Όταν οι τουρίστες φεύγουν: Η ζωή τον χειμώνα σε Νίσυρο, Ηρακλειά και Τήλο – Οι καθημερινές αγωνίες των κατοίκων

Όταν τα φώτα του του­ρι­σμού σβή­νουν, τα μικρά νησιά αφή­νουν πίσω τους τη ζω­ντά­νια του κα­λο­και­ριού και μπαί­νουν σε μια πιο ήρεμη, πιο αλη­θι­νή κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα η οποία αν και όμορ­φη, δεν παύει να είναι σκλη­ρή.

Τα σο­κά­κια ερη­μώ­νουν, η θά­λασ­σα αλ­λά­ζει και οι κά­τοι­κοι επι­στρέ­φουν σε μια ζωή που στη­ρί­ζε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο στους δε­σμούς, παρά στις αφί­ξεις. Οι ρυθ­μοί δια­φέ­ρουν, οι ανά­γκες γί­νο­νται πιο άμε­σες και οι άν­θρω­ποι έρ­χο­νται πιο κοντά. Όχι μόνο επει­δή το επι­βάλ­λουν οι συν­θή­κες, αλλά επει­δή έτσι λει­τουρ­γούν οι μι­κρές κοι­νό­τη­τες. Η απο­μό­νω­ση μπο­ρεί να δυ­σκο­λεύ­ει την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα, όμως δη­μιουρ­γεί έναν ιδιαί­τε­ρο τρόπο ζωής, όπου κάθε βο­ή­θεια με­τρά­ει.

Μπαί­νο­ντας και επί­ση­μα σε λίγο καιρό στην καρ­δία του χει­μώ­να, το iefimerida.gr επι­κοι­νώ­νη­σε με τον δή­μαρ­χο Νι­σύ­ρου, τον πρό­ε­δρο της κοι­νό­τη­τας Ηρα­κλειάς, αλλά και τη δή­μαρ­χο Τήλου οι οποί­οι πε­ριέ­γρα­ψαν το πώς κυλά ο χει­μώ­νας σε ένα μικρό νησί. Από τις δυ­σκο­λί­ες της ια­τρι­κής πε­ρί­θαλ­ψης μέχρι τις μι­κρές κα­θη­με­ρι­νές στιγ­μές που κρα­τούν ζω­ντα­νό τον κοι­νω­νι­κό ιστό, μί­λη­σαν για μια πραγ­μα­τι­κό­τη­τα συχνά αθέ­α­τη, αλλά απο­λύ­τως αλη­θι­νή.

Νί­συ­ρος: Εκ­δη­λώ­σεις… αντί­δο­το στην μο­να­ξιά

«Οι μό­νι­μοι κά­τοι­κοι είναι γύρω στα 1.000 άτομα. Τον χει­μώ­να δεν υπάρ­χει φυ­σι­κά του­ρι­σμός», λέει ο δή­μαρ­χος Νι­σύ­ρου, Χρι­στο­φής Κο­ρω­ναί­ος επι­ση­μαί­νο­ντας αρ­χι­κά «πως το καλό είναι ότι έχου­με κα­θη­με­ρι­νή επι­κοι­νω­νία με την Κω, εκτός από την Κυ­ρια­κή. Επί­σης, δύο πλοία την εβδο­μά­δα συν­δέ­ουν το νησί με τον Πει­ραιά, ενώ με τη Ρόδο υπάρ­χει σύν­δε­ση 4-5 φορές της εβδο­μά­δα».

Όπως υπο­στη­ρί­ζει, ένα ση­μα­ντι­κό πρό­βλη­μα είναι η απέ­ρα­ντη ησυ­χία που υπάρ­χει τον χει­μώ­να, γε­γο­νός που κα­θι­στά την κοι­νω­νι­κο­ποί­η­ση δύ­σκο­λη. «Δεν υπάρ­χουν πάρα πολλά μα­γα­ζιά ανοι­κτά εδώ όπως το κα­λο­καί­ρι, τα πε­ρισ­σό­τε­ρα εστια­τό­ρια κλεί­νουν, οπότε σ’ αυτό το κομ­μά­τι υπάρ­χει θέμα. Υπάρ­χουν βέ­βαια ανοι­κτά ανοι­χτά καφέ και κα­φε­νεία, αλλά αντι­λαμ­βά­νε­στε ότι στις 17:00 νυ­χτώ­νει και αυτό κάνει την κα­τά­στα­ση πιο δύ­σκο­λη», ση­μειώ­νει.

«Προ­σπα­θού­με με κάθε τρόπο να έχου­με πε­ρισ­σό­τε­ρες εκ­δη­λώ­σεις τον χει­μώ­να ώστε να υπάρ­χει πε­ρισ­σό­τε­ρη ζω­ντά­νια. Πριν μια εβδο­μά­δα εί­χα­με εδώ το κουαρ­τέ­το Αθη­νών και έπαι­ξε κλα­σι­κή μου­σι­κή. Θα έχου­με και άλλες εκ­δη­λώ­σεις. Προ­σπα­θού­με σε ένα με­γά­λο βαθμό γε­μί­σου­με τον χει­μώ­να με εκ­δη­λώ­σεις προ­κει­μέ­νου να φέ­ρου­με κοντά τους αν­θρώ­πους για να μην αι­σθά­νο­νται την μο­να­ξιά και την απο­μό­νω­ση», προ­σθέ­τει.

Αε­ρο­δια­κο­μι­δές για τα έκτα­κτα θέ­μα­τα υγεί­ας

Όσον αφορά το θέμα της υγεί­ας ο δή­μαρ­χος του νη­σιού ανα­φέ­ρει ότι για οποιο­δή­πο­τε πε­ρι­στα­τι­κό -εάν δεν υπάρ­χει φουρ­τού­να- οι άν­θρω­ποι πάνε στην Κω ή στην Ρόδο. Σε πε­ρι­πτώ­σεις έκτα­κτης ανά­γκης υπάρ­χει το ελι­κό­πτε­ρο του ΕΚΑΒ…

Ωστό­σο, όπως λέει, για την υγειο­νο­μι­κή κά­λυ­ψη, ο δήμος έχει πάρει τις δικές του πρω­το­βου­λί­ες προ­κει­μέ­νου να ενι­σχυ­θεί το αί­σθη­μα ασφά­λειας στο νησί. «Εκτός από τον έναν μό­νι­μο για­τρό και μια για­τρό που κάνει το αγρο­τι­κό της, φέρ­νου­με τέσ­σε­ρις ει­δι­κούς τον μήνα καρ­διο­λό­γο, νευ­ρο­λό­γο, παι­δί­α­τρο και ορ­θο­πε­δι­κό. Μέ­νουν δύο μέρες στο νησί και εξε­τά­ζουν δω­ρε­άν όσους θέ­λουν. Αυτό βοη­θά­ει πολύ».

Σχε­τι­κά για το εάν υπάρ­χουν νέες οι­κο­γέ­νειες στο νησί ο δή­μαρ­χος εμ­φα­νί­ζε­ται αι­σιό­δο­ξος για το μέλ­λον. Όπως λέει «τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχου­με πε­ρισ­σό­τε­ρους αν­θρώ­πους που μέ­νουν μό­νι­μα. Στο σχο­λείο έχου­με πε­ρί­που 150 παι­διά, 50 στο γυ­μνά­σιο, 50 στο δη­μο­τι­κό και πε­ρί­που 50 σε παι­δι­κό σταθ­μό και νη­πια­γω­γείο. Αυτό είναι πολύ ση­μα­ντι­κό για ένα μικρό νησί».

«Η Σί­κι­νος είναι πα­νέ­μορ­φη όλο τον χρόνο. Όχι μόνο το κα­λο­καί­ρι. Η άνοι­ξη, το φθι­νό­πω­ρο, ο Μάιος, ο Ιού­νιος, ακόμη και ο Απρί­λιος είναι υπέ­ρο­χες επο­χές εδώ», κα­τα­λή­γει.

Ηρα­κλειά: Η ζωή τον χει­μώ­να με 90 κα­τοί­κους

Από την πλευ­ρά του, ο πρό­ε­δρος της κοι­νό­τη­τας Ηρα­κλειάς, Δη­μή­τρης Γα­βα­λάς, πε­ρι­γρά­φει μια πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που δεν δια­φέ­ρει πολύ από εκεί­νη των υπό­λοι­πων μι­κρών νη­σιών. Η Ηρα­κλειά, ένα από τα τέσ­σε­ρα νησιά των Μι­κρών Κυ­κλά­δων μαζί με τη Σχοι­νού­σα, την Κου­φο­νή­σι και τη Δο­νού­σα, με­τα­μορ­φώ­νε­ται πλή­ρως όταν τε­λειώ­νει η του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δος.

«Τον χει­μώ­να εί­μα­στε 90 άτομα. Στο νησί υπάρ­χουν 2 παι­διά στο δη­μο­τι­κό και δύο στο νη­πια­γω­γείο», λέει αρ­χι­κά ο κ. Γα­βα­λάς ο οποί­ος συ­γκα­τα­λέ­γε­ται στους αν­θρώ­πους που «τρέ­χουν» για οτι­δή­πο­τε συμ­βεί στο μικρό δια­μά­ντι των Κυ­κλά­δων.

Όπως ση­μειώ­νει η με­γα­λύ­τε­ρη αγω­νία των κα­τοί­κων έχει να κάνει με την υγεία. Στην Ηρα­κλειά υπάρ­χει ένας για­τρός, δύο νο­σο­κό­μες και ένας δια­σώ­στης. «Για οποιο­δή­πο­τε έκτα­κτο πε­ρι­στα­τι­κό εξυ­πη­ρε­τού­μα­στε στην Νάξο, ενώ εάν χρεια­στεί αε­ρο­δια­κο­μι­δή το ελι­κο­δρό­μιο λει­τουρ­γεί, αλλά μόνο με το φως της ημέ­ρας, σπά­νια τη νύχτα…», συ­μπλη­ρώ­νει.

Όσον αφορά την ακτο­πλοϊ­κή σύν­δε­ση του νη­σιού υπάρ­χει σύν­δε­ση με τον Πει­ραιά 3 φορές την εβδο­μά­δα, ενώ ο θρυ­λι­κός Σκο­πε­λί­της εκτε­λεί κα­θη­με­ρι­νά δρο­μο­λό­για, πλην Κυ­ρια­κής, για τη Νάξο.

Σχε­τι­κά με το πώς κυλά η ζωή στο νησί, αλλά και με τις δρα­στη­ριό­τη­τες όσων μέ­νουν πίσω όταν σβή­νουν τα φώτα του του­ρι­σμού ο κ. Γα­βα­λάς ση­μειώ­νει: «Εδώ οι βα­σι­κές μας ασχο­λί­ες είναι η κτη­νο­τρο­φία, η αλιεία και η οι­κο­δο­μή». Ωστό­σο, όπως λέει, ένα ακόμα βα­σι­κό πρό­βλη­μα που αντι­με­τω­πί­ζει η το­πι­κή κοι­νω­νία είναι η έλ­λει­ψη ερ­γα­τι­κών χε­ριών.

Ση­μείο συ­νά­ντη­σης των ντό­πιων απο­τε­λεί «η Μέ­λισ­σα»

Τέλος, όπως λέει κάτι το οποίο είναι κομ­βι­κό για το νησί είναι η ανά­πλα­ση του λι­μα­νιού της Ηρα­κλεί­ας, ένα έργο το οποίο έχει δη­μο­πρα­τη­θεί και οι κά­τοι­κοι πε­ρι­μέ­νουν να ολο­κλη­ρω­θεί μέχρι το 2027.

Με­τα­ξύ άλλων η βελ­τί­ω­ση του λι­μα­νιού προ­βλέ­πει:

Κα­τα­σκευή νέου κρη­πι­δό­τοι­χου

Επι­στρώ­σεις σκυ­ρο­δέ­μα­τος στο υπάρ­χον λι­μά­νι, για απο­κα­τά­στα­ση της φθαρ­μέ­νης ανω­δο­μής.

Αντι­δια­βρω­τι­κή προ­στα­σία στο πόδι του νέου κρη­πι­δό­τοι­χου και θω­ρά­κι­ση του ανα­το­λι­κού άκρου έως την πα­ρα­κεί­με­νη βρα­χώ­δη ακτή.

Έλεγ­χος γε­ω­τε­χνι­κών δε­δο­μέ­νων και υπη­ρε­σί­ες του βα­σι­κού με­λε­τη­τή, σύμ­φω­να με τη νο­μο­θε­σία.

Τήλος, νού­με­ρο ένα πρό­βλη­μα η υγεία

Στην Τήλο, η Μαρία Καμμά, δή­μαρ­χος του νη­σιού εδώ και 14 χρό­νια, έχει βρε­θεί αντι­μέ­τω­πη με μια σειρά από προ­κλή­σεις που ση­μά­δε­ψαν τη θη­τεία της. Η ίδια μι­λώ­ντας στο iefimerida.gr έκρου­σε τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου για το μέλ­λον των μι­κρών νη­σιών, το­νί­ζο­ντας, με­τα­ξύ άλλων, ότι απαι­τού­νται γεν­ναί­ες απο­φά­σεις από την Πο­λι­τεία αν θέ­λου­με να δια­σφα­λί­σου­με την επι­βί­ω­σή τους.

«Εί­μα­στε γύρω στους 500-600 μό­νι­μους κα­τοί­κους. Σε σύ­γκρι­ση με την απο­γρα­φή πρέ­πει να υπο­λο­γί­ζου­με πάντα το λι­γό­τε­ρο 40% κάτω», λέει αρ­χι­κά η κυρία Καμμά και εξη­γεί: «Ο χει­μώ­νας στα νησιά μας είναι δύ­σκο­λος. Όλο το κα­λο­καί­ρι δου­λεύ­ουν οι άν­θρω­ποι, οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες. Όσοι δεν έχουν παι­διά στα σχο­λεία φεύ­γουν. Είτε στους για­τρούς, είτε για τις δου­λειές τους. Αυτοί που μέ­νου­με στο νησί εί­μα­στε 500 με 600 άτομα. Μέσα σ’ αυ­τούς βάζω και τους εκ­παι­δευ­τι­κούς και τα σώ­μα­τα ασφα­λεί­ας, τον στρα­τό».

Το πρώτο και με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα, σύμ­φω­να με την ίδια, είναι η στε­λέ­χω­ση της υγεί­ας. «Νού­με­ρο ένα πρό­βλη­μα στα ακρι­τι­κά νησιά, όπως η Τήλος, είναι το θέμα υγεί­ας. Εί­μα­στε με αγρο­τι­κούς για­τρούς, που στην κα­λύ­τε­ρη μέ­νουν οκτώ μήνες και στην χει­ρό­τε­ρη αλ­λά­ζουν κάθε δέκα μέρες, όπως τώρα», ση­μειώ­νει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Για τις επεί­γου­σες με­τα­φο­ρές ασθε­νών, η λύση είναι μία και μο­να­δι­κή… «Η κο­ντι­νό­τε­ρη δια­κο­μι­δή είναι στη Ρόδο. Με όλα τα προ­βλή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζει η κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα εκεί».

«Το ελι­κο­δρό­μιο στην Τήλο εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί, όμως το μέλ­λον του πα­ρα­μέ­νει αβέ­βαιο. Η γη στην οποία βρί­σκε­ται, μια έκτα­ση που είχε πα­ρα­χω­ρη­θεί στον Δήμο από το Μο­να­στή­ρι πριν από 30 χρό­νια, διεκ­δι­κεί­ται πλέον ως ιδιο­κτη­σία από τη νέα εκ­κλη­σια­στι­κή αρχή. Η εξέ­λι­ξη αυτή έχει ως απο­τέ­λε­σμα ο Δήμος να μην μπο­ρεί να πα­ρέμ­βει. Παρ’ όλα αυτά, ελι­κό­πτε­ρα συ­νε­χί­ζουν ακόμη να προ­σγειώ­νο­νται», προ­σθέ­τει.

Συ­νε­χί­ζο­ντας η κυρία Καμμά ανα­φέ­ρει: «Το δεύ­τε­ρο ση­μα­ντι­κό­τε­ρο πρό­βλη­μα είναι σί­γου­ρα το ακτο­πλοϊ­κό. Δεν έχει να κάνει τόσο με τη συ­χνό­τη­τα των δρο­μο­λο­γί­ων, όσο με το ότι οι θά­λασ­σές μας. Ει­δι­κά στο δικό μου νησί που το πιά­νει το Καρ­πά­θιο από τη Ρόδο οι συν­θή­κες είναι δύ­σκο­λες. Τα πλοία που αντέ­χουν είναι εξαι­ρέ­σεις, δη­λα­δή το Blue Star, τα με­γά­λα. Τα άλλα πλοία δυ­σκο­λεύ­ο­νται όταν ο μέσος όρος του ύψους κύ­μα­τος ξε­περ­νά­ει τα 1,5–2 μέτρα. Δεν είναι εύ­κο­λη η κα­τά­στα­ση».

Δη­μο­γρα­φι­κό: Ανη­συ­χη­τι­κά δε­δο­μέ­να, κα­θη­γη­τής εξη­γεί γιατί… λι­γο­στεύ­ου­με -Οι γεν­νή­σεις και οι θά­να­τοι το 2024 .

Το ση­με­ρι­νό κα­θε­στώς με­τα­κι­νή­σε­ων στο νησί έχει ως εξής: «Έχου­με το Blue Star, το με­γά­λο οχη­μα­τα­γω­γό, δύο φορές την εβδο­μά­δα. Άλλες δύο φορές έχου­με το “Σταυ­ρός” που αντέ­χει σε δύ­σκο­λες και­ρι­κές συν­θή­κες. Ωστό­σο, τα κα­τα­μα­ράν και τα άλλα μικρά κα­ρά­βια δυ­σκο­λεύ­ο­νται πολύ».

Σε άλλο ση­μείο, η δή­μαρ­χος θυ­μά­ται πως όταν ανέ­λα­βε, τα παι­διά στα σχο­λεία δεν ξε­περ­νού­σαν τα 40. Η δυ­να­μι­κή άλ­λα­ξε, αλλά τα προ­βλή­μα­τα μέ­νουν.

«Όταν ανέ­λα­βα δή­μαρ­χος το 2012, τα σχο­λεία μας δεν είχαν ούτε 40–45 παι­διά. Τα φτά­σα­με στα 80. Τώρα έχου­με γύρω στα 70. Μέχρι και σή­με­ρα ωστό­σο υπάρ­χουν θέ­μα­τα. Γο­νείς με παι­διά στην τρίτη λυ­κεί­ου που θα δώ­σουν πα­νελ­λή­νιες χρειά­ζο­νται πα­ράλ­λη­λη στή­ρι­ξη και η πα­ράλ­λη­λη στή­ρι­ξη είναι άφα­ντη», λέει η κυρία Καμμά και το­νί­ζει: «Σε αυτά τα νησιά, ο μο­να­δι­κός φο­ρέ­ας που μπο­ρεί να δώσει στα παι­διά μά­θη­ση είναι το σχο­λείο. Δεν υπάρ­χουν φρο­ντι­στή­ρια».

«Η μο­νο­καλ­λιέρ­γεια του του­ρι­σμού σκο­τώ­νει τον χει­μώ­να»

Η επο­χι­κό­τη­τα δια­λύ­ει την κοι­νω­νι­κή ζωή, όπως λέει η Μαρία Καμμά: «Το μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξης που κυ­ριαρ­χεί στα μικρά νησιά είναι η μο­νο­καλ­λιέρ­γεια του του­ρι­σμού. Χά­νε­ται η κοι­νω­νι­κή ζωή. Δεν υπάρ­χει τί­πο­τα να γίνει. Γι’ αυτό φεύ­γει ο κό­σμος».

Γι’ αυτό και ζητά εδώ και χρό­νια εναλ­λα­κτι­κές πηγές ανά­πτυ­ξης: «Πρέ­πει να δο­θούν κί­νη­τρα ώστε να ανα­πτυ­χθούν και άλλες μορ­φές επαγ­γελ­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Το νησί έχει κάμπο, έχει νερό, ευ­λο­γία για ένα τόσο μικρό νησί. Χρειά­ζο­νται ει­δι­κά προ­γράμ­μα­τα, ει­δι­κές ενι­σχύ­σεις, κί­νη­τρα ώστε να δρα­στη­ριο­ποι­η­θούν οι νέοι και να μεί­νουν στα νησιά», ση­μειώ­νει ζη­τώ­ντας εναλ­λα­κτι­κές πηγές ανά­πτυ­ξης, εάν και όπως λέει υπάρ­χει με­γά­λο ζή­τη­μα με την εύ­ρε­ση κα­τοι­κί­ας στο νησί. «Έχου­με τε­ρά­στιο πρό­βλη­μα. Δεν υπάρ­χουν σπί­τια!».

Οι­κο­γέ­νειες που φεύ­γουν μία-μία

Όπως λέει η κυρία Καμμά, το νησί βλέ­πει εδώ και χρό­νια οι­κο­γέ­νειες να το εγκα­τα­λεί­πουν. «Έχουν φύγει αρ­κε­τοί. Μέσα στο ’25 έφυ­γαν του­λά­χι­στον δύο οι­κο­γέ­νειες, πέντε παι­διά από το νησί. Αυτά δεν είναι αστεία. Δεν είναι ότι φεύ­γει ένα παιδί από το σχο­λείο. Φεύ­γει, ξε­ρι­ζώ­νε­ται μια οι­κο­γέ­νεια. Είναι σο­βα­ρό θέμα για νησιά που βρί­σκο­νται στα σύ­νο­ρα.»

Για τη δή­μαρ­χο, τα νησιά των 500–600 κα­τοί­κων δεν μπο­ρούν να αντι­με­τω­πί­ζο­νται με τις ίδιες πο­λι­τι­κές όπως τα υπό­λοι­πα. «Πρέ­πει να υπάρ­ξει ένα ει­δι­κό κα­θε­στώς για αυτά τα νησιά των 500-600 κα­τοί­κων. Γιατί να μην υπάρ­χουν φο­ρο­λο­γι­κές ελα­φρύν­σεις; Γιατί να μην γί­νο­νται fast track αδειο­δο­τή­σεις, πά­τα­ξη της γρα­φειο­κρα­τί­ας; Αυτές οι ει­δι­κές οι­κο­νο­μι­κές ζώνες που χρη­σι­μο­ποιούν άλλα ευ­ρω­παϊ­κά κράτη -τα οποία δεν είναι στα σύ­νο­ρα όπως εί­μα­στε εμείς- γιατί δεν χρη­σι­μο­ποιού­νται για αυτά τα νησιά; Δεν μιλάω πο­λι­τι­κά, αλλά το­πι­κά», επι­ση­μαί­νει.

«Η φωνή όσων ζουν στα ακρι­τι­κά νησιά είναι γε­μά­τη αγω­νία για τον τόπο τους. Μι­λά­με για νησιά στα οποία κάθε μέρα έχου­με στο σβέρ­κο μας την ανάσα των απέ­να­ντι», κα­τα­λή­γει η δή­μαρ­χος Τήλου.

Πηγή: iefimerida.gr