Oι μαθητές… βυθίζονται στη σιωπή, χάνουν τη φωνή τους και αποδυναμώνεται η θέλησή τους για μάθηση

Γρά­φει ο

Νε­κτά­ριος Κα­λο­γή­ρου

Υπάρ­χει μια φωνή που, αν και είναι η πιο ση­μα­ντι­κή μέσα στην κοι­νω­νία, σε όλη τη διάρ­κεια της κα­ρα­ντί­νας δεν έχει ακου­στεί ούτε μια φορά. Απε­να­ντί­ας, στο συ­νε­χι­ζό­με­νο «κατ’ οίκον πε­ριο­ρι­σμό» απο­δυ­να­μώ­νε­ται ακόμα και η θέ­λη­ση που μπο­ρεί να είχε για να αρ­θρώ­σει δυο λέ­ξεις. Η φωνή αυτή είναι των παι­διών, του δη­μο­τι­κού και της εφη­βεί­ας που κάνει τα πρώτα βή­μα­τα στο γυ­μνά­σιο. Η κα­ρα­ντί­να, ο πε­ριο­ρι­σμός των κι­νή­σε­ών τους, η διαρ­κής πα­ρα­μο­νή με τους γο­νείς που ορ­θώ­νο­νται μπρο­στά τους ως γί­γα­ντες γε­μά­τοι απαι­τή­σεις, τα έχει οδη­γή­σει σε μια ιδιό­τυ­πη απο­μό­νω­ση. Τα παι­διά έχουν βυ­θι­στεί σε μια με­γά­λη σιωπή και εκεί μέσα η άγου­ρη ψυχή τους ασφυ­κτιά και σε αρ­κε­τές πε­ρι­πτώ­σεις υπο­φέ­ρει.

Οι ψυ­χο­λό­γοι, ψυ­χο­θε­ρα­πευ­τές, σύμ­βου­λοι ψυ­χι­κής υγεί­ας, κλι­νι­κοί ψυ­χο­λό­γοι και ψυ­χί­α­τροι έχουν να δι­η­γη­θούν αμέ­τρη­τες ιστο­ρί­ες προ­βλη­μά­των που εκ­δη­λώ­θη­καν στη διάρ­κεια της κα­ρα­ντί­νας. Όλες οι ιστο­ρί­ες έχουν στο επί­κε­ντρο τα παι­διά που ξαφ­νι­κά έχα­σαν το εν­δια­φέ­ρον τους για μά­θη­ση, που από τη μια στιγ­μή στην άλλη έγι­ναν γκρι­νιά­ρι­κα, αντι­δρούν από­το­μα και εν τέλει απο­μο­νώ­νο­νται με τις ώρες στο κι­νη­τό.

Μια σειρά από επαγ­γελ­μα­τί­ες της ψυ­χι­κής υγεί­ας βο­ή­θη­σαν για το ρε­πορ­τάζ αυτό της “δη­μο­κρα­τι­κής” και όλοι τους συμ­φώ­νη­σαν να δια­τη­ρη­θεί η ανω­νυ­μία τους, ώστε να υπη­ρε­τη­θεί μόνο ο στό­χος αφύ­πνι­σης των γο­νέ­ων.

Ο φαύ­λος κύ­κλος και στο

κέ­ντρο η τη­λεκ­παί­δευ­ση

«Τα παι­διά, ει­δι­κά εκεί­να που βρί­σκο­νται στην εφη­βεία, δεν έχουν την εμπει­ρία να δια­χει­ρι­στούν την απο­μό­νω­ση. Το κάθε ένα από αυτά αντι­με­τω­πί­ζει την κα­ρα­ντί­να με το δικό του τρόπο και η κάθε πε­ρί­πτω­ση είναι ξε­χω­ρι­στή. Δεν υπάρ­χει κα­νό­νας παρά μόνο ένας: η ει­λι­κρι­νής επι­κοι­νω­νία μέσα στην οι­κο­γέ­νεια με στόχο το παιδί να νιώ­θει καλά και να είναι καλά».

Οι ατε­λεί­ω­τες ώρες στο σπίτι έχουν οδη­γή­σει τους γο­νείς ή τον γονέα σε μια διαρ­κή επο­πτεία των επι­δό­σε­ων των παι­διών τους στο σχο­λείο. Είναι συ­νη­θι­σμέ­νο το φαι­νό­με­νο η μη­τέ­ρα ή ο πα­τέ­ρας να έχει συν­δέ­σει την καλή επί­δο­ση του παι­διού στο σχο­λείο με το δικό του αί­σθη­μα της ικα­νο­ποί­η­σης ως επι­τυ­χη­μέ­νος γο­νέ­ας. «Η στάση των γο­νέ­ων επη­ρε­ά­ζε­ται κατά κύριο λόγο από τις προσ­δο­κί­ες τους, που κι αυτές έχουν τις ρίζες τους και πο­τί­ζο­νται από τις σχο­λι­κές επι­δό­σεις των παι­διών τους».

Ταυ­τό­χρο­να, η διαρ­κής επο­πτεία και η απαί­τη­ση «να τα πάνε καλά στο σχο­λείο» προ­κα­λεί στους μα­θη­τές ένα τόσο με­γά­λο άγχος και στρες, ώστε στο τέλος ακόμα κι αν επι­τύ­χουν κα­λούς βαθ­μούς να δια­κα­τέ­χο­νται από αστα­θή ψυ­χο­συ­ναι­σθη­μα­τι­κή κα­τά­στα­ση.

Όμως ένας με­γά­λος αριθ­μός μα­θη­τών δυ­σκο­λεύ­ε­ται να προ­σαρ­μο­στεί σε αυτό που το Ελ­λη­νι­κό Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας θε­ω­ρεί ότι είναι τη­λεκ­παί­δευ­ση. Η απου­σία της αί­θου­σας, η έλ­λει­ψη που έχει το παιδί να πα­ρα­κο­λου­θή­σει τις αντι­δρά­σεις των συμ­μα­θη­τών του, να μη νιώ­θει μόνο του στην εν­δε­χό­με­νη μειω­μέ­νη κα­τα­νό­η­ση του μα­θή­μα­τος, η αδυ­να­μία των εκ­παι­δευ­τι­κών να λει­τουρ­γή­σουν όπως θα ήθε­λαν σε αυτές τις πε­ρι­πτώ­σεις, επι­δρούν κα­θη­με­ρι­νά και σω­ρευ­τι­κά στη ψυ­χο­λο­γία του. Μέρα με τη μέρα το παιδί μπο­ρεί να απο­μα­κρύ­νε­ται και να απο­μο­νώ­νε­ται από αυτό που το Υπουρ­γείο απο­κα­λεί «ψη­φια­κή αί­θου­σα».

«Έχου­με εντο­πί­σει ότι ο πρό­χει­ρος τρό­πος με τον οποίο έχει δο­μη­θεί η τη­λεκ­παί­δευ­ση έχει σε αρ­κε­τές πε­ρι­πτώ­σεις οδη­γή­σει σε ιδε­ο­ψυ­χα­να­γκα­στι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές».

Οι επι­στή­μο­νες της ψυ­χι­κής υγεί­ας με τους οποί­ους συ­νο­μί­λη­σε η “δη­μο­κρα­τι­κή”, θε­ω­ρούν ότι «όλα αυτά έχουν οδη­γή­σει σε μειω­μέ­νη διά­θε­ση για μά­θη­ση, έχου­με πολ­λές φορές δει φαι­νό­με­να πα­ραί­τη­σης από τη θέ­λη­ση, πο­λύ­ω­ρη φυγή στο κι­νη­τό, που κι αυτό με τη σειρά του πυ­ρο­δο­τεί εντά­σεις με τους γο­νείς, γε­γο­νός που οδη­γεί σε πε­ραι­τέ­ρω διό­γκω­ση του προ­βλή­μα­τος. Ένας πραγ­μα­τι­κός φαύ­λος κύ­κλος».

Ολα ξε­κι­νούν από τους γο­νείς

«Το παιδί μας χρειά­ζε­ται ει­δι­κό μας λένε στο τη­λέ­φω­νο και ρω­τούν αν μπο­ρού­με να ανα­λά­βου­με. Εμείς πάλι τους προ­τεί­νου­με να ξε­κι­νή­σουν οι ίδιοι με μια σειρά συ­νε­δριών συμ­βου­λευ­τι­κής γο­νέ­ων. Από εκεί­νους ξε­κι­νούν όλα. Οι γο­νείς ως ενή­λι­κες, με την συ­ναι­σθη­μα­τι­κή τους ωρι­μό­τη­τα και νοη­μο­σύ­νη να ξε­κι­νή­σουν να δου­λεύ­ουν πάνω στη δια­μόρ­φω­ση της ψυ­χο­συ­ναι­σθη­μα­τι­κής κα­τά­στα­σης που επι­κρα­τεί μέσα στην οι­κο­γέ­νεια. Οσο κα­λύ­τε­ρη είναι αυτή, τόσο πιο πολύ βοη­θιέ­ται το παιδί στον αγώνα να ξα­να­κερ­δί­σει τα κί­νη­τρά του για μά­θη­ση».

Φαί­νε­ται από τις πε­ρι­γρα­φές των επι­στη­μό­νων ότι τί­πο­τα δεν αλ­λά­ζει από τη μια στιγ­μή στην άλλη. Χρειά­ζε­ται χρό­νος, στο πέ­ρα­σμα του οποί­ου το κύριο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό θα πρέ­πει να είναι η επι­κοι­νω­νία, η κα­τα­νό­η­ση και ο πε­ριο­ρι­σμός των ψυ­χο­πιε­στι­κών κα­τα­στά­σε­ων. Όπως και το παιδί, έτσι και ο γο­νέ­ας πολ­λές φορές πο­ρεύ­ε­ται «τυ­φλός» χωρίς να γνω­ρί­ζει το πώς να συ­μπε­ρι­φερ­θεί μπρο­στά σ’ ένα παιδί που μέρα τη μέρα απο­μα­κρύ­νε­ται από το σχο­λείο, απο­μο­νώ­νε­ται σε μια ψη­φια­κή μο­να­χι­κό­τη­τα και χά­νε­ται ατε­λεί­ω­τες ώρες στο κι­νη­τό.

«Το πρώτο βήμα ξε­κι­νά από τους γο­νείς, που κα­λού­νται να αγκα­λιά­σουν τους εαυ­τούς τους, να κα­τα­νο­ή­σουν και να δώ­σουν προ­τε­ραιό­τη­τα στις δικές τους συ­ναι­σθη­μα­τι­κές ανά­γκες. Τα παι­διά χρειά­ζο­νται συ­ναι­σθη­μα­τι­κή στα­θε­ρό­τη­τα, αυτή είναι η βάση για τη ψυ­χο­συ­ναι­σθη­μα­τι­κή ανά­πτυ­ξη κάθε ατό­μου. Το αντί­θε­το της συ­ναι­σθη­μα­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας προ­κα­λεί συ­γκρού­σεις και εκ­δη­λώ­σεις άγ­χους οι οποί­ες μά­λι­στα θα είναι κα­θη­με­ρι­νές και στα παι­διά αυτό επη­ρε­ά­ζει άμεσα τις επι­δό­σεις τους στο σχο­λείο».

Και τι γί­νε­ται

με τους βαθ­μούς;

Στις προ­σε­χείς ημέ­ρες οι εκ­παι­δευ­τι­κοί θα πρέ­πει να πα­ρα­δώ­σουν τις βαθ­μο­λο­γί­ες επί­δο­σης των μα­θη­τών για το τε­τρά­μη­νο που προη­γή­θη­κε. Είναι πολ­λές οι φωνές των ακα­δη­μαϊ­κών που θε­ω­ρούν ότι τα παι­διά δεν θα πρέ­πει να υπο­στούν μια τέ­τοιου εί­δους αξιο­λό­γη­ση. Δεν υπάρ­χουν αντι­κει­με­νι­κά κρι­τή­ρια, οι δε ει­δι­κοί της ψυ­χι­κής υγεί­ας το­νί­ζουν ότι «στην πα­ρού­σα χρο­νι­κή συ­γκυ­ρία, με τα τόσα δια­πι­στω­μέ­να ψυ­χο­πιε­στι­κά φαι­νό­με­να, οι βαθ­μοί θα είναι η αφορ­μή για ακόμα με­γα­λύ­τε­ρες εντά­σεις στο εσω­τε­ρι­κό των οι­κο­γε­νειών».

Ούτε και οι εκ­παι­δευ­τι­κοί, του­λά­χι­στον στην πλειο­νό­τη­τά τους, θέ­λουν να δώ­σουν βαθ­μούς. Βιώ­νουν και οι ίδιοι μια αντί­στοι­χη πιε­στι­κή κα­τά­στα­ση, προ­σαρ­μο­γής σ’ ένα σύ­στη­μα τη­λεκ­παί­δευ­σης που δεν έχει σχέση με τη σύγ­χρο­νη μορφή της εξ’ απο­στά­σε­ως δι­δα­σκα­λί­ας και διά­δρα­σης με τους μα­θη­τές.

«Αυτή την πε­ρί­ο­δο τα παι­διά χρειά­ζο­νται, ίσως όσο ποτέ στο πα­ρελ­θόν, την ανά­γκη να ακου­στούν και να νιώ­σουν απο­δο­χή» το­νί­σθη­κε στη “δη­μο­κρα­τι­κή”. «Είτε δο­θούν βαθ­μο­λο­γί­ες, είτε όχι, αυτές ας αφε­θούν στην άκρη και ας ξε­κι­νή­σει μια ενερ­γη­τι­κή επι­κοι­νω­νία ώστε το παιδί να βοη­θη­θεί στην έκ­φρα­ση των συ­ναι­σθη­μά­των του. Να κα­τα­λά­βει ότι το αγα­πούν και το δέ­χο­νται. Αυτό είναι το ση­μα­ντι­κό και απο­τε­λεί ίσως το πιο ση­μα­ντι­κό βήμα στο να χτι­στεί μια σχέση εμπι­στο­σύ­νης. Η εμπι­στο­σύ­νη στη­ρί­ζε­ται στην καλή επι­κοι­νω­νία, χωρίς επι­κρί­σεις, με πρώτο στόχο τη σωστή ανά­πτυ­ξη και την ισορ­ρο­πη­μέ­νη ανα­τρο­φή του παι­διού. Χρειά­ζε­ται χρό­νος και αγάπη για να χτι­στεί η ομάδα ‘Γο­νέ­ας – Παιδί’, όμως καθώς η ‘Ομάδα’ προ­χω­ρά ενω­μέ­νη, τα πάντα γί­νο­νται όλο και πιο εύ­κο­λα και ο δρό­μος της ανά­πτυ­ξης στό­χων και αύ­ξη­σης των προσ­δο­κιών έρ­χε­ται ως μια φυ­σι­κή εξέ­λι­ξη».