Πληθωρισμός: Συνεχίζεται η ακρίβεια στα τρόφιμα και στο βάθος… νέες ανατιμήσεις 

Οι τιμές συνε­χί­ζουν να τραβάνε την… ανηφόρα στα ράφια των σούπερ μάρκετ με σημα­ντι­κές αυξή­σεις να κατα­γρά­φο­νται ακόμα και σε εβδο­μα­διαία βάση, σε βασικά κατα­να­λω­τικά αγαθά.

Μπορεί ο πλη­θω­ρι­σμός να υπο­χώ­ρησε τον Μάιο στα χαμη­λό­τερα επίπεδα από το φθι­νό­πωρο του 2021, καθώς το κόστος της ενέρ­γειας έχει μειωθεί, ωστόσο οι τιμές βασικών κατα­να­λω­τι­κών αγαθών και κυρίως των τρο­φί­μων έχουν πάρει «φωτιά». Σύμφωνα με τα τελευ­ταία στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο βασικός πλη­θω­ρι­σμός, υπο­χώ­ρησε εκ νέου και δια­μορ­φώ­θηκε στο 2,8% για τον προη­γού­μενο μήνα σε σύγκριση με τον Μάιο του 2022, ενώ σε σύγκριση με τον Απρίλιο του 2023 εμφά­νισε αύξηση 0,4%. Την ίδια ώρα, οι τιμές στα είδη δια­τρο­φής συνέ­χι­σαν να αυξά­νο­νται με διψήφιο ποσοστό, το οποίο σε ετήσια βάση έφτασε στο 11,6%.

Όπως προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, σε ετήσια βάση οι μεγα­λύ­τε­ρες αυξή­σεις τιμών -και σε διψήφια ποσοστά- στα ράφια των σούπερ μάρκετ ήταν στα γαλα­κτο­κο­μικά και αυγά 18%, στα έλαια και λίπη 15,8%, στα κρέατα 11,9%, στο ψωμί 11,1%, στον καφέ 13,2%, σε ζάχαρη, σοκο­λά­τες, γλυκά 10,3%, σε μεταλ­λικό νερό, ανα­ψυ­κτικά, χυμούς 12,9% και στα λοιπά τρόφιμα 14,2%.

Ανα­τι­μή­σεις ακόμα και σε εβδο­μα­διαία βάση

Την ίδια ώρα, φαί­νε­ται πως υπήρξαν νέες σημα­ντι­κές ανα­τι­μή­σεις τον περα­σμένο μήνα, καθώς ανα­τρά­πηκε το σκηνικό, με αυξή­σεις τιμών 1,8% σε μηνιαία βάση. Συγκε­κρι­μένα, αν και τον περα­σμένο Απρίλιο κατα­γρά­φηκε μια οριακή μείωση 0,1% στις τιμές των τρο­φί­μων σε σύγκριση με τον προη­γού­μενο μήνα, τον Μάιο υπήρξε αύξηση σε βασικά είδη δια­τρο­φής με χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τερο παρά­δειγμα το αλεύρι όπου οι τιμές πήραν την ανιούσα κατά 8%.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ένωσης Εργα­ζο­μέ­νων Κατα­να­λω­τών Ελλάδας (ΕΕΚΕ), Από­στολο Ραυ­τό­πουλο, βλέ­πουμε αυξή­σεις σε προ­ϊ­ό­ντα εβδο­μάδα με την εβδο­μάδα. «Εχουμε αυξή­σεις και στο καλάθι του νοι­κο­κυ­ριού και σε προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας. Μάλιστα, ξεπερ­νούν στο ίδιο προϊόν και στην ίδια αλυσίδα το ένα ευρώ».

Όπως σημειώ­νει ο ίδιος, τα παρα­δείγ­ματα ανα­τί­μη­σης προ­ϊ­ό­ντων σε μεγάλες αλυ­σί­δες είναι ανα­ρίθ­μητα: «Πάριζα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας την προη­γού­μενη εβδο­μάδα ήταν 3,68 ευρώ και τώρα πήγε 5,18. Μπούτια κοτό­πουλα ήταν 2,95 και τώρα από 3,25 ευρω και πάνω. Η ζάχαρη ήταν 1,15 και τώρα 1,25 ευρώ. Το ψωμί του τοστ ήταν 1,29 και τώρα 1,35 ευρώ. Οι φρυ­γα­νιές ήταν 1,19 και τώρα 1,38 ευρώ.Το ηλιέ­λαιο ήταν 1,75 και τώρα 1,99 ευρώ και η μαρ­γα­ρίνη από 0,75 πήγε 1,03 ευρώ στην εβδο­μάδα που δια­νύ­ουμε».

Καθώς το κρίσιμο ερώτημα για το πότε θα πέσουν πραγ­μα­τικά οι τιμές παρα­μέ­νει ανα­πά­ντητο, ο κ. Ραυ­τό­που­λος προ­σθέ­τει πως «υπάρ­χουν πολλά παρα­δείγ­ματα και βλέπεις ότι αυτή είναι η πολι­τική των αλυ­σί­δων. Ο κόσμος έχει τρε­λα­θεί, κάθε βδομάδα που πηγαί­νει βλέπει δια­φο­ρε­τι­κές τιμές. Και έτσι θα πάει όλο το 2023, με μικρές ανα­τι­μή­σεις και καμία στα­θε­ρο­ποί­ηση. Το είχε πει και ο πρώην υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών Χρήστος Σταϊ­κού­ρας σε συνέ­ντευξή του».

Όπως φαί­νε­ται, η δια­τή­ρηση των τιμών στα τρόφιμα σε υψηλά επίπεδα δεν είναι συνέ­πεια της αργής απο­κλι­μά­κω­σης, καθώς σύμφωνα με τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία της Eurostat προ­κύ­πτουν σημα­ντι­κές δια­φο­ρές: «Στα αυγά (στην Ελλάδα 17,8% και στην ευρω­ζώνη 16,4%), στο ψωμί (στην Ελλάδα 17% και στην ευρω­ζώνη 14,6%), στο βούτυρο (στην Ελλάδα 16% και στην ευρω­ζώνη 6,1%), στο Μοσχάρι (στην Ελλάδα 15,2% και στην ευρω­ζώνη 8,6%), στο χοιρινό (στην Ελλάδα 14,1% και στην Ευρω­ζώνη 10,6%) και τέλος στα φυτικά έλαια (στην Ελλάδα 14,8% και στην Ευρω­ζώνη 5,2%)».

Ενδει­κτικά της ιδιαί­τερα μεγάλης επι­βά­ρυν­σης στο πορ­το­φόλι των κατα­να­λω­τών είναι είναι και τα στοι­χεία από ανα­τι­μή­σεις σε δημο­φιλή επώνυμα προ­ϊ­ό­ντα το διά­στημα Φεβρουα­ρίου – Ιουνίου. Ειδι­κό­τερα, το γνωστό ζαχα­ρούχο άλειμμα κακάο (400gr) – τον Φεβρουά­ριο κόστιζε 3,99 ευρώ και σήμερα 4,38 ευρώ. Φρου­το­ποτό Λεμο­νάδα 1lt  τον Φεβρουά­ριο στοί­χιζε 1,99 ευρώ και σήμερα 2,42 ευρώ, ενώ η τιμή του σνίτσελ κοτό­πουλο συσκευα­σμέ­νου ήταν τον Φεβρουά­ριο στα 9,85 ευρώ/κιλό και σήμερα φτάνει τα 14,04 ευρώ/κιλό.

Δεν «λιώνουν» οι τιμές των παγωτών

Από το κύμα της ακρί­βειας δεν γλί­τω­σαν ούτε τα παγωτά και το δημο­φι­λές γλύ­κι­σμα τείνει να μετα­τρα­πεί σε προϊόν πολυ­τε­λείας. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα είναι το ξυλάκι, το οποίο από 2 με 2,40 ευρώ πέρυσι, τώρα το βρί­σκουμε στα 2,80 με 3 ευρώ. Το κυπε­λάκι κόστιζε 2,40 με 2,70 ευρώ και φέτος το αγο­ρά­ζει κανείς από 2,50 μέχρι 3,20 ευρώ. Ο πύραυ­λος από 2 με 2,40 ευρώ, τώρα έχει φτάσει τα 3 ευρώ με 3,40, ενώ το οικο­γε­νειακό πέρυσι είχε 8,70 με 10 ευρώ και φέτος ξεκι­νάει από 13,50 και φτάνει τα 15 ευρώ.

Αντί­στοιχα η ίδια εικόνα παρα­τη­ρεί­ται και στα κατα­στή­ματα που πωλούν «χύμα» παγωτό σε μπάλες ή με το κιλό, με τους κατα­στη­μα­τάρ­χες να επι­ση­μαί­νουν ότι το κόστος παρα­γω­γής έχει αυξηθεί σημα­ντικά λόγω των ανα­τι­μή­σεων σε πρώτες ύλες και ενέρ­γεια. Στο πλαίσιο αυτό, μία μπάλα παγωτό μπορεί να κοστί­ζει μέχρι και 2,5 ευρώ, όταν πέρυσι η τιμή της δεν ξεπερ­νούσε τα 2 ευρώ.

Κλείνει η ψαλίδα μεταξύ ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας και επώ­νυ­μων προιό­ντων

Η «ιδιω­τική ετικέτα», η οποία ως απο­τέ­λε­σμα του κύματος ακρί­βειας και των συνεχών ανα­τι­μή­σεων στα βασικά είδη, έχει εδραιώ­σει τη θέση της στο καλάθι του σούπερ μάρκετ, δεν γλυ­τώ­νει από τις αυξή­σεις και το λεγό­μενο «private label» γίνεται μέρα με την ημέρα πιο ακριβό.

Χαρα­κτη­ρι­στικά, το πρώτο τετρά­μηνο του έτους η μεσο­σταθ­μική αύξηση της τιμής των συγκε­κρι­μέ­νων προ­ϊ­ό­ντων άγγιξε το 16,4%, ποσοστό αύξησης υπερ­δι­πλά­σιο από αυτό των επώ­νυ­μων προ­ϊ­ό­ντων που μεσο­σταθ­μικά κινή­θηκε στο 6%. Ενα καλάθι με 60 προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας που τον Δεκέμ­βριο του 2022 κόστιζε 150 ευρώ, στα τέλη του περα­σμέ­νου Απρι­λίου κόστιζε 174,6 ευρώ.

Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα να κλείνει η «ψαλίδα» μεταξύ της ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας με τα επώνυμα προ­ϊ­ό­ντα, καθώς ένα καλάθι μόνο με τα πρώτα είναι πλέον 48 ευρώ φθη­νό­τερο σε σχέση με ένα καλάθι με τα ίδια προ­ϊ­ό­ντα αλλά επώνυμα. Πέρσι η διαφορά ήταν στα 60 ευρώ.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της NielsenIQ, μέσα σε ένα τετρά­μηνο μπήκαν στα ταμεία των σούπερ μάρκετ κοντά στα 300 εκατ. ευρώ, παρά το γεγονός ότι η κατα­νά­λωση σε επίπεδο όγκου πωλή­σεων υπο­χώ­ρησε 3,5%. Η αύξηση του τζίρου ωστόσο ήταν στο 9,5%.

Η ακρί­βεια θα συνε­χί­σει να «καίει» τους κατα­να­λω­τές

Οπως επι­ση­μαί­νουν και άνθρω­ποι του κλάδου, φαί­νε­ται πως οι τιμές των προ­ϊ­ό­ντων θα παρα­μεί­νουν ψηλά, με την ακρί­βεια να συνε­χί­ζει να καίει τους κατα­να­λω­τές. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι επτά στα δέκα στελέχη της βιο­μη­χα­νίας και του λια­νε­μπο­ρίου δηλώ­νουν ότι έχουν απο­φα­σί­σει να προ­χω­ρή­σουν σε νέο γύρο αυξή­σεων στις τιμές μέσα στο έτος, σύμφωνα με στοι­χεία που είχε παρου­σιά­σει η NielsenIQ, στο πλαίσιο της εκδή­λω­σης Shopper Trends Event 2023.

Ειδι­κό­τερα, σε δείγμα 32 διευ­θυ­νό­ντων συμ­βού­λων από επι­χει­ρή­σεις της οργα­νω­μέ­νης λια­νι­κής και της βιο­μη­χα­νίας, προ­κύ­πτει πως σε ποσοστό 68% απά­ντη­σαν ότι θα υπάρ­ξουν περαι­τέρω αυξή­σεις τιμών εφέτος. Οι νέες ανα­τι­μή­σεις θα κινη­θούν έως 5% σύμφωνα με το 35% των ερω­τη­θέ­ντων, ενώ 1 στους 2 απά­ντησε ότι οι ανα­τι­μή­σεις θα φθάσουν έως το 10%. Υπάρχει δε και ένα μικρό ποσοστό 6% που απά­ντησε ότι οι αυξή­σεις τιμών θα φτάσουν το 20%.

Από την πλευρά τους, ανα­λυ­τές χαρα­κτη­ρί­ζουν «σταγόνα στον ωκεανό» τις μειώ­σεις και τις καλύ­τε­ρες τιμές μέσω προ­σφο­ρών που ξεκί­νη­σαν σε διά­φο­ρες κατη­γο­ρίες και αυτό γιατί πρό­κει­ται για προ­ϊ­ό­ντα που οι τιμές τους αυξή­θη­καν υπέρ­με­τρα όλη την προη­γού­μενη διετία λόγω των δια­δο­χι­κών κρίσεων.

Στελέχη της αγοράς τονί­ζουν ότι θα πρέπει να εξα­ντλη­θούν τα ακριβά απο­θέ­ματα σε πρώτες ύλες πριν αρχί­σουν να υπο­χω­ρούν οι τιμές των τελικών προ­ϊ­ό­ντων, ενώ προ­βλέ­πουν συνέ­χιση των ανα­τι­μή­σεων του­λά­χι­στον μέχρι το Φθι­νό­πωρο.

Σε ό,τι αφορά τους λόγους που συνε­χί­ζουμε να κατα­γρά­φουμε ανα­τι­μή­σεις, έστω και μικρό­τε­ρες σε ένταση σε σύγκριση με πέρυσι, στέ­λε­χος μεγάλης εται­ρείας στη βιο­μη­χα­νία χαρ­τι­κών, επι­ση­μαί­νει χαρα­κτη­ρι­στικά πως πρό­κει­ται για απόνερα της παν­δη­μίας, της δια­τά­ρα­ξης της εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας, του πολέμου στην Ουκρα­νία και της ενερ­γεια­κής κρίσης.

«Πολλές επι­χει­ρή­σεις απορ­ρό­φη­σαν μικρό μέρος της αύξησης του κόστους παρα­γω­γής, γιατί αν προ­χω­ρού­σαν σε μετα­κύ­ληση του συνόλου της αύξησης θα έχαναν μερίδια. Επι­πλέον,  υπάρ­χουν πολλά ακόμη απο­θέ­ματα πρώτων υλών τα οποία οι εται­ρείες είχαν προ­μη­θευ­τεί σε υψηλές τιμές και επο­μέ­νως το κόστος μέχρι την εξά­ντλησή τους θα μετα­κυ­λί­ε­ται στην λιανική», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Πηγή ΟΤ