«Σπίτι μου»: Το νέο πρόγραμμα στέγης σε 10 + 1 ερωτήσεις και απαντήσεις

Ερωτήσεις-απαντήσεις για το νομο­σχέ­διο ανα­φο­ρικά με τη νέα στε­γα­στική πολι­τική της κυβέρ­νη­σης δημο­σιεύει το υπουρ­γείο Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Ασφα­λί­σεων, εξει­δι­κεύ­ο­ντας τις δράσεις της στε­γα­στι­κής πολι­τι­κής.

Το νομο­σχέ­διο εισήχθη στη Βουλή την προη­γού­μενη εβδο­μάδα. Έγινε η συζή­τηση στην επι­τροπή. Σήμερα εισά­γε­ται στην ολο­μέ­λεια για συζή­τηση και ψήφιση.

1. Τι προ­βλέ­πει το πρό­γραμμα χορή­γη­σης στε­γα­στι­κών δανείων και ποιο το όφελος για τα νέα ζευ­γά­ρια που θα εντα­χθούν σε αυτό;

Πρα­κτικά όσοι εντα­χθούν στο πρό­γραμμα αυτό, θα πλη­ρώ­νουν δόση στε­γα­στι­κού δανείου που θα είναι πολύ χαμη­λό­τερη από το ενοίκιο που αντι­στοι­χεί στο σπίτι που επέ­λε­ξαν, καθώς το επι­τό­κιο θα αντι­στοι­χεί στο ένα τέταρτο των εμπο­ρι­κών επι­το­κίων. Και πάντως θα είναι μηδε­νικό για τρί­τε­κνες και πολύ­τε­κνες οικο­γέ­νειες. Το κυριό­τερο, με την απο­πλη­ρωμή του δανείου θα απο­κτή­σουν την ιδιο­κτη­σία του σπιτιού. Επι­πλέον, το δάνειο θα καλύ­πτει υψη­λό­τερο ποσοστό της εμπο­ρι­κής αξίας του ακι­νή­του (90 %) σε σχέση με τα στε­γα­στικά δάνεια των τρα­πε­ζών που καλύ­πτουν συνήθως έως το 80 %. Αυτό σημαί­νει ότι η ιδιω­τική συμ­με­τοχή που πρέπει να συνει­σφέ­ρουν οι νέοι μειώ­νε­ται στο 10 % της αξίας του σπιτιού αντί για 20 % που προ­βλέ­πε­ται στις συμ­βά­σεις των τρα­πε­ζι­κών στε­γα­στι­κών δανείων.

Επίσης με το πρό­γραμμα αυτό απο­κτούν πρό­σβαση στον τρα­πε­ζικό δανει­σμό νοι­κο­κυ­ριά που υπό κανο­νι­κές συν­θή­κες δύσκολα θα πλη­ρού­σαν τα τρα­πε­ζικά κρι­τή­ρια χρη­μα­το­δό­τη­σης.

2. Ποια είναι τα νέα στοι­χεία στο πρό­γραμμα παροχής στε­γα­στι­κών δανείων σε νέους;

Έχουν προ­στε­θεί σε σχέση με τις αρχικές ανα­κοι­νώ­σεις ορι­σμένα νέα στοι­χεία που απο­σκο­πούν στην επι­τά­χυνση υλο­ποί­η­σης της δράσης αλλά και τη θωρά­κιση από ενδε­χό­μενη από­πειρα κατά­χρη­σης. Συγκε­κρι­μένα:

– Τέθηκε ανώτατο όριο 200.000 ευρώ στην αξία της κατοι­κίας που μπορούν να αγο­ρά­σουν οι δικαιού­χοι. Έτσι απο­τρέ­πε­ται το ενδε­χό­μενο αγοράς πολυ­τε­λών κατα­σκευών με το επι­δο­τού­μενο δάνειο του προ­γράμ­μα­τος.

– Απα­γο­ρεύ­ε­ται η αγορά του ακι­νή­του από συγγενή πρώτου βαθμού του δανειο­λή­πτη.

– Διευ­κρι­νί­ζε­ται πως δεν θα υπάρχει εγγυ­η­τής του δανείου.

– Τίθεται 8μηνη προ­θε­σμία (6μηνη αρχικά με δυνα­τό­τητα παρά­τα­σης 2 μηνών) από την προ­έ­γκριση του δανείου μέχρι την υπο­γραφή της δανεια­κής σύμ­βα­σης. Έτσι προ­λαμ­βά­νο­νται καθυ­στε­ρή­σεις που θα δέσμευαν τα δανειακά κεφά­λαια εις βάρος άλλων δικαιού­χων που έχουν κλείσει τη συμ­φω­νία αγοράς του ακι­νή­του.

3. Το πρό­γραμμα χορή­γη­σης στε­γα­στι­κών δανείων προ­βλέ­πει πλαφόν 150.000 ευρώ στο ύψος του δανείου. Θεω­ρείτε το όριο αυτό ρεα­λι­στικό; Υπάρ­χουν σπίτια σε αυτό το επίπεδο τιμών;

Σε δεκάδες περιο­χές των αστικών κέντρων αλλά και στην περι­φέ­ρεια υπάρ­χουν δια­θέ­σιμα ακίνητα σε αυτήν την τάξη μεγέ­θους που μπορούν να καλύ­ψουν τις στε­γα­στι­κές ανάγκες των νέων. Ενδει­κτικά: οι αντι­κει­με­νι­κές αξίες στην Αγία Παρα­σκευή κυμαί­νο­νται από 1500-2050 ευρώ ανά τετρα­γω­νικό, στο Μαρούσι 1500-2300 ευρώ, στην Πεύκη 1300-2250 ευρώ, στο 4ο Δημο­τικό Δια­μέ­ρι­σμα Θεσ­σα­λο­νί­κης (Τούμπα) 1250 – 1550 ευρώ. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι οι αντι­κει­με­νι­κές αξίες αφορούν νεό­δμητα ακίνητα ενώ το πρό­γραμμα των στε­γα­στι­κών δανείων αφορά ακίνητα κατα­σκευα­σμένα έως το 2007, οι αξίες των οποίων είναι προ­φα­νώς χαμη­λό­τε­ρες σε σχέση με τα νεό­δμητα.

Προ­φα­νώς υπάρ­χουν πολύ ακρι­βό­τερα ακίνητα, ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι έχουμε να κάνουμε με ένα κοι­νω­νικό πρό­γραμμα για τη διευ­κό­λυνση της από­κτη­σης στέγης, που στόχο έχει να απαλ­λά­ξει τους νέους από σημα­ντικά κόστη, αβε­βαιό­τη­τες και προ­βλή­ματα. Το όριο των 150.000 ευρώ όπως και το πλαφόν 200.000 ευρώ στην αξία του ακι­νή­του είναι η χρυσή τομή ανάμεσα στα όρια που θέτει η αγορά και την ανάγκη να εντα­χθούν στο πρό­γραμμα όσο το δυνατόν περισ­σό­τε­ροι ωφε­λού­με­νοι.

4.Τι προ­βλέ­πει το πρό­γραμμα «Κάλυψη» και ποιοι μπορούν να εντα­χθούν σε αυτό;

Το πρό­γραμμα «Κάλυψη» βασί­ζε­ται στα κενά σπίτια που θα απε­λευ­θε­ρω­θούν από το πρό­γραμμα «Εστία» μέσω του οποίου νοι­κιά­στη­καν από το Δημόσιο περισ­σό­τε­ρες από 1000 ιδιω­τι­κές κατοι­κίες και δια­τέ­θη­καν για μετα­βα­τικό διά­στημα σε μετα­νά­στες. Το πρό­γραμμα «Εστία» λήγει στις 31 Δεκεμ­βρίου. Αμέσως μετά οι κατοι­κίες αυτές, (εφόσον φυσικά οι ιδιο­κτή­τες τους συμ­φω­νούν) θα επι­σκευα­στούν αν χρειά­ζε­ται με δαπάνες του Δημο­σίου και θα δια­τε­θούν δωρεάν ή με πολύ χαμηλό ενοίκιο σε ευά­λω­τους νέους ηλικίας 25-39 ετών, δικαιού­χους του Ελά­χι­στου Εγγυ­η­μέ­νου Εισο­δή­μα­τος. Προ­τε­ραιό­τητα θα δοθεί σε πολύ­τε­κνους, τρί­τε­κνους και μονο­γο­νεϊ­κές οικο­γέ­νειες με αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια (μοριο­δό­τηση). Το πρό­γραμμα θα υλο­ποι­η­θεί από τη Γενική Γραμ­μα­τεία Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης και Κατα­πο­λέ­μη­σης της Φτώ­χειας του υπουρ­γείου Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων.

5. Πώς θα λει­τουρ­γεί η σύμπραξη Δημο­σίου και τεχνι­κών εται­ρειών στην «κοι­νω­νική αντι­πα­ροχή»;

Η βασική φιλο­σο­φία, όπως έχει ανα­κοι­νω­θεί, είναι ότι οι φορείς του Δημο­σίου (ΔΥΠΑ και άλλοι) θα εισφέ­ρουν αδό­μη­τες και ανα­ξιο­ποί­η­τες εκτά­σεις στις οποίες οι τεχνι­κές εται­ρίες κατόπιν δια­γω­νι­σμού θα ανα­λά­βουν να κατα­σκευά­σουν σπίτια και κατα­στή­ματα με βάση τις προ­δια­γρα­φές που θα ορί­ζο­νται στην προ­κή­ρυξη του δια­γω­νι­σμού. Οι εται­ρείες θα απο­πλη­ρώ­νο­νται από την εκμε­τάλ­λευση των ακι­νή­των αλλά θα έχουν την υπο­χρέ­ωση να δια­θέ­τουν ένα ποσοστό των κατοι­κιών με χαμηλά ενοίκια στους δικαιού­χους του προ­γράμ­μα­τος κοι­νω­νι­κής αντι­πα­ρο­χής. Επίσης ο φορέας του Δημο­σίου θα δια­τη­ρεί την κυριό­τητα των ακι­νή­των. Η διάρ­κεια της παρα­χώ­ρη­σης θα ορί­ζε­ται στην προ­κή­ρυξη του δια­γω­νι­σμού καθώς δεν μπορεί να είναι ενιαία για όλες τις περιο­χές και τις αξίες της γης. Στόχος είναι η στέγαση των δικαιού­χων σε ποιο­τικά ακίνητα αλλά και η δια­σφά­λιση ότι το πρό­γραμμα θα προ­σελ­κύ­σει το ενδια­φέ­ρον του ιδιω­τι­κού τομέα.

6. Η αντι­πο­λί­τευση σας κατη­γο­ρεί ότι χαρί­ζετε τη δημόσια περιου­σία σε μεγα­λο­ερ­γο­λά­βους με την κοι­νω­νική αντι­πα­ροχή. Τι απα­ντάτε;

Με το νέο θεσμό της «κοι­νω­νι­κής αντι­πα­ρο­χής», δια­τί­θε­ται η αδρανής ακίνητη περιου­σία του δημο­σίου, χωρίς να χάνεται η κυριό­τητα της γης, σε μακρο­χρό­νιες παρα­χω­ρή­σεις προς ιδιώτες που εξα­σφα­λί­ζουν με συμ­βα­τι­κές υπο­χρε­ώ­σεις την κατα­σκευή σύγ­χρο­νων κατοι­κιών οι οποίες θα δια­τε­θούν με φθηνά ενοίκια. Πρό­κει­ται για την πιο δια­δε­δο­μένη πρα­κτική κοι­νω­νι­κής στέγης που έχει εξα­σφα­λί­σει το 20-25% των ακι­νή­των πχ στην Αυστρία ή την Ολλαν­δία να δια­τί­θε­νται με ρυθ­μι­σμένα χαμηλά ενοίκια. Παρό­μοιες πρω­το­βου­λίες έχουν ανα­λη­φθεί και στη σοσια­λι­στική Ισπανία. Δεν το γνω­ρί­ζουν άραγε αυτοί που ασκούν εύκολη κριτική;

Με την κοι­νω­νική αντι­πα­ροχή το Δημόσιο εισφέ­ρει ακίνητα που δεν χρη­σι­μο­ποιεί και μένουν ανα­ξιο­ποί­ητα, οι ιδιώτες μετά από δια­γω­νι­σμό ανα­λαμ­βά­νουν με δικές τους δαπάνες και με κρα­τι­κές προ­δια­γρα­φές, να χτίσουν σπίτια με την υπο­χρέ­ωση και να δια­θέ­τουν ένα ποσοστό από αυτά στους δικαιού­χους με χαμηλά ενοίκια. Έτσι εξα­σφα­λί­ζε­ται φθηνή στέγη για όσους εντα­χθούν στο πρό­γραμμα, αξιο­ποιεί­ται η περιου­σία του Δημο­σίου και ιδιαί­τερα της ΔΥΠΑ, κινεί­ται η οικο­δομή και εγκα­τα­λεί­πε­ται η πρα­κτική του «γκέτο» των εργα­τι­κών κατοι­κιών. Το Δημόσιο δια­τη­ρεί σε κάθε περί­πτωση την κυριό­τητα των ακι­νή­των και εξα­σφα­λί­ζε­ται η ταχύ­τερη προ­σφορά κοι­νω­νι­κής στέγης.

7. Τι είναι το Πρό­γραμμα «Ανα­και­νίζω – Ενοι­κιάζω» και τι διαφορά έχει από το «Εξοι­κο­νομώ;»

Το πρό­γραμμα «Ανα­και­νίζω – Ενοι­κιάζω» παρέχει επι­δο­τή­σεις για ανα­καί­νιση κλει­στών κατοι­κιών προ­κει­μέ­νου να δια­τε­θούν για μίσθωση. Απο­σκο­πεί δηλαδή στην αύξηση της προ­σφο­ράς κατοι­κίας με την παροχή κινή­τρων προ­κει­μέ­νου κενά ακίνητα να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν ξανά, αφού επα­νέλ­θουν σε κατά­σταση που να μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν. Τα προ­γράμ­ματα «Εξοι­κο­νομώ» στα οποία έχουν εντα­χθεί χιλιά­δες κατοι­κίες αφορά ακίνητα που ήδη χρη­σι­μο­ποιού­νται ως πρώτη κατοι­κία, ιδιο­κα­τοι­κού­μενα ή μισθω­μένα. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι μέσω του προ­γράμ­μα­τος «Ανα­και­νίζω – Ενοι­κιάζω» παρέ­χο­νται επι­δο­τή­σεις έως 40 % (με όριο τις 10.000 ευρώ) για ανα­καί­νιση κατοι­κιών (εργα­σίες και υλικά), εμβαδού έως 100 τ.μ. σε αστικά κέντρα προ­κει­μέ­νου αυτές να δια­τε­θούν για μίσθωση. Ο ιδιο­κτή­της του σπιτιού πρέπει να έχει οικο­γε­νειακό φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα έως 40.000€ και ακίνητη περιου­σία έως 300.000€ ενώ το σπίτι πρέπει να είναι δηλω­μένο ως κενό στο έντυπο Ε2. Ο Οδηγός του προ­γράμ­μα­τος έχει ήδη προ­δη­μο­σιευ­τεί.

8.Γιατί χρειά­ζε­ται η προ­σθήκη νέας ειδικής πολε­ο­δο­μι­κής χρήσης για την κοι­νω­νική κατοι­κία;

Έτσι δια­σφα­λί­ζε­ται ότι κτίρια του Δημο­σίου που είχαν στο παρελ­θόν δια­φο­ρε­τική χρήση (για παρά­δειγμα ξενο­δο­χεία ή εκπαι­δευ­τή­ρια κλπ.) θα μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν ως κοι­νω­νική κατοι­κία χωρίς χωρο­τα­ξικά εμπόδια, εφόσον φυσικά η γενική χρήση που ισχύει στην περιοχή (κατοι­κία, πολε­ο­δο­μικό κέντρο, κοι­νω­φε­λείς λει­τουρ­γίες κ.λπ.) το επι­τρέ­πει.

9. Τι προ­βλέ­πει η ρύθμιση για την ανά­κληση παρα­χω­ρή­σεων δημο­σίων ακι­νή­των;

Έχει δια­πι­στω­θεί ότι φορείς του Δημο­σίου έχουν παρα­χω­ρή­σει ιδιο­κτη­σίες τους για την εκπλή­ρωση συγκε­κρι­μέ­νου δημό­σιου σκοπού (π.χ. για την στέγαση των υπη­ρε­σιών ενός Δήμου ή για εξυ­πη­ρέ­τηση πολι­τι­στι­κών σκοπών) χωρίς όμως, ενώ έχει παρέλ­θει μεγάλο χρονικό διά­στημα, ο σκοπός αυτός να έχει εκπλη­ρω­θεί. Η ρύθμιση που εισά­γε­ται προ­βλέ­πει ότι όλοι οι φορείς της Γενικής Κυβέρ­νη­σης καλού­νται να εξε­τά­σουν τις παρα­χω­ρή­σεις ακι­νή­των που έχουν πραγ­μα­το­ποι­ή­σει και αν έχουν περάσει 15 χρόνια χωρίς να έχει εκπλη­ρω­θεί ο σκοπός τους, να προ­χω­ρή­σουν στην ανά­κληση της παρα­χώ­ρη­σης. Το διά­στημα των 15 ετών κρί­νε­ται ότι είναι υπέρ – αρκετό προ­κει­μέ­νου να εξαχθεί το συμπέ­ρα­σμα ως προς το αν υπάρχει η βούληση ή / και η δυνα­τό­τητα για την εκπλή­ρωση του σκοπού. Εξάλλου τίθεται και δίμηνη προ­θε­σμία στην οποία ο παρα­χω­ρη­σιού­χος μπορεί να τεκ­μη­ριώ­σει την ανάγκη συνέ­χι­σης της παρα­χώ­ρη­σης αν κρί­νε­ται ανα­γκαίο. Σε κάθε περί­πτωση δεν είναι νοητό ακίνητα του Δημο­σίου να παρα­μέ­νουν δεσμευ­μένα και ανα­ξιο­ποί­ητα ενώ μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για τη στέγαση οικο­γε­νειών.

10. Ποια είναι τα προ­γράμ­ματα στα οποία μπορούν να συμ­με­τά­σχουν οι ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των;

Οι ιδιο­κτή­τες έχουν πολ­λα­πλά οφέλη. Οι ιδιο­κτή­τες π.χ. που θα συμ­με­τά­σχουν στο πρό­γραμμα «Κάλυψη» θα έχουν εγγυ­η­μένο εισό­δημα από το μίσθωμα που θα κατα­βά­λει το κράτος, για τις κατοι­κίες τους, οι οποίες θα δια­τε­θούν σε νέους δικαιού­χους του Ελά­χι­στου Εγγυ­η­μέ­νου Εισο­δή­μα­τος. Το κράτος ανα­λαμ­βά­νει επίσης τις επι­σκευές.

Από την άλλη, το πρό­γραμμα μαζικής αξιο­ποί­η­σης κλει­στών ιδιω­τι­κών κατοι­κιών προ­βλέ­πει ότι οι ιδιο­κτή­τες τους θα τις παρα­χω­ρή­σουν για του­λά­χι­στον 5 χρόνια στο κράτος, το οποίο θα ανα­λά­βει να τις ανα­και­νί­σει και θα τις δια­θέ­σει σε νέους και νέα ζευ­γά­ρια.

Με το πρό­γραμμα «Ανακαινίζω-Ενοικιάζω» οι ιδιο­κτή­τες κλει­στών κατοι­κιών θα επι­δο­τη­θούν για να τις ανα­και­νί­σουν με προ­ϋ­πό­θεση να τις δια­θέ­σουν για μίσθωση του­λά­χι­στον 3 ετών.

Το πρό­γραμμα «Εξοι­κο­νομώ – Ανα­και­νίζω» τέλος, προ­βλέ­πει συν­δυα­σμό επι­δό­τη­σης και άτοκου ή χαμη­λό­το­κου δανει­σμού σε νέους για την ανα­καί­νιση και την ενερ­γειακή ανα­βάθ­μιση κατοι­κιών που ιδιο­κα­τοι­κούν.

11. Για ποιο λόγο χρειά­ζε­ται η ψήφιση νέου νομο­σχε­δίου για τη στε­γα­στική πολι­τική; Δεν είναι επαρκές το υφι­στά­μενο θεσμικό πλαίσιο;

Είχε ήδη επι­ση­μαν­θεί κατά την παρου­σί­αση των προ­γραμ­μά­των ότι θα χρεια­στεί η ψήφιση ορι­σμέ­νων νέων δια­τά­ξεων για την υλο­ποί­ηση ή την επι­τά­χυνση εφαρ­μο­γής της νέας στρα­τη­γι­κής της κυβέρ­νη­σης για τη στέγαση. Άλλωστε το κράτος τα τελευ­ταία χρόνια απου­σί­αζε από το χώρο της στε­γα­στι­κής πολι­τι­κής. Έχουν προ­στε­θεί νέα εργα­λεία, όπως η κοι­νω­νική αντι­πα­ροχή τα οποία θα πρέπει να προ­στε­θούν στην «εργα­λειο­θήκη» της ΔΥΠΑ προ­κει­μέ­νου να εφαρ­μο­στούν με ταχύ­τητα και δια­φά­νεια.