Με 770 εκατ. ευρώ θα ξεδιψάσει η Ελλάδα – Στην Κάλυμνο σχεδιάζεται έργο αφαλάτωσης

Σε Πάρο, Μύκονο και Κάλυμνο σχε­διά­ζο­νται αφα­λα­τώ­σεις, σε Δυτική Ελλάδα, Λέσβο και Κέρκυρα υπο­δο­μές ύδρευ­σης, ενώ προ­ω­θεί­ται ο εκσυγ­χρο­νι­σμός υπο­δο­μών σε μεγάλες και μικρό­τε­ρες πόλεις με κον­δύ­λια από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης.

Ειδυλ­λιακή Ελλάδα, δίχως νερό. Το φάσμα της λει­ψυ­δρίας γίνεται χρόνο με τον χρόνο και πιο απει­λη­τικό στις πιο άνυδρες περιο­χές της χώρας _ με επί­κε­ντρο τα του­ρι­στικά νησιά στα οποία ο πλη­θυ­σμός πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται τους θερι­νούς μήνες. Οι ώρες που οι βρύσες  μένουν στεγνές αυξά­νο­νται.  Τα τελευ­ταία χρόνια μάλιστα, ελέω κλι­μα­τι­κής κρίσης, με περιο­ρι­σμέ­νες τις ποτι­στι­κές ωφέ­λι­μες βροχές και άφθονες τις ραγδαίες κατα­στρο­φι­κές βρο­χο­πτώ­σεις, το πρό­βλημα έχει ενταθεί.

Τα έργα υπο­δο­μής δεν επαρ­κούν και τα προ­βλή­ματα παρα­μέ­νουν και επι­δει­νώ­νο­νται.  Γι΄ αυτό στο Ταμείο Ανά­καμ­ψης (RRF) έχουν προ­βλε­φθεί κον­δύ­λια για συνο­λι­κές επεν­δύ­σεις 770 εκατ. ευρώ που αφορούν υπο­δο­μές παροχής πόσιμου νερού και απο­τα­μί­ευ­σης υδάτων, έργα ύδρευ­σης και αφα­λα­τώ­σεις, με στόχο τη βιώσιμη χρήση των πόρων, την αντοχή στο κλίμα και την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος. Ειδι­κό­τερα,  σύμφωνα με τα λεπτο­μερή παραρ­τή­ματα που συνο­δεύ­ουν το Εθνικό Σχέδιο Ανά­καμ­ψης και παρου­σιά­ζει σήμερα ο «Οικο­νο­μι­κός Ταχυ­δρό­μος», οι επεν­δύ­σεις χωρί­ζο­νται σε δύο μεγάλα «πακέτα».

Το πρώτο «πακέτο» των 325 εκατ. ευρώ

Το πρώτο, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 325 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ, εκ των οποίων 200 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ (248 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου ΦΠΑ) θα δοθούν από το RRF ως επι­χο­ρή­γηση, περι­λαμ­βά­νει τέσσερα επι­μέ­ρους έργα, τα οποία θα ξεκι­νή­σουν το 2022 και ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θούν έως το 2025. Οι κύριες προ­κλή­σεις που πρέπει να αντι­με­τω­πι­στούν αφορούν αφενός την έλλειψη επάρ­κειας υδάτων, προ­βλή­ματα ποιό­τη­τας  του πόσιμου νερού και  κιν­δύ­νους για τη Δημόσια Υγεία καθώς τα παλαιά δίκτυα ύδρευ­σης είναι κατα­σκευα­σμένα από σωλήνες αμιάντου-τσιμέντου.  Αφε­τέ­ρου, η παλαιό­τητα των υπο­δο­μών και η έλλειψη «έξυπνων» συστη­μά­των ανί­χνευ­σης διαρ­ροών  οδηγούν σε μη εξορ­θο­λο­γι­σμένο κόστος που επη­ρε­ά­ζει και την τιμο­λό­γηση.

Δεν είναι σπάνιο φαι­νό­μενο, σε νησιά ή και σε παρά­κτιες περιο­χές, τα ύδατα των γεω­τρή­σεων να μην επαρ­κούν για να καλύ­ψουν τη ζήτηση και έτσι να μετα­φέ­ρε­ται νερό από πλε­ο­να­σμα­τι­κές περιο­χές _ μια ιδιαι­τέ­ρως κοστο­βόρα πρα­κτική η οποία οδηγεί και σε αυξη­μέ­νες εκπο­μπές ρύπων που σχε­τί­ζο­νται με τη μετα­φορά.  Επι­πλέον, σε ορι­σμέ­νες περιο­χές το νερό γεώ­τρη­σης αντλεί­ται από γεω­λο­γι­κούς σχη­μα­τι­σμούς εμπλου­τι­σμέ­νους με επι­κίν­δυ­νες ουσίες και βαρέα μέταλλα επι­κίν­δυνα για τη Δημόσια Υγεία.  Στόχος  των έργων είναι το δίκτυο που θα κατα­σκευα­στεί να έχει μέσο Δείκτη Διαρ­ροής μικρό­τερο ή ίσο με 1,5 και στις υπο­δο­μές που θα ανα­και­νι­στούν οι διαρ­ροές να μειω­θούν πάνω από 20%. Μάλιστα, ο σχε­τι­κός στόχος θα συμπε­ρι­λη­φθεί ως κρι­τή­ριο επι­λε­ξι­μό­τη­τας στις σχε­τι­κές δια­δι­κα­σίες υπο­βο­λής προ­σφο­ρών.

Επτά υπο­δο­μές ύδρευ­σης: Με 30 εκατ. ευρώ θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν οι ακό­λου­θες παρεμ­βά­σεις: αντι­κα­τά­σταση παλαιών αγωγών και δικτύων, εκσυγ­χρο­νι­σμός και ανα­βάθ­μιση σταθμών άντλη­σης, εξω­τε­ρικά υδρα­γω­γεία και/ή ανα­βάθ­μιση – εκσυγ­χρο­νι­σμός διυ­λι­στη­ρίων κυρίως σε μεγάλα κέντρα κατοι­κιών και πόλεις, αλλά και σε άλλες κρί­σι­μες περιο­χές (Κιλκίς, Κομο­τηνή, Ζίτσα, Σέρρες, Ρέθυμνο, Ωραιό­κα­στρο κ.λπ.. Επίσης, θα γίνει ανα­βάθ­μιση των υφι­στά­με­νων δικτύων πόσιμου νερού, θα κατα­σκευα­στούν εγκα­τα­στά­σεις επε­ξερ­γα­σίας νερού και σταθμοί άντληση κλπ.

Τρεις Αφα­λα­τώ­σεις: Κονδύλι έχει προ­βλε­φθεί για εγκα­τα­στά­σεις αφα­λά­τω­σης σε  Πάρο, Μύκονο και Κάλυμνο,  λόγω  των μεγάλων αναγκών ύδρευ­σης των νησιών κατά τη θερινή περίοδο. Οι μονάδες θα υλο­ποι­η­θούν μέσω ΣΔΙΤ (Συμπρά­ξεις Δημο­σίου και Ιδιω­τι­κού Τομέα) και θα ακο­λου­θη­θούν αντα­γω­νι­στι­κές  δια­δι­κα­σίες. Σε κάθε περί­πτωση, η  υλο­ποί­ηση των έργων προ­ϋ­πο­θέ­τει μια σειρά από αδειο­δο­τή­σεις, αλλά και διευ­θε­τή­σεις σε ζητή­ματα που αφορούν χρήσεις γης καθώς για τις μονάδες αφα­λά­τω­σης θα απαι­τη­θούν και παρα­χω­ρή­σεις παρα­λια­κής ζώνης, ακτο­γραμ­μής και βυθού.

Εντο­πι­σμός διαρ­ροών: Με τηλε­με­τρία θα εντο­πί­ζο­νται διαρ­ροές στο δίκτυο και στις υπο­δο­μές. Η δράση αφορά όλη τη χώρα και μεταξύ άλλων τα έργα περι­λαμ­βά­νουν  εγκα­τά­σταση συστη­μά­των αυτό­μα­της δια­χεί­ρι­σης και ελέγχου στα δίκτυα ύδρευ­σης   και  απο­χέ­τευ­σης, αλλά και εγκα­τά­σταση έξυπνων συστη­μά­των αυτό­μα­της ανί­χνευ­σης διαρ­ροών και προ­λη­πτι­κής συντή­ρη­σης.

Δράσεις εξοι­κο­νό­μη­σης: Έχουν σχε­δια­στεί έργα που θα επη­ρε­ά­σουν του­λά­χι­στον 45 000 νοι­κο­κυ­ριά και 10 000 επι­χει­ρή­σεις. Προ­βλέ­πο­νται παρεμ­βά­σεις με ειδικά κίνητρα και μόχλευση ιδιω­τι­κών κεφα­λαίων για δράσεις εξοι­κο­νό­μη­σης νερού πέρα από τις ενέρ­γειες ελέγχου των διαρ­ροών των δικτύων ύδρευ­σης.  Ο φορέας υλο­ποί­η­σης θα είναι η Γενική Γραμ­μα­τεία Φυσικού Περι­βάλ­λο­ντος και Υδάτων του  Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας.

Η Ελλη­νική Ανα­πτυ­ξιακή Τράπεζα θα δια­χει­ρί­ζε­ται τις αιτή­σεις των προ­γραμ­μά­των και τον δανει­σμό από ελλη­νικά, ευρω­παϊκά ή   διεθνή χρη­μα­το­πι­στω­τικά ιδρύ­ματα  που θα συγ­χρη­μα­το­δο­τούν.  Οι παρεμ­βά­σεις θα υλο­ποιού­νται ως δημόσια έργα, με εξαί­ρεση τα έργα αφα­λά­τω­σης που θα υλο­ποι­η­θούν με ΣΔΙΤ  με συμ­με­τοχή 30% του RRF καθώς και  τα έργα εξοι­κο­νό­μη­σης νερού που θα υλο­ποι­η­θούν με ποσοστό επι­δό­τη­σης.

Το 2ο πακέτο 445 εκατ. ευρώ

Για την ύδρευση περιο­χών της Δυτικής Ελλάδας, της Λέσβου και της Κέρ­κυ­ρας ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της επέν­δυ­σης που έχει περι­λη­φθεί στο Ταμείο Ανά­καμ­ψης είναι 445 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ (με ΦΠΑ). Τα έργα ανα­μέ­νε­ται να ξεκι­νή­σουν έως το τέλος του έτους ώστε να ολο­κλη­ρω­θούν έως τα τέλη του  2025.

Ειδι­κό­τερα, προ­βλέ­πο­νται έργα ύδρευ­σης για την Πρέβεζα, την Άρτα και τη Λευκάδα, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 115 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) που θα τρο­φο­δο­τή­σουν περιο­χές των δήμων Αρταίων, Νικο­λάου Σκουφά, Ζηρού, Πρέ­βε­ζας και  Άκτιου – Βόνι­τσας. Το έργο θα αντι­με­τω­πί­σει την ετήσια αδυ­να­μία κάλυψης των αναγκών ύδρευ­σης – ιδιαί­τερα έντονων κατά τη θερινή περίοδο – σοβαρά προ­βλή­ματα διαρ­ροών στο δίκτυο και τις μεγάλες  δια­φο­ρές στην κατα­νομή του δια­θέ­σι­μου νερού στην ευρύ­τερη περιοχή των οικι­σμών.

Στο νησί της Λέσβου, η κατα­σκευή του φράγ­μα­τος Τσικνιά εκτι­μά­ται ότι  θα καλύψει τις αυξη­μέ­νες ανάγκες ύδρευ­σης (λόγω και του μετα­να­στευ­τι­κού «κύματος» που δέχεται το νησί)  μιας μεγάλης περιο­χής του νησιού (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της πόλης της Μυτι­λή­νης), καθώς και τις αρδευ­τι­κές ανάγκες της πεδιά­δας Καλ­λο­νής και της Αγίας Παρα­σκευής.   Τα έργα στη Λέσβο, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 115 εκατ. ευρώ, θα συμ­βά­λουν και στην κάλυψη των μελ­λο­ντι­κών αναγκών ύδρευ­σης των οικι­σμών της Μυτι­λή­νης, της Καλ­λο­νής, του Εβερ­γέ­τουλα, της Γέρας, της Λου­τρό­πο­λης, της Αγίας Παρα­σκευής, του Μαντα­μά­δου, του Πολυ­χνί­του, της Πέτρας, της Μήθυ­μνας, της Βρίσας.  Τα έργα διύ­λι­σης για το νερό του φράγ­μα­τος Τσικνιά θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν από το RRF.

Στην Κέρκυρα, σκοπός της επέν­δυ­σης των 160 εκατ. ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) είναι η αντι­με­τώ­πιση των έντονων προ­βλη­μά­των ύδρευ­σης του νησιού, τόσο ως προς την ποσό­τητα όσο και ως προς την ποιό­τητα της παροχής νερού, καθώς και η αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος της υφαλ­μύ­ρω­σης των υπό­γειων υδάτων που προ­κα­λεί­ται κυρίως από την άντληση υδάτων από πηγάδια που πλέον έχουν φτάσει να «τραβούν» θαλασ­σινό νερό. Ήδη έχουν δαπα­νη­θεί σημα­ντι­κοί πόροι για την ωρί­μανσή των έργων στην Κέρκυρα και γι΄ αυτό η ολο­κλή­ρωσή τους απο­τε­λεί προ­τε­ραιό­τητα.

Επίσης, στο Εθνικό Σχέδιο Ανά­καμ­ψης, προ­τεί­νε­ται η σύσταση μιας νέας αρχής που θα προωθεί τη βιώσιμη χρήση των πόρων, την αντοχή στις κλι­μα­τι­κές αλλαγές και την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος. Η μεταρ­ρύθ­μιση αφορά στη  δημιουρ­γία ενός ενιαίου φορέα, δηλαδή μιας Εθνικής Ρυθ­μι­στι­κής Αρχής Υδάτων, η οποία θα είναι υπεύ­θυνη για την ορθο­λο­γική δια­χεί­ριση των υδά­τι­νων πόρων.

Πηγή ΟΤ