μο­ντέ­λο που φέ­ρε­ται ότι προ­ω­θεί­ται όχι απλώς δεν θα δώσει λύση, αλλά θα εντεί­νει τη σύγ­χυ­ση του κα­τα­να­λω­τι­κού κοι­νού και δεν θα απο­κλι­μα­κώ­σει τα προ­βλή­μα­τα που προ­κα­λού­νται από τη συ­γκε­κρι­μέ­νη δρα­στη­ριό­τη­τα.