“Μας πούλησαν όλοι, μέσα και έξω από την Κύπρο”-Ο Μ. Κουριδάκης από τη Ρόδο βρέθηκε στην πρώτη γραμμή και καταθέτει τις μνήμες του

«Στην Κύπρο δεν ηττη­θή­καμε, αλλά προ­δο­θή­καμε…». Είναι τα λόγια ενός οργι­σμέ­νου κατα­δρο­μέα, ο οποίος βρέθηκε στην πρώτη γραμμή του πυρός τις τρα­γι­κές μέρες του Ιουλίου 1974, όπου μαζί με τους άλλους πολε­μι­στές ανέλαβε να υπε­ρα­σπι­στεί την τιμή και τα πάτρια εδάφη της μεγα­λο­νή­σου. Ο Μιχάλης Κου­ρι­δά­κης από τη Ρόδο σήμερα δεν μπορεί να κρύψει την οργή του για όσα συνέ­βη­σαν κατά την εισβολή των τουρ­κι­κών στρα­τευ­μά­των.

«Μας πού­λη­σαν όλοι μέσα και έξω από την Κύπρο. Το ΝΑΤΟ, οι Αμε­ρι­κα­νοί, οι Αγγλοι, οι Καναδοί και όλοι οι άλλοι που συμ­μά­χη­σαν για να παρα­δώ­σουν ένα μεγάλο τμήμα της Κύπρου στους Τούρ­κους» τονίζει ο κατα­δρο­μέας, ο οποίος 43 χρόνια μετά την εισβολή δεν μπορεί να ξε  χάσει όλες τις μέρες της τρα­γω­δίας και όσα έζησε μπροστά στα μάτια του, τον θάνατο των συμπο­λε­μι­στών του και τη μεγάλη προ­δο­σία.

«Εάν υπήρχε ένα οργα­νω­μένο σχέδιο, εάν σε κρί­σι­μες περι­πτώ­σεις υπήρχε άμεση και απο­τε­λε­σμα­τική βοήθεια από την Ελλάδα, σε καμιά περί­πτωση οι Τούρκοι δεν θα μπο­ρού­σαν να πατή­σουν το πόδι τους στην Κύπρο» λέει με βεβαιό­τητα ο Κου­ρι­δά­κης, ο οποίος έζησε – μαζί με όλους τους συνα­δέλ­φους του – τη μεγάλη προ­δο­σία.

Τα τραγικά γεγο­νότα στην Κύπρο ξεκί­νη­σαν στις 15 Ιουλίου 1974 με το προ­δο­τικό πρα­ξι­κό­πημα ενα­ντίον του Αρχιε­πι­σκό­που που ουσια­στικά άνοιξε την πόρτα στους Τούρ­κους για να εισβά­λουν στη μεγα­λό­νησο. «Εμείς δεν γνω­ρί­ζαμε τίποτα στην ΕΛΔΥΚ. Απλά τρεις μέρες πριν από το πρα­ξι­κό­πημα μας είχε απα­γο­ρευ­τεί η έξοδος από το στρα­τό­πεδο» ανα­φέ­ρει ο κατα­δρο­μέας, ο οποίος προ­σθέ­τει ότι «σίγουρα κάποιοι ανώ­τε­ροι αξιω­μα­τι­κοί γνώ­ρι­ζαν και εμείς πλη­ρο­φο­ρού­μα­σταν για τα γεγο­νότα από τα τραν­ζι­στο­ρά­κια που είχαμε και αντι­λη­φθή­καμε την απο­γο­ή­τευση κάποιων γαλο­νά­των όταν μαθεύ­τηκε ότι ο Μακά­ριος ήταν ζωντα­νός».

Οι επό­με­νες μέρες πέρασαν μέσα σ’ ένα κλίμα έντονης ανη­συ­χίας και σύγ­χυ­σης γιατί κανένας δεν μπο­ρούσε να προ­βλέ­ψει την εξέλιξη των πραγ­μά­των. Πάντως διάχυτη ήταν η εντύ­πωση ότι οι Τούρκοι δεν θα έμεναν με σταυ­ρω­μένα τα χέρια στην Κύπρο.

Στη Ρόδο άρχισαν να φτάνουν πλη­ρο­φο­ρίες από τις απέ­να­ντι ακτές για ετοι­μα­σίες των Τούρκων. Την Παρα­σκευή 19 Ιουλίου από στρα­τιω­τική πηγή είχα την πλη­ρο­φο­ρία ότι το πρωί οι Τούρκοι θα έκαναν απόβαση στην Κύπρο. Εσπευσα να ενη­με­ρώσω την Αθήνα, αλλά η απά­ντηση που πήρα ήταν ότι «οι Αμε­ρι­κα­νοί ανέ­λα­βαν πρω­το­βου­λία και ο υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Τζότζεφ Σίσκο θα πήγαινε από την Αγκυρα στην Αθήνα την επομένη για δια­βου­λεύ­σεις». Αλλά όταν έφτασε ο Σίσκο στην ελλη­νική πρω­τεύ­ουσα, οι Τούρκοι είχαν ήδη εισβά­λει στην Κύπρο!..

Ωρα 5.10 το πρωί του Σαβ­βά­του 20 Ιουλίου, δέχομαι ένα τηλε­φώ­νημα από τον αντα­πο­κριτή του BBC στην Αθήνα Μάικλ Τονγκ. «Γιώργο, αυτήν την ώρα οι Τούρκοι βομ­βαρ­δί­ζουν τη Λευ­κω­σία και τα στρα­τεύ­ματά τους απο­βι­βά­ζο­νται στην Κερύ­νεια. Εάν συμβεί κάτι και στη Ρόδο, πάρε με στο τηλέ­φωνο». Εσπευσα να ενη­με­ρώσω τη βάρδια στα «ΝΕΑ» και ενώ στην Κύπρο μαί­νο­νταν οι μάχες, το χου­ντικό ραδιό­φωνο της Αθήνας μετέ­δωσε την είδηση στις 11 το πρωί. Και περίπου τρεις ώρες αργό­τερα κηρύ­χτηκε γενική επι­στρά­τευση!

Στο μεταξύ, η τουρ­κική αερο­πο­ρία βομ­βάρ­διζε ανηλεώς το στρα­τό­πεδο της ΕΛΔΥΚ και τα στρα­τεύ­ματα απο­βι­βά­ζο­νταν στην Κερύ­νεια, «εμείς με νύχια και με δόντια κρα­τού­σαμε τις θέσεις μας και εάν είχαμε υπο­στή­ριξη από την ελλη­νική Αερο­πο­ρία, θα εξο­λο­θρεύ­αμε τον τουρ­κικό στρατό. Δυστυ­χώς, η Αερο­πο­ρία δεν έφτασε ποτέ, αλλά ούτε και το Πολε­μικό μας Ναυτικό που δεν θα επέ­τρεπε την απόβαση του τουρ­κι­κού στρατού στην Κερύ­νεια» υπο­γραμ­μί­ζει ο Μιχάλης Κου­ρι­δά­κης. To μεση­μέρι της 20ής Ιουλίου δόθηκε εντολή από την Αθήνα για κατά­ληψη του τουρ­κο­κυ­πρια­κού θυλάκου της Λευ­κω­σίας, στην τοπο­θε­σία Κιόνελι. Ουσια­στικά επρό­κειτο για μια επι­χεί­ρηση αυτο­κτο­νίας. «Ηταν λάθος σχε­δια­σμένη, με απο­τέ­λε­σμα να χαθούν άδικα πολλοί στρα­τιώ­τες μας» λέει ο κατα­δρο­μέας από τη Ρόδο.

Κι ενώ οι μάχες μαί­νο­νταν στην Κύπρο, στην Ελλάδα δια­τά­χθηκε γενική επι­στρά­τευση. Καμιά οργά­νωση, κανένας σχε­δια­σμός. Οι περισ­σό­τε­ροι επι­στρα­τευ­μέ­νοι δεν είχαν ούτε ένα ντου­φέκι, ενώ ένας σημα­ντι­κός αριθμός εφέδρων δεν ήξεραν πού να πάνε. Χαρα­κτη­ρι­στική είναι η περί­πτωση εκα­το­ντά­δων εφέδρων από τη Ρόδο, οι οποίοι δια­τά­χθη­καν να επι­βι­βα­στούν στο ημε­ρό­πλοιο «Ραντιόζα» και να ταξι­δέ­ψουν προς τον Πειραιά. Στο μικρό σκάφος κυριο­λε­κτικά φορ­τώ­θη­καν πάνω από χίλιοι επι­στρα­τευ­μέ­νοι, κάτω από τρα­γι­κές συν­θή­κες το «Ραντιόζα» ακο­λού­θησε δρο­μο­λό­γιο ανοιχτά από τα τουρ­κικά παράλια και όταν έφτασε στον Πειραιά οι επι­βαί­νο­ντες προ­ω­θή­θη­καν στον… Δομοκό για να υπη­ρε­τή­σουν εκεί!

Βέβαια, η κατά­σταση στη Ρόδο από πλευράς οργά­νω­σης ήταν γελοία… Στο παρα­λιακό ξενο­δο­χείο Των Ρόδων (που δεν λει­τουρ­γούσε εκείνη την εποχή), στα παρά­θυρα που έβλεπαν προς τη θάλασσα είχαν τοπο­θε­τη­θεί τσου­βά­λια με άμμο και στή­θη­καν πολυ­βόλα για ν’ αντι­με­τω­πι­στεί πιθανή τουρ­κική επίθεση στην πόλη της Ρόδου.

Αλλά η κατά­σταση δεν ήταν καλύ­τερη στα σημεία άμυνας του νησιού. Χωρίς οπλισμό οι περισ­σό­τε­ροι έφεδροι διέ­θε­ταν τυφέκια τύπου Enfield («στάσου Τούρκο να γεμίσω», όπως τα έλεγαν) από τον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο με ελά­χι­στα πυρο­μα­χικά. Προ­σω­πικά (καίτοι προ­ερ­χό­μουν από την Αερο­πο­ρία) με κατέ­τα­ξαν σε μια διμοι­ρία ολμι­στών στην περιοχή Τρεις της Ρόδου. Είχαμε τέσσερις-πέντε όλμους, αλλά σχεδόν κανένας δεν ήξερε να τους χει­ρι­στεί, εκτός από έναν: τον Τζίμυ τον Κορεάτη, όπως τον λέγαμε, επειδή είχε υπη­ρε­τή­σει στην Κορέα πριν από 25 χρόνια μαζί με το ελλη­νικό εκστρα­τευ­τικό σώμα!

Στην Κύπρο η κατά­σταση ήταν τραγική. «Δεχό­μα­σταν πυρά από παντού από τους Τούρ­κους, ακόμη και όταν είχε συμ­φω­νη­θεί η εκε­χει­ρία» θυμάται ο Μιχάλης Κου­ρι­δά­κης, ο οποίος επι­μέ­νει στον πρό­στυχο ρόλο των ξένων δυνά­μεων. «Βρι­σκό­μα­σταν μέσα σε ορύγ­ματα και μόλις βλέπαμε να πετάει από πάνω ελι­κό­πτερο του ΟΗΕ εγκα­τα­λεί­παμε αμέσως τις θέσεις γιατί ξέραμε ότι από το ελι­κό­πτερο έδιναν στους Τούρ­κους τις συντε­ταγ­μέ­νες μας και άρχιζε ένας ανηλεής βομ­βαρ­δι­σμός. Ομως δεν μας έβρι­σκαν και έτσι γλι­τώ­ναμε».

Κι ενώ είχαν αρχίσει οι συνο­μι­λίες στη Γενεύη, οι Τούρκοι αγνο­ώ­ντας και τα ψηφί­σματα του ΟΗΕ συνέ­χι­σαν να επε­λαύ­νουν στην Κύπρο. «Ανα­γκα­στή­καμε να κινη­θούμε σε διάφορα σημεία για να προ­στα­τεύ­σουμε τη Λευ­κω­σία, ενώ άλλοι κατα­δρο­μείς κινή­θη­καν προς το αερο­δρό­μιο της Λευ­κω­σίας, το οποίο εξα­κο­λου­θούσε να ελέγχει η ελλη­νο­κυ­πριακή πλευρά» λέει ο Μιχάλης Κου­ρι­δά­κης. Βέβαια, είχε προη­γη­θεί το τραγικό περι­στα­τικό στις 22 Ιουλίου, όταν κατά λάθος καταρ­ρί­φθηκε από φίλια πυρά ένα ελλη­νικό μετα­γω­γικό τύπου Νορά­τλας, με απο­τέ­λε­σμα να χάσουν τη ζωή τους 27 κατα­δρο­μείς και τα τέσσερα μέλη του πλη­ρώ­μα­τος, μπόρεσε δε να σωθεί μόνο ένας κατα­δρο­μέας.

Βασικός στόχος των Τούρκων ήταν να κατα­λά­βουν το αερο­δρό­μιο της Λευ­κω­σίας, έχοντας και τη συμπα­ρά­σταση των δυνά­μεων του ΟΗΕ. «Μια μέρα έρχεται στο αερο­δρό­μιο ένα τζιπ με τη σημαία του ΟΗΕ, στο οποίο επέ­βαινε ένας καναδός αξιω­μα­τι­κός» θυμάται ο κατα­δρο­μέας. «Ο Καναδός ζήτησε από τον έλληνα αξιω­μα­τικό να του παρα­δώ­σει το αερο­δρό­μιο. Στο βάθος είχαν εντο­πι­στεί τουρ­κικά στρα­τεύ­ματα που ήταν έτοιμα να εισβά­λουν στο αερο­δρό­μιο. “Σήκω φύγε”, του είπε ο έλληνας αξιω­μα­τι­κός, “γιατί σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση θ’ αρχί­σουμε να χτυπάμε τους Τούρ­κους”. Ο Καναδός έκανε μετα­βολή και απο­μα­κρύν­θηκε».

Κι ενώ οι ειρη­νευ­τι­κές συνο­μι­λίες στη Γενεύη οδη­γού­νταν σε ναυάγιο λόγω της αδιαλ­λα­ξίας των Τούρκων, στις 14 Αυγού­στου η Αγκυρα δια­τάσ­σει γενική επίθεση στην Κύπρο. Χωρίς καμιά βοήθεια οι ελλη­νι­κές δυνά­μεις μάχο­νταν με ηρωισμό. «Περι­μέ­ναμε βοήθεια από την Ελλάδα που δυστυ­χώς δεν ήρθε ποτέ» λέει με πίκρα ο κατα­δρο­μέας. Και αυτό είχε ως απο­τέ­λε­σμα οι Τούρκοι να κατα­λά­βουν το 37% του νησιού που δια­τη­ρούν μέχρι σήμερα.

«Εμείς θέλουμε να μάθουμε τι έγινε στη μεγα­λό­νησο. Οι πρω­τα­γω­νι­στές και οι υπεύ­θυ­νοι της τρα­γω­δίας δεν βρί­σκο­νται πλέον στη ζωή. Ομως ο φάκελος της Κύπρου πρέπει ν’ ανοίξει για να μαθευ­τεί όλη η αλήθεια. Είναι υπο­χρέ­ωση στο έθνος και σε όλους όσοι πολέ­μη­σαν και έδωσαν τη ζωή τους» ζητά ο Μιχάλης Κου­ρι­δά­κης.