«Φρένο» του επιτρόπου στη σύμβαση των 992.000 ευρώ της ΔΕΥΑΡ για τις μονάδες αφαλάτωσης σε Κατταβιά και Λαχανιά

• Με πράξη που εξέ­δω­σε μετά από έλεγ­χο της επί­μα­χης ανά­θε­σης, ο επί­τρο­πος του Ελεγ­κτι­κού Συ­νε­δρί­ου στα Δω­δε­κά­νη­σα έκρι­νε ότι δεν συ­νέ­τρε­χαν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις της κα­τε­πεί­γου­σας δια­δι­κα­σί­ας που επέ­λε­ξε η διοί­κη­ση της επι­χεί­ρη­σης, καθώς με­τα­ξύ άλλων οι με­τρή­σεις στις οποί­ες στη­ρί­χθη­κε η ανά­θε­ση ανά­γο­νται στα έτη 2024 και 2025, γε­γο­νός που αναι­ρεί τον απρό­βλε­πτο χα­ρα­κτή­ρα της ανά­γκης

Σο­βα­ρό εμπό­διο συ­να­ντά η προ­σπά­θεια της Δη­μο­τι­κής Επι­χεί­ρη­σης Ύδρευ­σης Απο­χέ­τευ­σης Ρόδου να προ­χω­ρή­σει με συ­νο­πτι­κές δια­δι­κα­σί­ες στην προ­μή­θεια και εγκα­τά­στα­ση 2 μο­νά­δων αντί­στρο­φης ώσμω­σης (Reverse Osmosis) στην Κατ­τα­βιά και τη Λα­χα­νιά της Δη­μο­τι­κής Ενό­τη­τας Νό­τιας Ρόδου, μια σύμ­βα­ση συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 992.000 ευρώ με ΦΠΑ, η οποία είχε ήδη φτά­σει στο στά­διο της κα­τα­κύ­ρω­σης σε ανά­δο­χο.

Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «δη­μο­κρα­τι­κής», ο επί­τρο­πος του Ελεγ­κτι­κού Συ­νε­δρί­ου στα Δω­δε­κά­νη­σα, κα­τό­πιν του προ­βλε­πό­με­νου ελέγ­χου νο­μι­μό­τη­τας της ανά­θε­σης, εξέ­δω­σε πράξη με την οποία ανα­κό­πτε­ται η πρό­ο­δος της δια­δι­κα­σί­ας, καθώς έκρι­νε ότι δεν πλη­ρού­νταν οι αυ­στη­ρές νό­μι­μες προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την προ­σφυ­γή στη δια­δι­κα­σία της δια­πραγ­μά­τευ­σης χωρίς προη­γού­με­νη δη­μο­σί­ευ­ση, την εξαι­ρε­τι­κή δη­λα­δή οδό που επέ­λε­ξε η διοί­κη­ση της ΔΕΥΑΡ επι­κα­λού­με­νη κα­τε­πεί­γου­σα ανά­γκη προ­στα­σί­ας της δη­μό­σιας υγεί­ας.

Κομ­βι­κό ση­μείο της ελεγ­κτι­κής κρί­σης απο­τε­λεί, πέραν των άλλων, το γε­γο­νός ότι οι με­τρή­σεις ποιό­τη­τας του νερού που επι­κα­λέ­στη­κε η επι­χεί­ρη­ση για να τεκ­μη­ριώ­σει το κα­τε­πεί­γον αφο­ρούν στα έτη 2024 και 2025. Το στοι­χείο αυτό, κατά την κρίση του επι­τρό­που, δεν συμ­βι­βά­ζε­ται με τον απρό­βλε­πτο και αιφ­νί­διο χα­ρα­κτή­ρα που απαι­τεί ρητά ο νόμος προ­κει­μέ­νου να δι­καιο­λο­γη­θεί η πα­ρά­καμ­ψη του ανοι­κτού δια­γω­νι­σμού. Με απλά λόγια, ένα πρό­βλη­μα που ήταν κα­τα­γε­γραμ­μέ­νο και γνω­στό στην υπη­ρε­σία επί 2 και πλέον έτη δεν μπο­ρεί να χα­ρα­κτη­ρι­στεί αιφ­νί­διο ώστε να νο­μι­μο­ποι­ή­σει την απευ­θεί­ας πρό­σκλη­ση 3 μόνο εται­ρειών αντί της προ­κή­ρυ­ξης ανοι­κτού δια­γω­νι­σμού με πλήρη δη­μο­σιό­τη­τα και ευρύ αντα­γω­νι­σμό.

Το νο­μι­κό πλαί­σιο και ο πυ­ρή­νας της κρί­σης

Η δια­δι­κα­σία που ακο­λού­θη­σε η ΔΕΥΑΡ στη­ρί­χθη­κε στο άρθρο 269 πε­ρί­πτω­ση δ΄ του Ν. 4412/2016, σε συν­δυα­σμό με το άρθρο 269Α του ίδιου νόμου, όπως τρο­πο­ποι­ή­θη­κε και ισχύ­ει. Η διά­τα­ξη αυτή, που εν­σω­μα­τώ­νει το άρθρο 50 της Οδη­γί­ας 2014/25/ΕΕ, επι­τρέ­πει στους ανα­θέ­το­ντες φο­ρείς να προ­σφύ­γουν σε δια­πραγ­μά­τευ­ση χωρίς προη­γού­με­νη δη­μο­σί­ευ­ση μόνο στο μέτρο που είναι απο­λύ­τως ανα­γκαίο, όταν λόγω κα­τε­πεί­γου­σας ανά­γκης οφει­λό­με­νης σε γε­γο­νό­τα απρό­βλε­πτα για τον φορέα δεν είναι δυ­να­τή η τή­ρη­ση των προ­θε­σμιών των ανοι­κτών ή κλει­στών δια­δι­κα­σιών. Θέτει μά­λι­στα και μια πρό­σθε­τη, κα­θο­ρι­στι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση, ότι οι πε­ρι­στά­σεις που επι­κα­λεί­ται ο φο­ρέ­ας για την αι­τιο­λό­γη­ση της κα­τε­πεί­γου­σας ανά­γκης δεν πρέ­πει σε καμία πε­ρί­πτω­ση να απορ­ρέ­ουν από δική του ευ­θύ­νη.

Ακρι­βώς σε αυτό το ση­μείο εντο­πί­ζε­ται, όπως προ­κύ­πτει, ο πυ­ρή­νας της κρί­σης του επι­τρό­που. Η πάγια νο­μο­λο­για­κή προ­σέγ­γι­ση του Ελεγ­κτι­κού Συ­νε­δρί­ου απαι­τεί τη σω­ρευ­τι­κή συν­δρο­μή όλων των προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων της διά­τα­ξης και ερ­μη­νεύ­ει στενά την έν­νοια του απρό­βλε­πτου γε­γο­νό­τος, ως πε­ρι­στα­τι­κού που αντι­κει­με­νι­κά δεν μπο­ρού­σε να προ­βλε­φθεί με τη συ­νή­θη επι­μέ­λεια. Εφό­σον τα ποιο­τι­κά προ­βλή­μα­τα του αντλού­με­νου νερού στις δύο κοι­νό­τη­τες ήταν κα­τα­γε­γραμ­μέ­να σε ερ­γα­στη­ρια­κές ανα­λύ­σεις ήδη από τα έτη 2024 και 2025, η ανά­γκη δεν μπο­ρού­σε να θε­ω­ρη­θεί αιφ­νι­δια­στι­κή, ενώ ο ανα­θέ­των φο­ρέ­ας είχε κατά τεκ­μή­ριο επαρ­κή χρόνο να σχε­διά­σει και να διε­νερ­γή­σει κα­νο­νι­κή δια­γω­νι­στι­κή δια­δι­κα­σία. Επι­πλέ­ον, η κα­θυ­στέ­ρη­ση κι­νη­το­ποί­η­σης παρά τη γνώση του προ­βλή­μα­τος δύ­να­ται να απο­δο­θεί στη σφαί­ρα ευ­θύ­νης της ίδιας της επι­χεί­ρη­σης, στοι­χείο που από μόνο του αρκεί για να απο­κλεί­σει την εφαρ­μο­γή της εξαι­ρε­τι­κής δια­δι­κα­σί­ας. Το πλή­ρες πε­ριε­χό­με­νο της πρά­ξης και τυχόν πρό­σθε­τες πλημ­μέ­λειες που εντο­πί­στη­καν κατά τον έλεγ­χο δεν έχουν κα­τα­στεί γνω­στά στο σύ­νο­λό τους.

Το χρο­νι­κό της ανά­θε­σης από την πρώτη από­φα­ση έως την κα­τα­κύ­ρω­ση

Η υπό­θε­ση ξε­κί­νη­σε στις 31 Μαρ­τί­ου 2026, όταν το Διοι­κη­τι­κό Συμ­βού­λιο της ΔΕΥΑΡ, υπό την προ­ε­δρία του δη­μο­τι­κού συμ­βού­λου κ. Σω­τή­ριου Βα­για­νού, συ­νε­δρί­α­σε στα γρα­φεία της επι­χεί­ρη­σης και ενέ­κρι­νε ομό­φω­να, με την από­φα­ση 192/2026, τη δια­δι­κα­σία ανά­θε­σης του αι­τή­μα­τος ΔΥ002.26 με τίτλο «Προ­μή­θεια – Εγκα­τά­στα­ση δύο Μο­νά­δων Αντί­στρο­φης Ώσμω­σης (Reverse Osmosis – RO) στις πε­ριο­χές Κατ­τα­βιάς και Λα­χα­νιάς της Δ.Ε. Νό­τιας Ρόδου». Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι το θέμα ει­σή­χθη ως πρώτο εκτός ημε­ρή­σιας διά­τα­ξης, γε­γο­νός που απο­τυ­πώ­νει τον χα­ρα­κτή­ρα του επεί­γο­ντος που του απέ­δι­δε η διοί­κη­ση. Την ει­σή­γη­ση έθεσε υπόψη του σώ­μα­τος ο ανα­πλη­ρω­τής γε­νι­κός διευ­θυ­ντής κ. Κυ­ριά­κος Πα­πα­μι­χα­ήλ, βάσει του υπ’ αριθ­μόν πρω­το­κόλ­λου 3835/2026 εγ­γρά­φου του διευ­θυ­ντή Υδά­των κ. Ηλία Πα­πα­νι­κο­λά­ου.

Η εκτι­μώ­με­νη αξία της σύμ­βα­σης ορί­στη­κε σε 800.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ 24% ύψους 192.000 ευρώ, ήτοι 992.000 ευρώ συ­νο­λι­κά. Το αντι­κεί­με­νο ανα­λυό­ταν σε 2 δια­κρι­τές μο­νά­δες, μία μο­νά­δα πα­ρα­γω­γής πό­σι­μου νερού με αντί­στρο­φη ώσμω­ση πλή­ρους ικα­νό­τη­τας πα­ρα­γω­γής 990 κυ­βι­κών μέ­τρων ημε­ρη­σί­ως για την Κατ­τα­βιά, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 500.000 ευρώ, και μία μο­νά­δα αντί­στοι­χης δυ­να­μι­κό­τη­τας χωρίς προ­ε­πε­ξερ­γα­σία για τη Λα­χα­νιά, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 300.000 ευρώ. Η δα­πά­νη προ­βλέ­φθη­κε να κα­λυ­φθεί εξ ολο­κλή­ρου από ίδιους πό­ρους της επι­χεί­ρη­σης, με κρι­τή­ριο ανά­θε­σης την πλέον συμ­φέ­ρου­σα από οι­κο­νο­μι­κή άποψη προ­σφο­ρά απο­κλει­στι­κά βάσει τιμής στο σύ­νο­λο χωρίς ΦΠΑ και διάρ­κεια σύμ­βα­σης 3 μήνες από την υπο­γρα­φή της.

Λίγες ημέ­ρες αρ­γό­τε­ρα, στις 6 Απρι­λί­ου 2026, εκ­δό­θη­κε από τον ανα­πλη­ρω­τή γε­νι­κό διευ­θυ­ντή η υπ’ αριθ­μόν 275 από­φα­ση ανά­λη­ψης υπο­χρέ­ω­σης, με την οποία δε­σμεύ­τη­κε πί­στω­ση 992.000 ευρώ σε βάρος 3 κω­δι­κών του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του 2026, ενώ η δέ­σμευ­ση ελέγ­χθη­κε και βε­βαιώ­θη­κε από τον διευ­θυ­ντή της Οι­κο­νο­μι­κής Υπη­ρε­σί­ας.

Ακο­λού­θη­σε, στις 21 Απρι­λί­ου 2026, η απο­στο­λή της υπ’ αριθ­μόν πρω­το­κόλ­λου 4750 πρό­σκλη­σης υπο­βο­λής προ­σφο­ρών, υπο­γε­γραμ­μέ­νης από τον πρό­ε­δρο του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λί­ου κ. Σω­τή­ριο Βα­για­νό, προς 3 οι­κο­νο­μι­κούς φο­ρείς, τις εται­ρεί­ες WATERA HELLAS ΑΒΕΕ, Α. Πα­σί­δης και ΣΙΑ Ε.Ε. και Τα­κού­δης Α.Ε. Οι εν­δια­φε­ρό­με­νοι κλή­θη­καν να κα­τα­θέ­σουν τις προ­σφο­ρές τους απο­κλει­στι­κά ηλε­κτρο­νι­κά έως την 29η Απρι­λί­ου 2026, ημέρα Τε­τάρ­τη, ενώ η δια­δι­κα­σία διε­ξή­χθη εκτός του Εθνι­κού Συ­στή­μα­τος Ηλε­κτρο­νι­κών Δη­μο­σί­ων Συμ­βά­σε­ων (ΕΣΗ­ΔΗΣ).

Οι προ­σφο­ρές και η ανά­δει­ξη του μειο­δό­τη

Και οι 3 εται­ρεί­ες αντα­πο­κρί­θη­καν εμπρό­θε­σμα στην πρό­σκλη­ση, κα­τα­θέ­το­ντας τις προ­σφο­ρές τους στο πρω­τό­κολ­λο της επι­χεί­ρη­σης στις 29 Απρι­λί­ου 2026. Η Επι­τρο­πή Δια­πραγ­μά­τευ­σης συ­νήλ­θε σε τα­κτι­κή συ­νε­δρί­α­ση τη Δευ­τέ­ρα 15 Ιου­νί­ου 2026 και προ­χώ­ρη­σε στον έλεγ­χο των φα­κέ­λων. Τόσο τα δι­καιο­λο­γη­τι­κά συμ­με­το­χής όσο και οι τε­χνι­κές προ­σφο­ρές και των 3 δια­γω­νι­ζο­μέ­νων κρί­θη­καν πλή­ρεις, σύμ­φω­να με το τεύ­χος των τε­χνι­κών προ­δια­γρα­φών της με­λέ­της ΔΥ002.26. Κατά την απο­σφρά­γι­ση των οι­κο­νο­μι­κών προ­σφο­ρών, η Τα­κού­δης Α.Ε. ανα­δεί­χθη­κε πρώτη μειο­δό­τρια με προ­σφο­ρά 775.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ακο­λου­θού­με­νη από τη WATERA HELLAS ΑΒΕΕ με 791.000 ευρώ και την Α. Πα­σί­δης και ΣΙΑ Ε.Ε. με 800.000 ευρώ, ποσό που ταυ­τι­ζό­ταν με τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της με­λέ­της. Η έκ­πτω­ση του πρώ­του μειο­δό­τη σε σχέση με την εκτι­μώ­με­νη αξία της σύμ­βα­σης πε­ριο­ρί­στη­κε έτσι στα 25.000 ευρώ, ήτοι σε πο­σο­στό κάτω του 3,2%.

Το πρα­κτι­κό της επι­τρο­πής δια­βι­βά­στη­κε στο Διοι­κη­τι­κό Συμ­βού­λιο, το οποίο συ­νε­δρί­α­σε την Πα­ρα­σκευή 26 Ιου­νί­ου 2026, πα­ρου­σία και της νο­μι­κής συμ­βού­λου της επι­χεί­ρη­σης. Με την από­φα­ση 392/2026, το σώμα ενέ­κρι­νε ομό­φω­να το πρα­κτι­κό και κα­τα­κύ­ρω­σε τη σύμ­βα­ση στην Τα­κού­δης Α.Ε. αντί του ποσού των 775.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η πράξη του επι­τρό­που έρ­χε­ται πλέον να ανα­κό­ψει την πο­ρεία προς την υπο­γρα­φή της σύμ­βα­σης, σε ένα στά­διο όπου η δια­δι­κα­σία είχε ου­σια­στι­κά ολο­κλη­ρω­θεί.

Η επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία της ΔΕΥΑΡ για το κα­τε­πεί­γον

Στην ει­σή­γη­ση βάσει της οποί­ας ελή­φθη η αρ­χι­κή από­φα­ση, η επι­χεί­ρη­ση είχε ανα­πτύ­ξει εκτε­νή επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία για τη θε­με­λί­ω­ση του κα­τε­πεί­γο­ντος. Όπως ανα­φε­ρό­ταν, η υδρο­γε­ω­λο­γι­κή έρευ­να στις κοι­νό­τη­τες Κατ­τα­βιάς και Λα­χα­νιάς υλο­ποι­ή­θη­κε βάσει των κα­τευ­θύν­σε­ων της Ελ­λη­νι­κής Αρχής Γε­ω­λο­γι­κών και Με­ταλ­λευ­τι­κών Ερευ­νών (ΕΑΓΜΕ), σύμ­φω­να με τη με­λέ­τη «Υδρο­γε­ω­λο­γι­κή Έρευ­να Πε­ριο­χών της Νήσου Ρόδου» του 2022. Κα­τό­πιν ολο­κλή­ρω­σης των ερευ­νη­τι­κών γε­ω­τρή­σε­ων και επα­να­λαμ­βα­νό­με­νων δειγ­μα­το­λη­ψιών σε βάθος τριε­τί­ας, καθώς και της τε­χνι­κής έκ­θε­σης ποιό­τη­τας νερού της 30ής Μαρ­τί­ου 2026 που συ­νυ­πέ­γρα­ψαν ο διευ­θυ­ντής Υδά­των και η διευ­θύ­ντρια του Ανα­λυ­τι­κού Ερ­γα­στη­ρί­ου, προ­έ­κυ­ψε ότι το αντλού­με­νο νερό πα­ρου­σιά­ζει υπερ­βά­σεις μι­κρο­βιο­λο­γι­κών δει­κτών, αυ­ξη­μέ­νες συ­γκε­ντρώ­σεις βα­ρέ­ων με­τάλ­λων και υψηλή ηλε­κτρι­κή αγω­γι­μό­τη­τα λόγω του υφάλ­μυ­ρου χα­ρα­κτή­ρα του, στοι­χεία που το κα­θι­στούν ακα­τάλ­λη­λο για αν­θρώ­πι­νη κα­τα­νά­λω­ση. Τα ίδια ποιο­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, σύμ­φω­να με την ει­σή­γη­ση, εμ­φά­νι­σαν και οι νέες γε­ω­τρή­σεις που δια­νοί­χθη­καν στις ίδιες πε­ριο­χές, γε­γο­νός που απέ­κλειε κάθε εναλ­λα­κτι­κή πηγή υδρο­δό­τη­σης.

Η επι­χεί­ρη­ση επι­κα­λέ­στη­κε επι­πλέ­ον την έντα­ση του προ­βλή­μα­τος κατά τον τε­λευ­ταίο χρόνο, ιδίως τους θε­ρι­νούς μήνες, λόγω της αυ­ξα­νό­με­νης του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης και της αντί­στοι­χης αύ­ξη­σης των υδα­τι­κών ανα­γκών, τον άμεσο κίν­δυ­νο αδυ­να­μί­ας κά­λυ­ψης βα­σι­κών υδρευ­τι­κών ανα­γκών ενό­ψει της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου, καθώς και το σο­βα­ρό ζή­τη­μα επάρ­κειας νερού για αρ­δευ­τι­κή χρήση, με προ­ε­κτά­σεις για την το­πι­κή αγρο­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα. Υπο­στή­ρι­ξε δε ότι το πρό­βλη­μα της υφαλ­μύ­ριν­σης προ­έ­κυ­ψε στα­δια­κά και επι­δει­νώ­θη­κε ανε­ξάρ­τη­τα από τη βού­λη­σή της, ότι η μη συμ­μόρ­φω­ση με τα όρια ποιό­τη­τας συ­νι­στά αντι­κει­με­νι­κό και απο­δε­δειγ­μέ­νο γε­γο­νός και ότι η διε­νέρ­γεια πλή­ρους δια­γω­νι­στι­κής δια­δι­κα­σί­ας θα απαι­τού­σε χρο­νι­κό διά­στη­μα που υπε­ρέ­βαι­νε το πε­ρι­θώ­ριο ασφα­λούς υδρο­δό­τη­σης.

Η κρίση του επι­τρό­που, ωστό­σο, φαί­νε­ται να αντι­στρέ­φει ακρι­βώς αυτή τη συλ­λο­γι­στι­κή. Η ίδια η επί­κλη­ση δειγ­μα­το­λη­ψιών σε βάθος τριε­τί­ας και η ύπαρ­ξη με­τρή­σε­ων των ετών 2024 και 2025 συ­νη­γο­ρούν, κατά την ελεγ­κτι­κή προ­σέγ­γι­ση, υπέρ του, ότι η ανά­γκη ήταν από μα­κρού γνω­στή και προ­βλέ­ψι­μη, με συ­νέ­πεια η επι­λο­γή της συ­νο­πτι­κής δια­δι­κα­σί­ας τον Μάρ­τιο του 2026, λί­γους μήνες πριν από την του­ρι­στι­κή αιχμή, να μην μπο­ρεί να δι­καιο­λο­γη­θεί ως αντί­δρα­ση σε απρό­βλε­πτο γε­γο­νός αλλά να πα­ρα­πέ­μπει σε κα­θυ­στε­ρη­μέ­νη κι­νη­το­ποί­η­ση του ίδιου του φορέα.