Νέο «μαχαίρι» στις δαπάνες βάζουν οι Ελληνες – Βουλιάζει το καταναλωτικό κλίμα

O Σύν­δε­σμος Επι­χει­ρή­σεων & Λια­νι­κής Πωλή­σεως Ελλάδος ολο­κλή­ρωσε την 9η μελέτη κατα­γρα­φής των κατα­να­λω­τι­κών τάσεων στο λια­νε­μπό­ριο μέσω της εξα­μη­νιαίας έρευνας κατα­να­λω­τι­κού κλί­μα­τος λια­νε­μπο­ρίου που πραγ­μα­το­ποιεί­ται με την επι­στη­μο­νική υπο­στή­ριξη του εργα­στη­ρίου ELTRUN του Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών.

Η έρευνα έλαβε χώρα την περίοδο 3-6 Δεκεμ­βρίου 2023 μέσω Πανελ­λή­νιας Έρευνας σε δείγμα 950 κατα­να­λω­τών. Κατα­γρά­φο­νται ιδιαί­τερα ενδια­φέ­ρο­ντα συμπε­ρά­σματα και τάσεις σε σχέση με τις αγο­ρα­στι­κές συνή­θειες του κοινού, ενώ περι­λαμ­βά­νει και τον δείκτη κατα­να­λω­τι­κού κλί­μα­τος λια­νι­κής.

Καταρ­χάς, ο δείκτης κατα­να­λω­τι­κού κλί­μα­τος λια­νι­κής, τον Δεκέμ­βριο του 2023 δια­μορ­φώ­θηκε στο -52, πολύ χαμη­λό­τερα σε σχέση με τον μήνα βάσης, τον Οκτώ­βριο του 2019, μειω­μέ­νος σε σχέση με την μέτρηση του Ιουνίου 2023 κατά 3 μονάδες, αλλά αυξη­μέ­νος σχέση με την αντί­στοιχη μέτρηση του Νοεμ­βρίου 2022 κατά 9 μονάδες.

Η συγκε­κρι­μένη εξέλιξη έχει να κάνει τόσο με τις μέχρι σήμερα προσ­δο­κίες των κατα­να­λω­τών για το προ­σε­χές διά­στημα, όσο και λόγω της παρού­σας κατά­στα­σης των κατα­να­λω­τών. Συγκε­κρι­μένα ο υπο-Δείκτης παρού­σας κατά­στα­σης παρου­σί­ασε μετα­βολή από το -46 στο -49, ενώ ο υπό-δείκτης προσ­δο­κιών μεγα­λύ­τερη διόρ­θωση από -54 σε -57, αλλά και πάλι βρί­σκε­ται χαμηλά. Πρα­κτικά αυτό που κατα­γρά­φε­ται είναι και χαμηλές προσ­δο­κίες, αλλά και επι­βα­ρυ­μένα οικο­νο­μικά για τους κατα­να­λω­τές, με καλύ­τερη πορεία βελ­τί­ω­σης για τις προσ­δο­κίες των κατα­να­λω­τών (οι οποίες βέβαια παρα­μέ­νουν αρνη­τι­κές). Οι εξε­λί­ξεις αυτές έχουν να κάνουν με τις πλη­θω­ρι­στι­κές πιέσεις, αγαθών και υπη­ρε­σιών όπως θα φανεί και σε λοιπούς δείκτες.

Συγκε­κρι­μένα, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται και στις επί μέρους ερω­τή­σεις, παρά την αισθητή βελ­τί­ωση στα ποσοστά, οι κατα­να­λω­τές θεωρούν ότι ακόμη δεν είναι μία ικα­νο­ποι­η­τική περί­ο­δος για να κάνουν μεγάλες αγορές για το σπίτι, τόσο οι ίδιοι, όσο και γενικά.

Αντί­στοιχα οι προσ­δο­κίες για τις δαπάνες είναι πτω­τι­κές, αλλά σχε­τί­ζο­νται κυρίως με δαπάνες εκτός λια­νι­κών αγορών. Όπως κατα­γρά­φε­ται στο σχήμα 3, το 49% εκτιμά ότι το πρώτο εξάμηνο 2024 οι δαπάνες για λογα­ρια­σμούς κοινής ωφέ­λειας θα είναι αυξη­μέ­νες. Επίσης, το 43% εκτιμά ότι οι δαπάνες για αγορές προ­ϊ­ό­ντων το πρώτο εξάμηνο 2024 θα είναι μειω­μέ­νες, ενώ μόλις το 20% ότι θα είναι αυξη­μέ­νες. Λίγο καλύ­τερη είναι η εικόνα για τις υπη­ρε­σίες (εισι­τή­ρια, εστίαση) για τις οποίες εκτι­μά­ται μείωση από το 28% των κατα­να­λω­τών αύξηση από 18%.

Αυξη­τική είναι η μέτρηση σε σχέση με τη φορο­λο­γία για την οποία το 60% εκτιμά ότι θα μείνει αμε­τά­βλητη, το 12% ότι θα παρου­σιά­σει μείωση και το 28% αύξηση. Πρα­κτικά τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι οι κατα­να­λω­τές ανα­μέ­νουν μείωση των δαπανών για να καλύ­ψουν τις βασικές τους ανάγκες και μικρή αύξηση για δαπάνες δια­σκέ­δα­σης και ανη­συ­χία για τις λοιπές δαπάνες παγίων εξόδων.

Σήμερα σύμφωνα με τους κατα­να­λω­τές, οι δαπάνες για λογα­ρια­σμούς απο­τε­λούν μαζί με τις αγορές προ­ϊ­ό­ντων την μεγα­λύ­τερη δαπάνη τους ως ποσοστό του εισο­δή­μα­τος τους. Συγκε­κρι­μένα, οι δαπάνες αγορών απο­τε­λούν 30% των δαπανών, ενώ οι δαπάνες λογα­ρια­σμών 29%.

Σε σχέση με τις υπό­λοι­πες κατη­γο­ρίες δαπανών, κατα­γρά­φε­ται μια ελαφρώς αυξη­τική τάση, όμως οι δαπάνες για λογα­ρια­σμούς, ενοίκια και φόρους αντι­προ­σω­πεύ­ουν πλέον τα 2/3 του συνο­λι­κού οικο­γε­νεια­κού εισο­δή­μα­τος. Σημειώ­νε­ται, ότι για ακόμα μία μέτρηση το ποσοστό δαπανών εκτι­μά­ται από τους ίδιους τους κατα­να­λω­τές ότι υπερ­βαί­νει το δια­θέ­σιμο εισό­δημα τους κατά περίπου 20%. Η μέτρηση αυτή απο­δί­δε­ται σε ένα γενι­κό­τερο φαι­νό­μενο των τελευ­ταίων ετών δαπάνης άνω των εισο­δη­μά­των, αλλά και μειω­μέ­νης δήλωσης εισο­δη­μά­των.

Τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας κατα­γρά­φουν ένα κατα­να­λω­τικό κοινό πιε­σμένο, σε ένα μετα­βα­τικό στάδιο, με βασική ανη­συ­χία τις πλη­θω­ρι­στι­κές πιέσεις σε προ­ϊ­ό­ντα στην αγορά της λια­νι­κής στην Ελλάδα