Συμβούλιο της Ευρώπης: Προβληματική μεταχείριση των μεταναστών – Τι απαντά η Ελλάδα

Άκρως επι­βα­ρυ­ντικά είναι τα συμπε­ρά­σματα έκθεσης της Επι­τρο­πής κατά των Βασα­νι­στη­ρίων του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης (Committee to Prevent Torture ή CPT) για τις πολι­τι­κές κρά­τη­σης και επα­να­προ­ώ­θη­σης που εφαρ­μό­ζει η Ελλάδα απέ­να­ντι στους μετα­νά­στες.

Η έκθεση, που δημο­σιεύ­θηκε σήμερα, βασί­ζε­ται σε επί­σκεψη αντι­προ­σω­πείας της CPT στην Ελλάδα μεταξύ 13-17 του περα­σμέ­νου Μαρτίου – στο απο­κο­ρύ­φωμα της ενορ­χη­στρω­μέ­νης από την Άγκυρα εκστρα­τείας παρα­βί­α­σης των ελλη­νι­κών συνόρων, με την προ­ώ­θηση χιλιά­δων μετα­να­στών κυρίως προς τον Έβρο. Τα μέλη της αντι­προ­σω­πείας επι­σκέ­φθη­καν σειρά αστυ­νο­μι­κών τμη­μά­των, τμη­μά­των συνο­ρια­κής φύλαξης και κέντρα κρά­τη­σης στον Έβρο, καθώς και εγκα­τα­στά­σεις στη Σάμο και την Αττική (Μαλα­κάσα).

Η αντι­προ­σω­πεία, σημειώ­νε­ται στην έκθεση, «έλαβε, για μία ακόμα φορά [η προη­γού­μενη αντί­στοιχη επί­σκεψη ήταν το 2018], μία σειρά από καταγ­γε­λίες από μετα­νά­στες περί χαστου­κιών και κλω­τσιών και χτυ­πη­μά­των με γκλομπ στο σώμα από μέλη της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας και του Λιμε­νι­κού. Σε λίγες περι­πτώ­σεις, αυτές οι καταγ­γε­λίες συνο­δεύ­ο­νταν από ιατρικά απο­δει­κτικά στοι­χεία. Επι­προ­σθέ­τως, ελή­φθη­σαν πολ­λα­πλές καταγ­γε­λίες για υβρι­στική γλώσσα στο προ-αναχωρησιακό κέντρο στο Φυλάκιο, όπου ορι­σμέ­νοι αστυ­νο­μι­κοί απευ­θύ­νο­νταν στους μετα­νά­στες μέσα από τα κάγκελα ως “ζώα”».

Όπως σημειώ­νε­ται, δεν έχει υπάρξει «ουσιώ­δης πρόοδος» στη δια­σφά­λιση των δικαιω­μά­των των μετα­να­στών που τίθε­νται υπό κράτηση από την προη­γού­μενη επί­σκεψη της Επι­τρο­πής το 2018. Ειδική αναφορά γίνεται στο δικαί­ωμα των κρα­τού­με­νων να ενη­με­ρώ­σουν συγ­γε­νικά πρόσωπα ότι κρα­τού­νται, στο δικαί­ωμα πρό­σβα­σης σε δικη­γόρο και σε γιατρό, αλλά και στη «σχεδόν ολο­κλη­ρω­τική απουσία υπη­ρε­σιών διερ­μη­νείας» στις εγκα­τα­στά­σεις κρά­τη­σης.

Στο μέτωπο της κατα­γρα­φής, «πολύ ανη­συ­χη­τική» χαρα­κτη­ρί­ζε­ται η «πλήρης απουσία» στοι­χείων στην εγκα­τά­σταση κρά­τη­σης του Πόρου, που υπά­γε­ται στο αστυ­νο­μικό τμήμα Φερών. Η αντι­προ­σω­πεία ανα­φέ­ρει ότι ενη­με­ρώ­θηκε ότι όλα τα άτομα κατα­γρά­φο­νταν αλλά στο τέλος της ημέρας τα δεδο­μένα αυτά «πετά­γο­νταν». «Αυτή η πρα­κτική παρέχει αξιο­πι­στία στις πολύ λεπτο­με­ρείς καταγ­γε­λίες ότι η εγκα­τά­σταση κρά­τη­σης στον Πόρο χρη­σι­μο­ποιού­ταν για την αυθαί­ρετη κράτηση ατόμων χωρίς να έχουν δυνα­τό­τητα άσκησης των δικαιω­μά­των τους» και ότι ήταν η βάση από την οποία επα­να­προ­ω­θού­νταν στην Τουρκία, σημειώ­νε­ται στην έκθεση.

Σφοδρή κριτική ασκεί­ται στην έκθεση για τις συν­θή­κες κρά­τη­σης των μετα­να­στών. Η CPT ανα­γνω­ρί­ζει τις πιέσεις που δέχεται η Ελλάδα, αλλά, όπως σημειώ­νε­ται στην έκθεση, η χώρα «δεν μπορεί να είναι τόσο απρο­ε­τοί­μα­στη για την υποδοχή νέων μετα­να­στών ώστε να τους κρατά σε απάν­θρω­πες και εξευ­τε­λι­στι­κές συν­θή­κες όπως αυτές των οποίων υπήρ­ξαμε μάρ­τυ­ρες στο νησί της Σάμου» […] Άθλιες συν­θή­κες εντο­πί­στη­καν επίσης στο Α.Τ. Ισα­α­κίου και στο προ-αναχωρησιακό κέντρο στο Φυλάκιο, και πολλά προ­βλή­ματα (καθα­ριό­τη­τας, υπο­δο­μών, υπερ-πληθυσμού κ.ά.) σε άλλες εγκα­τα­στά­σεις. Επι­πλέον, όπως ανα­φέ­ρε­ται, «παιδιά συνε­χί­ζουν να τίθε­νται υπό κράτηση ως υπόθεση ρου­τί­νας» και «σε εντελώς ακα­τάλ­λη­λες συν­θή­κες». «Πρέπει να υπάρξει προ­γραμ­μα­τι­σμός για το μέλλον με στήριξη από την Ευρω­παϊκή Ένωση για να απο­φευ­χθεί η επα­νά­ληψη αυτών των σενα­ρίων», σημειώ­νε­ται.

Στην έκθεση, επι­πλέον, εκφρά­ζο­νται έντονες επι­φυ­λά­ξεις για τις διώξεις μετα­να­στών για παρά­νομη είσοδο στη χώρα – τόσο σε επίπεδο ουσίας όσο και νομικής δια­δι­κα­σίας. Χαρα­κτη­ρι­στικά, ανα­φέ­ρε­ται ότι «στις υπο­θέ­σεις αυτές υπήρχε κακή διερ­μη­νεία (την οποία ενίοτε ανα­λάμ­βα­ναν άλλοι μετα­νά­στες), έλλειψη νομικής βοή­θειας, αδυ­να­μία των μετα­να­στών να παρου­σιά­σουν τη δική τους εκδοχή και εκφο­βι­σμός και μερο­λη­ψία από το δικα­στή­ριο».

Η Επι­τροπή του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης καλεί επίσης την Ελλάδα να μην κατα­φύ­γει ξανά στο έκτακτο μέτρο της ανα­στο­λής εξέ­τα­σης των αιτη­μά­των ασύλου, το οποίο ίσχυσε για το Μάρτιο του 2020.

Η ελλη­νική απά­ντηση

Στην απά­ντηση των ελλη­νι­κών αρχών στην έκθεση, σε σχέση με τις καταγ­γε­λίες κακο­με­τα­χεί­ρι­σης, ανα­φέ­ρε­ται ότι «δεν έχουν δοθεί καθόλου πλη­ρο­φο­ρίες» σχετικά με τους φερό­με­νους δράστες, τους μάρ­τυ­ρες και τα θύματα, την ακριβή τοπο­θε­σία και ημε­ρο­μη­νία των περι­στα­τι­κών ή οποιο­δή­ποτε άλλο απο­δει­κτικό στοι­χείο. Η αρμόδια υπη­ρε­σία της ΕΛ.ΑΣ., σημειώ­νει η ελλη­νική πλευρά, «μέχρι σήμερα δεν έχει λάβει γνώση οποιασ­δή­ποτε καταγ­γε­λίας, που να έχει υπο­βλη­θεί σε οποια­δή­ποτε αρχή ή υφι­στά­μενη αστυ­νο­μική υπη­ρε­σία» από τα φερό­μενα θύματα ή άλλα πρόσωπα. Σημειώ­νε­ται επίσης ότι έχει δοθεί εντολή σε όλες τις αστυ­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες υπεν­θυ­μί­ζο­ντας τις υπο­χρε­ώ­σεις απέ­να­ντι στους κρα­τού­με­νους και ότι σε περι­πτώ­σεις όπου υπήρξαν πλη­ρο­φο­ρίες για παρα­βιά­σεις έχουν διε­νερ­γη­θεί διοι­κη­τι­κές δια­δι­κα­σίες και «επι­βάλ­λο­νται βαριές πει­θαρ­χι­κές κυρώ­σεις» σε όσους ευθύ­νο­νται.

Η ελλη­νική πλευρά ισχυ­ρί­ζε­ται ότι τα δικαιώ­ματα επι­κοι­νω­νίας των κρα­του­μέ­νων με συγ­γε­νείς και πρό­σβα­σης σε νομική βοήθεια και ιατρική φρο­ντίδα γίνο­νται πλήρως σεβαστά. Επι­πλέον, σημειώ­νε­ται ότι γίνεται ενη­μέ­ρωση σε όσους κρα­τού­νται για τα δικαιώ­ματά τους σε πολ­λα­πλές γλώσσες και ότι η προ­σπά­θεια για τη διεύ­ρυνση των υπη­ρε­σιών διερ­μη­νείας είναι «συνεχής».

Σχετικά με την πλήρη κατα­γραφή των στοι­χείων όσων συλ­λαμ­βά­νο­νται, ανα­φέ­ρε­ται ότι σχε­τι­κές οδηγίες «έχουν εκδοθεί και υπεν­θυ­μί­ζο­νται συνεχώς» στο πλαίσιο επι­θε­ω­ρή­σεων των αστυ­νο­μι­κών αρχών. Ανα­φέ­ρε­ται επίσης ότι έχουν ολο­κλη­ρω­θεί οι δια­βου­λεύ­σεις με τη Frontex και την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή για ένα ηλε­κτρο­νικό σύστημα δια­χεί­ρι­σης επι­στρο­φών. Το σύστημα αυτό, όταν τεθεί σε εφαρ­μογή, «θα βελ­τιώ­σει τη δυνα­τό­τητα της χώρας μας να παρα­κο­λου­θεί απο­τε­λε­σμα­τική όλα τα στάδια της διοι­κη­τι­κής δια­χεί­ρι­σης των παρά­νο­μων αλλο­δα­πών» που βρί­σκο­νται σε προ-αναχωρησιακά κέντρα κρά­τη­σης ή κρα­τού­νται αλλού, σημειώ­νε­ται.

Σχετικά με τις συν­θή­κες σε συγκε­κρι­μένα κέντρα κρά­τη­σης, ανα­φέ­ρο­νται παρεμ­βά­σεις βελ­τί­ω­σής τους που έχουν γίνει τους τελευ­ταί­ους μήνες. Ειδικά για το Φυλάκιο, σημειώ­νε­ται ότι τα έργα «ανα­καί­νι­σης και ανοι­κο­δό­μη­σης» έχουν ξεκι­νή­σει από τις 31 Αυγού­στου, με σκοπό «να βελ­τιω­θούν οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης των κρα­του­μέ­νων» και να ανα­βαθ­μι­στεί η λει­τουρ­γι­κό­τητα των εγκα­τα­στά­σεων, επι­λύ­ο­ντας «πλήθος ζημιών και προ­βλη­μά­των που έχουν ανα­πτυ­χθεί» μέσα στα χρόνια λει­τουρ­γίας του κέντρου. Η κράτηση ανη­λί­κων, σύμφωνα με το ελλη­νικό έγγραφο, είναι προ­σω­ρινή και για τη δική τους προ­στα­σία (έναντι δικτύων εμπο­ρίας ανθρώ­πων κ.ά.).

Το πλαίσιο

Όπως ανα­φέ­ρε­ται στην έκθεση, με «λίγες εξαι­ρέ­σεις» υπήρξε πολύ καλή συνερ­γα­σία με το προ­σω­πικό στις εγκα­τα­στά­σεις τις οποίες επι­σκέ­φθη­καν τα μέλη της αντι­προ­σω­πείας. Τους δόθηκε πρό­σβαση σε όλα τα μέρη που ζήτησαν να επι­σκε­φθούν και μπό­ρε­σαν να μιλή­σουν ιδιω­τικά σε άτομα υπό κράτηση. Ωστόσο σημειώ­νε­ται ότι οι ελλη­νι­κές αρχές δεν τήρησαν τις υπο­χρε­ώ­σεις τους για την παροχή αξιωματικών-συνδέσμων από όλα τα αρμόδια υπουρ­γεία και υπη­ρε­σίες – και ειδικά από το Λιμε­νικό – και δεν αντα­πο­κρί­θη­καν ως όφειλαν σε αιτή­ματα της αντι­προ­σω­πείας για κατα­στά­σεις με τις οποίες ήλθε αντι­μέ­τωπη κατά τη διάρ­κεια της επί­σκε­ψης.

Σύμφωνα με την έκθεση, η Επι­τροπή του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης «έχει πλη­ρο­φο­ρη­θεί από πολ­λα­πλές πηγές και από συνε­ντεύ­ξεις με μετα­νά­στες που όλοι ισχυ­ρί­ζο­νται ότι οι τουρ­κι­κές αρχές δρα­στη­ριο­ποι­ή­θη­καν ενεργά για να προ­ω­θή­σουν και να διευ­κο­λύ­νουν τη μαζική είσοδο ατόμων στην Ελλάδα». ωστόσο, όπως προ­σθέ­τει, «ανε­ξαρ­τή­τως του αριθμού τους, οι άνδρες, γυναί­κες και παιδιά που εισήλ­θαν στην ελλη­νική επι­κρά­τεια είναι άτομα που πρέπει να αντι­με­τω­πι­στούν με αξιο­πρέ­πεια και σεβασμό και σύμφωνα με τα ευρω­παϊκά ήθη. Τα ευρή­ματα της επί­σκε­ψης δεί­χνουν ότι αυτό δεν ίσχυε σε όλες τις περι­πτώ­σεις».

Η CPT υιο­θέ­τησε την έκθεση στις αρχές Ιουλίου και έδωσε προ­θε­σμία τρεις μήνες στην ελλη­νική κυβέρ­νηση να απα­ντή­σει στα ευρή­ματά της.

Πηγή: kathimerini.gr