Λευκός καπνός στη Σύνοδο Κορυφής-Συμφωνία για το Ταμείο Ανάκαμψης και τον προϋπολογισμό της Ε.Ε.

Σε συμ­φω­νία κα­τέ­λη­ξαν τα ξη­με­ρώ­μα­τα της πέμ­πτης μέρας της Συ­νό­δου Κο­ρυ­φής της Ε.Ε. οι ηγέ­τες των 27 κρα­τών-μελών για τον νέο επτα­ε­τή προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της Ένω­σης και το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης.

Μετά από εξα­ντλη­τι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, σε μία Σύ­νο­δο που ξε­πέ­ρα­σε το ιστο­ρι­κό ρεκόρ διάρ­κειας εκεί­νης του Δε­κεμ­βρί­ου του 2000 για τη Συν­θή­κη της Νί­καιας, οι «27» συμ­φώ­νη­σαν ότι το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης θα απο­τε­λεί­ται από επι­χο­ρη­γή­σεις ύψους 390 δισ. ευρώ και δά­νεια 360 δισ. ευρώ. Η (σχε­δόν) τε­λι­κή συμ­βι­βα­στι­κή πρό­τα­ση που πα­ρου­σί­α­σε χθες στις 7 το από­γευ­μα ο πρό­ε­δρος του Ευ­ρω­παϊ­κού Συμ­βου­λί­ου Σαρλ Μισέλ οδή­γη­σε σε μία ακόμα ολο­νυ­κτία δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων, με το τε­λι­κό κεί­με­νο συ­μπε­ρα­σμά­των να πα­ρου­σιά­ζε­ται στις 5 το πρωί και τη συμ­φω­νία να ανα­κοι­νώ­νε­ται στις 5.31 με tweet του κ. Μισέλ.

Το Τα­μείο θα είναι τριε­τές (δε­σμεύ­σεις πόρων με­τα­ξύ 2021-3), με πλη­ρω­μές έως και το 2026. Το βα­σι­κό ερ­γα­λείο, το Recovery and Resilience Facility, απο­τε­λεί σχε­δόν το 90% του Τα­μεί­ου, φτά­νο­ντας τα 672,5 δισ. ευρώ (από 560 δισ. στην πρό­τα­ση της Κο­μι­σιόν και 625 στη συμ­βι­βα­στι­κή πρό­τα­ση Μισέλ του Σαβ­βά­του), με 360 δισ. επι­χο­ρη­γή­σεις και 312,5 δισ. δά­νεια. Η Ελ­λά­δα προ­βλέ­πε­ται να λάβει 32,1 δισ. (ορια­κά πε­ρισ­σό­τε­ρα από ό,τι με την πρό­τα­ση της Επι­τρο­πής), αλλά με με­γα­λύ­τε­ρη ανα­λο­γία δα­νεί­ων προς επι­χο­ρη­γή­σεις σε σχέση με πριν (ως 12,5 δισ. δά­νεια και λίγο πάνω από 19,5 δισ. επι­χο­ρη­γή­σεις).

Είναι αξιο­ση­μεί­ω­το ότι η μεί­ω­ση των επι­χο­ρη­γή­σε­ων κατά 110 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρ­χι­κή πρό­τα­ση της Επι­τρο­πής (και τη γαλ­λο­γερ­μα­νι­κή πρό­τα­ση του Μαΐου) επι­τεύ­χθη­κε με πε­ρι­κο­πές σε σειρά προ­γραμ­μά­των που εκ­προ­σω­πούν τις εκ­συγ­χρο­νι­στι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες της Ένω­σης. Οι πιο θερ­μοί θια­σώ­τες του εκ­συγ­χρο­νι­σμού του κοι­νο­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού υπο­τί­θε­ται ότι είναι οι «φει­δω­λοί 4» (Ολ­λαν­δία, Αυ­στρία, Σου­η­δία, Δανία), που πρω­το­στά­τη­σαν στην προ­σπά­θεια μεί­ω­σης των επι­χο­ρη­γή­σε­ων. Έτσι, το συ­μπλή­ρω­μα του Τα­μεί­ου Δί­και­ης Με­τά­βα­σης συρ­ρι­κνώ­νε­ται δρα­στι­κά, από 32,5 σε 10 δισ. ευρώ, ενώ πε­ρι­κό­πτο­νται επί­σης οι επι­πλέ­ον πόροι για το Horizon Europe από 13,5 σε 5 δισ. ευρώ και οι πόροι του Τα­μεί­ου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης, για τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό και την πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή ανα­βάθ­μι­ση του αγρο­τι­κού τομέα, από 15 σε 7,5 δισ. ευρώ. Κα­ταρ­γεί­ται επί­σης, με­τα­ξύ άλλων, το EU4Health – ένα νέο πρό­γραμ­μα που απο­σκο­πού­σε στην ανα­βάθ­μι­ση της συλ­λο­γι­κής υγειο­νο­μι­κής ικα­νό­τη­τας της Ε.Ε.

Στο θέμα της δια­κυ­βέρ­νη­σης, προ­τεί­νε­ται (όπως και πριν) η Κο­μι­σιόν να εξε­τά­ζει για πε­ρί­ο­δο δύο μηνών τα εθνι­κά προ­γράμ­μα­τα ανά­καμ­ψης και αν­θε­κτι­κό­τη­τας που θα κα­τα­θέ­τει κάθε κρά­τος-μέλος. Στη συ­νέ­χεια, το Ευ­ρω­παϊ­κό Συμ­βού­λιο θα ψη­φί­ζει επί της ει­σή­γη­σης της Επι­τρο­πής, με την από­φα­ση να λαμ­βά­νε­ται με ει­δι­κή πλειο­ψη­φία. Στη φάση της υλο­ποί­η­σης, η Κο­μι­σιόν θα κρί­νει αν πλη­ρού­νται οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την εκτα­μί­ευ­ση, κα­τό­πιν γνω­μο­δό­τη­σης της Οι­κο­νο­μι­κής και Δη­μο­σιο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής της Ενω­σης (όρ­γα­νο που απο­τε­λεί­ται από ανώ­τε­ρους υπαλ­λή­λους των εθνι­κών διοι­κή­σε­ων και των κε­ντρι­κών τρα­πε­ζών, της ΕΚΤ και της Επι­τρο­πής). Στην «έκτα­κτη» πε­ρί­πτω­ση που ένα ή πε­ρισ­σό­τε­ρα κράτη-μέλη δια­φω­νούν ότι το εθνι­κό πρό­γραμ­μα πλη­ροί τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις και τα ορό­ση­μα, το ζή­τη­μα θα πα­ρα­πέ­μπε­ται στο Συμ­βού­λιο και οι πόροι δεν θα εκτα­μιεύ­ο­νται έως ότου το Συμ­βού­λιο «θα έχει συ­ζη­τή­σει εξα­ντλη­τι­κά το θέμα» – αλλά εντός πε­ριό­δου τριών μηνών από τη στιγ­μή που η Επι­τρο­πή θα ζη­τή­σει τη γνω­μο­δό­τη­ση της ΟΔΕ.

Ο δα­νει­σμός της Επι­τρο­πής για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση του Next Generation EU πρέ­πει να έχει ολο­κλη­ρω­θεί ως το τέλος του 2026 και η απο­πλη­ρω­μή ως το τέλος του 2058.

Το Πο­λυ­ε­τές Δη­μο­σιο­νο­μι­κό Πλαί­σιο 2021-7 πα­ρα­μέ­νει στα 1,074 τρισ. ευρώ (η προ Συ­νό­δου πρό­τα­ση Μισέλ), με 5 δισ. εκτός ορο­φής για το Απο­θε­μα­τι­κό Τα­μείο του Brexit. Αυ­ξά­νο­νται θε­α­μα­τι­κά, ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο και από τη συμ­βι­βα­στι­κή πρό­τα­ση του Σαβ­βά­του, οι «επι­στρο­φές» (rebates) για τους «φει­δω­λούς»: από 197 εκατ. στην πρό­τα­ση Μισέλ προ της Συ­νό­δου σε 377 εκατ. ετη­σί­ως για τη Δανία (τα 322 εκατ. στην προ­τε­λευ­ταία συμ­βι­βα­στι­κή πρό­τα­ση φαί­νε­ται ότι ήταν τυ­πο­γρα­φι­κό λάθος), από 1,576 δισ. σε 1,921 δισ. για την Ολ­λαν­δία, από 237 σε 565 εκατ. για την Αυ­στρία και από 798 εκατ. σε 1,069 δισ. για τη Σου­η­δία. Το ποσό για τη Γερ­μα­νία μένει το ίδιο – η οποία κατά τρό­πον επι­χει­ρεί να εξα­γο­ρά­σει έτσι τη συ­ναί­νε­ση των μέχρι πρό­τι­νος δο­ρυ­φό­ρων της στο Βορρά.

Δια­τη­ρεί­ται επί­σης ο στό­χος να κα­τευ­θυν­θεί το 30% των συ­νο­λι­κών δα­πα­νών (ΠΔΠ συν Τα­μείο Ανά­καμ­ψης) σε προ­γράμ­μα­τα και επεν­δύ­σεις που συν­δέ­ο­νται με την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής. Σχε­τι­κά με τους Ίδιους Πό­ρους, συμ­φω­νή­θη­κε να ισχύ­σει το τέλος στο πλα­στι­κό από 1.1.2021 και στις αρχές του νέου έτους η Κο­μι­σιόν να κα­τα­θέ­σει προ­τά­σεις για ψη­φια­κό φόρο και τη δια­συ­νο­ρια­κή προ­σαρ­μο­γή άν­θρα­κα.

Τέλος, σχε­τι­κά με το κρά­τος Δι­καί­ου, η τε­λι­κή δια­τύ­πω­ση είναι πιο ασα­φής από αυτήν που πε­ρι­λάμ­βα­νε η πρό­τα­ση του Σαρλ Μισέλ τον Φε­βρουά­ριο αλλά και προ της Συ­νό­δου. Όπως ανα­φέ­ρε­ται στα συ­μπε­ρά­σμα­τα, «θα ει­σα­χθεί ένα κα­θε­στώς αι­ρε­σι­μό­τη­τας που θα προ­στα­τεύ­ει τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό και το Next Generation EU [σ.σ.: το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης]», με την Κο­μι­σιόν να προ­τεί­νει «μέτρα σε πε­ρί­πτω­ση πα­ρα­βιά­σε­ων» τα οποία θα υιο­θε­τού­νται με ει­δι­κή πλειο­ψη­φία του Συμ­βου­λί­ου. Ήταν ένας μι­κρός θρί­αμ­βος για τον Ούγ­γρο πρω­θυ­πουρ­γό Βί­κτορ Oρμπαν, που, με τη στή­ρι­ξη κυ­ρί­ως της Πο­λω­νί­ας και της Σλο­βε­νία, κα­τά­φε­ρε να αντι­κρού­σει ακόμα και τις σχε­τι­κά ανώ­δυ­νες δια­τά­ξεις στις προη­γού­με­νες προ­τά­σεις του Σαρλ Μισέλ.

ΒΡΥ­ΞΕΛ­ΛΕΣ – ΑΝΤΑ­ΠΟ­ΚΡΙ­ΣΗ