Οι 10 + 1 ανοιχτές πληγές της εκπαίδευσης

Στο δημο­σί­ευμα αυτό χαρ­το­γρα­φού­νται μια σειρά από -εκ πρώτης όψεως- «παρά­δοξα» χαρα­κτη­ρι­στικά της ελλη­νι­κής εκπαί­δευ­σης. Πρό­κει­ται για μια σειρά μόνιμων «επει­σο­δίων» που παγιώ­νο­νται στην εποχή των μνη­μο­νίων και συν­θέ­τουν, πλέον, μ’ έναν πολύ συγκε­κρι­μένο τρόπο το παζλ μιας εκπαί­δευ­σης στην οποία οι ανι­σό­τη­τες και οι απο­κλει­σμοί, η ελα­στική εργασία και η ανεργία, η γήρανση και η απο­ψί­λωση των σχο­λείων από εκπαι­δευ­τι­κούς και εκπαι­δευό­με­νους, ανα­δει­κνύ­ο­νται σε εγγενή χαρα­κτη­ρι­στικά της.

Τα στοι­χεία έχει επι­με­λη­θεί ο αιρετός του Κεντρι­κού Υπη­ρε­σια­κού Συμ­βου­λίου Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης του Υπουρ­γείου Παι­δείας, Νεκτά­ριος Κορδής.

1. Ένα πρώτο μεγάλο πρό­βλημα που σχε­τί­ζε­ται αφενός με την οικο­νο­μική κρίση και αφε­τέ­ρου με τις κυρί­αρ­χες πολι­τι­κές, είναι η σοβαρή μείωση του αριθμού των γεν­νή­σεων. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ από 100.371 γεν­νή­σεις το 2012, το 2016 είχαμε μια μείωση κατά 7,5% φτά­νο­ντας στις 92.898.

Είναι  χαρα­κτη­ρι­στικό ότι η υπο­γεν­νη­τι­κό­τητα που ακο­λού­θησε μετά το ξέσπα­σμα της κρίσης και συνεπώς η μείωση του μαθη­τι­κού πλη­θυ­σμού, είναι ήδη ορατή στην προ­σχο­λική εκπαί­δευση και περνά στα­διακά και στην πρω­το­βάθ­μια. Το σχολικό έτος 2008/2009 οι εγγε­γραμ­μέ­νοι μαθητές στα Γυμνά­σια ήταν 341.315 και στα Λύκεια 241.726. Το σχολικό έτος 2014-2015 ο αντί­στοι­χος αριθμός για τα Γυμνά­σια ήταν 312.494 (μείωση 8,45%) και για τα Λύκεια 238.134 (μείωση 1,05%).

2. Σύμφωνα με την έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την εκπαί­δευση στην Ελλάδα (2017), εντός των επό­με­νων 10 ετών ο αριθμός των παιδιών ηλικίας 5 ετών (ηλικία έναρξης της υπο­χρε­ω­τι­κής σχο­λι­κής φοί­τη­σης) ανα­μέ­νε­ται να μειωθεί κατά 27%! Κατά την ίδια περίοδο το ποσοστό των μαθητών ηλικίας 7-14 ετών θα μειωθεί κατά ποσοστό άνω του 17%! Στην ηλι­κιακή ομάδα 15-19 ετών και σε ορί­ζο­ντα 20 ετών προ­βλέ­πε­ται μια μείωση κατά 23% σε σύγκριση με το 2017.

3. Οι σχο­λι­κές μονάδες με βάση τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ το 2008/9 για μεν τα Γυμνά­σια ανέρ­χο­νται σε 1.968 με 51.858 εκπαι­δευ­τι­κούς, για δε τα Λύκεια σε 1.367 με 30.683 εκπαι­δευ­τι­κούς. Κατά το σχολικό έτος 2014/15 τα αντί­στοιχα μεγέθη για τα Γυμνά­σια είναι 1.717 (μείωση κατά 12,7%) και για Λύκεια 1.213 (μείωση κατά 11,2%). Σε σχέση με τους εκπαι­δευ­τι­κούς κατά το σχολικό έτος 2014/15 στα Γυμνά­σια εργά­ζο­νται 35.668 (μείωση κατά 31,2%) και στα Λύκεια 21.850 (μείωση κατά 28,7%)!

4. Το σχολικό έτος 2008/9 είχαμε συνο­λικά 185.917 εκπαι­δευ­τι­κούς  και αυτή τη στιγμή έχουμε 142.088. Έχουμε συνεπώς μια συνο­λική μείωση των εκπαι­δευ­τι­κών από το 2008 κατά 43.829 που αντι­στοι­χεί σε ποσοστό μείωσης 23,6%!

5. Οι ελα­στι­κές μορφές εργα­σίας αυξά­νο­νται συνεχώς στη Δημόσια εκπαί­δευση! Το σχολικό έτος 2011/12 το ποσοστό των ανα­πλη­ρω­τών επί των μονίμων εκπαι­δευ­τι­κών ήταν 8% για να φτά­σουμε  το 2015-2016 στο 14,1%!  Παράλ­ληλα αυξά­νε­ται και το πλήθος των σχο­λι­κών μονάδων που διδά­σκει πλέον ο εκπαι­δευ­τι­κός! Το 18% διδά­σκει σε 2 σχο­λι­κές μονάδες και το  5% σε 3 και πάνω σχο­λι­κές μονάδες! Επίσης το 17% των εκπαι­δευ­τι­κών συμπλη­ρώ­νει με 2η ανάθεση το διδα­κτικό του ωράριο.

6. Οι γηγε­νείς που εγκα­τα­λεί­πουν πρόωρα την εκπαί­δευση στην Ελλάδα το 2016 ήταν 5,5% (9,8% Μ.Ο της Ε.Ε.) και οι γεν­νη­μέ­νοι στο εξω­τε­ρικό στο 18,1%. Τα ποσοστά μαθη­τι­κής διαρ­ροής δια­φέ­ρουν ανάλογα με τον τύπο του σχο­λείου και την περιοχή. Μεγάλο ποσοστό του πλη­θυ­σμού μετα­να­στών μαθητών εισέρ­χε­ται στην επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση και κατάρ­τιση (ΕΕΚ), που απο­τε­λεί τον τομέα που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από το υψη­λό­τερο ποσοστό σχο­λι­κής διαρ­ροής (11%), σύμφωνα με στοι­χεία που συγκέ­ντρωσε το παρα­τη­ρη­τή­ριο μαθη­τι­κής διαρ­ροής του Ινστι­τού­του Εκπαι­δευ­τι­κής Πολι­τι­κής (ΙΕΠ).

Η περι­φέ­ρεια Ανα­το­λι­κής Μακε­δο­νίας και Θράκης, μια περι­φέ­ρεια με σημα­ντι­κούς πλη­θυ­σμούς μειο­νο­τή­των και μετα­να­στών, κατα­γρά­φει τα υψη­λό­τερα ποσοστά μαθη­τι­κής διαρ­ροής στη χώρα.

7. Την τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση στην Ελλάδα το 2016 ολο­κλη­ρώ­νει το 42,7% των νέων ηλικίας 30-34 ετών (μόλις 26,3% το 2007). Το ποσοστό αυτό κατα­νέ­με­ται στο 36,2% για τα αγόρια και 48,8% για τα κορί­τσια (ΕΛΣΤΑΤ). Ο αντί­στοι­χος Μ.Ο. στην Ε.Ε είναι 39,1%. Τα επίπεδα απα­σχό­λη­σης των πρό­σφα­των απο­φοί­των είναι πολύ χαμηλά. Στο πλαίσιο της οικο­νο­μι­κής κρίσης, η συνο­λική ανεργία εξα­κο­λου­θεί να είναι η υψη­λό­τερη στην ΕΕ με ποσοστό 23,6 % το 2016, η δε ανεργία των νέων (ηλικίας 15-24 ετών) ανέρ­χε­ται σε 47,3 %.

Όσον αφορά το ποσοστό των νέων (ηλικίας 15-29 ετών) εκτός απα­σχό­λη­σης, εκπαί­δευ­σης ή κατάρ­τι­σης, το οποίο ανήλθε σε 22,2 % το 2016, ήταν το δεύτερο υψη­λό­τερο μετά τη Βουλ­γα­ρία. Παράλ­ληλα μεγάλο ποσοστό (40,2%) των απο­φοί­των τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης ηλικίας 25-34 ετών απα­σχο­λού­νται σε θέσεις εργα­σίας με κατώ­τε­ρες απαι­τή­σεις από το επίπεδο εκπαί­δευ­σης που έχουν ολο­κλη­ρώ­σει (CEDEFOP 2017).

8. Σε σχέση με την ηλι­κιακή επι­βά­ρυνση των εκπαι­δευ­τι­κών στην Ελλάδα της κρίσης, είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι η έκθεση της Ευρ. Επι­τρο­πής ανα­φέ­ρει ότι το 49% των εκπαι­δευ­τι­κών στην Α/θμια είναι άνω των 50 ετών, ενώ λιγό­τε­ροι από 1% είναι κάτω των 30 ετών. Για τη Β/θμια το 39% των εκπαι­δευ­τι­κών έχουν ηλικία από 40-49 ετών. Το 2014 ο Μ.Ο των υπη­ρε­τού­ντων στα Γυμνά­σια ήταν τα 46,3 έτη, στα Γενικά Λύκεια τα 47,5 έτη και στα ΕΠΑΛ τα 45,7 έτη (ΚΑΝΕΠ 2017).

Σας υπεν­θυ­μίζω ότι η μέση τιμή της ηλικίας όλων των μονίμων εκπαι­δευ­τι­κών στη Δ.Ε. είναι τα 49,2 έτη και η αντί­στοιχη τιμή όλων των υπη­ρε­τού­ντων (και των ανα­πλη­ρω­τών) τα 48 έτη!

9. Λόγω των δυσμε­νών οικο­νο­μι­κών και κοι­νω­νι­κών συν­θη­κών και της κυρί­αρ­χης πολι­τι­κής, η Ελλάδα αντι­με­τω­πί­ζει σοβαρή εκροή ατόμων με υψηλού επι­πέ­δου δεξιό­τη­τες. Το 2015 έφυγαν από την Ελλάδα 109.351 άτομα, σχεδόν τα διπλά­σια από εκείνα που εισήλ­θαν, συνε­χί­ζο­ντας με τον τρόπο αυτό την τάση καθαρής εξερ­χό­με­νης μετα­νά­στευ­σης λόγω της οικο­νο­μι­κής κρίσης.

10. Το εκπαι­δευ­τικό σύστημα  αντι­με­τω­πί­ζει  πολλές δυσκο­λίες λόγω του χαμηλού επι­πέ­δου δημό­σιας χρη­μα­το­δό­τη­σης. Έντονη μείωση είναι επίσης αισθητή στο ποσοστό των εκπαι­δευ­τι­κών δαπανών σε σχέση με τις συνο­λι­κές κρα­τι­κές δαπάνες που κινή­θη­καν από 8,7 % το 2014 σε 7,8 % το 2015, το χαμη­λό­τερο ποσοστό μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.

11. Σχετικά με τις παραι­τή­σεις εκπαι­δευ­τι­κών υπεν­θυ­μί­ζουμε ότι την 7ετία 2010-2016 είχαμε συνο­λικά 19.018 απο­χω­ρή­σεις από τη Δευ­τε­ρο­βάθ­μια Εκπαί­δευση. Πιο ανα­λυ­τικά το 2010 είχαμε 2.839 απο­χω­ρή­σεις, το 2011 3.503, το 2012  3.186 απο­χω­ρή­σεις, το 2013  3.442, το 2014  3.235, το 2015  είχαμε 1.638 απο­χω­ρή­σεις εκπαι­δευ­τι­κών και τέλος το 2016 977 απο­χω­ρή­σεις εκπαι­δευ­τι­κών. Το 2017 μέσω ΚΥΣΔΕ έχουν παραι­τη­θεί 56 εκπαι­δευ­τι­κοί και μέσω ΔΔΕ μέχρι τις 31 Αυγού­στου 404. Συνεπώς έχουμε 460 παραι­τή­σεις συνο­λικά!

Ένα σοβαρό ζήτημα που έχει προ­κύ­ψει με το νέο ασφα­λι­στικό  είναι ότι μετά  την 1.1.2022  δεν θα ισχύουν οι μετα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις για τη θεμε­λί­ωση δικαιώ­μα­τος σύντα­ξης και όλοι οι εκπαι­δευ­τι­κοί θα συντα­ξιο­δο­τού­νται πλέον  σε ηλικία 67 ετών ή με τη συμπλή­ρωση 40 ετών ασφά­λι­σης και του 62ου έτους της ηλικίας τους. Με την τάση που έχει ο αριθμός των συνο­λι­κών παραι­τή­σεων,  αρκετοί εκπαι­δευ­τι­κοί σε λίγα χρόνια θα έχουν σχεδόν 50 χρόνια διαφορά ηλικίας με τους μαθητές τους!

efsyn.gr