Καθαρή ενέργεια αυξάνει το… IQ των νησιών-Στη «sort list» των 5 νησιών που θα γίνουν «έξυπνα» Αστυπάλαια, η Πάτμος, Σύμη

Υψηλό «δείκτη ευφυΐας» απο­κτούν τα ελλη­νικά νησιά με σύμμαχο τον καθαρό αέρα και τον ζωοδότη ήλιο. Η αρχή θα γίνει με δύο αιγαιο­πε­λα­γί­τικα, τα οποία σχε­διά­ζε­ται να ανα­πτύ­ξουν… ενερ­γειακή νοη­μο­σύνη ώστε να λει­τουρ­γή­σουν ως πρότυπα μοντέλα για τα υπό­λοιπα. Ο ΔΕΔΔΗΕ (Δια­χει­ρι­στής του Ελλη­νι­κού Δικτύου Δια­νο­μής Ηλε­κτρι­κής Ενέρ­γειας), υπό την επο­πτεία του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, έχει κατα­λή­ξει σε μια… sort list πέντε νησιών, εκ των οποίων θα επι­λε­γούν εκείνα που θα μετα­τρα­πούν σε «έξυπνα» και θα καλύ­πτουν έως και το 70% των αναγκών τους από Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας (ΑΠΕ).

Οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις

Οπως δια­φαί­νε­ται, στα επι­κρα­τέ­στερα περι­λαμ­βά­νο­νται η Αμοργός, η Αστυ­πά­λαια, η Πάτμος, η Σκύρος και η Σύμη. Είναι εκείνα στα οποία «κου­μπώ­νουν» τα χαρα­κτη­ρι­στικά που έχουν προσ­διο­ρι­στεί ως απα­ραί­τητα για να ξεκι­νή­σουν τα έργα, όπως ανα­φέ­ρουν παρά­γο­ντες του υπουρ­γείου.

Τα ιδιαί­τερα γνω­ρί­σματα που θα έχουν τα δύο πρώτα «έξυπνα» νησιά είναι πολύ συγκε­κρι­μένα. Αφενός πρέπει να περι­λαμ­βά­νο­νται στα 32 μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά με το ηπει­ρω­τικό σύστημα ηλε­κτρι­σμού και να είναι μεσαίου μεγέ­θους, με κατα­νά­λωση πάνω από δύο-τρία μεγαβάτ. Αφε­τέ­ρου, πρέπει να δια­θέ­τουν θερμικό σταθμό ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής, μεγάλης ηλικίας, που «καίει» ντίζελ, το οποίο είναι ακρι­βό­τερο από το μαζούτ (το χρη­σι­μο­ποιούν ως καύσιμο άλλες νησιω­τι­κές μονάδες) και άρα, με τη διείσ­δυση των ΑΠΕ, η εξοι­κο­νό­μηση θα είναι μεγα­λύ­τερη. Επίσης, απο­κλεί­ο­νται τα Κυκλα­δο­νή­σια, καθώς ανα­μέ­νε­ται εντός του 2018 η ολο­κλή­ρωση της πρώτης φάσης της δια­σύν­δε­σής τους με το κεντρικό σύστημα ηλε­κτρι­σμού, το 2019 της δεύ­τε­ρης φάσης και το 2022 της τρίτης φάσης. Εκτός του σχε­δια­σμού μένουν και άλλα νησιά που προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται σύντομα να δια­συν­δε­θούν.

«Σε μικρό νησί, όπως είναι ο Αϊ-Στράτης ή η Μεγίστη, η επέν­δυση δεν συμ­φέ­ρει οικο­νο­μικά. Αλλά ούτε στα μεγάλα, σαν τη Ρόδο ή την Κρήτη, γιατί σε αυτά η αρχική επέν­δυση πρέπει να είναι μεγάλη. Επίσης, σε πρώτη φάση δεν θα περι­λαμ­βά­νο­νται νησιά στα οποία οι θερ­μι­κές μονάδες έχουν προ­σφά­τως ανα­βαθ­μι­στεί, όπως η Χίος» επι­ση­μαί­νουν πηγές του ΔΕΔΔΗΕ.

Την τελική πρόταση για τα «έξυπνα» νησιά ανα­μέ­νε­ται να υπο­βά­λει το υπουρ­γείο, ο ΔΕΔΔΗΕ θα προσ­διο­ρί­σει τις τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές και η ΡΑΕ (Ρυθ­μι­στική Αρχή Ενέρ­γειας) θα διε­ξα­γά­γει τον δια­γω­νι­σμό ώστε οι ιδιώτες επεν­δυ­τές να υπο­βά­λουν τις προ­τά­σεις τους. Η επέν­δυση θα απο­πλη­ρω­θεί με τα χρήματα που θα εξοι­κο­νο­μού­νται από τον περιο­ρι­σμό της χρήσης καυ­σί­μων.

 Εως 70% η διείσ­δυση ΑΠΕ

Η δημιουρ­γία «έξυπνων» νησιών, με πρώτο βήμα την πιλο­τική ανά­πτυξη υβρι­δι­κών σταθμών και υπο­δο­μών λει­τουρ­γίας και δια­χεί­ρι­σης σε ένα μεσαίου μεγέ­θους νησί, έχει ως στόχο την πολύ μεγάλη διείσ­δυση ενέρ­γειας από Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας (ΑΠΕ) – περισ­σό­τερο από 60% – 70% -, αντί­στοιχη μείωση της κατα­νά­λω­σης πετρε­λαίου και στα­διακή απαλ­λαγή από τις ρυπο­γό­νες και πανά­κρι­βες θερ­μι­κές μονάδες. Ο στόχος είναι εφικτός, όπως έχει δείξει και το παρά­δειγμα της Κρήτης, όπου η μέση ωριαία διείσ­δυση ΑΠΕ φθάνει περίπου στο 60% και η μέση ετήσια περίπου στο 22%-23%.

Τα πρω­το­πο­ριακά έργα σχε­διά­ζε­ται να λει­τουρ­γή­σουν ως μοντέλα και για τα υπό­λοιπα μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά, με βάση την παρα­γωγή ενέρ­γειας από σταθ­μούς ΑΠΕ και την απο­θή­κευσή της σε συσ­σω­ρευ­τές.

Σήμερα, η παρα­γωγή της ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας στα μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά βασί­ζε­ται κατά 80% σε μονάδες που κατα­να­λώ­νουν ντίζελ και μαζούτ (ισχύς 1.845 MW), ενώ οι εγκα­τε­στη­μέ­νες αιο­λι­κές (320 MW) και φωτο­βολ­ταϊ­κές μονάδες (160 ΜW) φτάνουν στο 20% της συνο­λι­κής εγκα­τε­στη­μέ­νης ισχύος. Ετσι, ακόμη και τα τελευ­ταία χρόνια με την πτώση των τιμών του πετρε­λαίου, το κόστος της παρα­γω­γής ενέρ­γειας στα νησιά είναι υπερ­δι­πλά­σιο του κόστους παρα­γω­γής στην ηπει­ρω­τική χώρα. Για παρά­δειγμα, το 2016 το μέσο κόστος της ενέρ­γειας στα νησιά ήταν 104,5 ευρώ/MWh έναντι 42,85 ευρώ/MWh στην ηπει­ρω­τική χώρα. Στα πολύ μικρά νησιά μάλιστα ξεπέ­ρασε τα 300 ευρώ/MWh.

Στην Ελλάδα υπάρ­χουν 60 μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά με την ηπει­ρω­τική χώρα, κυρίως στο Αιγαίο Πέλαγος, τα οποία με τις μεταξύ τους συν­δέ­σεις απο­τε­λούν 32 ηλε­κτρικά συστή­ματα. Φιλο­ξε­νούν το 15% του πλη­θυ­σμού και αντι­προ­σω­πεύ­ουν περίπου το 14% της ετήσιας κατα­νά­λω­σης ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας της χώρας.

 Ευρω­παϊκά κον­δύ­λια

Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει έτοιμες τις μελέτες ώστε όταν ανοίξει η στρό­φιγγα της χρη­μα­το­δό­τη­σης μιας νέας ευρω­παϊ­κής πρω­το­βου­λίας για τα νησιά (Clean energy for European Islands) να εντάξει άμεσα και­νο­τόμα έργα. Οπως άλλωστε έχει προ­α­ναγ­γεί­λει και ο υπουρ­γός κ. Γιώργος Στα­θά­κης από τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο από το βήμα του ευρω­παϊ­κού φόρουμ που είχε διορ­γα­νώ­σει στην Κρήτη η Κομι­σιόν, ο Δια­χει­ρι­στής προωθεί την κατα­σκευή 150 σταθμών φόρ­τι­σης για ηλε­κτρικά οχήματα στα ελλη­νικά νησιά. Το σχέδιο έχει κατα­τε­θεί και ανα­μέ­νε­ται η έγκριση από τη ΡΑΕ.

Επίσης, ανα­ζη­τού­νται άλλα δύο μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά για την εγκα­τά­σταση υβρι­δι­κών συστη­μά­των με μπα­τα­ρίες. Στο τραπέζι έχουν πέσει πολλές προ­τά­σεις, οι οποίες περι­λαμ­βά­νουν νησιά όπως η πρω­το­πό­ρος στις ΑΠΕ Κύθνος (εκεί είχε εγκα­τα­στα­θεί τη δεκα­ε­τία του ’80 η πρώτη ενερ­γειακή κοι­νό­τητα), η Γαύδος, η Ερει­κούσα, οι Οθωνοί κ.λπ. «Πιλότος» τα παρα­δείγ­ματα της Τήλου, αλλά και της Ικαρίας όπου εφέτος, έπειτα από μεγάλη καθυ­στέ­ρηση, το έργο ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί.

Πενήντα εκατ. ευρώ για στρα­τη­γικά έργα

Πέρα από τα «έξυπνα νησιά», στον νέο επι­χει­ρη­σιακό του σχε­δια­σμό ο ΔΕΔΔΗΕ περι­λαμ­βά­νει στρα­τη­γικά έργα για τα μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά, με συνο­λικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό άνω των 50 εκατ. ευρώ, τα οποία απο­τε­λούν τον κεντρικό άξονα αλλά και τον κατα­λύτη για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό και την ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών τους.

Τα συγκε­κρι­μένα έργα περι­λαμ­βά­νουν μεταξύ άλλων:

¢ Τη δημιουρ­γία Κέντρου Ελέγχου Δικτύων, το οποίο θα περιο­ρί­σει το λει­τουρ­γικό κόστος του δικτύου (μείωση απα­σχό­λη­σης συνερ­γείων βλαβών κ.ά.), θα βελ­τιώ­σει την ποιό­τητα της παρε­χό­με­νης ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και θα περιο­ρί­σει τις απώ­λειες ισχύος και ενέρ­γειας.

¢ Την ανά­πτυξη Κέντρων Ελέγχου Ενέρ­γειας για όλα τα ηλε­κτρικά συστή­ματα των νησιών με κατάλ­λη­λες υπο­δο­μές μέτρη­σης και πλη­ρο­φο­ριακά συστή­ματα που θα οδη­γή­σουν σε οικο­νο­μι­κό­τερη λει­τουρ­γία των συμ­βα­τι­κών μονάδων παρα­γω­γής στα νησιά, με στόχο την ελα­χι­στο­ποί­ηση των επι­βα­ρύν­σεων των κατα­να­λω­τών από τις ΥΚΩ (Υπη­ρε­σίες Κοινής Ωφε­λείας) και τη μεγι­στο­ποί­ηση της διείσ­δυ­σης ΑΠΕ στο ενερ­γειακό ισο­ζύ­γιο κάθε νησιού.

Η εκτι­μώ­μενη μείωση του κόστους από τις συνο­λι­κές δράσεις του ΔΕΔΔΗΕ εκτι­μά­ται του­λά­χι­στον σε 100 εκατ. ευρώ ετησίως – εξοι­κο­νό­μηση μόνο από τα καύσιμα –, και θα επι­φέ­ρει περιο­ρι­σμό των εκπο­μπών διο­ξει­δίου του άνθρακα και άλλα περι­βαλ­λο­ντικά οφέλη από την αύξηση της διείσ­δυ­σης των ΑΠΕ.

«Ο απο­τε­λε­σμα­τι­κός ενερ­γεια­κός σχε­δια­σμός για την ανα­βάθ­μιση των ηλε­κτρι­κών συστη­μά­των των νησιών, καθώς και η δημιουρ­γία των κατάλ­λη­λων υπο­δο­μών για την οικο­νο­μική λει­τουρ­γία τους βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο των δρα­στη­ριο­τή­των του ΔΕΔΔΗΕ στα μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά. Η ενερ­γειακή ανα­βάθ­μισή τους θα οδη­γή­σει σε δρα­στική μείωση του κόστους παρα­γω­γής των ηλε­κτρι­κών συστη­μά­των τους και άρα σε πολύ σημα­ντική μείωση των χρε­ώ­σεων ΥΚΩ και της αντί­στοι­χης επι­βά­ρυν­σης που επι­φέ­ρουν στους λογα­ρια­σμούς ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών» ανα­φέ­ρει στο «Βήμα» ο πρό­ε­δρος και διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος του ΔΕΔΔΗΕ κ. Νίκος Χατζηαρ­γυ­ρίου. Και προ­σθέ­τει: «Πέραν της σημα­ντι­κής μείωσης του λει­τουρ­γι­κού κόστους,  προ­τε­ραιό­τητα στη στρα­τη­γική του ΔΕΔΔΗΕ απο­τε­λούν και η αύξηση της διείσ­δυ­σης των Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας και η χρήση νέων τεχνο­λο­γιών φιλι­κό­τε­ρων προς το περι­βάλ­λον».

Το ΒΗΜΑ