1,71 δισ € το μέγεθος των γκρίζων μισθώσεων στην Ελλάδα-Οι εισπράξεις δεν «ακολουθούν» τις αφίξεις

Πολύ σοβαρά στοι­χεία, που κατα­δει­κνύ­ουν το μέγεθος της οικο­νο­μίας του δια­μοι­ρα­σμού, των απω­λειών του Δημο­σίου, αλλά και των ξενο­δο­χείων, από τον αθέμιτο αντα­γω­νι­σμό, αλλά και των μεγεθών της ελλη­νι­κής ξενο­δο­χεια­κής αγοράς, προ­έ­κυ­ψαν από την δημο­σιο­ποί­ηση της μελέτης «Η φορο­δο­τική δυνα­τό­τητα των ξενο­δο­χείων και η δυνα­τό­τητα αξιο­ποί­η­σης της οικονοµίας διαµοιρασµού για τη φορο­λο­γική εξοµάλυνση του κλάδου», που έγινε από τον πρόεδρο του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος Γιώργο Τσακίρη.

Από την μελέτη που εκπό­νησε η Grant Thornton, έχουν προ­κύ­ψει τέσσερα βασικά ευρή­ματα:

• Τη  σημα­ντι­κό­τητα   του   ξενο­δο­χεια­κού   κλάδου   στην   ελλη­νική   οικο­νο­μία:   τα ξενο­δο­χεία συμ­βά­λουν με € 17,36 δισ. (9,87% του ΑΕΠ), αντι­προ­σω­πεύ­ο­ντας πάνω από το 52% της συμ­βο­λής που δημιουρ­γεί ο του­ρι­σμός συνο­λικά στην οικο­νο­μία. Επι­πρό­σθετα χάρη στα ξενο­δο­χεία της χώρας, βρί­σκουν θέσεις απα­σχό­λη­σης πάνω από  236  χιλ.  άτομα,  μέγεθος  που  αντι­στοι­χεί  στο  6,48%  της  απα­σχό­λη­σης  της χώρας.
• Η  χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική  θέση  των  ξενο­δο­χείων  δια­φο­ρο­ποιεί­ται  ανάλογα  με  την κατη­γο­ρία: τα ξενο­δο­χεία 3* και 4* εμφα­νί­ζουν το υψη­λό­τερο περι­θώ­ριο λει­τουρ­γι­κών κερδών, ενώ τα ξενο­δο­χεία χαμηλών προ­δια­γρα­φών (1* και 2*) κατά μέσο όρο εμφα­νί­ζουν αρνη­τικά απο­τε­λέ­σματα. Σε όλες τις κατη­γο­ρίες υπάρχει μεγάλη απαί­τηση για εξυ­πη­ρέ­τηση του δανει­σμού, περιο­ρί­ζο­ντας τις δυνα­τό­τη­τες ρευ­στό­τη­τας   των   ξενο­δο­χείων.   Συγ­χρό­νως   προ­κύ­πτει   πως   το   μέσο   τυπικό ξενο­δο­χείο της χώρας έχει ουσια­στικά εξα­ντλή­σει τη φορο­δο­τική του ικα­νό­τητα, ενώ φέρει και τη μεγα­λύ­τερη φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση σε σύγκριση με εκείνα των αντα­γω­νι­στριών χωρών της χώρας. Η εφαρ­μογή του φόρου δια­μο­νής ή άλλων νέων φορο­λο­γι­κών βαρών θα αδυ­να­τή­σει καίρια τη δυνα­τό­τητα των ξενο­δο­χείων να δια­δρα­μα­τί­ζουν τον ανα­πτυ­ξιακό τους ρόλο.

• Η οικο­νο­μία δια­μοι­ρα­σμού στη διαμονή εμφα­νί­ζει έντονη δυνα­μική όμως προ­κα­λεί έντονες αρνη­τι­κό­τη­τες: το μέγεθός της στην Ελλάδα το 2017 ξεπερνά τα € 1,71 δισ.. Ωστόσο εξαι­τίας της, η ξενο­δο­χειακή αγορά υφί­στα­ται καθαρές απώ­λειες ύψους €~ 525 εκ., σε ετήσια βάση, «χάνο­νται» 13.860 θέσεις εργα­σίας, ενώ τα καθαρά δια­φυ­γό­ντα έσοδα του δημο­σίου ανέρ­χο­νται σε € ~ 88 εκ.. Παρά το γεγονός ότι στην Ελλάδα έχει πλέον δημιουρ­γη­θεί ένα σχετικό θεσμικό πλαίσιο για τη ρυθ­μι­στική ενσω­μά­τωσή της στην ευρύ­τερη οικο­νο­μία, μέσω του Ν. 4446/2016, του Ν. 4465/2017 και του Ν. 4472/2017, εντού­τοις εξα­κο­λου­θούν να υφί­στα­νται ζητή­ματα δια­φο­ρε­τι­κής φορο­λο­γι­κής αντι­με­τώ­πι­σης μεταξύ των δύο τομέων.

• Ο  υψηλός   βαθμός   υπο­κα­τά­στα­σης   μεταξύ   ξενο­δο­χείων   και   κατα­λυ­μά­των οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού σε συν­δυα­σμό με το φαι­νό­μενο της άνισης φορο­λο­γι­κής μετα­χεί­ρι­σης, προ­κα­λεί στρε­βλώ­σεις στον μεταξύ τους αντα­γω­νι­σμό, κυρίως σε επίπεδο τιμών. Από τη στιγμή που η τιμή διά­θε­σης δύο κοινών προ­ϊ­ό­ντων φέρει δια­φο­ρε­τική φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση, η αγορά δεν λει­τουρ­γεί απο­τε­λε­σμα­τικά και δημιουρ­γού­νται αντι­κί­νη­τρα παρα­γω­γι­κό­τη­τας και βελ­τί­ω­σης των προ­σφε­ρό­με­νων αγαθών. Σε περί­πτωση μάλιστα που υπάρξει μια φορο­λό­γηση της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού όπως εκείνη των ξενο­δο­χείων, είναι δυνατό να δημιουρ­γη­θεί μια πρό­σθετη ετήσια εισροή για το δημόσιο της τάξεως των € ~ 341 εκ.

Είναι σαφές πως απαι­τεί­ται να βρεθεί μια ρυθ­μι­στική λύση του εν λόγω ζητή­μα­τος. Η προ­ώ­θηση  της  κοινής  φορο­λο­γι­κής  μετα­χεί­ρι­σης  των  δύο  τομέων  όχι  μόνο  θα περιο­ρί­σει το πρό­βλημα της στρέ­βλω­σης της αγοράς, αλλά και θα ενι­σχύ­σει τα δημόσια έσοδα,  δημιουρ­γώ­ντας  δυνα­τό­τη­τες  ανα­δια­νο­μής  των  φορο­λο­γι­κών  βαρών  προς όφελος των ασθε­νέ­στε­ρων ομάδων.

Ο Γ. Τσα­κί­ρης

Σύμφωνα με τη μελέτη, o κοινός τρόπος φορο­λό­γη­σης των ξενο­δο­χείων και των κατα­λυ­μά­των οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού δύναται να δημιουρ­γή­σει εισροή εσόδων για το δημόσιο κατ΄ ελά­χι­στον  341 εκατ. ευρώ ετησίως.

Κατά την μελέτη η προ­ώ­θηση της φορο­λο­γι­κής ισό­τη­τας στον του­ρι­σμό και γενικά η ορθή αξιο­ποί­ηση της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού στην Ελλάδα θα δημιουρ­γή­σει δυνα­τό­τη­τες ανα­δια­νο­μής των φορο­λο­γι­κών βαρών προς όφελος των ασθε­νέ­στε­ρων, θα βελ­τιώ­σει τον υγιή αντα­γω­νι­σμό, θα δημιουρ­γή­σει ώθηση στις υπο­δο­μές που δημιουρ­γούν προ­στι­θέ­μενη αξία και εν τέλει θα ενι­σχύ­σει το σύνολο της οικο­νο­μίας.

Όπως επι­ση­μαί­νε­ται ο υψηλός βαθμός υπο­κα­τά­στα­σης μεταξύ ξενο­δο­χείων και κατα­λυ­μά­των οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού σε συν­δυα­σμό με το φαι­νό­μενο της άνισης φορο­λο­γι­κής μετα­χεί­ρι­σης, προ­κα­λεί στρε­βλώ­σεις στον μεταξύ τους αντα­γω­νι­σμό, κυρίως σε επίπεδο τιμών. Ταυ­τό­χρονα,  η αγορά δεν λει­τουρ­γεί απο­τε­λε­σμα­τικά και δημιουρ­γού­νται αντι­κί­νη­τρα παρα­γω­γι­κό­τη­τας και βελ­τί­ω­σης των προ­σφε­ρό­με­νων αγαθών.

Στο πλαίσιο της φορο­δο­τι­κής ικα­νό­τη­τας των ελλη­νι­κών ξενο­δο­χείων η μελέτη της Grant Thornton σημειώ­νει ότι στο ξενο­δο­χειακό προϊόν στην Ελλάδα παρα­τη­ρεί­ται η μεγα­λύ­τερη φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση σε σύγκριση με εκείνο των υπο­λοί­πων αντα­γω­νι­στριών χωρών στον τομέα του του­ρι­σμού. Ειδι­κό­τερα υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι η υπερ­φο­ρο­λό­γηση των ξενο­δο­χείων οδηγεί σε υψη­λό­τε­ρες τελικές τιμές κατά 2,20% έως 6,77% για να επι­τευ­χθεί ένα αντί­στοιχο ποσοστό κέρδους με τους αντα­γω­νι­στές τους. Στην πράξη δηλαδή υπο­χρε­ώ­νει τα ξενο­δο­χεία στην Ελλάδα σε σαφώς χαμη­λό­τερα περι­θώ­ρια κέρδους, γεγονός που αδυ­να­τί­ζει πλήρως τη δυνα­τό­τητά τους να δια­δρα­μα­τί­σουν τον ανα­πτυ­ξιακό τους ρόλο.

Η έρευνα της Grant Thornton ανα­φέ­ρει ότι σύμφωνα με τα στοι­χεία του 2016 τα ξενο­δο­χεία συνει­σφέ­ρουν περίπου το 10% του ΑΕΠ και το 6,5% της απα­σχό­λη­σης στη χώρα, ενώ ο του­ρι­σμός στην ελλη­νική οικο­νο­μία συμ­βάλ­λει με ποσοστό 18,63%.

Ο πρό­ε­δρος του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου της Ελλάδας κ. Γιώργος Τσα­κί­ρης ανα­φε­ρό­με­νος στα συμπε­ρά­σματα της μελέτης της Grant Thornton τόνισε ότι : «η άμεση και έμμεση συμβολή του ελλη­νι­κού ξενο­δο­χείου στα του­ρι­στικά έσοδα θα ξεπε­ρά­σει  φέτος τα 17δις  ευρώ,  ποσό που αντι­στοι­χεί στο 52% των εθνικών του­ρι­στι­κών εσόδων. Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός, άμεσα και έμμεσα, συνει­σφέ­ρει με 23,4% στην συνο­λική εθνική απα­σχό­ληση. Την ίδια στιγμή όμως η Ελλάδα δεν είναι σε καμία από τις πρώτες 5 θέσεις προ­τί­μη­σης των  5 κυριό­τε­ρων του­ρι­στι­κών αγορών μας.

Η δε αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού κατα­τάσ­σει την χώρα μας στην 24η θέση , με την Ισπανία στην 1η και την Γαλλία στην 2η, καίτοι  για αυτές τις χώρες ο του­ρι­σμός τους, ενώ παράγει εξα­πλά­σια των δικών μας έσοδα , συνει­σφέ­ρει στα αντί­στοιχα ΑΕΠ εως και 50%  λιγό­τερο σε σχέση με τον ελλη­νικό του­ρι­σμό».

Όπως σημειώ­νει ο πρό­ε­δρος του Ξ.Ε.Ε. :«Οι οικο­νο­μι­κές επι­δό­σεις των ελλη­νι­κών ξενο­δο­χείων γίνο­νται εκ νέου θετικές από το 2015 και οι πλέον απο­δο­τι­κές ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις είναι αυτές των  3*και 4*. Παράλ­ληλα, δια­πι­στώ­νουμε ότι η οικο­νο­μία του δια­μοι­ρα­σμού έχει πάψει να απο­τε­λεί μια εναλ­λα­κτική δρα­στη­ριό­τητα, αλλά συνιστά μία παράλ­ληλη με τον αδειο­δο­τη­μένο τομέα μεγάλη οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα, με τερά­στιο πλέον τζίρο. Μπροστά στη νέα αυτή πραγ­μα­τι­κό­τητα οφεί­λουν να δράσουν επαγ­γελ­μα­τίες και Πολι­τεία η οποία οφείλει να δια­σφα­λί­σει την συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μένη ισότητα μεταξύ των πολιτών, όσον αφορά στην ίση κατα­νομή των βαρών και κατά συνέ­πεια στην φορο­λό­γηση αυτής  της δρα­στη­ριό­τη­τας. Δεν είναι δυνατόν να εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν φορο­λο­γού­με­νοι δύο ταχυ­τή­των».

Ο κ. Τσα­κί­ρης κατα­λή­γο­ντας προ­σθέ­τει : « Δεν μπορεί να μιλάμε για πάταξη φορο­δια­φυ­γής χωρίς διεύ­ρυνση φορο­λο­γι­κής βάσης . Δεν μπορεί να λέμε πολε­μάμε τη μαύρη εργασία αλλά να κλεί­νουμε το μάτι στην ασυ­δο­σία ορι­σμέ­νων. Δεν μπορεί η ισότητα των ευκαι­ριών και του αντα­γω­νι­σμού να είναι αλά καρτ».

Οι εισπρά­ξεις δεν «ακο­λου­θούν» τις αφίξεις

Η Ελλάδα απο­τε­λεί σημείο διε­θνούς του­ρι­στι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος, τόσο για λόγους ανα­ψυ­χής,  ιδιαί­τερα  τους  καλο­και­ρι­νούς  μήνες,  όσο  και  για  τον  πολι­τι­στικό  και ιστο­ρικό πλούτο που τη χαρα­κτη­ρί­ζει. Η πρώτη ομάδα δεικτών, που αντι­κα­το­πτρί­ζει τη δυνα­μική του του­ρι­στι­κού κλάδου, είναι η κίνηση του εισερ­χό­με­νου του­ρι­σμού. Την τελευ­ταία πεντα­ε­τία (2012-2016) η Ελλάδα προ­σέλ­κυσε κατά μέσο όρο πάνω από 23 εκ. επι­σκέ­πτες ετησίως, ενώ το 2016 ξεπέ­ρασε τα 28 εκ. με τάσεις περαι­τέρω ενί­σχυ­σης το 2017. Η αύξηση αυτή των αφίξεων από το εξω­τε­ρικό επέ­τρεψε την ενί­σχυση του συνόλου των του­ρι­στι­κών εισπρά­ξεων, ενώ συνα­κό­λουθη αύξηση κατέ­γρα­ψαν και οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις. Ωστόσο, δια­φο­ρε­τική εικόνα υπάρχει στους επι­μέ­ρους δείκτες της δαπάνης ανά δια­νυ­κτέ­ρευση και της μέσης διάρ­κειας παρα­μο­νής. Δια­χρο­νικά οι δύο κατη­γο­ρίες δεικτών παρου­σιά­ζουν πτώση, γεγονός που συν­δέ­ε­ται με το είδος των του­ρι­στών που προ­σελ­κύει η χώρα αλλά και με τη γενι­κό­τερη μετα­βολή των προ­τι­μή­σεων των κατα­να­λω­τών. Αυτή η εξέλιξη άλλωστε εξηγεί  και το γεγονός ότι παρά  τη  μέση  ετήσια  αύξηση  των  αφίξεων  στη  χώρα  κατά  13,45%,  οι  εισπρά­ξεις αυξή­θη­καν με ρυθμό 6,05%, δηλαδή 50% μικρό­τερο.

Σύμφωνα με τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία, η  Ελλάδα  δια­θέ­τει  συνο­λικά 9.730 ξενο­δο­χεια­κές μονάδες.  Από  αυτές ο κυρί­αρ­χος τύπος είναι τα ξενο­δο­χεία κλα­σι­κού τύπου, τα ξενο­δο­χεία κατη­γο­ρίας 2* και 3* σε επίπεδο μονάδων, ή κατη­γο­ρίας 2* και 4* σε επίπεδο κλινών. Ένα ακόμα στοι­χείο που προ­κύ­πτει, είναι η μέση δυνα­μική που υπάρχει στο κάθε ξενο­δο­χείο, που δεν ξεπερνά τα 42 δωμάτια.

Ως προς τη γεω­γρα­φική κατα­νομή του ξενο­δο­χεια­κού δυνα­μι­κού, να σημειω­θεί πως οι μεγα­λύ­τε­ρες  μονάδες  βρί­σκο­νται  στην  Κρήτη  και  τα  Ιόνια  Νησιά,  με  μέσο  όρο δωμα­τίων τα 57,3 και 51,5 αντί­στοιχα, ενώ οι μικρό­τε­ρες στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακε­δο­νία (20,6 και 23,1 δωμάτια αντί­στοιχα). Τέλος τα περισ­σό­τερα ξενο­δο­χεία 5* βρί­σκο­νται στις περι­φέ­ρειες Αττικής και Κρήτης (ΙΤΕΠ, 2017). Έχοντας απο­τυ­πώ­σει την του­ρι­στική κίνηση και τη ξενο­δο­χειακή υποδομή, είναι δυνατό να εξε­τα­στεί η συμβολή του του­ρι­σμού και κυρίως των ξενο­δο­χείων στην οικο­νο­μία της χώρας.

Ο τζίρος των ξενο­δο­χείων και η συνει­σφορά στην Οικο­νο­μία

Τα συνο­λικά έσοδα των ξενο­δο­χείων το 2016 ανέρ­χο­νται σε € 6,92 δισ. Επίσης, προ­κύ­πτει ότι τα κατα­λύ­ματα κατη­γο­ρίας 5* και 4* αστέρων συνει­σφέ­ρουν το μεγα­λύ­τερο ποσοστό των παρα­γό­με­νων εσόδων. Δηλαδή, παρότι απο­τε­λούν το 42,23% του αριθμού ξενο­δο­χείων, απο­δί­δουν το 66,33% των συνο­λι­κών εσόδων, γεγονός που οφεί­λε­ται στην αυξη­μένη πλη­ρό­τητα και στην υψη­λό­τερη τιμή δωμα­τίου.

Έχοντας ως βάση το συνο­λικό αυτό κύκλο εργα­σιών των ξενο­δο­χείων, είναι δυνατό να εκτι­μη­θεί η συμβολή τους στην οικο­νο­μία και στην απα­σχό­ληση. Ειδι­κό­τερα, η λει­τουρ­γία των ξενο­δο­χεια­κών μονάδων δημιουρ­γεί, αντί­στοιχα όπως και ο του­ρι­σμός, άμεσα, έμμεσα και επα­γό­μενα οφέλη. Σύμφωνα με σχε­τι­κές έρευνες, ο πολ­λα­πλα­σια­στής  των  άμεσων  επι­δρά­σεων  του  κλάδου  ανέρ­χε­ται  σε  1,34,  των έμμεσων σε 0,22 και των επα­γό­με­νων σε 0,95 (ΚΕΠΕ, 2015). Με χρήση επο­μέ­νως των ανωτέρω  πολ­λα­πλα­σια­στών  επί  του  κύκλου  εργα­σιών  θα  προ­κύ­ψει  το  ύψος  της άμεσης, έμμεσης και επα­γό­με­νης συμ­βο­λής καθώς και της συνο­λι­κής συμ­βο­λής στην ελλη­νική οικο­νο­μία. Οι σχε­τι­κές εκτι­μή­σεις δεί­χνουν πως η συνο­λική συμβολή των ξενο­δο­χείων στην ελλη­νική οικο­νο­μία ανέρ­χε­ται σε € 17,36 δισ.. Ουσια­στικά τα ξενο­δο­χεία αντι­προ­σω­πεύ­ουν πάνω από το 52% της συμ­βο­λής που δημιουρ­γεί ο του­ρι­σμός συνο­λικά στην οικο­νο­μία, απο­τε­λώ­ντας το 9,87% του ΑΕΠ για το 2016 (ίσο με € 175,89 δισ.).

Η απα­σχό­ληση

Όσον  αφορά  τώρα  τη  συμβολή  των  ξενο­δο­χείων  στην  απα­σχό­ληση,  σημειώ­νε­ται καταρ­χάς ότι στα ξενο­δο­χεία της χώρας απα­σχο­λού­νται 121 χιλ. εργα­ζό­με­νοι (ΙΤΕΠ, 2017). Σύμφωνα με σχε­τι­κές έρευνες, κάθε € 1 εκ. δαπάνη στα ξενο­δο­χεία δημιουρ­γεί (εκτός ξενο­δο­χείων) 19 άμεσες θέσεις εργα­σίας, 3 έμμεσες και 10 επα­γό­με­νες (ΚΕΠΕ, 2016). Λαμ­βά­νο­ντας τα δεδο­μένα αυτά υπόψη καθώς και τα σχετικά έσοδα που δημιουρ­γού­νται στα ξενο­δο­χεία, είναι δυνατό να υπο­λο­γι­στεί η συμβολή στην απα­σχό­ληση σε άμεσο, έμμεσο και επα­γό­μενο επίπεδο. Οι σχε­τι­κοί υπο­λο­γι­σμοί δεί­χνουν πως χάρη στα ξενο­δο­χεία της χώρας, βρί­σκουν απα­σχό­ληση πάνω από 236 χιλ. άτομα, μέγεθος που αντι­στοι­χεί στο 27,4% του συνόλου της απα­σχό­λη­σης στον του­ρι­σμό. Δεδο­μέ­νου του συνο­λι­κού μεγέ­θους απα­σχο­λού­με­νων στη χώρα (ίσο με 3,64 εκ. άτομα), προ­κύ­πτει πως τα ξενο­δο­χεία συνει­σφέ­ρουν στο 6,48% της απα­σχό­λη­σης, μέγεθος ιδιαί­τερα υψηλό για έναν και μόνο (υπό) κλάδο μιας οικο­νο­μίας.

Η Ελλάδα απο­τε­λεί έναν από τους πιο δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς για ταξίδια ανα­ψυ­χής, ιδιαί­τερα τους καλο­και­ρι­νούς μήνες. Ως εκ τούτου, η συγκρι­τική ανάλυση των κύριων μεγεθών του ελλη­νι­κού ξενο­δο­χεια­κού προ­ϊ­ό­ντος θα προ­κύ­ψει μέσα από τον προσ­διο­ρι­σμό των αντα­γω­νι­στριών χωρών, που ως εναλ­λα­κτι­κοί προ­ο­ρι­σμοί προ­σφέ­ρουν παρό­μοιες υπη­ρε­σίες και βρί­σκο­νται σε κοντινή γεω­γρα­φική ζώνη. Αυτό θα επι­τευ­χθεί μέσα από δύο στάδια: αρχικά μέσω της εύρεσης των κυριό­τε­ρων χωρών προ­έ­λευ­σης των αλλο­δα­πών του­ρι­στών σε επίπεδο δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων στην Ελλάδα και στη συνέ­χεια μέσα από την εύρεση των εναλ­λα­κτι­κών προ­ο­ρι­σμών των κατοί­κων των χωρών αυτών. Οι πρώτες πέντε χώρες προ­έ­λευ­σης των επι­σκε­πτών στην Ελλάδα, βάσει των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων για το 2016, είναι η Γερ­μα­νία, το Ηνωμένο Βασί­λειο, η Ιταλία, η Γαλλία και οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες Αμε­ρι­κής. Το σύνολο των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων των επι­σκε­πτών από αυτές τις χώρες αντι­προ­σω­πεύ­ουν σχεδόν το 50% του συνόλου των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων αλλο­δα­πών στην Ελλάδα (Πίνακας 9).

Πίνακας  9:  Δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις  εισερ­χό­με­νου  του­ρι­σμού  στην  Ελλάδα  ανά  χώρα  προ­έ­λευ­σης  (σε χιλιά­δες)

Χώρα προ­έ­λευ­σης      Αριθμός δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων          Ποσο­στιαία κατα­νομή (%)

                           2014           2015         2016        2014           2015          2016

Γερ­μα­νία	30.302	31.366	32.989	16,40	16,95	17,33
Ηνωμένο Βασί­λειο	20.448	23.773	26.583	11,07	12,85	13,96
Ιταλία	10.248	11.966	11.598	5,55	6,47	6,09
Γαλλία	14.501	14.411	11.573	7,85	7,79	6,08
ΗΠΑ	6.816	8.560	8.178	3,69	4,63	4,30
Ολλαν­δία	6.853	6.727	7.430	3,71	3,64	3,90
Ρου­μα­νία	3.890	4.133	6.835	2,11	2,23	3,59
Κύπρος	4.973	4.998	6.379	2,69	2,70	3,35
Ρωσία	13.119	5.466	6.049	7,10	2,95	3,18
Λοιπές Χώρες	73.638	73.628	72.789	39,83	39,79	38,22
Σύνολα	184.788	185.028	190.403	100,00	100,00	100,00

Πηγή: (Τράπεζα της Ελλάδος, 2017).

Σε δεύτερο στάδιο και λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τα του­ρι­στικά δεδο­μένα των χωρών αυτών ως προς τις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις, γίνεται εντο­πι­σμός των κυρίων εναλ­λα­κτι­κών του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών (πέραν της Ελλάδας) που επι­λέ­γουν οι εν λόγω κάτοι­κοι. Στο πλαίσιο αυτό εντο­πί­στη­καν οι πέντε πρώτοι του­ρι­στι­κοί προ­ο­ρι­σμοί που επι­λέ­γουν οι κάτοι­κοί της κάθε χώρας βάσει στοι­χείων του εξερ­χό­με­νου του­ρι­σμού τους (Πίνακας 10).

Πίνακας 10: Εξερ­χό­με­νος του­ρι­σμός Γερ­μα­νίας, Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου, Ιταλίας, Γαλλίας και ΗΠΑ

Χώρες                                                    Κατά­ταξη Προ­ο­ρι­σμού

                      1η               2η                    3η                     4η                         5η

Γερ­μα­νία       Ισπανία         Ιταλία              Τουρκία               Αυστρία                 Κροατία

Ην. Βασί­λειο  Ισπανία         Ιταλία               Βέλγιο                Ην Βασί­λειο            Γερ­μα­νία

Ιταλία          Γαλλία           Ισπανία             Γερ­μα­νία                Ελβετία          Ην. Βασί­λειο

Γαλλία        Ισπανία           Ιταλία                Βέλγιο               Ην Βασί­λειο            Γερ­μα­νία

ΗΠΑ           Μεξικό            Καναδάς          Ην Βασί­λειο       Δομι­νι­κανή Δημ          Γαλλία

Πηγή: (OECD, 2016) και (FUR Forschungsgemeinschaft Urlaub und Reisen, 2016).

Στη  συνέ­χεια  από  το  σύνολο  αυτό  των  προ­ο­ρι­σμών  ανα­ζη­τού­νται  εκείνοι  που δια­θέ­τουν παρό­μοια χαρα­κτη­ρι­στικά με το ελλη­νικό του­ρι­στικό προϊόν και δύναται να θεω­ρη­θούν ως αντα­γω­νι­στές της Ελλάδας. Με τον τρόπο αυτό απο­κλεί­ο­νται από την ανάλυση ως εναλ­λα­κτι­κοί προ­ο­ρι­σμοί το Βέλγιο, η Αυστρία, η Ελβετία, το Ηνωμένο Βασί­λειο   και   η   Γερ­μα­νία   στην   Ευρώπη,   λόγω   δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νου   του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, καθώς και το Μεξικό, ο Καναδάς και η Δομι­νι­κανή Δημο­κρα­τία, κυρίως λόγω της γεω­γρα­φι­κής τους θέσης. Ως εκ τούτου, προ­κύ­πτει πως οι επι­κρα­τέ­στε­ροι εναλ­λα­κτι­κοί του­ρι­στι­κοί προ­ο­ρι­σμοί έναντι της Ελλάδας είναι: η Ισπανία η Κροατία,, η Ιταλία, η Τουρκία και η Γαλλία. Κύριο χαρα­κτη­ρι­στικό του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος των χωρών αυτών είναι η σημα­ντική οικο­νο­μική συνει­σφορά του στο ΑΕΠ και στη συνο­λική απα­σχό­ληση (ως %) της κάθε χώρας.

Η Ισπανία, η Ιταλία και η Γαλλία απο­τε­λούν ιδιαί­τερα δημο­φι­λείς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, έχουν μεγάλη δυνα­μική στην παρα­γωγή του­ρι­στι­κών εσόδων, προ­σελ­κύ­ο­ντας επι­σκέ­πτες καθ’ όλη τη διάρ­κεια του έτους. Στην Κροατία, αν και σε απόλυτα μεγέθη τα του­ρι­στικά έσοδα είναι περιο­ρι­σμένα, υπάρχει η μεγα­λύ­τερη συνει­σφορά του του­ρι­σμού ως ποσοστό στο ΑΕΠ της χώρας, προ­φα­νώς λόγω μεγέ­θους της οικο­νο­μίας. Στην Τουρκία από την άλλη πλευρά, αν και τα απόλυτα μεγέθη λόγω δυνα­μι­κής της οικο­νο­μίας είναι υψηλά, η ποσο­στιαία συμβολή του του­ρι­σμού είναι συγκρι­τικά μικρό­τερη. Εξε­τά­ζο­ντας τώρα και τα σχετικά μεγέθη της Ελλάδας, να σημειω­θεί καταρ­χάς ότι η υψηλή συνο­λική συνει­σφορά  του  του­ρι­σμού  στο  ΑΕΠ  της  χώρας  οφεί­λε­ται  τόσο  στην  αύξηση  των εσόδων από τον του­ρι­σμό όσο και στη μείωση πολλών άλλων κλάδων, που οδή­γη­σαν άλλωστε και στη σωρευ­τική συρ­ρί­κνωση του ΑΕΠ κατά 24,8% την τελευ­ταία εξαετία. Εκείνο ωστόσο που έχει ιδιαί­τερη σημασία είναι η πολύ μεγάλη συμβολή του κλάδου σε επίπεδο απα­σχό­λη­σης, όπου η ποσο­στιαία συμβολή του είναι και η υψη­λό­τερη μεταξύ όλων των χωρών που εξε­τά­ζο­νται.

Πέραν των βασικών αυτών μεγεθών του του­ρι­σμού, χρειά­ζε­ται να ανα­λυ­θούν και τα στοι­χεία που αφορούν τις υπο­δο­μές δια­μο­νής της κάθε χώρας. Χρειά­ζε­ται ουσια­στικά να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί μια κατα­γραφή των υφι­στά­με­νων ξενο­δο­χεια­κών μονάδων των παρα­πάνω χωρών, σε αριθμό, δυνα­μι­κό­τητα και κατη­γο­ρία αστέρων. Όπως δεί­χνουν τα σχετικά μεγέθη (Πίνακας 12), το μείγμα του προ­σφε­ρό­με­νου ξενο­δο­χεια­κού προ­ϊ­ό­ντος δια­φο­ρο­ποιεί­ται σε κάθε χώρα. Ειδι­κό­τερα, στην περί­πτωση της Ελλάδας και της Τουρ­κίας κατα­γρά­φε­ται ο μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός (ως ποσοστό) κλινών σε ξενο­δο­χεία κατη­γο­ρίας  5*,  ενώ  ο  μεγα­λύ­τε­ρος  αριθμός  κλινών  κατη­γο­ρίας  4*  υπάρχει  στην Ισπανία και την Κροατία. Συγ­χρό­νως στην Ελλάδα εμφα­νί­ζε­ται και ο μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός κλινών σε ξενο­δο­χεία 1* και 2*, ενώ παρου­σιά­ζε­ται αρνη­τική από­κλιση από το μέσο όρο των υπό εξέταση χωρών σε αριθμό κλινών σε ξενο­δο­χεία 3* και 4*, γεγονός που φανε­ρώ­νει και την έντονη αντί­θεση που υπάρχει στο ξενο­δο­χειακό προϊόν στο εσω­τε­ρικό  της  χώρας.  Να  σημειω­θεί  τέλος  πως  η  Ιταλία,  η  Γαλλία  και  η  Ελλάδα, δια­θέ­τουν κατά μέσο όρο μικρές ξενο­δο­χεια­κές μονάδες, με 67, 71 και 80 κλίνες αντί­στοιχα ανά μονάδα. Στον αντί­ποδα, η Ισπανία, η Κροατία και η Τουρκία δια­θέ­τουν κατά μέσο όρο σαφώς μεγα­λύ­τε­ρες ξενο­δο­χεια­κές μονάδες, με 162, 199 και 258 κλίνες αντί­στοιχα ανά ξενο­δο­χείο. Να σημειω­θεί πως τα στοι­χεία για την Τουρκία αφορούν απο­κλει­στικά τα επι­σή­μως κατα­γε­γραμ­μένα ξενο­δο­χεία. Στην εν λόγω αγορά εκτι­μά­ται πως υπάρχει και ένας αριθμός ξενο­δο­χείων που δεν κατα­γρά­φε­ται στα επίσημα στα­τι­στικά στοι­χεία και πιθανώς η πραγ­μα­τική εικόνα της δυνα­μι­κής των ξενο­δο­χείων να είναι εν τέλει δια­φο­ρε­τική.

Θέση του ελλη­νι­κού ξενο­δο­χεια­κού προ­ϊ­ό­ντος στη διεθνή αντα­γω­νι­στι­κό­τητα

Μια πρώτη αξιο­λό­γηση της του­ρι­στι­κής δυνα­μι­κής κάθε χώρας απο­τυ­πώ­νε­ται στην έκθεση «Travel and Tourism Competitiveness Report 2017» του World Economic Forum. Στην έκθεση αυτή, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας μια σειρά από κρι­τή­ρια, υπο­λο­γί­ζε­ται ένας δείκτης αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας για τον του­ρι­στικό κλάδο της κάθε χώρας. Σκοπός είναι να ληφθεί υπόψη το σύνολο των παρα­μέ­τρων που επη­ρε­ά­ζουν την ανά­πτυξη του του­ρι­σμού. Ειδι­κό­τερα, ο δείκτης αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του του­ρι­σμού στη­ρί­ζε­ται σε συνο­λικά ενε­νή­ντα κρι­τή­ρια που αφορούν δεκα­τέσ­σε­ρις επι­μέ­ρους τομείς. Οι τομείς περι­λαμ­βά­νουν τέσσερα βασικά πεδία: το ευρύ­τερο περι­βάλ­λον, τις ακο­λου­θού­με­νες πολι­τι­κές και τις συν­θή­κες ταξι­διού, τις υπο­δο­μές, το φυσικό και πολι­τι­στικό πλούτο. Η συνο­λική βαθ­μο­λο­γία της κάθε χώρας είναι απο­τέ­λε­σμα των επί μέρους αξιο­λο­γή­σεων που γίνο­νται σε κάθε πεδίο. Βάσει της τελευ­ταίας δημο­σιευ­μέ­νης έκθεσης, προ­κύ­πτει πως  η  Ελλάδα,  κατα­λαμ­βά­νει  για  το  2016  την  24η   θέση  ανάμεσα  σε  136  χώρες,  σημειώ­νο­ντας βελ­τί­ωση από την προη­γού­μενη χρονιά όπου κατείχε την 31η θέση ανάμεσα σε 141 χώρες (World Economic Forum, 2017). Εξε­τά­ζο­ντας τώρα τη θέση των άμεσα αντα­γω­νι­στι­κών χωρών, γίνεται φανερό ότι η Ελλάδα του­ρι­στικά βρί­σκε­ται σε μια ενδιά­μεση θέση, δεδο­μέ­νου ότι τρεις χώρες (Ισπανία, Γαλλία, και Ιταλία) είναι σαφώς πιο αντα­γω­νι­στι­κές ενώ δύο (Κροατία, Τουρκία) υπο­λεί­πο­νται.

Εκείνο που αποκτά ιδιαί­τερη σημασία είναι να εξε­τα­στεί αν υπάρ­χουν συγκε­κρι­μέ­νοι τομείς όπου η χώρα υπο­λεί­πε­ται εντόνως ή υπε­ρέ­χει σε σχέση με τους κύριους αντα­γω­νι­στές. Ειδι­κό­τερα, όλοι οι αντα­γω­νι­στές της (πλην Τουρ­κίας) βρί­σκο­νται σε υψη­λό­τε­ρες θέσεις στους τομείς της ετοι­μό­τη­τας σε επίπεδο ΤΠΕ, τις του­ρι­στι­κές υπο­δο­μές, τις υπο­δο­μές εδάφους και λιμένων, των φυσικών πόρων και της περι­βαλ­λο­ντι­κής  βιω­σι­μό­τη­τας.  Επίσης,  η  χώρα  υπο­λεί­πε­ται  ως  προς  τους αντα­γω­νι­στές   της   (πλην   Κρο­α­τίας)   στους   τομείς   των   πολι­τι­στι­κών   πόρων   και επι­χει­ρη­μα­τι­κών ταξι­διών. Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα λαμ­βά­νει την υψη­λό­τερη βαθ­μο­λο­γία στον τομέα της υγείας και υγιει­νής και τη δεύτερη υψη­λό­τερη στον τομέα της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας τιμής και προ­τε­ραιο­ποί­η­σης του του­ρι­στι­κού κλάδου, με τις αντί­στοι­χες πρώτες θέσεις να κατα­λαμ­βά­νο­νται από την Τουρκία και την Ισπανία.

Επόμενα  στοι­χεία  που  χρειά­ζε­ται  να  διε­ρευ­νη­θούν  είναι  το  μερίδιο  αγοράς  που αποσπά η κάθε χώρα και η σχετική θέση της στην του­ρι­στική αγορά. Το μέγεθος της αγοράς οριο­θε­τεί­ται σε επίπεδο Ευρω­παϊ­κής Ένωσης των 28 με την προ­σθήκη της Τουρ­κίας (αφού απο­τε­λεί αντα­γω­νι­στικό προ­ο­ρι­σμό ως προς την Ελλάδα), σε ένα σύνολο δηλαδή 29 χωρών. Τα μερίδια θα υπο­λο­γι­στούν σε επίπεδο κλινών του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των και ξενο­δο­χείων, δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων και εισπρά­ξεων. Οι σχε­τι­κοί υπο­λο­γι­σμοί δεί­χνουν πως η Ελλάδα, αν και απο­τε­λεί την 16η οικο­νο­μία της Ε.Ε. (με βάση το ΑΕΠ), εντού­τοις πετυ­χαί­νει μια σαφώς καλύ­τερη επίδοση στην του­ρι­στική αγορά. Ωστόσο η θέση της είναι σαφώς καλύ­τερη σε επίπεδο δυνα­μι­κό­τη­τας (κλίνες) αλλά όχι σε επίπεδο από­δο­σης (δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις και εισπρά­ξεις). Το φαι­νό­μενο αυτό, κυρίως στις εισπρά­ξεις, συν­δέ­ε­ται με τη δαπάνη ανά δια­νυ­κτέ­ρευση που απο­τυ­πώ­θηκε προη­γου­μέ­νως και στην τιμο­λο­γιακή πολι­τική που ανα­γκά­ζο­νται να ακο­λου­θή­σουν τα ξενο­δο­χεία της χώρας.

Πάρα ταύτα, αν εξε­τα­στεί η δια­χρο­νική εξέλιξη των μερι­δίων από το 2012 έως το 2015, οι ρυθμοί μετα­βο­λής τους δεί­χνουν πως η χώρα πετυ­χαί­νει να βελ­τιώ­σει σημα­ντικά το μερίδιό της τόσο σε επίπεδο δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων όσο και εισπρά­ξεων. Αν και η απόλυτη θέση της δεν βελ­τιώ­θηκε, εντού­τοις η αύξηση του μερι­δίου σε δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις και εισπρά­ξεις   υπο­δη­λώ­νει   την   ενί­σχυση   της   θέσης   του   ελλη­νι­κού   ξενο­δο­χεια­κού προ­ϊ­ό­ντος στην ευρω­παϊκή αγορά.

Εν κατα­κλείδι, το ελλη­νικό ξενο­δο­χειακό προϊόν στη διεθνή αντα­γω­νι­στι­κό­τητα, παρά τις αδυ­να­μίες του, είναι σε θέση να αντα­γω­νι­στεί μεγάλες του­ρι­στι­κές δυνά­μεις, όπως την Ισπανία και την Ιταλία, και να διευ­ρύ­νει το μερίδιο αγοράς που αυτή τη στιγμή κατέχει. Η χώρα έχει τη δυνα­τό­τητα να προ­σελ­κύ­σει έναν ακόμα μεγα­λύ­τερο αριθμό επι­σκε­πτών και κυρίως να αυξήσει την του­ρι­στική είσπραξη, μέσα από τη βελ­τί­ωση και τον εκσυγ­χρο­νι­σμό των υπο­δο­μών και κυρίως μέσα από την περαι­τέρω δια­φο­ρο­ποί­ηση του ξενο­δο­χεια­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση ξενο­δο­χείων

Έχοντας διε­ρευ­νή­σει τις δια­φο­ρές που υπάρ­χουν στο ξενο­δο­χειακό προϊόν μεταξύ της Ελλάδας   και   των   κύριων   αντα­γω­νι­στών   σε   επίπεδο   υπο­δο­μών,   δαπανών   και επι­δό­σεων, αποκτά ιδιαί­τερα ενδια­φέ­ρον να αντι­πα­ρα­τε­θούν και τα σχετικά φορο­λο­γικά καθε­στώτα της κάθε χώρας. Οι φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις που θα μελε­τη­θούν αφορούν στους άμεσους φόρους, οι οποίοι επι­δρούν στην οικο­νο­μική δυνα­μική των ξενο­δο­χείων, και στους έμμε­σους φόρους, που επη­ρε­ά­ζουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του προ­σφε­ρό­με­νου προ­ϊ­ό­ντος. Στους άμεσους φόρους ανήκει ο φόρος   εισο­δή­μα­τος,   ενώ   στους   έμμε­σους   ο   φόρος   προ­στι­θέ­με­νης   αξίας   που επι­βα­ρύ­νει   την   τιμή   του   προ­ϊ­ό­ντος   δια­μο­νής   και   των   λοιπών   υπη­ρε­σιών   των ξενο­δο­χείων. Πέραν αυτών, υπάρ­χουν επι­πρό­σθε­τοι άμεσοι, έμμεσοι φόροι και λοιπές επι­βα­ρύν­σεις,   όπως   ο   φόρος   περιου­σίας,   τα   τέλη   παρε­πι­δη­μού­ντων,   ο   φόρος δια­μο­νής, τα δημο­τικά και λοιπά τέλη. Στο πλαίσιο της παρού­σας ανά­λυ­σης κρί­νε­ται σκόπιμο να γίνει αντι­πα­ρα­βολή των χωρών μόνο επί του φόρου εισο­δή­μα­τος και του ΦΠΑ για δύο βασι­κούς λόγους: πρώτον, γιατί οι φόροι αυτοί αντι­προ­σω­πεύ­ουν το μεγα­λύ­τερο μέρος της φορο­λο­γι­κής επι­βά­ρυν­σης του ξενο­δο­χεια­κού προ­ϊ­ό­ντος, και δεύ­τε­ρον, γιατί οι υπό­λοι­ποι φόροι επη­ρε­ά­ζο­νται από τις αξίες των αγαθών (όπως π.χ. ο φόρος περιου­σίας) ή από ειδικές δια­τά­ξεις (όπως π.χ. ο φόρος δια­μο­νής), με απο­τέ­λε­σμα να υπάρχει ανο­μοιο­γέ­νεια των αρχών εφαρ­μο­γής τους σε κάθε χώρα, καθι­στώ­ντας δυσχερή τη δια­στρω­μα­τική σύγκριση και ανάλυσή τους.

Ξεκι­νώ­ντας από την ελλη­νική αγορά, ο φόρος εισο­δή­μα­τος των νομικών προ­σώ­πων ανέρ­χε­ται σε 29% επί των φορο­λο­γη­τέων κερδών τους, σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις του Ν. 4334/2015. Το ξενο­δο­χειακό προϊόν επι­βα­ρύ­νε­ται με ΦΠΑ που ανέρ­χε­ται σε 13% για τις υπη­ρε­σίες δια­μο­νής και σε 24% για τις λοιπές υπη­ρε­σίες, βάσει του αρ. 52 του Ν.4389/2016, για τις περισ­σό­τε­ρες περιο­χές της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας. Η έκπτωση κατά 30% που υπάρχει στο ΦΠΑ για τα νησιά των Νομών Έβρου, Λέσβου, Χίου, Σάμου και Δωδε­κα­νή­σου (πλην Ρόδου και Καρ­πά­θου) θα ισχύει μέχρι την 31/12/2017 σύμφωνα με το αρ. 118 του Ν. 4446/2016. Στην αγορά της Ισπα­νίας, ο φόρος εισο­δή­μα­τος ανέρ­χε­ται σε 25% επί των φορο­λο­γη­τέων εισο­δη­μά­των των νομικών προ­σώ­πων. Ο ΦΠΑ για  τις  υπη­ρε­σίες  δια­μο­νής  και  για  τις  λοιπές  υπη­ρε­σίες  ανέρ­χε­ται  σε  10%.  Στην Κροατία, ο συντε­λε­στής φόρου εισο­δή­μα­τος επι­χει­ρή­σεων για κάθε είδους επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα είναι της τάξης του 18%. Σε ότι αφορά τώρα στο ΦΠΑ, το ξενο­δο­χειακό προϊόν επι­βα­ρύ­νε­ται με συντε­λε­στή 13%..Στη χώρα της Ιταλίας, οι νομικές οντό­τη­τες υπό­κει­νται σε φόρο εισο­δή­μα­τος (IRES) που ανέρ­χε­ται σε 27,9% επί των  καθαρών  φορο­λο­γη­τέων  εισο­δη­μά­των  της  εται­ρείας.  Ανα­φο­ρικά  στον  ΦΠΑ (Imposta sul Valore Aggiunto – IVA), ο συντε­λε­στής που εφαρ­μό­ζε­ται σε όλες τις υπη­ρε­σίες των ξενο­δο­χείων ανέρ­χε­ται σε 10%. Στην περί­πτωση της Τουρ­κίας, οι εται­ρείες υπό­κει­νται σε φόρο εισο­δή­μα­τος (CIT) με συντε­λε­στή 20% επί των φορο­λο­γη­τέων εισο­δη­μά­των τους. Ο συντε­λε­στής ΦΠΑ, ο οποίος εφαρ­μό­ζε­ται στις υπη­ρε­σίες δια­μο­νής σε ξενο­δο­χειακά κατα­λύ­ματα ανέρ­χε­ται σε 8% ενώ στις λοιπές υπη­ρε­σίες σε 18% ((European Commission, 2017) και (OECD, 2017)). Τέλος, στη Γαλλία ο φορο­λο­γι­κός συντε­λε­στής που επι­βάλ­λε­ται στα φορο­λο­γη­τέα εισο­δή­ματα των επι­χει­ρή­σεων ανέρ­χε­ται σε 33,33%. Ο συντε­λε­στής του φόρου προ­στι­θέ­με­νης αξίας για την παροχή ξενο­δο­χεια­κών υπη­ρε­σιών ανέρ­χε­ται σε 10%.

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τα στοι­χεία των φορο­λο­γι­κών συντε­λε­στών ανά χώρα, προ­κύ­πτει πως τα ξενο­δο­χεία στην Ελλάδα υπό­κει­νται στο δεύτερο υψη­λό­τερο συντε­λε­στή φορο­λό­γη­σης εισο­δη­μά­των. Με εξαί­ρεση την περί­πτωση της Γαλλίας, οι υπό­λοι­πες χώρες έχουν υιο­θε­τή­σει σαφώς χαμη­λό­τε­ρους φορο­λο­γι­κούς συντε­λε­στές εισο­δή­μα­τος σε σχέση με την Ελλάδα. Ως προς την έμμεση φορο­λο­γία, το ξενο­δο­χειακό προϊόν στην Ελλάδα επι­βα­ρύ­νε­ται με τον υψη­λό­τερο συντε­λε­στή δια­μο­νής και τον υψη­λό­τερο λοιπών υπη­ρε­σιών. Λαμ­βα­νο­μέ­νου υπόψη το σύνολο των δεικτών, γίνεται φανερό πως το ξενο­δο­χειακό προϊόν στην Ελλάδα φέρει τη μεγα­λύ­τερη φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση σε σύγκριση με εκείνο των υπο­λοί­πων αντα­γω­νι­στριών χωρών στον τομέα του του­ρι­σμού. Η  δια­πί­στωση  αυτή  θα  γίνει  ακόμα  σαφέ­στερη  μέσα  από  την  παρά­θεση  μιας εφαρ­μο­γής της φορο­λο­γι­κής επι­βά­ρυν­σης του ξενο­δο­χεια­κού προ­ϊ­ό­ντος ανά χώρα.

Πίνακας 25: Βασικές φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις ξενο­δο­χεια­κού κλάδου ανά χώρα

Παράμε­τροι Ελλάδα*  Ισπανία       Κροατία        Ιταλία         Τουρκία        Γαλλία

Άμεση φορο­λό­γηση

Συντε­λε­στής

φορο­λό­γη­σης

εισο­δή­μα­τος

ξενο­δο­χείων 29,00%     25,00%         18,00%         27,90%         20,00%         33,33%

Έμμεση φορο­λό­γηση

ΦΠΑ στη

διαμονή    13,00%         10,00%         13,00%         10,00%           8,00%         10,00%

ΦΠΑ στις

λοιπές

ξενο­δο­χεια­κές

υπη­ρε­σίες 24,00%         10,00%         13,00%         10,00%         18,00%         10,00%

Πηγή: Επε­ξερ­γα­σία στοι­χείων από ((European Commission, 2017) και (OECD, 2017)). *: έχει ληφθεί υπόψη η κατάρ­γηση της έκπτω­σης του ΦΠΑ που θα γίνει από 1/1/2018 δυνάμει του Ν. 4446/2016

Αρχικά χρειά­ζε­ται να προσ­διο­ρι­στεί το επι­διω­κό­μενο κέρδος (μετά φόρων) στο ξενο­δο­χειακό κλάδο, κοινό για όλες τις χώρες προ­κει­μέ­νου να είναι δυνατή η σύγκριση των απο­τε­λε­σμά­των. Το κέρδος αυτό είναι δυνατό να θεω­ρη­θεί πως απαι­τεί­ται να είναι ίσο του­λά­χι­στον με το κόστος κεφα­λαίου (cost of capital) του Κλάδου. Στην αγορά των ξενο­δο­χείων στην Ευρώπη το μέσο κόστος κεφα­λαίου είναι 10,56% (Damodaran Online,

2017). Με βάση αυτό το επι­διω­κό­μενο κέρδος μετά φόρων και λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τους φορο­λο­γι­κούς συντε­λε­στές εισο­δή­μα­τος, εκτι­μά­ται το επι­διω­κό­μενο κέρδος προ φόρων. Στη συνέ­χεια, θεω­ρώ­ντας ένα κοινό κόστος δια­μο­νής (π.χ. € 100) για όλες τις χώρες (για λόγους σύγκρι­σης), εκτι­μά­ται η τιμή που απαι­τεί­ται να έχει το προϊόν δια­μο­νής προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθεί το επι­διω­κό­μενο κέρδος προ φόρων. Έχοντας υπόψη το ΦΠΑ δια­μο­νής που επι­κρα­τεί στην κάθε χώρα, υπο­λο­γί­ζε­ται η τελική τιμή του ξενο­δο­χεια­κού προ­ϊ­ό­ντος δια­μο­νής. Καθώς όμως τα ξενο­δο­χεία, πέραν των υπη­ρε­σιών δια­μο­νής, προ­σφέ­ρουν και λοιπές υπη­ρε­σίες (όπως π.χ. εστίαση, εκδη­λώ­σεις κλπ) και δεδο­μέ­νου της δια­φο­ρε­τι­κής φορο­λο­γι­κής τους αντι­με­τώ­πι­σης, είναι σκόπιμο να γίνει ο σχε­τι­κός δια­χω­ρι­σμός. Ξεκι­νώ­ντας από ένα συγκε­κρι­μένο κόστος για λοιπές ξενο­δο­χεια­κές υπη­ρε­σίες (π.χ. € 20) και ακο­λου­θώ­ντας την ίδια συλ­λο­γι­στική με τη διαμονή, είναι δυνατό να προσ­διο­ρι­στεί η τελική της τιμή προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθεί το επι­διω­κό­μενο κέρδος.

Οι σχε­τι­κοί υπο­λο­γι­σμοί δεί­χνουν, πως στην Ελλάδα τα ξενο­δο­χεία, λόγω υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης, είναι υπο­χρε­ω­μένα να θέσουν στο τελικό προϊόν τους τιμές υψη­λό­τε­ρες   κατά   3,21%   έως   6,77%   σε   σύγκριση   με   τους   αντα­γω­νι­στές   τους προ­κει­μέ­νου να επι­τύ­χουν αντί­στοιχα ποσοστά κέρδους με εκείνα των άλλων χωρών. Το γεγονός βέβαια αυτό θα καθι­στούσε το ξενο­δο­χειακό προϊόν της χώρας λιγό­τερο αντα­γω­νι­στικό από αυτό των υπο­λοί­πων χωρών. Ως εκ τούτου τα ξενο­δο­χεία τελικά υπο­χρε­ώ­νο­νται να συμ­βι­βα­στούν με σαφώς χαμη­λό­τερα περι­θώ­ρια κέρδους, προ­κει­μέ­νου να βελ­τιώ­σουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητά τους. Λαμ­βα­νο­μέ­νου υπόψη τα ευρή­ματα της εφαρ­μο­γής αυτής, το γεγονός ότι η μέση του­ρι­στική δαπάνη στην Ελλάδα είναι χαμηλή, ειδικά σε σύγκριση με εκείνη των αντα­γω­νι­στών, τότε γίνο­νται απόλυτα κατα­νοη­τοί οι λόγοι για τους οποίους το μέσο περι­θώ­ριο κέρδους των ξενο­δο­χείων της χώρας μετά από φόρους εκτι­μά­ται μόλις στο 1,52% (βλ. ενότητα 2.1). Η υψηλή φορο­λό­γηση των ξενο­δο­χείων στην Ελλάδα συρ­ρι­κνώ­νει τα επίπεδα κερ­δο­φο­ρίας, περιο­ρί­ζο­ντας τις δυνα­τό­τη­τές τους να προ­χω­ρή­σουν σε επεν­δύ­σεις και να ενι­σχύ­σουν τον ανα­πτυ­ξιακό τους ρόλο. Συγ­χρό­νως εγκλω­βί­ζο­νται σε συν­θή­κες αδυ­να­μίας για την αντι­με­τώ­πιση κάποιας έκτα­κτης δαπάνης, με απο­τέ­λε­σμα να τίθε­νται εν τέλει κίν­δυ­νοι βιω­σι­μό­τη­τας.

Δεν «βγαί­νουν» τα ξενο­δο­χεία, ούτε λόγος για ανα­και­νί­σεις

Οι σχε­τι­κοί υπο­λο­γι­σμοί δεί­χνουν πως υπάρ­χουν κατη­γο­ρίες ξενο­δο­χείων, όπως π.χ. τα 1* και 5* που ουσια­στικά οι λει­τουρ­γι­κές τους ροές μετά φόρων εξα­ντλού­νται πλήρως από  την  ανάγκη  εξυ­πη­ρέ­τη­σης  του  δανει­σμού  και  από  την  υλο­ποί­ηση  των απαι­τού­με­νων επεν­δύ­σεων. Ακόμα όμως και στις περι­πτώ­σεις όπου οι λει­τουρ­γι­κές ροές είναι μεγα­λύ­τε­ρες, όπως στις κατη­γο­ρίες 2*, 3* και 4* το υπο­λει­πό­μενο μέγεθος είναι ιδιαί­τερα μικρό, καθι­στώ­ντας οποιεσ­δή­ποτε δυνα­τό­τη­τες των ξενο­δο­χείων για περαι­τέρω εκροές (π.χ. υλο­ποί­ηση νέων επεν­δύ­σεων ή αντι­με­τώ­πιση έκτα­κτων δαπανών) απο­λύ­τως περιο­ρι­σμέ­νες. Ουσια­στικά τα στοι­χεία υπο­δη­λώ­νουν, ότι το μέσο τυπικό  ξενο­δο­χείο  της  χώρας  έχει  εξα­ντλή­σει  τη  φορο­δο­τική  του  ικα­νό­τητα  με  το ισχύον φορο­λο­γικό καθε­στώς, χωρίς μάλιστα να συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται οι πρό­σθε­τες επι­βα­ρύν­σεις που έχουν θεσπι­στεί και θα εφαρ­μο­στούν από το επόμενο έτος (όπως π.χ. ο φόρος δια­μο­νής και η κατάρ­γηση της έκπτω­σης στο ΦΠΑ). Αν προ­σμε­τρη­θούν και οι εν λόγω επι­βα­ρύν­σεις τότε τίθε­νται ζήτημα κατά πόσο τα ξενο­δο­χεία θα εξα­κο­λου­θή­σουν   να   δια­δρα­μα­τί­ζουν   τον   ανα­πτυ­ξιακό   τους   ρόλο,   καθώς   στην περί­πτωση αυτή θα υπο­χρε­ω­θούν να περιο­ρί­σουν τις απαι­τού­με­νες επεν­δύ­σεις τους, προ­κει­μέ­νου να αντα­πο­κρι­θούν στα νέα φορο­λο­γικά βάρη.

Δεδο­μέ­νης όμως της ανάγκης δια­τή­ρη­σης και ενί­σχυ­σης των δημο­σίων εσόδων, χρειά­ζε­ται να εντο­πι­στούν άλλες, ανα­ξιο­ποί­η­τες φορο­λο­γικά, δυνα­τό­τη­τες που έχει ο του­ρι­σμός. Μια από αυτές είναι και η οικο­νο­μία δια­μοι­ρα­σμού, η οποία, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται και στην ενότητα που ακο­λου­θεί, έχει τη δυνα­μική να απο­τε­λέ­σει έναν «διπο­λικό μηχα­νι­σμό» ενί­σχυ­σης των δημο­σίων εσόδων αλλά και φορο­λο­γι­κής εξο­μά­λυν­σης των ξενο­δο­χείων.

Πλατ­φόρ­μες δια­μοι­ρα­σμού

Οι πλατ­φόρ­μες δια­μοι­ρα­σμού έχουν εισχω­ρή­σει σε διά­φο­ρους τομείς της οικο­νο­μίας, πέντε όμως απο­τε­λούν τους κυριό­τε­ρους: η διαμονή (δια­μοι­ρα­σμός σπιτιού / δωμα­τίων), η μετα­φορά (δια­μοι­ρα­σμός μετα­φο­ρι­κού μέσου) οι επαγ­γελ­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες  (δια­μοι­ρα­σμός  μικρο­ερ­γα­σιών,  ανταλ­λαγή  τεχνο­γνω­σίας),  οι  προ­σω­πι­κές και οικια­κές υπη­ρε­σίες (μαγει­ρική, καθα­ριό­τητα) και οι υπη­ρε­σίες χρη­μα­το­δό­τη­σης (δανει­σμός μεταξύ φυσικών προ­σώ­πων). Η συνο­λική αξία των πέντε αυτών τομέων στην Ε.Ε. ξεπέ­ρασε τα € 28 δισ. το 2015 (Πίνακας 21), από € 10 δισ. που ήταν το 2013, δημιουρ­γώ­ντας   €   3,6   δισ.   καθαρά   έσοδα   στους   παρό­χους   των   προ­ϊ­ό­ντων   και υπη­ρε­σιών, από € 1 δισ. το 2013 (European Commission, 2016). Ο μεγα­λύ­τε­ρος όγκος συναλ­λα­γών  (άνω  του  50%)  δημιουρ­γεί­ται  στις  υπη­ρε­σίες  δια­μο­νής  ενώ  τα περισ­σό­τερα καθαρά έσοδα παρά­γο­νται στις υπη­ρε­σίες μετα­φο­ρών.

Πίνακας 28: Αξία και έσοδα οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού στην Ευρώπη για το 2015

Κλάδος
Οικο­νο­μίας
Δια­μοι­ρα­σμού         Αξία (σε € εκ.)  % Αξίας Καθαρά Έσοδα(σε € εκ.) % Κ. Εσόδων

Διαμονή	15.100	53,74	1.150	31,94
Μετα­φορά	5.100	18,15	1.650	45,83
Επαγ­γελ­μα­τι­κές υπη­ρε­σίες	750	2,67	100	2,78
Προ­σω­πι­κές και οικια­κές υπη­ρε­σίες	1.950	6,94	450	12,50
Χρη­μα­το­δό­τηση	5.200	18,51	250	6,94
Σύνολο	28.100	100,00	3.600	100,00

Πηγή: (European Commission, 2016).

Ενδει­κτικό του βαθμού διείσ­δυ­σης της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού ειδικά στις υπη­ρε­σίες δια­μο­νής, είναι το γεγονός ότι η ενοι­κί­αση κατα­λύ­μα­τος μέσω σχε­τι­κής πλατ­φόρ­μας δεν χαρα­κτη­ρί­ζε­ται πλέον ως «εναλ­λα­κτική» ή «μη ξενο­δο­χειακή», αλλά απο­τε­λεί μία δια­δε­δο­μένη επιλογή δια­μο­νής (Quinby, 2016). Η Ευρω­παϊκή Ένωση Επι­χει­ρή­σεων Ξενο­δο­χείων  και  Εστί­α­σης  (European  Association  of  Hotels  Restaurants  and  Cafes) εκτιμά πως η οικο­νο­μία δια­μοι­ρα­σμού δια­θέ­τει διπλά­σιο μέγεθος δια­μο­νής από εκείνο που προ­σφέ­ρουν τα παρα­δο­σιακά ξενο­δο­χειακά κατα­λύ­ματα στην Ευρώπη. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα είναι η Γαλλία, όπου από το σύνολο των δια­θέ­σι­μων κατα­λυ­μά­των,  το  40%  δια­τί­θε­ται  μέσω  της  οικο­νο­μίας  δια­μοι­ρα­σμού  (European Tourism Forum, 2016).

Ως προς το βαθμό διά­χυ­σης του φαι­νο­μέ­νου στο ευρύ κοινό, είναι χαρα­κτη­ρι­στική η έρευνα της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε για τη γνώση και χρήση πλατ­φορ­μών δια­μοι­ρα­σμού (European Commission, 2016). Άνω του 50% των ερω­τη­θέ­ντων δήλωσαν πως ανα­γνω­ρί­ζουν τον όρο της πλατ­φόρ­μας δια­μοι­ρα­σμού, ενώ δύο στους δέκα δήλωσαν ότι τις έχουν χρη­σι­μο­ποι­ή­σει. Σαφώς υψη­λό­τερα είναι τα ποσοστά αυτά στις νεό­τε­ρες και καλύ­τερα εκπαι­δευ­μέ­νες ηλι­κια­κές ομάδες που δια­μέ­νουν σε αστικές περιο­χές, ενώ πάνω από το ένα τρίτο των ερω­τη­θέ­ντων που έχουν  επι­σκε­φθεί  τις  πλατ­φόρ­μες  δια­μοι­ρα­σμού  έχουν  παρά­σχει  και  υπη­ρε­σίες  ή προ­ϊ­ό­ντα. Σε επίπεδο χώρας, στη Γαλλία, την Ιρλαν­δία, την Εσθονία και την Κροατία γίνεται η μεγα­λύ­τερη χρήση ενώ στην Κύπρο, τη Μάλτα και την Τσεχία η μικρό­τερη.

Η οικο­νο­μία δια­μοι­ρα­σμού δια­μο­νής στην Ελλάδα

Προ­χω­ρώ­ντας στην περί­πτωση της Ελλάδας, η ενί­σχυση του του­ρι­στι­κού κλάδου τα τελευ­ταία έτη και η αύξηση των αφίξεων και των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων σε συν­δυα­σμό με την οικο­νο­μική κρίση στους περισ­σό­τε­ρους λοιπούς κλάδους, λει­τούρ­γησε όπως ήταν ανα­με­νό­μενο ενι­σχυ­τικά για την οικο­νο­μία δια­μοι­ρα­σμού. Στην εν λόγω έρευνα της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την οικο­νο­μία δια­μοι­ρα­σμού, προ­έ­κυψε πως στην περί­πτωση της Ελλάδας το 34% των ερω­τη­θέ­ντων είτε έχουν ακουστά (25%) είτε έχουν χρη­σι­μο­ποι­ή­σει τις υπη­ρε­σίες (11%) μιας πλατ­φόρ­μας δια­μοι­ρα­σμού (European Commission, 2016). Στο πλαίσιο αυτό δημιουρ­γή­θηκε η ανάγκη ανά­πτυ­ξης του σχε­τι­κού θεσμι­κού πλαι­σίου με στόχο τη ρυθ­μι­στική «ενσω­μά­τωση» της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού.

Μια αρχική ρύθμιση είναι αυτή που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε μέσω του Ν. 4179/2013 (αρ. 46 παρ. 5), όπου προ­βλέ­φθηκε η δυνα­τό­τητα περιο­δι­κής του­ρι­στι­κής χρήσης μονο­κα­τοι­κιών άνω των 100 τ.μ. (του­ρι­στι­κές επι­πλω­μέ­νες επαύ­λεις), με τον ιδιο­κτήτη να απαλ­λάσ­σε­ται από την υπο­χρέ­ωση έναρξης επι­τη­δεύ­μα­τος για την εν λόγω μίσθωση με την προ­ϋ­πό­θεση από­κτη­σης Ειδικού Σήματος Λει­τουρ­γίας. Στη συνέ­χεια, με το Ν.4336/2015, καταρ­γή­θηκε (από 11/2015) η πρό­βλεψη ότι ακίνητα που εκμι­σθώ­νο­νται για προ­σω­ρινή διαμονή του μισθωτή για χρονικό διά­στημα μικρό­τερο των 30 ημερών θεω­ρού­νται του­ρι­στικά κατα­λύ­ματα (απαλ­λαγή από το ειδικό σήμα λει­τουρ­γίας). Κατόπιν ο Ν. 4446/2016 (άρθρο 111) και οι σχε­τι­κές τρο­πο­ποι­ή­σεις αυτού μέσω του Ν.4465/2017 (άρθρο 36) και του Ν. 4472/2017 (άρθρο 84) προ­βλέ­φθη­καν συγκε­κρι­μέ­νες ρυθ­μί­σεις για τη βρα­χυ­πρό­θε­σμη μίσθωση ακι­νή­των μέσω της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού.

Ειδι­κό­τερα, οι εν λόγω βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις δεν δύναται να ξεπερ­νούν σε διάρ­κεια το ένα έτος και υπά­γο­νται σε ορι­σμέ­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Καταρ­χάς, ο δια­χει­ρι­στής του ακι­νή­του οφείλει να εγγρα­φεί στο Μητρώο Ακι­νή­των Βρα­χυ­χρό­νιας Δια­μο­νής και στη συνέ­χεια να κατα­χω­ρή­σει σε αυτό ξεχω­ρι­στά το κάθε ακίνητο προς διάθεση. O αριθμός κατα­χώ­ρη­σης του ακι­νή­του θα συνο­δεύει υπο­χρε­ω­τικά την ανάρ­τησή του σε εμφανές σημείο στις ψηφια­κές πλατ­φόρ­μες και σε κάθε άλλο μέσο προ­βο­λής. Επι­προ­σθέ­τως, υπάρχει πρό­βλεψη για δυνα­τό­τητα καθο­ρι­σμού περαι­τέρω περιο­ρι­σμών και προ­ϋ­πο­θέ­σεων ανά γεω­γρα­φική περιοχή, όπως αυτή της εκμί­σθω­σης μέχρι δύο ακί­νη­των ανά ΑΦΜ και τον ορισμό της μέγι­στης διάρ­κειας μίσθω­σης κάθε ακι­νή­του (σε 90 μέρες ετησίως ή σε 60 μέρες ετησίως για τα νησιά με λιγό­τε­ρους από 10.000 κατοί­κους), με δικαί­ωμα υπέρ­βα­σής της μόνο εφόσον τα συνο­λικά εισο­δή­ματα από μισθώ­ματα ανά ΑΦΜ δεν ξεπερ­νούν ετησίως τις € 12.000.

Ως προς τη φορο­λό­γηση των εισο­δη­μά­των που απο­κτώ­νται από τη βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση,  ακο­λου­θού­νται  οι  ισχύ­ου­σες  δια­τά­ξεις  των  άρθρων  39  και  40  του  Ν.4172/2013 περί φορο­λό­γη­σης εισο­δη­μά­των από ακίνητη περιου­σία. Στην περί­πτωση τώρα, που πέραν των υπη­ρε­σιών δια­μο­νής (δια­νυ­κτέ­ρευση, κλι­νο­σκε­πά­σματα), παρέ­χο­νται πρό­σθε­τες υπη­ρε­σίες (όπως π.χ. δια­τροφή), τότε αυτά θα φορο­λο­γού­νται ως   επι­χει­ρη­μα­τική   δρα­στη­ριό­τητα   (αρ.   21).   Στην   περί­πτωση   που   το   εισό­δημα απο­κτά­ται από νομικά πρόσωπα τότε θεω­ρεί­ται και φορο­λο­γεί­ται ως εισό­δημα από ακίνητη περιου­σία. Επι­πρό­σθετα, ο δια­χει­ρι­στής του ακι­νή­του που δεν δια­θέ­τει Ειδικό Σήμα  Λει­τουρ­γίας  (Ε.Σ.Λ.)  υπο­χρε­ού­ται  στην  υποβολή  Δήλωσης  Βρα­χυ­χρό­νιας Δια­μο­νής. Σε περί­πτωση που δια­χει­ρι­στής και ιδιο­κτή­της είναι δια­φο­ρε­τικά πρόσωπα, τότε ο ιδιο­κτή­της οφείλει να υπο­βά­λει Δήλωση Πλη­ρο­φο­ρια­κών Στοι­χείων Μίσθω­σης Ακί­νη­της Περιου­σίας , όπου, εκτός των άλλων, κατα­χω­ρεί τα στοι­χεία του δια­χει­ρι­στή των ακι­νή­των του. Βάσει του ίδιου Νόμου, οι  Δημό­σιες Αρχές έχουν το δικαί­ωμα να ζητή­σουν από τις ψηφια­κές πλατ­φόρ­μες κάθε πλη­ρο­φο­ρία που είναι απα­ραί­τητη για την ταυ­το­ποί­ηση των δια­χει­ρι­στών των ακι­νή­των, καθώς και των ακι­νή­των που αναρ­τώ­νται σε αυτές. Αυτό επι­τρέ­πει τη διε­νέρ­γεια ελέγχων και ταυ­το­ποί­η­σης των κατα­χω­ρη­μέ­νων ακι­νή­των και την επιβολή προ­στί­μων στην περί­πτωση παρα­βά­σεων (π.χ. μη δήλωση εισο­δή­μα­τος από βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση).

Να σημειω­θεί πως η θεσμική ρύθμιση της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού, πέραν της Ελλάδας, έχει απα­σχο­λή­σει πολλές άλλες χώρες. Στην Ιταλία π.χ., έχει εγκρι­θεί από τον Μάιο του 2017 νομο­σχέ­διο για μισθώ­σεις μεταξύ ιδιωτών που δεν ξεπερ­νούν σε διάρ­κεια  τις  30  ημέρες.  Οι  ηλε­κτρο­νι­κές  πλατ­φόρ­μες,  ως  δια­με­σο­λα­βη­τές, υπο­χρε­ού­νται να συμ­με­τέ­χουν στη συλλογή δεδο­μέ­νων σχετικά με τις μισθώ­σεις, υπο­βάλ­λο­ντας τα αντί­στοιχα δεδο­μένα στην αρμόδια για τα έσοδα ιταλική αρχή (Lovecchio, 2017). Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα απο­τε­λεί και η Γαλλία, όπου δεκα­ε­πτά πόλεις συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου και του Παρι­σιού, έχουν συμ­φω­νή­σει με τις πλατ­φόρ­μες δια­μοι­ρα­σμού δια­μο­νής τη χρέωση φόρου ανά δια­νυ­κτέ­ρευση, ισόποσο με αυτόν που κατα­βάλ­λε­ται στα ξενο­δο­χεία. επίσης, έχουν συμ­φω­νή­σει την αυτό­ματη απο­στολή στοι­χείων φορο­λο­γίας στις αρμό­διες αρχές (Agnew, 2017).

Τα μεγέθη…

Οι σχε­τι­κοί υπο­λο­γι­σμοί που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν κατέ­λη­ξαν ότι το μέγεθος της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού στον του­ρι­στικό κλάδο στη χώρα εκτι­μά­ται σε € 1,71 δισ. με  1,75 δισ. για το 2017, κατα­γρά­φο­ντας μια έντονα αυξη­τική τάση σε σχέση με το 2015 (ύψους ~9% κατά μέσο όρο ετησίως). Από το μέγεθος αυτό, το 50% περίπου αφορά τη δαπάνη  για  διαμονή  και  το  50%  για  λοιπές  του­ρι­στι­κές  υπη­ρε­σίες.  Ένα  μέρος  του ποσού αυτού λει­τουρ­γεί συμπλη­ρω­μα­τικά στο ξενο­δο­χειακό κλάδο, ενώ ένα άλλο είναι υπο­κα­τά­στατο, μειώ­νο­ντας ουσια­στικά τα έσοδα των ξενο­δο­χείων. Η εκτί­μηση του υπο­κα­τά­στα­του μέρους για διαμονή θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ως βάση προ­κει­μέ­νου να υπο­λο­γι­στεί η απώλεια στα έσοδα των ξενο­δο­χεια­κών κατα­λυ­μά­των.

Το υπο­κα­τά­στατο μέγεθος της δαπάνης για διαμονή απο­τυ­πώ­νει πρα­κτικά τη μείωση των ακα­θά­ρι­στων εσόδων των ξενο­δο­χείων λόγω της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού. Από το ποσό αυτό χρειά­ζε­ται να εξαι­ρε­θεί ο ανα­λο­γούν ΦΠΑ και τα δημο­τικά τέλη που συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στις τιμο­λο­γή­σεις των ξενο­δο­χείων, έτσι ώστε να βρεθεί η τελική επί­δραση στον κύκλο εργα­σιών τους. Η διαφυγή εσόδων στα ξενο­δο­χεία προ­κα­λεί απώ­λειες και σε επίπεδο θέσεων εργα­σίας, άρα και ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών, που θα υπήρχαν σε περί­πτωση όπου η οικο­νο­μία δια­μοι­ρα­σμού δεν απορ­ρο­φούσε μερίδιο από τη ξενο­δο­χειακή αγορά. Ο υπο­λο­γι­σμός των θέσεων εργα­σίας λαμ­βά­νει υπόψη τη συσχέ­τιση που υπάρχει μεταξύ του­ρι­στι­κής δαπάνης για διαμονή και θέσεων εργα­σίας που δημιουρ­γού­νται αντί­στοιχα στα ξενο­δο­χεία (World Travel and Tourism Council, 2015). Επίσης, για την απώλεια του δημο­σίου σε ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές λαμ­βά­νε­ται υπόψη ο μέσος μηνιαίος ονο­μα­στι­κός μισθός στα ξενο­δο­χεία (€ 1.000 για το 2015, € 993  το  2016  και  €  973  το  2017,  βλ.  (Ελλη­νική Στα­τι­στική  Αρχή, 2017)) και  η  μέση διάρ­κεια απα­σχό­λη­σης κάθε πρό­σθε­του ατόμου (ίση με 3 μήνες/έτος). Μέσω των στοι­χείων αυτών, υπο­λο­γί­ζε­ται και ο πρό­σθε­τος φόρος εισο­δή­μα­τος που θα κατέ­βα­λαν τα ξενο­δο­χεία σε περί­πτωση που δεν υπήρχε η εκτι­μώ­μενη διαφυγή στα έσοδά τους λόγω της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού. Για τον υπο­λο­γι­σμό του φόρου εισο­δή­μα­τος λαμ­βά­νε­ται υπόψη η επί­δραση που θα είχε ο πρό­σθε­τος κύκλος εργα­σιών σε επίπεδο κέρδους.

Με τον τρόπο αυτό εκτι­μά­ται το ύψος των δημο­σίων εσόδων που θα προ­έ­κυ­πταν σε περί­πτωση που δεν υφί­στα­ντο οι απώ­λειες των ξενο­δο­χείων από την οικο­νο­μία δια­μοι­ρα­σμού. Από τους σχε­τι­κούς υπο­λο­γι­σμούς προ­κύ­πτει ότι λόγω της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού τα ξενο­δο­χειακά κατα­λύ­ματα έχουν απώλεια στα έσοδά τους, μεγέ­θους ~ € 525 εκ. ετησίως, ενώ από την αγορά «χάνο­νται» 13.680 θέσεις εργα­σίας (μέσοι όροι άμεσης και έμμεσης μεθόδου για την εξε­τα­ζό­μενη περίοδο) που θα είχαν δημιουρ­γη­θεί αν δεν υπήρχαν δια­φυ­γό­ντα έσοδα στα κατα­λύ­ματα. Αν τα έσοδα αυτά υπήρχαν στα ξενο­δο­χεία, τα δημόσια έσοδα θα ήταν αυξη­μένα κατά περίπου € 128 εκ. σε ετήσια βάση κατά μέσο όρο.

.Δια­βά­στε περισ­σό­τερα στο money-tourism.gr