Ολα τα έργα διαχείρισης απορριμμάτων στην Ελλάδα-Αρκετά στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου

«Χα­μέ­νη ευ­και­ρία» για μια ου­σια­στι­κή, μα­κρο­πρό­θε­σμη στρα­τη­γι­κή στη δια­χεί­ρι­ση των απορ­ριμ­μά­των απο­τε­λεί και το τρέ­χον ΕΣΠΑ. Με­γά­λο μέρος των δια­θέ­σι­μων κοι­νο­τι­κών πόρων κα­θυ­στέ­ρη­σε να αξιο­ποι­η­θεί ή δια­τέ­θη­κε σε «πυ­ρο­σβε­στι­κά» έργα για την κά­λυ­ψη επι­τα­κτι­κών ανα­γκών, όπως το κλεί­σι­μο των χω­μα­τε­ρών και η επέ­κτα­ση ή η δη­μιουρ­γία νέων ΧΥΤΑ. Μέχρι το τέλος του έτους, πά­ντως, πρέ­πει να ολο­κλη­ρω­θεί ο σχε­δια­σμός των έργων δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των για τη νέα προ­γραμ­μα­τι­κή πε­ρί­ο­δο, προ­κει­μέ­νου να αξιο­ποι­η­θούν πόροι, ύψους 900 εκατ. ευρώ.

Η αξιο­λό­γη­ση που έκανε το υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος (ει­δι­κή υπη­ρε­σία δια­χεί­ρι­σης Επι­χει­ρη­σια­κού Προ­γράμ­μα­τος «Πε­ρι­βάλ­λον και Αει­φό­ρος Ανά­πτυ­ξη») στον τρόπο που η χώρα αξιο­ποί­η­σε τους πό­ρους της προ­γραμ­μα­τι­κής πε­ριό­δου 2007-2013 δεί­χνει, για ακόμα μια φορά, ότι «σερ­νό­μα­στε» πίσω από τα γε­γο­νό­τα, αντί να δια­μορ­φώ­σου­με μια μα­κρο­πρό­θε­σμη στρα­τη­γι­κή. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, στο τρέ­χον ΕΣΠΑ εντά­χθη­καν 336 έργα με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 804,1 εκατ. ευρώ ως εξής:

• 197 έργα για την απο­κα­τά­στα­ση χω­μα­τε­ρών (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 226,4 εκατ. ευρώ) και 21 έργα για την απο­κα­τά­στα­ση χω­μα­τε­ρών και την κα­τα­σκευή συ­νο­δευ­τι­κών έργων (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 44,1 εκατ. ευρώ). Πιο ανα­λυ­τι­κά, ει­δι­κά για τις πα­ρά­νο­μες χω­μα­τε­ρές τον Ια­νουά­ριο του 2015, είχαν απο­κα­τα­στα­θεί 165 από τους 396 της πα­ρα­πο­μπής του 2013. Προς απο­κα­τά­στα­ση πα­ρέ­με­ναν 231 χω­μα­τε­ρές, εκ των οποί­ων οι 41 θα απο­κα­τα­στα­θούν μέχρι τον Ιού­νιο του 2015 και οι υπό­λοι­πες 190 –εκ των οποί­ων οι 39 είναι ενερ­γές– θα κα­τα­βλη­θεί προ­σπά­θεια να κλεί­σουν μέχρι το τέλος του 2015. Συ­νο­λι­κά, κατά την τρέ­χου­σα χρη­μα­το­δο­τι­κή πε­ρί­ο­δο δε­σμεύ­τη­καν για χω­μα­τε­ρές 270 εκατ. ευρώ.

Οσον αφορά τα υπό­λοι­πα έργα των πε­ρι­φε­ρεια­κών σχε­δια­σμών δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των (ΠΕΣΔΑ), εγκε­κρι­μέ­νη χρη­μα­το­δό­τη­ση από το ΕΣΠΑ έχουν 16 νέοι ΧΥΤΑ (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός 102 εκατ. ευρώ), 22 επε­κτά­σεις ΧΥΤΑ (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός 99,3 εκατ. ευρώ) και 21 σταθ­μοί με­τα­φόρ­τω­σης απορ­ριμ­μά­των (προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός 56,1 εκατ. ευρώ). Επί­σης, έχουν εντα­χθεί 21 μι­κρές μο­νά­δες δια­χω­ρι­σμού/κο­μπο­στο­ποί­η­σης ως συ­νο­δά έργα για το κλεί­σι­μο χω­μα­τε­ρών, κυ­ρί­ως στην πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου. Τέλος, χρη­μα­το­δο­τεί­ται η προ­μή­θεια εξο­πλι­σμού ανα­κύ­κλω­σης/προ­ε­πε­ξερ­γα­σί­ας στην Ανα­το­λι­κή Μα­κε­δο­νία-Θράκη και Κέ­ντρο Δια­λο­γής Ανα­κυ­κλώ­σι­μων στη Ρόδο (συ­νο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός περί τα 70 εκατ. ευρώ).

Οσον αφορά στα έργα δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των μέσω Συ­μπρά­ξε­ων Δη­μό­σιου και Ιδιω­τι­κού Τομέα (ΣΔΙΤ), είχαν αρ­χι­κά εντα­χθεί 12 έργα, συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 12 δισ. ευρώ. Ωστό­σο, έξι από αυτά τα έργα έχουν μα­ταιω­θεί (4 στην Ατ­τι­κή, Αχαΐα, Κέρ­κυ­ρα). Ετσι, με εξαί­ρε­ση τη Δυ­τι­κή Μα­κε­δο­νία, εκτι­μά­ται ότι η χρήση κον­δυ­λί­ων της Ε.Ε. θα φθά­σει το 40%-60%.

Η στό­χευ­ση και η πρό­ο­δος του προ­γράμ­μα­τος, πά­ντως, είναι πολύ κα­τώ­τε­ρη των προσ­δο­κιών. Οπως προ­κύ­πτει από αξιο­λό­γη­ση του υπουρ­γεί­ου Πε­ρι­βάλ­λο­ντος, ακόμα ένα κοι­νο­τι­κό πλαί­σιο στή­ρι­ξης χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε «πυ­ρο­σβε­στι­κά», για την κά­λυ­ψη έκτα­κτων ανα­γκών. «Εκτός από το πρό­γραμ­μα απο­κα­τά­στα­σης των ΧΑΔΑ (που απο­τε­λεί ολο­κλη­ρω­μέ­νη πα­ρέμ­βα­ση, όμως δεν συ­νι­στά δια­χεί­ρι­ση απορ­ριμ­μά­των αλλά αντι­με­τώ­πι­ση πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τας), ικανό ύψος πόρων δε­σμεύ­τη­κε για την κά­λυ­ψη απο­σπα­σμα­τι­κών και βρα­χυ­πρό­θε­σμων το­πι­κών ανα­γκών, όπως π.χ. με τη χρη­μα­το­δό­τη­ση επε­κτά­σε­ων ΧΥΤΑ και του εξο­πλι­σμού τους, εις βάρος της προ­ώ­θη­σης νέων πο­λι­τι­κών όπως η δια­χεί­ρι­ση βιο­α­πο­βλή­των» ανα­φέ­ρει η αξιο­λό­γη­ση. Επί­σης, πα­ρα­τη­ρή­θη­κε κα­θυ­στέ­ρη­ση στην ενερ­γο­ποί­η­ση των χρη­μα­το­δο­τή­σε­ων (δη­λα­δή άρ­γη­σαν οι δια­γω­νι­σμοί), «πολύ λίγα έργα προ­ο­πτι­κής ωρί­μα­σαν, ενώ με­γά­λος αριθ­μός νέων έργων με­τα­φέ­ρε­ται στην προ­γραμ­μα­τι­κή πε­ρί­ο­δο 2014-2020». Τέλος, λι­γό­τε­ρο από ένα έτος πριν από τη λήξη του ΕΣΠΑ έχει απορ­ρο­φη­θεί το 61% των πόρων.

Οι πα­θο­γέ­νειες του συ­στή­μα­τος πα­ρα­μέ­νουν, καθώς πα­ρα­τη­ρή­θη­κε ότι «οι προ­ϋ­πο­λο­γι­σμοί έργων και με­λε­τών για ομοει­δή αντι­κεί­με­να μπο­ρεί να δια­φέ­ρουν αρ­κε­τά».

Εκτι­μή­σεις για το 2015

Ποιος εκτι­μά το υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος ότι θα είναι ο απο­λο­γι­σμός στο τέλος του 2015; Η απο­κα­τά­στα­ση των χω­μα­τε­ρών θα ολο­κλη­ρω­θεί, με κά­ποιες εξαι­ρέ­σεις, καθώς και η πλειο­νό­τη­τα των έργων ΧΥΤΑ, των σταθ­μών με­τα­φόρ­τω­σης και των μο­νά­δων προ­ε­πε­ξερ­γα­σί­ας απο­βλή­των. Επί­σης, θα υιο­θε­τη­θούν (αν ται­ριά­ζει με την πο­λι­τι­κή της νέας κυ­βέρ­νη­σης) ο Εθνι­κός Σχε­δια­σμός Δια­χεί­ρι­σης Στε­ρε­ών Απο­βλή­των, το Εθνι­κό Σχέ­διο Πρό­λη­ψης, ενώ θα ανα­θε­ω­ρη­θούν τα πε­ρι­φε­ρεια­κά σχέ­δια δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των (ΠΕΣΔΑ).

900 εκατ. ευρώ από το νέο πρό­γραμ­μα

Τα έργα και οι πρα­κτι­κές που αφο­ρούν την ορθή δια­χεί­ρι­ση των απορ­ριμ­μά­των θα έχουν ση­μα­ντι­κό ρόλο και στη νέα προ­γραμ­μα­τι­κή πε­ρί­ο­δο. Σύμ­φω­να με τον σχε­δια­σμό, στο Τα­μείο Συ­νο­χής έχουν δε­σμευ­τεί 727 εκατ. ευρώ για ανά­λο­γα έργα, εκ των οποί­ων 45 εκατ. ει­δι­κά για τη δια­χεί­ρι­ση επι­κίν­δυ­νων απο­βλή­των (Επι­χει­ρη­σια­κό Πρό­γραμ­μα «Υπο­δο­μές, Με­τα­φο­ρές, Πε­ρι­βάλ­λον και Αει­φό­ρος Ανά­πτυ­ξη»). Επί­σης έχουν δε­σμευ­τεί ακόμα 100 εκατ. ευρώ από το Ευ­ρω­παϊ­κό Τα­μείο Πε­ρι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης (Επι­χει­ρη­σια­κό Πρό­γραμ­μα «Αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα, Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα και Και­νο­το­μία» και Πε­ρι­φε­ρεια­κά Επι­χει­ρη­σια­κά Προ­γράμ­μα­τα-ΠΕΠ). Ει­δι­κά για τα ΠΕΠ, τα με­γα­λύ­τε­ρα ποσά θα δια­τε­θούν στις Πε­ρι­φέ­ρειες Δυ­τι­κής Ελ­λά­δας και Θεσ­σα­λί­ας (από 12,2 εκατ. ευρώ) και Ατ­τι­κής (10,7 εκατ. ευρώ), ενώ το μι­κρό­τε­ρο ποσό θα λάβει η Πε­ρι­φέ­ρεια Πε­λο­πον­νή­σου (1 εκατ. ευρώ).

Τι εί­δους έργα θα χρη­μα­το­δο­τή­σει το νέο ΕΣΠΑ για τα από­βλη­τα; Πε­ρί­που 100 εκατ. ευρώ θα δια­τε­θούν για έργα πρό­λη­ψης, επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης, ανα­κύ­κλω­σης και δια­χεί­ρι­σης βιο­α­πο­βλή­των. Επί­σης, 580 εκατ. ευρώ θα δια­τε­θούν για δί­κτυα ανά­κτη­σης και διά­θε­σης απορ­ριμ­μά­των, τη δια­χεί­ρι­ση λυ­μα­το­λά­σπης και απο­βλή­των από εκ­σκα­φές και έργα.

Πά­ντως, πρέ­πει ακόμα να γί­νουν πολλά προ­κει­μέ­νου το νέο ΕΣΠΑ να μην απο­τε­λέ­σει κι αυτό ακόμα μία χα­μέ­νη ευ­και­ρία. Σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση του υπουρ­γεί­ου Πε­ρι­βάλ­λο­ντος, πρέ­πει να επι­σπευ­σθεί η ανα­θε­ώ­ρη­ση των ει­δι­κών και πε­ρι­φε­ρεια­κών σχε­δια­σμών για τα απορ­ρίμ­μα­τα, να γίνει επα­νέ­λεγ­χος των προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών των έργων ώστε να προ­σαρ­μο­στούν στις τρέ­χου­σες οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες. Επί­σης, να εξορ­θο­λο­γι­στεί η τι­μο­λό­γη­ση των υπη­ρε­σιών δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των, ώστε να συ­μπε­ρι­λά­βει και το κό­στος επε­κτά­σε­ων και ανα­βάθ­μι­σης των εγκα­τα­στά­σε­ων.

Κα­θη­με­ρι­νή