Φώτης Μάγγος: Η νησιωτικότητα πρέπει να αποτελεί κριτήριο σχεδιασμού κάθε πολιτικής

Με πολυετή εμπειρία στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και έχοντας συνδέσει τη διαδρομή του με την ανάπτυξη των Λειψών, ο Φώτης Μάγγος ανέλαβε πρόσφατα τα καθήκοντα του γενικού γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, φέρνοντας μαζί του τη γνώση και την εμπειρία της καθημερινότητας των μικρών και ακριτικών νησιών. Από τη νέα του θέση καλείται να συμβάλει στον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών που απαντούν στις σύγχρονες προκλήσεις της νησιωτικής Ελλάδας, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων και τη δημιουργία καλύτερων προοπτικών για τους κατοίκους του Αιγαίου.
Στη συνέντευξη που παραχωρεί στην κυριακάτικη «δ», ο κ. Μάγγος παρουσιάζει τις βασικές προτεραιότητες της νέας του θητείας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας, στην ενίσχυση του Μεταφορικού Ισοδυνάμου, στη στήριξη των μικρών νησιωτικών δήμων και στην επιτάχυνση της υλοποίησης κρίσιμων έργων υποδομής. Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της καινοτομίας, της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών και της ουσιαστικής εφαρμογής της αρχής της νησιωτικότητας σε κάθε κυβερνητική πολιτική.
Με λόγο άμεσο και βασισμένο στην εμπειρία του από την πρώτη γραμμή της αυτοδιοίκησης, εξηγεί ότι το μέλλον των μικρών νησιών δεν βρίσκεται στη μαζική ανάπτυξη, αλλά στη διατήρηση της αυθεντικότητας, στην ανάδειξη της ιδιαίτερης ταυτότητας κάθε τόπου και στη δημιουργία ενός βιώσιμου αναπτυξιακού μοντέλου που θα ενισχύει την τοπική οικονομία, θα προστατεύει το περιβάλλον και θα βελτιώνει την καθημερινότητα των νησιωτών.

Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Αναλάβατε πριν από ένα μήνα τη θέση του γενικού γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, έχοντας υπηρετήσει ως δήμαρχος ενός μικρού ακριτικού νησιού. Ποιες θα είναι οι πρώτες σας προτεραιότητες για τη νησιωτική Ελλάδα;
Αναλαμβάνω αυτή την ευθύνη κα. Παμπρή, έχοντας πλήρη επίγνωση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι νησιώτες. Ως δήμαρχος των Λειψών για δώδεκα χρόνια έζησα από κοντά τις δυσκολίες αλλά και τις μεγάλες δυνατότητες των μικρών και ακριτικών νησιών. Για τον λόγο αυτό, η μετάβασή μου στη θέση του γενικού γραμματέα δεν σηματοδοτεί μια αλλαγή πορείας, αλλά τη συνέχιση της ίδιας προσπάθειας από ένα διαφορετικό μετερίζι.
Πρώτη προτεραιότητα αποτελεί η αντιμετώπιση της λειψυδρίας, που εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για πολλά νησιά του Αιγαίου. Η ενίσχυση των υποδομών ύδρευσης, η προώθηση νέων μονάδων αφαλάτωσης, η καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων και η υποστήριξη των δήμων αποτελούν βασικούς άξονες της πολιτικής μας.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουμε στη βελτίωση και ενίσχυση του Μεταφορικού Ισοδυνάμου, ώστε να μειώνεται το πρόσθετο κόστος που δημιουργεί η νησιωτικότητα στις μετακινήσεις των πολιτών, στη μεταφορά προϊόντων και στη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Εξίσου σημαντική είναι η προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας. Τα νησιά του Αιγαίου μπορούν να αποτελέσουν πεδία εφαρμογής νέων τεχνολογιών και πρότυπων πολιτικών σε θέματα περιβάλλοντος, ενέργειας και βιώσιμης ανάπτυξης.
Παράλληλα, η Γενική Γραμματεία έχει έναν σημαντικό θεσμικό και πολιτιστικό ρόλο. Η Ρεγκάτα Αιγαίου, οι Αιγαιοπελαγίτικοι Αγώνες και οι πολιτιστικές και αθλητικές δράσεις που στηρίζουμε αποτελούν θεσμούς που προβάλλουν τα νησιά μας και ενισχύουν τη συνοχή του νησιωτικού χώρου. Το σημαντικότερο όμως καθήκον μας είναι να διασφαλίζουμε ότι η αρχή της νησιωτικότητας λαμβάνεται ουσιαστικά υπόψη σε κάθε κυβερνητική πολιτική, σε κάθε νομοθετική πρωτοβουλία και σε κάθε αναπτυξιακό σχεδιασμό. Η νησιωτικότητα δεν πρέπει να αποτελεί απλή αναφορά, αλλά ουσιαστικό κριτήριο σχεδιασμού πολιτικών.

• Από τη θέση του δημάρχου κ. Μάγγο, περάσατε στη θέση του γενικού γραμματέα. Ποιο είναι το σημαντικότερο μάθημα που πήρατε από την αυτοδιοίκηση και θα σας καθοδηγήσει στα νέα σας καθήκοντα;
Η αυτοδιοίκηση με δίδαξε ότι πίσω από κάθε απόφαση υπάρχουν άνθρωποι και πραγματικές ανάγκες. Ως δήμαρχος ενός μικρού νησιού έμαθα να λειτουργώ με αμεσότητα, να αναζητώ λύσεις και να κρίνω κάθε πολιτική από το αποτέλεσμα που έχει στην καθημερινότητα των πολιτών.
Έμαθα επίσης ότι οι καθυστερήσεις και η γραφειοκρατία έχουν πολύ μεγαλύτερο κόστος στα μικρά νησιά. Αυτό είναι ένα μάθημα που με συνοδεύει και στη νέα μου θέση. Θέλω η Γενική Γραμματεία να βρίσκεται δίπλα στους νησιώτες και στους δήμους, ως ένας ουσιαστικός σύμμαχος στην επίλυση προβλημάτων.
Η εμπειρία της αυτοδιοίκησης μου έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίζω από πρώτο χέρι τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και να αντιλαμβάνομαι πού υπάρχουν δυσκολίες αλλά και πού υπάρχουν ευκαιρίες για παρεμβάσεις.

• Γενικέ, έχετε διεκδικήσει ως δήμαρχος το μεταφορικό ισοδύναμο. Πώς μπορεί να ενισχυθεί ώστε να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά;
Το Μεταφορικό Ισοδύναμο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πολιτικές στήριξης της νησιωτικής Ελλάδας, καθώς συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση των ανισοτήτων που δημιουργεί η γεωγραφική απομόνωση των νησιών.
Σήμερα, βασικός μας στόχος είναι να επιταχύνουμε τις διαδικασίες καταβολής των ενισχύσεων και για τα τρία σκέλη του μέτρου, δηλαδή για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και το αντιστάθμισμα του αυξημένου κόστους καυσίμων στα νησιά. Προτεραιότητά μας είναι να αποδοθούν το συντομότερο δυνατό τα ποσά που εκκρεμούν στους δικαιούχους, ώστε το μέτρο να λειτουργεί με συνέπεια και αξιοπιστία.
Στόχος μας είναι μέσα στο επόμενο διάστημα να ολοκληρωθούν οι εκκρεμότητες που αφορούν δικαιούχους μέχρι και το 2025, έτσι ώστε να αποκατασταθεί η κανονικότητα στη λειτουργία του μέτρου και να παραμείνει ως τρέχουσα υποχρέωση μόνο η καταβολή των ενισχύσεων του 2026.
Με αυτόν τον τρόπο το Μεταφορικό Ισοδύναμο θα αποκτήσει τη συνέπεια, την αξιοπιστία και την προβλεψιμότητα που απαιτούν οι νησιώτες και οι επιχειρήσεις των νησιών μας.
Παράλληλα, εργαζόμαστε για τη συνεχή βελτίωση των ψηφιακών διαδικασιών και τη μείωση της γραφειοκρατίας, ώστε το μέτρο να λειτουργεί με μεγαλύτερη ταχύτητα, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.

• Πολλοί μικροί δήμοι δεν διαθέτουν μηχανικούς και τεχνικές υπηρεσίες, με αποτέλεσμα να καθυστερούν έργα και χρηματοδοτήσεις. Το γνωρίζετε άριστα. Τι μπορεί να γίνει;
Το γνωρίζω πολύ καλά γιατί το έζησα. Η έλλειψη τεχνικού προσωπικού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μικροί νησιωτικοί δήμοι.
Δεν αρκεί να υπάρχουν διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Χρειάζονται άνθρωποι που θα προετοιμάσουν μελέτες, θα ωριμάσουν έργα και θα παρακολουθήσουν την υλοποίησή τους. Για τον λόγο αυτό απαιτείται καλύτερη τεχνική υποστήριξη και ενίσχυση των δυνατοτήτων των μικρών δήμων.
Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι και οι ίδιοι οι Δήμοι έχουν σημαντικό ρόλο και ευθύνη στην αναζήτηση λύσεων. Υπάρχουν δυνατότητες συνεργασίας με φορείς της γενικής κυβέρνησης, όπως οι Περιφέρειες, άλλοι Δήμοι, αλλά και αναπτυξιακοί οργανισμοί, ώστε να μπορούν να υποστηρίζονται τεχνικά, να ωριμάζουν μελέτες και να δημοπρατούν έργα. Η αξιοποίηση αυτών των συνεργασιών μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για τους μικρούς νησιωτικούς δήμους, μέχρι να αντιμετωπιστούν οι μόνιμες ανάγκες στελέχωσής τους.

• Πώς θα επιταχυνθούν οι διαδικασίες ωρίμανσης και υλοποίησης έργων στα μικρά νησιά;
Απαιτείται καλύτερος συντονισμός, απλούστευση διαδικασιών και μεγαλύτερη αξιοποίηση της τεχνολογίας. Πολλές φορές ένα έργο καθυστερεί όχι λόγω έλλειψης χρηματοδότησης, αλλά λόγω διοικητικών εμποδίων και καθυστερήσεων στην ωρίμανσή του.
Χρειάζεται στενότερη συνεργασία μεταξύ υπουργείων, περιφερειών, δήμων και υπηρεσιών, ώστε τα προβλήματα να αντιμετωπίζονται έγκαιρα.
Για τα μικρά νησιά ο χρόνος έχει ιδιαίτερη αξία. Κάθε καθυστέρηση επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής των κατοίκων και την αναπτυξιακή προοπτική του τόπου.

• Πώς μπορεί να επιτευχθεί ανάπτυξη χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας των μικρών νησιών;
Η απάντηση για μένα είναι ξεκάθαρη, γιατί είναι κάτι που έχω εφαρμόσει στην πράξη και γνωρίζω πολύ καλά. Κάθε νησί πρέπει να αποκτήσει τη δική του ταυτότητα, τη δική του προσωπικότητα, αυτό που σήμερα θα λέγαμε το δικό του brand name.
Δεν χρειάζεται τα νησιά να αντιγράφουν το ένα το άλλο. Αντιθέτως, αυτό που κουράζει τον επισκέπτη είναι να συναντά παντού τα ίδια χαρακτηριστικά, τις ίδιες εικόνες και το ίδιο μοντέλο ανάπτυξης. Η πραγματική αξία βρίσκεται στη διαφορετικότητα και στη μοναδικότητα κάθε τόπου.
Γι’ αυτό κάθε νησί οφείλει να αναδείξει τα δικά του συγκριτικά πλεονεκτήματα, το δικό του τοπόσημο, τη δική του ιστορία, τον πολιτισμό του, τις παραδόσεις του, τα τοπικά προϊόντα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που το κάνουν να ξεχωρίζει. Η ταυτότητα ενός τόπου πρέπει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτό που πραγματικά είναι και όχι με αυτό που προσπαθεί να αντιγράψει.
Αυτός είναι ο ασφαλέστερος δρόμος για μια βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία. Τα μικρά νησιά, λόγω του μεγέθους και των περιορισμένων υποδομών τους, δεν μπορούν και δεν πρέπει να ακολουθήσουν τον δρόμο της μαζικότητας. Η επιλογή τους πρέπει να είναι η ποιότητα και όχι η ποσότητα.
Πιστεύω ότι το μέλλον των μικρών νησιών βρίσκεται σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που σέβεται το περιβάλλον, προστατεύει την αυθεντικότητα του τόπου και αναδεικνύει τη μοναδικότητα κάθε νησιωτικής κοινωνίας. Έτσι δημιουργούνται καλύτερες προοπτικές για τους κατοίκους, ισχυρότερη τοπική οικονομία και μια τουριστική ανάπτυξη με διάρκεια και ουσία.

• Αν οι εκλογές γίνουν την άνοιξη του 2027, ποιο θα θέλατε να είναι το αποτέλεσμα, καθώς η θητεία σας μέχρι τότε θα είναι μικρότερη του έτους;
Καταρχάς, θα ήθελα να ξεκαθαρίσω ότι η διάρκεια της δικής μου παρουσίας στη θέση του γενικού γραμματέα είναι προφανώς μικρότερης σημασίας μπροστά στην πορεία της χώρας. Το πραγματικό διακύβευμα των εκλογών είναι η κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια.
Ως άνθρωπος που έχω επιλεγεί για αυτή τη θέση από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, δεν θα μπορούσα να επιθυμώ διαφορετικό αποτέλεσμα από τη συνέχιση της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας με μια αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Πιστεύω ότι η χώρα χρειάζεται πολιτική σταθερότητα, συνέχιση της οικονομικής πορείας που έχει χαραχθεί τα τελευταία χρόνια, περαιτέρω ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, αλλά και συνέχιση μιας σταθερής και αποφασιστικής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής άμυνας.
Η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα προόδου και θεωρώ ότι η σταθερότητα είναι βασική προϋπόθεση για να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις, οι επενδύσεις και οι πολιτικές που ενισχύουν την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.
Από εκεί και πέρα, οι πολίτες είναι αυτοί που αποφασίζουν και η δημοκρατική διαδικασία είναι πάντα σεβαστή. Όμως, έχοντας ζήσει και στο παρελθόν περιόδους πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας, θεωρώ ότι η χώρα δεν πρέπει να επιστρέψει σε καταστάσεις που δημιουργούν ανασφάλεια και ανακόπτουν την αναπτυξιακή της πορεία.