Επικίνδυνη επέκταση στον αιγιαλό – Νέες κατηγορίες τουριστικών εγκαταστάσεων στην εξαίρεση των 30 μ.

Του­ρι­στι­κή επέν­δυ­ση «πάνω στο κύμα». Είναι λο­γι­κό να εξα­κο­λου­θού­με να χτί­ζου­με σή­με­ρα σε από­στα­ση 10 ή 30 μέ­τρων από τον αι­για­λό; Οσοι χτί­ζουν εκεί «θα πρέ­πει να ασφα­λί­ζουν υπο­χρε­ω­τι­κά τα κτί­ριά τους και όχι να ζη­τούν από το κρά­τος να τους “σώσει” μόλις αρ­χί­σουν να πλημ­μυ­ρί­ζουν», επι­ση­μαί­νει στην «Κ» ο κα­θη­γη­τής Θα­λάσ­σιας Γε­ω­λο­γί­ας στο τμήμα Ωκε­α­νο­γρα­φί­ας και Θα­λάσ­σιων Βιο­ε­πι­στη­μών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου, Αντώ­νης Βε­λε­γρά­κης. Φωτ. A.P./ Yorgos Karahalis

Στο πο­λυ­νο­μο­σχέ­διο που κα­τα­τέ­θη­κε πριν από δύο εβδο­μά­δες στη Βουλή, ένα από τα 263 άρθρα αφορά την ελά­χι­στη από­στα­ση της δό­μη­σης από τον αι­για­λό. Φαι­νο­με­νι­κά η ρύθ­μι­ση δεί­χνει «αδιά­φο­ρη»: προ­σθέ­τει άλλη μία κα­τη­γο­ρία του­ρι­στι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων σε εκεί­νες που κατ’ εξαί­ρε­ση μπο­ρούν να ανε­γερ­θούν σε από­στα­ση 30 –αντί 50– μέ­τρων από τον αι­για­λό.

Αυτή η ρύθ­μι­ση δεν είναι μόνο ένα πα­ρά­δειγ­μα του τρό­που με τον οποίο «ξε­χει­λώ­νο­νται» οι εξαι­ρέ­σεις στην πο­λε­ο­δο­μι­κή και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή νο­μο­θε­σία, ώστε να φθά­νουν κά­ποια στιγ­μή να γί­νο­νται ο κα­νό­νας. Πε­ρισ­σό­τε­ρο κα­τα­δει­κνύ­ει το πώς η χώρα μας εξα­κο­λου­θεί να κω­φεύ­ει για την πρό­λη­ψη των επι­πτώ­σε­ων της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής και αντί να νο­μο­θε­τεί για την προ­στα­σία των αι­για­λών, συ­νε­χί­ζει αργά αλλά στα­θε­ρά το αντί­θε­το.

Το πόσο κοντά στη θά­λασ­σα μπο­ρεί να χτί­σει σή­με­ρα κά­ποιος είναι συ­νάρ­τη­ση πολ­λών πα­ρα­γό­ντων: αν έχει χα­ρα­χθεί η γραμ­μή αι­για­λού, πόσο με­γά­λη (αν υπάρ­χει) είναι η ζώνη πα­ρα­λί­ας, ποιες ει­δι­κές δια­τά­ξεις υπάρ­χουν σε κάθε πε­ριο­χή. Υπάρ­χει όμως μια γε­νι­κή νο­μο­θε­σία, ένας γε­νι­κός κα­νό­νας που ανά­γε­ται στη δι­κτα­το­ρία. Πρό­κει­ται για το νο­μο­θε­τι­κό διά­ταγ­μα 439/1970, που έθεσε ως ελά­χι­στο όριο από τη γραμ­μή του αι­για­λού τα 30 μέτρα για τις κα­τοι­κί­ες και τα 50 μέτρα για τα ξε­νο­δο­χεία. Η ρύθ­μι­ση αντι­κα­τό­πτρι­ζε την εποχή της: η δι­κτα­το­ρία, στην προ­σπά­θειά της να νο­μι­μο­ποι­η­θεί πο­λι­τι­κά, πρι­μο­δο­τού­σε «ημε­τέ­ρους» και οποιον­δή­πο­τε υπο­σχό­ταν επεν­δύ­σεις. Το ερώ­τη­μα είναι γιατί πα­ρα­μέ­νει εν ισχύι επί σχε­δόν πέντε δε­κα­ε­τί­ες.

Και όχι μόνο αυτό. Η του­ρι­στι­κή βιο­μη­χα­νία ζή­τη­σε και πέ­τυ­χε οι του­ρι­στι­κές κα­τοι­κί­ες εντός του­ρι­στι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων να εξο­μοιω­θούν με τις «κοι­νές». Το 2013, με τον ν. 4179 (έναν από τους πολ­λούς που ενί­σχυ­σαν εκεί­να τα χρό­νια το προ­νο­μια­κό πο­λε­ο­δο­μι­κό κα­θε­στώς των με­γά­λων του­ρι­στι­κών επεν­δύ­σε­ων), απο­φα­σί­στη­κε να επι­τρα­πεί δό­μη­ση στα 30 μέτρα από τον αι­για­λό σε κά­ποιες κα­τη­γο­ρί­ες του­ρι­στι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων (στις του­ρι­στι­κές επι­πλω­μέ­νες κα­τοι­κί­ες εντός «σύν­θε­των του­ρι­στι­κών κα­τα­λυ­μά­των», στις μη αμι­γώς του­ρι­στι­κές εγκα­τα­στά­σεις εντός Πε­ριο­χών Ορ­γα­νω­μέ­νης Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης και στις κα­τοι­κί­ες ορ­γα­νω­μέ­νων του­ρι­στι­κών δρα­στη­ριο­τή­των).

Πριν από δύο εβδο­μά­δες το άρθρο 233 του σχε­δί­ου νόμου… ήρθε να επι­λύ­σει μια αδι­κία. Η προ­α­να­φερ­θεί­σα εξαί­ρε­ση των 30 μέ­τρων από τη θά­λασ­σα επε­κτεί­νε­ται σε ακόμη ένα είδος του­ρι­στι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων, στα «μει­κτά του­ρι­στι­κά κα­τα­λύ­μα­τα».

Πρό­κει­ται για ένα πο­λε­ο­δο­μι­κό μο­ντέ­λο που προ­βλέ­φθη­κε το 2020 (ν. 4359) και αφορά κά­μπινγκ με ξε­νο­δο­χεία και –τι άλλο;– του­ρι­στι­κές επι­πλω­μέ­νες κα­τοι­κί­ες, ένα μέρος των οποί­ων δια­τί­θε­ται προς μα­κρο­χρό­νια μί­σθω­ση ή πώ­λη­ση. Επο­μέ­νως, η εξαί­ρε­ση από τον κα­νό­να των 50 μέ­τρων από τον αι­για­λό δεν είναι μικρή: αφορά, στην ουσία, όλες τις με­σαί­ες και με­γά­λες του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις στη χώρα μας – και συ­νε­χί­ζει να διευ­ρύ­νε­ται ώστε να πε­ρι­λά­βει και νέες.

Η… ρύθ­μι­ση του 2013

Ολα αυτά για την από­στα­ση επι­πλω­μέ­νων κα­τοι­κιών από τον αι­για­λό. Για τις υπό­λοι­πες ανά­γκες των του­ρι­στι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων με­ρί­μνη­σε πριν από μία δε­κα­ε­τία ο ν. 4179/2013. Οπως προ­βλέ­πει, «σε ορ­γα­νω­μέ­νους υπο­δο­χείς του­ρι­στι­κών δρα­στη­ριο­τή­των, σε σύν­θε­τα του­ρι­στι­κά κα­τα­λύ­μα­τα, καθώς και σε του­ρι­στι­κά κα­τα­λύ­μα­τα 5 αστέ­ρων που δια­θέ­τουν “πρό­σω­πο” σε πα­ρα­λία με­γα­λύ­τε­ρο των 100 μέ­τρων επι­τρέ­πε­ται στο 20% αυτού του “προ­σώ­που” η εγκα­τά­στα­ση χώρων εστί­α­σης και ανα­ψυ­χής, απο­δυ­τη­ρί­ων, συ­γκρο­τη­μά­των υγιει­νής, αθλο­παι­διών και παι­δι­κών χαρών μέχρι τη γραμ­μή πα­ρα­λί­ας ή σε από­στα­ση 10 μέ­τρων από τη γραμ­μή αι­για­λού, εφό­σον δεν έχει κα­θο­ρι­στεί πα­ρα­λία».

Η συ­μπε­ρί­λη­ψη των ξε­νο­δο­χεί­ων 5 αστέ­ρων στη συ­γκε­κρι­μέ­νη ρύθ­μι­ση δεν δεί­χνει να έγινε τυ­χαία. Λί­γους μήνες νω­ρί­τε­ρα, στις αρχές του 2013, είχε ξε­κι­νή­σει ακόμη μία προ­σπά­θεια κα­τε­δά­φι­σης πα­ρά­νο­μων πα­ρά­κτιων εγκα­τα­στά­σε­ων με­γά­λων ξε­νο­δο­χεί­ων στην Κρήτη, η οποία τερ­μα­τί­στη­κε άδοξα έπει­τα από ευ­θεία πο­λι­τι­κή πα­ρέμ­βα­ση. Με την εν λόγω νο­μο­θε­τι­κή ρύθ­μι­ση οι πα­ρά­νο­μες εγκα­τα­στά­σεις στον αι­για­λό μπό­ρε­σαν να νο­μι­μο­ποι­η­θούν.

«Το άρθρο 24 του Συ­ντάγ­μα­τος απο­τυ­πώ­νει σαφώς την υπο­χρέ­ω­ση της πο­λι­τεί­ας να προ­στα­τεύ­σει το πε­ρι­βάλ­λον. Στην επι­τα­γή αυτή εδρά­ζε­ται και η προ­στα­σία του αι­για­λού», εξη­γεί η νο­μι­κός Αμα­λία Στά­μου. «Η νο­μο­λο­γία του ΣτΕ έχει πολύ αξιό­λο­γες απο­φά­σεις υπέρ της δια­κο­πής κάθε επι­κίν­δυ­νης ή βλα­πτι­κής πρά­ξης στον αι­για­λό, ή πα­ρά­λει­ψης του κρά­τους να τον προ­στα­τεύ­σει. Ομως η επι­διω­κό­με­νη προ­στα­σία του αι­για­λού συχνά προ­σκρού­ει στην πο­λυ­νο­μία, στην κα­θυ­στέ­ρη­ση της οριο­θέ­τη­σής του από το υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών, καθώς και στη δια­χρο­νι­κή ανα­βλη­τι­κό­τη­τα και έλ­λει­ψη ορ­γά­νω­σης του κρά­τους. Με αυτόν τον τρόπο (και παρά τις επι­τα­γές της επι­στή­μης, λόγω της κλι­μα­τι­κής κρί­σης) η δι­κα­στι­κή εξου­σία απο­στε­ρεί­ται από τη δύ­να­μη και τα ερ­γα­λεία να οδη­γη­θεί σε γρή­γο­ρη και ορθή κρίση. Πε­ραι­τέ­ρω, εκτός από την προ­στα­σία του αι­για­λού δια­κυ­βεύ­ε­ται και η ασφά­λεια δι­καί­ου και φυ­σι­κά η εφαρ­μο­γή των αρχών της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης».

Είναι όμως λο­γι­κό να εξα­κο­λου­θού­με να χτί­ζου­με σή­με­ρα σε από­στα­ση 10 ή 30 μέ­τρων από τον αι­για­λό; Οι ει­δι­κοί λένε ξε­κά­θα­ρα ότι είναι λάθος και από πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή και από οι­κο­νο­μι­κή πλευ­ρά. «Ο αι­για­λός πα­ρέ­χει πο­λύ­τι­μες οι­κο­συ­στη­μι­κές λει­τουρ­γί­ες, οι οποί­ες έχουν με­λε­τη­θεί εκτε­νώς τα τε­λευ­ταία χρό­νια», λέει ο Δρό­σος Κου­τσού­μπας, κα­θη­γη­τής Θα­λάσ­σιας Βιο­λο­γί­ας στο τμήμα Ωκε­α­νο­γρα­φί­ας και Θα­λάσ­σιων Βιο­ε­πι­στη­μών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου. «Ενα με­γά­λο μέρος του φι­λο­ξε­νεί ση­μα­ντι­κά εν­διαι­τή­μα­τα, όπως οι αμ­μο­θί­νες που προ­σφέ­ρουν πο­λύ­τι­μες υπη­ρε­σί­ες και φι­λο­ξε­νούν ση­μα­ντι­κά είδη χλω­ρί­δας και πα­νί­δας. Η ύπαρ­ξη μιας επαρ­κούς ζώνης που θα είναι ελεύ­θε­ρη από κα­τα­σκευ­ές και αν­θρώ­πι­νη δρα­στη­ριό­τη­τα είναι θε­με­λιώ­δους ση­μα­σί­ας για την προ­στα­σία των πα­ρά­κτιων οι­κο­συ­στη­μά­των και, εντέ­λει, του αν­θρώ­που. Πρέ­πει να στα­μα­τή­σου­με να νο­μο­θε­τού­με με βάση το εφή­με­ρο κέρ­δος».

«Το να συ­ζη­τά­με για δό­μη­ση στα 10 ή τα 30 μέτρα είναι έξω από κάθε λο­γι­κή», εκτι­μά ο Αντώ­νης Βε­λε­γρά­κης, κα­θη­γη­τής Θα­λάσ­σιας Γε­ω­λο­γί­ας στο ίδιο τμήμα του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου. «Ολες οι με­λέ­τες για τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρί­σης κα­τα­τεί­νουν στο ότι και στην Ελ­λά­δα θα έχου­με άνοδο της στάθ­μης της θά­λασ­σας τα επό­με­να 30-50 χρό­νια. Αυτό θα έχει ως απο­τέ­λε­σμα να υπάρ­ξει εκτε­τα­μέ­νη διά­βρω­ση των ακτών και “με­τα­κί­νη­ση” της ακτο­γραμ­μής προς το εσω­τε­ρι­κό. Γι’ αυτό και το έβδο­μο πρω­τό­κολ­λο της Σύμ­βα­σης της Βαρ­κε­λώ­νης (που δεν το επι­κύ­ρω­σαν η Ελ­λά­δα, η Κύ­προς και η Ιτα­λία) μι­λά­ει για ελά­χι­στη από­στα­ση 100 μέ­τρων της δό­μη­σης από τον αι­για­λό. Μέσα στα επό­με­να χρό­νια, ό,τι βρί­σκε­ται κοντά στον αι­για­λό θα βρε­θεί σε με­γά­λο ρίσκο». Η δό­μη­ση στον αι­για­λό δεν θέτει σε άμεσο κίν­δυ­νο μόνο τα ίδια τα κτί­ρια και τις υπο­δο­μές που βρί­σκο­νται εκεί. «Οι αν­θρω­πο­γε­νείς κα­τα­σκευ­ές εμπο­δί­ζουν τη φυ­σι­κή δια­δι­κα­σία αντα­πό­κρι­σης της ακτής στην κί­νη­ση του νερού και ανα­πλή­ρω­σης της πα­ρα­λί­ας. Ο κυ­μα­τι­σμός “αντα­να­κλά­ται” στο εμπό­διο και δια­βρώ­νει τα­χύ­τε­ρα την ακτή. Κατά τη γνώμη μου, όσοι χτί­ζουν στα 30 μέτρα από τον αι­για­λό θα πρέ­πει να ασφα­λί­ζουν υπο­χρε­ω­τι­κά τα κτί­ριά τους και όχι να ζη­τούν από το κρά­τος να τους “σώσει” μόλις αρ­χί­σουν να πλημ­μυ­ρί­ζουν».

Πηγή kathimerini.gr

Γιώρ­γος Λιά­λιος