PISA: Έμειναν χαμηλά και στη «Δημιουργική Σκέψη» οι Έλληνες μαθητές

Ο ΟΟΣΑ ανα­κοί­νω­σε τα απο­τε­λέ­σμα­τα για τις επι­δό­σεις των μα­θη­τών που συμ­με­τεί­χαν στην έρευ­να του Διε­θνούς Προ­γράμ­μα­τος PISA για το 2022 (Programme for International Student Assessment – PISA 2022) και τα απο­τε­λέ­σμα­τα για την Ελ­λά­δα ήταν κα­τώ­τε­ρα των προσ­δο­κιών για ακόμα μία φορά. Οι Έλ­λη­νες μα­θη­τές έμει­ναν κάτω από το μέσο όρο του ΟΟΣΑ και στο και­νο­τό­μο πεδίο «Δη­μιουρ­γι­κή Σκέψη».

Το υπουρ­γείο Παι­δεί­ας ση­μειώ­νει σε σχε­τι­κή ανα­κοί­νω­ση πως τα απο­τε­λέ­σμα­τα αυτά δεί­χνουν το δρόμο για τις αλ­λα­γές που θα υιο­θε­τη­θούν από το προ­σε­χές σχο­λι­κό έτος.

Τα απο­τε­λέ­σμα­τα απο­τε­λούν μέρος της έρευ­νας PISA 2022 και έρ­χο­νται σε συ­νέ­χεια των αντί­στοι­χων ανα­κοι­νώ­σε­ων που προη­γή­θη­καν για τα Μα­θη­μα­τι­κά, τις Φυ­σι­κές Επι­στή­μες και την Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου. Και σε αυτές τις κα­τη­γο­ρί­ες οι Έλ­λη­νες μα­θη­τές αντι­με­τώ­πι­σαν σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα.

Η ΕΡΕΥ­ΝΑ

Στην κύρια έρευ­να PISA 2022 έλα­βαν μέρος πε­ρί­που 690.000 μα­θη­τές και μα­θή­τριες από 81 χώρες (38 χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ και 43 επι­πλέ­ον χώρες) εκ­προ­σω­πώ­ντας πε­ρί­που 29 εκα­τομ­μύ­ρια 15χρο­νων μα­θη­τών και μα­θη­τριών. Από τις χώρες αυτές, οι 64 συμ­με­τεί­χαν στην εξέ­τα­ση του πε­δί­ου της δη­μιουρ­γι­κής σκέ­ψης ενώ 74 χώρες συ­γκέ­ντρω­σαν δε­δο­μέ­να σχε­τι­κά με τον βαθμό στον οποίο καλ­λιερ­γεί­ται η δε­ξιό­τη­τα αυτή στο εκ­παι­δευ­τι­κό τους σύ­στη­μα, μέσω ερω­τη­μα­το­λο­γί­ων προς μα­θη­τές/τριες, εκ­παι­δευ­τι­κούς και διευ­θυ­ντές/θύ­ντριες σχο­λεί­ων.  Την Ελ­λά­δα εκ­προ­σώ­πη­σαν στην κύρια έρευ­να 6.578 μα­θη­τές και μα­θή­τριες γεν­νη­μέ­νοι/ες το 2006, από 242 σχο­λεία δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης (Γυ­μνά­σια, Γε­νι­κά Λύ­κεια και ΕΠΑΛ) όλης της χώρας.

Ως Δη­μιουρ­γι­κή Σκέψη ορί­ζε­ται στην έρευ­να η ικα­νό­τη­τα ενός ατό­μου να επι­νο­εί, να αξιο­λο­γεί και να βελ­τιώ­νει ιδέες, οι οποί­ες μπο­ρεί να κα­τα­λή­γουν σε πρω­τό­τυ­πες και απο­τε­λε­σμα­τι­κές λύ­σεις, στην πα­ρα­γω­γή νέας γνώ­σης και σε γό­νι­μη έκ­φρα­ση της φα­ντα­σί­ας.

Στο πλαί­σιο της αξιο­λό­γη­σης, ζη­τή­θη­κε από τους μα­θη­τές/τριες  να εκ­φρά­σουν τη δη­μιουρ­γι­κή τους σκέψη σε τέσ­σε­ρα πεδία:

Έκ­φρα­ση μέσω γρα­πτής γλώσ­σας (π.χ. πα­ρα­γω­γή μιας ιδέας για μια ιστο­ρία με ερέ­θι­σμα έναν τίτλο/θέμα)

Έκ­φρα­ση μέσω οπτι­κής γλώσ­σας με τη βο­ή­θεια ει­δι­κού λο­γι­σμι­κού (π.χ. δη­μιουρ­γία ενός λο­γό­τυ­που για έναν ορ­γα­νι­σμό)

Επί­λυ­ση προ­βλη­μά­των κοι­νω­νι­κού χα­ρα­κτή­ρα (π.χ. επι­νό­η­ση ιδεών για την επί­λυ­ση προ­βλη­μά­των κοι­νω­νι­κού χα­ρα­κτή­ρα, όπως η μεί­ω­ση της κί­νη­σης στους δρό­μους με­γα­λου­πό­λε­ων ή η βελ­τί­ω­ση της πρό­σβα­σης ΑμεΑ σε έναν δη­μό­σιο χώρο)

Επί­λυ­ση ανοι­κτού τύπου επι­στη­μο­νι­κών προ­βλη­μά­των (π.χ. πα­ρο­χή πι­θα­νών ερ­μη­νειών για ένα φαι­νό­με­νο και αξιο­λό­γη­ση πει­ρα­μα­τι­κών σχε­δια­σμών)

Συ­γκε­κρι­μέ­να, απο­τι­μή­θη­κε η ικα­νό­τη­τα των μα­θη­τών/τριών να:

πα­ρά­γουν ποι­κί­λες ιδέες, δη­λα­δή η ικα­νό­τη­τα επι­νό­η­σης κατά το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρων δια­φο­ρε­τι­κών ιδεών σχε­τι­κών με ένα θέμα,

πα­ρά­γουν δη­μιουρ­γι­κές και πρω­τό­τυ­πες ιδέες, δη­λα­δή η ικα­νό­τη­τα επι­νό­η­σης ιδεών ή προ­σεγ­γί­σε­ων που δεν είναι συ­νη­θι­σμέ­νες ή συμ­βα­τι­κές,

αξιο­λο­γούν και να βελ­τιώ­νουν ιδέες, δη­λα­δή η ικα­νό­τη­τα αξιο­λό­γη­σης δε­δο­μέ­νων ιδεών και βελ­τί­ω­σης ή ανά­πτυ­ξής τους με τρό­πους που δεν θε­ω­ρού­νται συ­νη­θι­σμέ­νοι.

Πέραν ωστό­σο της επί­δο­σης στο πεδίο της Δη­μιουρ­γι­κής Σκέ­ψης, μέσω της συ­μπλή­ρω­σης ερω­τη­μα­το­λο­γί­ων από τους/ις μα­θη­τές/τριες και τους/ις διευ­θυ­ντές/θύ­ντριες των σχο­λεί­ων του δείγ­μα­τος, συ­γκε­ντρώ­θη­καν δε­δο­μέ­να σχε­τι­κά με: α) ατο­μι­κά στοι­χεία των μα­θη­τών/τριών (στά­σεις, από­ψεις και κοι­νω­νι­κο-συ­ναι­σθη­μα­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά) και β) στοι­χεία που αφο­ρούν το σχο­λι­κό πλαί­σιο (από­ψεις, παι­δα­γω­γι­κές πρα­κτι­κές, δρά­σεις/δρα­στη­ριό­τη­τες, χρήση ψη­φια­κών τε­χνο­λο­γιών), τα οποία είναι πι­θα­νόν να επη­ρε­ά­ζουν τις επι­δό­σεις στους στο πεδίο της Δη­μιουρ­γι­κής Σκέ­ψης.

Ακο­λού­θως πα­ρου­σιά­ζο­νται τα βα­σι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα:

ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙ­ΠΕ­ΔΟ ΤΗΣ ΔΗ­ΜΙΟΥΡ­ΓΙ­ΚΗΣ ΣΚΕ­ΨΗΣ ΤΩΝ 15ΧΡΟ­ΝΩΝ ΜΑ­ΘΗ­ΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΣΤΟΝ ΟΟΣΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛ­ΛΑ­ΔΑ;

Οι χώρες με το υψη­λό­τε­ρο επί­πε­δο δη­μιουρ­γι­κής σκέ­ψης είναι κατά φθί­νου­σα σειρά (με άρι­στα το 60), η Σι­γκα­πού­ρη (41), η Κορέα (38), ο Κα­να­δάς (38), η Αυ­στρα­λία (37), η Νέα Ζη­λαν­δία (36), η Εσθο­νία (36), η Φι­λαν­δία (36), η Δανία (35), η Λε­το­νία (35), το Βέλ­γιο (35), η Πο­λω­νία (34) και η Πορ­το­γα­λία (34). Πρό­κει­ται για τις χώρες οι οποί­ες επι­τυγ­χά­νουν υψη­λές επι­δό­σεις και στα βα­σι­κά γνω­στι­κά αντι­κεί­με­να που εξε­τά­ζει η έρευ­να PISA (Μα­θη­μα­τι­κά, Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου, Φυ­σι­κές Επι­στή­μες).

Η Ελ­λά­δα κα­τα­τάσ­σε­ται στην ομάδα χωρών που ση­μειώ­νουν χα­μη­λό­τε­ρες επι­δό­σεις από τον μέσο όρο της επί­δο­σης στις χώρες του ΟΟΣΑ σε ό,τι αφορά τη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη των μα­θη­τών/τριών. Με βάση αυτή την επί­δο­ση η Ελ­λά­δα κα­τα­τάσ­σε­ται 38η ανά­με­σα στις 64 συμ­με­τέ­χου­σες χώρες, με επί­δο­ση 27 μο­νά­δες ένα­ντι 33 μο­νά­δων του Μέσου Όρου του ΟΟΣΑ.

Διά­γραμ­μα 1: Εν­δει­κτι­κές επι­δό­σεις χωρών

Οι μα­θη­τές/τριες με πολύ καλές ή πολύ χα­μη­λές επι­δό­σεις στα βα­σι­κά αντι­κεί­με­να απο­δί­δουν το ίδιο και στη Δη­μιουρ­γι­κή Σκέψη. Μα­θη­τές/τριες ωστό­σο με μέ­τριες επι­δό­σεις στα βα­σι­κά αντι­κεί­με­να μπο­ρεί να δια­πρέ­πουν στη Δη­μιουρ­γι­κή Σκέψη, δεί­χνο­ντας ότι αυτή αντι­στοι­χεί σε δε­ξιό­τη­τες που δεν κα­λύ­πτο­νται απα­ραί­τη­τα από τα βα­σι­κά αντι­κεί­με­να του PISA.

Γε­νι­κά, οι μα­θη­τές/τριες σε επί­πε­δο ΟΟΣΑ ήταν κα­λύ­τε­ροι/ες στη δη­μιουρ­γι­κή έκ­φρα­ση (γρα­πτή και οπτι­κή) από την επί­λυ­ση προ­βλη­μά­των (κοι­νω­νι­κών ή επι­στη­μο­νι­κών). Στην Ελ­λά­δα, οι μα­θη­τές/τριες δια­κρί­θη­καν σχε­τι­κά πε­ρισ­σό­τε­ρο στην πα­ρα­γω­γή πρω­τό­τυ­πων ιδεών και στην οπτι­κή έκ­φρα­ση, ενώ υστέ­ρη­σαν στην επί­λυ­ση επι­στη­μο­νι­κών προ­βλη­μά­των.

ΠΩΣ ΔΙΑ­ΦΟ­ΡΟ­ΠΟΙΟΥ­ΝΤΑΙ ΟΙ ΕΠΙ­ΔΟ­ΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑ­ΘΗ­ΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΑΝΑ­ΛΟ­ΓΑ ΜΕ ΤΑ ΚΟΙ­ΝΩ­ΝΙ­ΚΑ ΤΟΥΣ ΧΑ­ΡΑ­ΚΤΗ­ΡΙ­ΣΤΙ­ΚΑ;

Στην Ελ­λά­δα, οι δια­φο­ρές στις επι­δό­σεις στη Δη­μιουρ­γι­κή Σκέψη που σχε­τί­ζο­νται με το φύλο, το κοι­νω­νι­κό υπό­βα­θρο ή το είδος σχο­λεί­ου είναι πα­ρό­μοιες ή μι­κρό­τε­ρες από αυτές στον ΟΟΣΑ.

Τόσο στην Ελ­λά­δα όσο και στον ΟΟΣΑ, τα κο­ρί­τσια, οι μα­θη­τές/τριες με υψη­λό­τε­ρο κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κό υπό­βα­θρο, οι μα­θη­τές/τριες σε σχο­λεία με υψη­λό­τε­ρο κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κό προ­φίλ, οι μα­θη­τές/τριες που δεν έχουν με­τα­να­στευ­τι­κό υπό­βα­θρο, οι μα­θη­τές/τριες σε αστι­κές πε­ριο­χές και αυτοί/ες που φοι­τούν σε Γε­νι­κά Λύ­κεια επι­τυγ­χά­νουν υψη­λό­τε­ρες επι­δό­σεις στη Δη­μιουρ­γι­κή Σκέψη.

Σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ και στην Ελ­λά­δα, η επί­δρα­ση του κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κού υπό­βα­θρου στη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη είναι μι­κρό­τε­ρη από αυτή στα βα­σι­κά αντι­κεί­με­να του PISA.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΠΟ­ΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑ­ΘΗ­ΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗ­ΜΙΟΥΡ­ΓΙ­ΚΟ­ΤΗ­ΤΑ, ΠΩΣ ΑΥΤΕΣ ΔΙΑ­ΦΟ­ΡΟ­ΠΟΙΟΥ­ΝΤΑΙ ΑΝΑ­ΛΟ­ΓΑ ΜΕ ΤΑ ΧΑ­ΡΑ­ΚΤΗ­ΡΙ­ΣΤΙ­ΚΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΕΠΗ­ΡΕ­Α­ΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΙ­ΔΟ­ΣΕΙΣ ΤΟΥΣ;

Κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ, και στην Ελ­λά­δα σε κάπως μι­κρό­τε­ρο βαθμό, οι πε­ρισ­σό­τε­ροι μα­θη­τές/τριες πι­στεύ­ουν ότι μπο­ρούν να είναι δη­μιουρ­γι­κοί/ές σε κάθε μά­θη­μα, όχι μόνο στην Τέχνη. Αυτή η πε­ποί­θη­ση είναι πιο δια­δε­δο­μέ­νη με­τα­ξύ των κο­ρι­τσιών, των μα­θη­τών/τριών από ευ­νοη­μέ­να κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κά πε­ρι­βάλ­λο­ντα και των μα­θη­τών/τριών σε σχο­λεία υψη­λό­τε­ρου κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κού προ­φίλ. Οι μα­θη­τές/τριες με αντί­στοι­χες από­ψεις επι­τυγ­χά­νουν κα­λύ­τε­ρες επι­δό­σεις.

Πε­ρί­που οι μισοί μα­θη­τές/τριες σε επί­πε­δο ΟΟΣΑ πι­στεύ­ουν ότι μπο­ρούν να βελ­τιώ­σουν τη δη­μιουρ­γι­κό­τη­τά τους, ενώ 6 στους 10 πι­στεύ­ουν το ίδιο για την ευ­φυ­ΐα τους. Αντί­θε­τα, στην Ελ­λά­δα, οι μα­θη­τές/τριες δεν υιο­θε­τούν στην πλειο­ψη­φία τους την αντί­λη­ψη περί δυ­να­τό­τη­τας βελ­τί­ω­σης αυτών τους των χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών (μόνο 4 στους 10 υιο­θε­τούν την εν λόγω αντί­λη­ψη). Επί­σης, στην Ελ­λά­δα, η εν λόγω αντί­λη­ψη δεν επη­ρε­ά­ζε­ται από το κοι­νω­νι­κό υπό­βα­θρο των μα­θη­τών/τριών, ενώ στον ΟΟΣΑ τα κο­ρί­τσια και οι μα­θη­τές/τριες από ευ­νοη­μέ­να πε­ρι­βάλ­λο­ντα είναι πιο πι­θα­νό να υιο­θε­τή­σουν την αντί­λη­ψη ότι έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να βελ­τιώ­σουν τόσο τη δη­μιουρ­γι­κό­τη­τά τους όσο και την ευ­φυ­ΐα τους. Η αντί­λη­ψη για τη δυ­να­τό­τη­τα βελ­τί­ω­σης τόσο της δη­μιουρ­γι­κό­τη­τας όσο και της ευ­φυ­ΐ­ας (growth mindset) συν­δέ­ε­ται θε­τι­κά με τις επι­δό­σεις των μα­θη­τών/τριών.

Οι μα­θη­τές/τριες σε επί­πε­δο ΟΟΣΑ εμ­φα­νί­ζουν υψηλά επί­πε­δα δη­μιουρ­γι­κής αυ­τε­πάρ­κειας, δε­κτι­κό­τη­τας σε προ­κλή­σεις, δε­κτι­κό­τη­τας στην Τέχνη και σε νέες εμπει­ρί­ες, φα­ντα­σί­ας και διά­θε­σης για πε­ρι­πέ­τειες. Οι μα­θη­τές/τριες στην Ελ­λά­δα ση­μεί­ω­σαν υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα σε αυτές τις στά­σεις και τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Αυτές οι στά­σεις επη­ρε­ά­ζουν θε­τι­κά τις επι­δό­σεις στη Δη­μιουρ­γι­κή Σκέψη, αλλά εξη­γούν μικρό μέρος της δια­κύ­μαν­σης των σχε­τι­κών επι­δό­σε­ων. Οι στά­σεις αυτές εκ­δη­λώ­νο­νται πιο έντο­να σε ευ­ρύ­τε­ρες δη­μιουρ­γι­κές προ­κλή­σεις παρά σε σχο­λι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες (π.χ. επί­λυ­ση δύ­σκο­λων σχο­λι­κών προ­βλη­μά­των, ενα­σχό­λη­ση με δη­μιουρ­γι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες στο πλαί­σιο σχο­λι­κών ερ­γα­σιών). Σε όλες τις χώρες, τα κο­ρί­τσια, οι μα­θη­τές/τριες από υψηλά κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα και όσοι/ες φοι­τούν σε σχο­λεία υψη­λό­τε­ρου κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κού προ­φίλ επι­δει­κνύ­ουν πε­ρισ­σό­τε­ρο αυτές τις στά­σεις.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΥ­ΝΑ­ΦΗ ΜΕ ΤΗ ΔΗ­ΜΙΟΥΡ­ΓΙ­ΚΟ­ΤΗ­ΤΑ ΚΟΙ­ΝΩ­ΝΙ­ΚΟ-ΣΥ­ΝΑΙ­ΣΘΗ­ΜΑ­ΤΙ­ΚΑ ΧΑ­ΡΑ­ΚΤΗ­ΡΙ­ΣΤΙ­ΚΑ ΤΩΝ ΜΑ­ΘΗ­ΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ, ΠΩΣ ΑΥΤΑ ΔΙΑ­ΦΟ­ΡΟ­ΠΟΙΟΥ­ΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΕΠΗ­ΡΕ­Α­ΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΙ­ΔΟ­ΣΕΙΣ ΤΟΥΣ;

Τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που εξε­τά­στη­καν πε­ρι­λαμ­βά­νουν την πε­ριέρ­γεια, την επι­μο­νή, τη στο­χο­προ­σή­λω­ση, την ικα­νό­τη­τα υιο­θέ­τη­σης εναλ­λα­κτι­κών οπτι­κών, την αυ­το­πε­ποί­θη­ση να εκτί­θε­νται σε νέες εμπει­ρί­ες, τη συ­νερ­γα­τι­κό­τη­τα, την αντο­χή στο άγχος και τον έλεγ­χο συ­ναι­σθη­μά­των.

Οι μα­θη­τές/τριες σε επί­πε­δο ΟΟΣΑ επι­δει­κνύ­ουν αυτά τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πε­ρισ­σό­τε­ρο σε ευ­ρύ­τε­ρες δη­μιουρ­γι­κές προ­κλή­σεις παρά σε σχο­λι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες. Αγό­ρια, μα­θη­τές/τριες από προ­νο­μιού­χα κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα και σχο­λεία με υψη­λό­τε­ρο κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κό προ­φίλ πα­ρου­σιά­ζουν υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα αυτών των χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών. Οι μα­θη­τές/τριες στην Ελ­λά­δα ανα­φέ­ρουν υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα πε­ριέρ­γειας, επι­μο­νής, στο­χο­προ­σή­λω­σης, υιο­θέ­τη­σης εναλ­λα­κτι­κών οπτι­κών και αυ­το­πε­ποί­θη­σης σε νέες εμπει­ρί­ες σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, αλλά αντι­με­τω­πί­ζουν με­γα­λύ­τε­ρες δυ­σκο­λί­ες στη δια­χεί­ρι­ση του άγ­χους και τον έλεγ­χο των συ­ναι­σθη­μά­των τους.

Τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που επη­ρε­ά­ζουν θε­τι­κά τη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη είναι η πε­ριέρ­γεια, η επι­μο­νή, η στο­χο­προ­σή­λω­ση, η υιο­θέ­τη­ση εναλ­λα­κτι­κών οπτι­κών και η αυ­το­πε­ποί­θη­ση ανα­φο­ρι­κά με τη συμ­με­το­χή σε νέες εμπει­ρί­ες.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΚ­ΠΑΙ­ΔΕΥ­ΤΙ­ΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥ­ΝΑ­ΦΕΙΣ ΜΕ ΤΗ ΔΗ­ΜΙΟΥΡ­ΓΙ­ΚΟ­ΤΗ­ΤΑ ΕΠΑΓ­ΓΕΛ­ΜΑ­ΤΙ­ΚΕΣ ΠΡΟΣ­ΔΟ­ΚΙΕΣ ΤΩΝ ΜΑ­ΘΗ­ΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΥΤΕΣ ΕΠΗ­ΡΕ­Α­ΖΟ­ΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΧΑ­ΡΑ­ΚΤΗ­ΡΙ­ΣΤΙ­ΚΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΕΠΗ­ΡΕ­Α­ΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΙ­ΔΟ­ΣΕΙΣ ΤΟΥΣ;

Οι μα­θη­τές/τριες στην Ελ­λά­δα έχουν αρ­κε­τά υψη­λό­τε­ρες εκ­παι­δευ­τι­κές προσ­δο­κί­ες σε σχέση με τους μα­θη­τές/τριες στον ΟΟΣΑ ιδιαί­τε­ρα σε ό,τι αφορά αυ­τούς/ές που δη­λώ­νουν ότι προσ­δο­κούν να σπου­δά­σουν στο μέλ­λον σε με­τα­πτυ­χια­κό ή ακόμα και δι­δα­κτο­ρι­κό επί­πε­δο (43,9% στον ΟΟΣΑ ένα­ντι 60,1% στην Ελ­λά­δα).

Σε επαγ­γελ­μα­τι­κό επί­πε­δο ένα μι­κρό­τε­ρο πο­σο­στό μα­θη­τών/τριών (5,2% ένα­ντι 6.1% στον ΟΟΣΑ) σκο­πεύ­ει να ερ­γα­στεί στο μέλ­λον στον πο­λι­τι­στι­κό ή δη­μιουρ­γι­κό τομέα. Με­γα­λύ­τε­ρη φι­λο­δο­ξία να ερ­γα­στούν στους αντί­στοι­χους το­μείς έχουν τα κο­ρί­τσια και οι μα­θη­τές/τριες από υψη­λό­τε­ρα κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κά στρώ­μα­τα.

Τόσο οι υψη­λές εκ­παι­δευ­τι­κές προσ­δο­κί­ες όσο και η φι­λο­δο­ξία να ερ­γα­στεί κά­ποιος/α στον πο­λι­τι­στι­κό ή τον δη­μιουρ­γι­κό τομέα έχει θε­τι­κή επί­πτω­ση στις επι­δό­σεις του/της στη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη.

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΠΟ­ΨΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥ­ΘΥ­ΝΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΟ­ΛΙ­ΚΕΣ ΠΡΑ­ΚΤΙ­ΚΕΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡ­ΜΟ­ΖΟ­ΝΤΑΙ ΚΑΙ ΕΠΗ­ΡΕ­Α­ΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΙ­ΔΟ­ΣΕΙΣ  ΣΤΗ ΔΗ­ΜΙΟΥΡ­ΓΙ­ΚΗ ΣΚΕΨΗ;

Η αντί­λη­ψη ότι υπάρ­χουν πολ­λα­πλοί τρό­ποι για να είναι ένα άτομο δη­μιουρ­γι­κό και ότι αυτό μπο­ρεί να εκ­φρα­στεί σε οποιο­δή­πο­τε μά­θη­μα είναι ευ­ρέ­ως δια­δε­δο­μέ­νη με­τα­ξύ των διευ­θυ­ντών/τριών των σχο­λεί­ων όλων των χωρών, ανε­ξαρ­τή­τως του τύπου σχο­λεί­ου. Οι διευ­θυ­ντές/τριες θε­ω­ρούν ότι οι μα­θη­τές/τριες τους είναι δη­μιουρ­γι­κοί/ες και απο­λαμ­βά­νουν τα δη­μιουρ­γι­κά projects. Ωστό­σο, στην Ελ­λά­δα, οι διευ­θυ­ντές/τριες είναι πιο συ­γκρα­τη­μέ­νοι στις αξιο­λο­γή­σεις τους ανα­φο­ρι­κά με το κατά πόσο οι μα­θη­τές τους είναι δη­μιουρ­γι­κοί και απο­λαμ­βά­νουν τα δη­μιουρ­γι­κά projects σε σύ­γκρι­ση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Στις χώρες του ΟΟΣΑ, οι μα­θη­τές/τριες δη­λώ­νουν ότι οι εκ­παι­δευ­τι­κοί εφαρ­μό­ζουν πρα­κτι­κές που ευ­νο­ούν τη δη­μιουρ­γι­κό­τη­τα. Στην Ελ­λά­δα, όμως, αυτές οι πρα­κτι­κές εφαρ­μό­ζο­νται λι­γό­τε­ρο, με τη χώρα να εμ­φα­νί­ζει ως προς αυτή την πα­ρά­με­τρο συ­γκρι­τι­κά χα­μη­λό­τε­ρες επι­δό­σεις (βλ. Διά­γραμ­μα 2).

Τόσο στις υπό­λοι­πες χώρες του ΟΟΣΑ, όσο και στην Ελ­λά­δα, τα κο­ρί­τσια, οι μα­θη­τές/τριες ιδιω­τι­κών σχο­λεί­ων και αυτοί/ες από υψη­λό­τε­ρα κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κά στρώ­μα­τα δη­λώ­νουν ότι οι εκ­παι­δευ­τι­κοί τους εφαρ­μό­ζουν πε­ρισ­σό­τε­ρο δη­μιουρ­γι­κές πρα­κτι­κές. Οι μα­θη­τές που φοι­τούν σε σχο­λεία γε­νι­κής εκ­παί­δευ­σης δη­λώ­νουν ότι εφαρ­μό­ζο­νται λι­γό­τε­ρο δη­μιουρ­γι­κές πρα­κτι­κές σε σύ­γκρι­ση με αυ­τούς που φοι­τούν σε σχο­λεία τε­χνι­κής-επαγ­γελ­μα­τι­κής εκ­παί­δευ­σης. Επί­σης, οι μα­θη­τές που βιώ­νουν πε­ρισ­σό­τε­ρες δη­μιουρ­γι­κές παι­δα­γω­γι­κές πρα­κτι­κές στα σχο­λεία τους έχουν ελα­φρώς κα­λύ­τε­ρες επι­δό­σεις στη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη.

Σύμ­φω­να με τους διευ­θυ­ντές/τριες, στην Ελ­λά­δα προ­σφέ­ρο­νται λι­γό­τε­ρες δη­μιουρ­γι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, αλλά οι μα­θη­τές συμ­με­τέ­χουν πε­ρισ­σό­τε­ρο όταν αυτές προ­σφέ­ρο­νται.

Οι μα­θη­τές/τριες στην Ελ­λά­δα συμ­με­τέ­χουν πε­ρισ­σό­τε­ρο από άλλες χώρες του ΟΟΣΑ σε εξω­σχο­λι­κές δη­μιουρ­γι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, κυ­ρί­ως τα αγό­ρια, και οι μα­θη­τές/τριες δη­μό­σιων σχο­λεί­ων και ΕΠΑΛ. Η συμ­με­το­χή αυτή όμως δε φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­ζει τη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη.

Τέλος, οι μα­θη­τές/τριες στα Ελ­λη­νι­κά σχο­λεία χρη­σι­μο­ποιούν λι­γό­τε­ρο τις ψη­φια­κές τε­χνο­λο­γί­ες για μα­θη­σια­κούς σκο­πούς στο σχο­λείο, αλλά η χρήση τους, εντός και εκτός σχο­λεί­ου, έχει θε­τι­κή επί­δρα­ση στη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη, ιδιαί­τε­ρα όταν χρη­σι­μο­ποιού­νται για ψυ­χα­γω­γία εκτός σχο­λεί­ου. Ωστό­σο, η χρήση για ψυ­χα­γω­γι­κούς λό­γους εντός σχο­λεί­ου έχει αρ­νη­τι­κή επί­δρα­ση.

ΟΙ ΒΑ­ΣΙ­ΚΕΣ ΠΡΟ­ΚΛΗ­ΣΕΙΣ

Σύμ­φω­να με τις από­ψεις των εκ­παι­δευ­τι­κών αρχών των χωρών που συμ­με­τεί­χαν στην έρευ­να PISA 2022 oι βα­σι­κό­τε­ρες προ­κλή­σεις που λει­τουρ­γούν ως τα ση­μα­ντι­κό­τε­ρα εμπό­δια στην ανά­πτυ­ξη της δη­μιουρ­γι­κής σκέ­ψης των μα­θη­τών/τριών είναι:

Υπερ­φορ­τω­μέ­να προ­γράμ­μα­τα σπου­δών

Έλ­λει­ψη αξιο­λό­γη­σης της συ­γκε­κρι­μέ­νης δε­ξιό­τη­τας

Έλ­λει­ψη παι­δα­γω­γι­κής κα­τάρ­τι­σης και πόρων για την καλ­λιέρ­γειά της

Έλ­λει­ψη κα­τάλ­λη­λων υπο­δο­μών, εξο­πλι­σμού και υλι­κών

Έλ­λει­ψη προ­δια­γρα­φών σε επί­πε­δο Προ­γραμ­μά­των Σπου­δών που να πε­ρι­γρά­φουν μέσω συ­γκε­κρι­μέ­νων προσ­δο­κώ­με­νων μα­θη­σια­κών απο­τε­λε­σμά­των την εξέ­λι­ξη που πρέ­πει να έχει αυτή η δε­ξιό­τη­τα ανά­λο­γα με την ηλι­κια­κή ομάδα των μα­θη­τών/τριών.

ΠΟ­ΛΙ­ΤΙ­ΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟ­Α­ΓΩ­ΓΗ ΤΗΣ ΔΗ­ΜΙΟΥΡ­ΓΙ­ΚΗΣ ΣΚΕ­ΨΗΣ ΤΩΝ ΜΑ­ΘΗ­ΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛ­ΛΑ­ΔΑ

Με βάση τις ανω­τέ­ρω πα­ρα­τη­ρή­σεις αλλά και τα απο­τε­λέ­σμα­τα για την Ελ­λά­δα το ΥΠΑΙ­ΘΑ σε συ­νερ­γα­σία με το ΙΕΠ δρο­μο­λο­γεί δέσμη πο­λι­τι­κών με στόχο την προ­α­γω­γή της δη­μιουρ­γι­κής σκέ­ψης των μα­θη­τών, με εκ­κί­νη­ση εφαρ­μο­γής το σχο­λι­κό έτος 2024-2025. Η δέσμη αυτή πο­λι­τι­κών πε­ρι­λαμ­βά­νει:

Κα­θιέ­ρω­ση ορι­ζό­ντιου χα­ρα­κτή­ρα δρά­σε­ων στο επί­πε­δο των Προ­γραμ­μά­των Σπου­δών που ενι­σχύ­ουν τη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη. Στο πλαί­σιο αυτό ανα­μέ­νε­ται να έχουν ση­μα­ντι­κή συμ­βο­λή:

το Πρό­γραμ­μα Φι­λα­να­γνω­σί­ας, δη­λα­δή η ανά­γνω­ση και η ανά­λυ­ση που θα συ­νο­δεύ­ουν τα λο­γο­τε­χνι­κά βι­βλία τα οποία θα δια­νε­μη­θούν δω­ρε­άν σε κάθε μα­θη­τή όλων των τά­ξε­ων της πρω­το­βάθ­μιας και δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης και

το Πρό­γραμ­μα «Δρά­σεις Ενερ­γού Πο­λί­τη» που έχει ως επί­κε­ντρο την ενα­σχό­λη­ση των μα­θη­τών/τριων με σύγ­χρο­να κοι­νω­νι­κά προ­βλή­μα­τα.

Ενί­σχυ­ση σχε­τι­κών δρά­σε­ων στο πλαί­σιο των Ερ­γα­στη­ρί­ων Δε­ξιο­τή­των. Πε­ραι­τέ­ρω προ­ώ­θη­ση της θε­μα­τι­κής ενό­τη­τας «Δη­μιουρ­γώ και Και­νο­το­μώ» σε όλες τις τά­ξεις που εφαρ­μό­ζο­νται τα Ερ­γα­στή­ρια Δε­ξιο­τή­των. Η εν λόγω θε­μα­τι­κή έχει ως στόχο ακρι­βώς την καλ­λιέρ­γεια της δη­μιουρ­γι­κής σκέ­ψης και της πρω­το­βου­λί­ας μέσα από δρά­σεις STEM/Ρο­μπο­τι­κής, Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, κ.λπ.

Αξιο­ποί­η­ση των ψη­φια­κών μέσων στον σχε­δια­σμό και την αξιο­ποί­η­ση δη­μιουρ­γι­κών ιδεών και λύ­σε­ων ει­δι­κά στα καλ­λι­τε­χνι­κά μα­θή­μα­τα.

Ανά­πτυ­ξη Τρά­πε­ζας Θε­μά­των στη λο­γι­κή των ερω­τή­σε­ων και της φι­λο­σο­φί­ας της έρευ­νας PISA.

Εν­σω­μά­τω­ση στους οδη­γούς των εκ­παι­δευ­τι­κών όλων των μα­θη­μά­των και ιδιαί­τε­ρα στα βα­σι­κά αντι­κεί­με­να που εξε­τά­ζει η έρευ­να PISA (κα­τα­νό­η­ση κει­μέ­νου, μα­θη­μα­τι­κά, φυ­σι­κές επι­στή­μες), δρα­στη­ριο­τή­των όπως είναι η διε­ρεύ­νη­ση ανοι­κτού τύπου προ­βλη­μά­των, η απο­τύ­πω­ση εναλ­λα­κτι­κών λύ­σε­ων και ιδεών, η απά­ντη­ση ερω­τη­μά­των του τύπου «τι θα συ­νέ­βαι­νε αν….», «πώς θα αντι­με­τω­πί­ζα­τε εσείς …», με­θό­δων αξιο­λό­γη­σης δη­μιουρ­γι­κών δρα­στη­ριο­τή­των, κοκ.

Υπο­στη­ρι­κτι­κά στις ανω­τέ­ρω πα­ρεμ­βά­σεις σχε­διά­ζε­ται:

α) εκτε­τα­μέ­νο πρό­γραμ­μα επι­μόρ­φω­σης των εκ­παι­δευ­τι­κών σε παι­δα­γω­γι­κές και δι­δα­κτι­κές πρα­κτι­κές που ενι­σχύ­ουν τη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη των μα­θη­τών,

β) αντί­στοι­χο πρό­γραμ­μα επι­μόρ­φω­σης των στε­λε­χών της εκ­παί­δευ­σης και ει­δι­κά των Σχο­λι­κών Συμ­βού­λων και των Διευ­θυ­ντών των σχο­λι­κών μο­νά­δων ώστε να εν­θαρ­ρύ­νουν σχε­τι­κές πρα­κτι­κές στα σχο­λεία ευ­θύ­νης τους και

γ) απο­θε­τή­ριο μα­θη­σια­κών πόρων και εν­δει­κτι­κών σε­να­ρί­ων μα­θή­μα­τος από το οποίο μπο­ρούν να αντλή­σουν ιδέες για ανά­λο­γες δρα­στη­ριό­τη­τες οι εκ­παι­δευ­τι­κοί όλων των βαθ­μί­δων και όλων των μα­θη­μά­των.

Ολο­κλή­ρω­ση της εγκα­τά­στα­σης 36.000 δια­δρα­στι­κών πι­νά­κων σε κάθε σχο­λι­κή αί­θου­σα από την Ε΄ Δη­μο­τι­κού έως και την Γ΄ Λυ­κεί­ου εντός του 2024. Η εκ­παί­δευ­ση κα­θί­στα­ται έτσι πιο δη­μιουρ­γι­κή , καθώς οι μα­θη­τές μέσα από τα πλέον σύγ­χρο­να τε­χνο­λο­γι­κά ερ­γα­λεία, μπο­ρούν να έχουν πολ­λα­πλές πηγές μά­θη­σης.

Μεί­ω­ση της απο­στή­θι­σης αλλά και ανά­πτυ­ξη της κρι­τι­κής σκέ­ψης , μέσω του πολ­λα­πλού βι­βλί­ου. Οι εκ­παι­δευ­τι­κοί θα έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να επι­λέ­γουν το δι­δα­κτι­κό βι­βλίο το οποίο επι­θυ­μούν ανά­με­σα στα εγκε­κρι­μέ­να βι­βλία που πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στο Μη­τρώο Δι­δα­κτι­κών Βι­βλί­ων (ΜΔΒ). Ταυ­τό­χρο­να όλα τα εγκε­κρι­μέ­να βι­βλία θα είναι δια­θέ­σι­μα σε ψη­φια­κή βι­βλιο­θή­κη, προ­κει­μέ­νου οι μα­θη­τές να μπο­ρούν να συν­δυά­σουν πηγές .

Έμ­φα­ση στις δια­δι­κα­σί­ες ατο­μι­κής αξιο­λό­γη­σης των εκ­παι­δευ­τι­κών αλλά και αυτές της αυ­το­α­ξιο­λό­γη­σης της σχο­λι­κής μο­νά­δας σε κρι­τή­ρια που αφο­ρούν στην εφαρ­μο­γή παι­δα­γω­γι­κών πρα­κτι­κών (διε­ρευ­νη­τι­κή μά­θη­ση, επί­λυ­ση ανοι­κτού τύπου προ­βλη­μά­των, projects) και στην υλο­ποί­η­ση δρά­σε­ων (όμι­λοι, ποι­κι­λία εν­δο­σχο­λι­κών δρά­σε­ων που συμ­με­τέ­χουν ενερ­γά οι μα­θη­τές) που ενι­σχύ­ουν τη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη.

Εν­σω­μά­τω­ση σε όλες τις εξε­τά­σεις (εν­δο­σχο­λι­κές, προ­α­γω­γι­κές, απο­λυ­τή­ριες) ενός του­λά­χι­στον θέ­μα­τος που να εξε­τά­ζει τη δη­μιουρ­γι­κή σκέψη (όπως δεί­χνει το πα­ρά­δειγ­μα του προ­γράμ­μα­τος PISA του ΟΟΣΑ μπο­ρεί η συ­γκε­κρι­μέ­νη δε­ξιό­τη­τα να αξιο­λο­γη­θεί με εγκυ­ρό­τη­τα και αξιο­πι­στία).

Πηγή: Reporter.gr