Η εισήγηση Βαρουφάκη στο eurogroup-Ποια μέτρα έβαλε στο τραπέζι

Τις προ­τά­σεις της Ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης, που παρου­σί­ασε χθες στο Eurogroup, δημο­σιο­ποί­ησε ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών κ. Γιάνης Βαρου­φά­κης.

Μεταξύ άλλων, προ­τά­θηκε βελ­τί­ωση στην ατζέντα των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων, δημιουρ­γία ανε­ξάρ­τη­της φορο­λο­γι­κής και τελω­νεια­κής αρχής, δημιουρ­γία δημο­σιο­νο­μι­κού συμ­βου­λίου που θα επι­βλέ­πει τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, πρό­γραμμα για περιο­ρι­σμέ­νους πλει­στη­ρια­σμούς, απε­λευ­θέ­ρωση κλει­στών αγορών προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών, κατάρ­γηση εισφο­ρών προς τρίτους και μεταρ­ρυθ­μί­σεις στη δημόσια διοί­κηση.

Ολό­κληρη η ομιλία του Υπουρ­γού Οικο­νο­μι­κών, κ. Γιάνη Βαρου­φάκη, στη συνε­δρί­αση του Eurogroup, στο Λου­ξεμ­βούργο, την Πέμπτη 18 Ιουνίου, έχει ως εξής:

«Συνά­δελ­φοι,

Πριν πέντε μήνες, με την πρώτη μου παρέμ­βαση στο Eurogroup εξέ­φρασα την άποψη ότι η νέα Ελλη­νική κυβέρ­νηση αντι­με­τώ­πιζε μια διπλή πρό­κληση:

Έπρεπε να κερ­δί­σουμε μια πολύ­τιμη αξία χωρίς να εξα­ντλή­σουμε ένα σημα­ντικό κεφά­λαιο.

Η πολύ­τιμη αξία που έπρεπε να κερ­δί­σουμε είναι η εμπι­στο­σύνη, εδώ, με τους Ευρω­παί­ους εταί­ρους μας και τους θεσμούς. Η επί­τευξη αυτού θα απαι­τούσε μια σημα­ντική δέσμη μεταρ­ρυθ­μί­σεων και ένα αξιό­πι­στο σχέδιο δημο­σιο­νο­μι­κής εξυ­γί­αν­σης.

Όσον αφορά το σημα­ντικό κεφά­λαιο που δεν έπρεπε να εξα­ντλή­σουμε, αυτό ήταν η εμπι­στο­σύνη του Ελλη­νι­κού λαού ο οποίος θα έπρεπε να συμπλεύ­σει με ένα συμ­φω­νη­μένο πρό­γραμμα μεταρ­ρυθ­μί­σεων που θα τερ­μα­τί­σει την Ελλη­νική κρίση. Η προ­ϋ­πό­θεση για να μην εξα­ντλη­θεί αυτό το κεφά­λαιο ήταν και παρα­μέ­νει μία: η απτή ελπίδα ότι η συμ­φω­νία με την οποία θα επι­στρέ­ψουμε πίσω στην Αθήνα:

• είναι η τελευ­ταία που σφυ­ρη­λα­τεί­ται μέσα σε συν­θή­κες κρίσης∙

• απο­τε­λεί­ται από μία δέσμη μεταρ­ρυθ­μί­σεων που βάζουν τέλος στην 6-ετή και συνε­χι­ζό­μενη ύφεση∙

• δεν χτυπάει άγρια τους πιο φτωχούς όπως οι προη­γού­με­νες μεταρ­ρυθ­μί­σεις∙

• καθιστά το χρέος μας βιώσιμο και δημιουρ­γεί πραγ­μα­τική προ­ο­πτική για επι­στροφή στις αγορές χρή­μα­τος, βάζο­ντας έτσι τέλος στην ανα­ξιο­πρεπή εξάρ­τησή μας από τους εταί­ρους μας για να πλη­ρώ­σουμε τα δάνεια που έχουμε λάβει από αυτούς.

Πέντε μήνες έχουν περάσει, το τέλος του δρόμου είναι κοντά, αλλά αυτήν τη λεπτή πράξη εξι­σορ­ρό­πη­σης δεν την έχουμε ακόμα επι­τύ­χει. Πράγ­ματι, στο Brussels Group έχουμε έρθει κοντά. Αλλά πόσο κοντά; Στο δημο­σιο­νο­μικό κομμάτι οι θέσεις είναι πραγ­μα­τικά κοντά, ειδικά για το 2015. Για το 2016, το υπο­λει­πό­μενο κενό είναι της τάξης του 0.5% του ΑΕΠ. Έχουμε προ­τεί­νει παρα­με­τρικά μέτρα που ανέρ­χο­νται στο 2% του ΑΕΠ, έναντι του 2.5% στο οποίο επι­μέ­νουν οι θεσμοί. Το υπό­λοιπο 0.5% έχουμε προ­τεί­νει να καλυ­φθεί με διοι­κη­τικά μέτρα. Θα ήταν, κατά την άποψή μου, μείζον σφάλμα να αφή­σουμε μια τέτοια ελά­χι­στη διαφορά να προ­κα­λέ­σει τερά­στια ζημιά στην ακε­ραιό­τητα της Ευρω­ζώ­νης. Έχουμε επίσης επι­τύ­χει σύγκλιση σε μια ευρεία σειρά θεμάτων.

Ωστόσο, δεν μπορώ να αρνηθώ ότι οι προ­τά­σεις μας δεν φαί­νε­ται να σάς έχουν εμπνεύ­σει την εμπι­στο­σύνη που χρειά­ζε­στε. Παράλ­ληλα, οι προ­τά­σεις των θεσμών που ο κ. Juncker έχει μετα­φέ­ρει στον Πρω­θυ­πουργό κ. Τσίπρα δεν προ­κα­λούν την ελπίδα που ο λαός μας έχει τόση ανάγκη. Έτσι, έχουμε έρθει κοντά σχεδόν σε αδιέ­ξοδο.

Σε αυτή την ύστατη στιγμή, στο στάδιο των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων στο οποίο βρι­σκό­μα­στε τώρα, και πριν μας προ­λά­βουν ανε­ξέ­λεγ­κτες κατα­στά­σεις, έχουμε ηθικό καθήκον, πόσο μάλλον πολι­τικό και οικο­νο­μικό, να ξεπε­ρά­σουμε αυτό το αδιέ­ξοδο. Δεν είναι η ώρα για αντε­γκλή­σεις και αλλη­λο­κα­τη­γο­ρίες. Οι Ευρω­παίοι πολίτες θα μας κατα­στή­σουν συλ­λο­γικά υπεύ­θυ­νους, όλους όσους θα έχουμε απο­τύ­χει να κατα­λή­ξουμε σε μια βιώσιμη λύση.

Ακόμα και εάν κάποιοι, έχοντας παρα­πλα­νη­θεί από φήμες ότι μια Ελλη­νική έξοδος από το ευρώ δεν μπορεί να είναι και τόσο τραγική, ή ακόμα και ότι μπορεί να είναι και επω­φε­λής για την υπό­λοιπη Ευρω­ζώνη, έχουν ήδη απο­δε­χθεί ένα τέτοιο απο­τέ­λε­σμα, αυτό είναι ένα γεγονός που θα απε­λευ­θε­ρώ­σει κατα­στρε­πτι­κές δυνά­μεις που κανένας δεν μπορεί να δαμάσει. Οι λαοί σε κάθε γωνιά της Ευρώπης θα στο­χεύ­σουν, όχι τους θεσμούς, αλλά τους δικούς τους εκλεγ­μέ­νους υπουρ­γούς οικο­νο­μι­κών, τους δικούς τους Πρω­θυ­πουρ­γούς και Προ­έ­δρους.

Εξάλλου, μάς εξέ­λε­ξαν να προ­ω­θή­σουμε την κοινή μας ευη­με­ρία στην Ευρώπη και να απο­φύ­γουμε τις παγίδες που θα βλάψουν την Ευρώπη.

Η πολι­τική μας εντολή είναι να βρούμε έναν έντιμο, λει­τουρ­γικό συμ­βι­βα­σμό. Είναι τόσο δύσκολο; Δεν νομί­ζουμε. Πριν λίγες μέρες ο Olivier Blanchard, επι­κε­φα­λής Οικο­νο­μο­λό­γος του ΔΝΤ, δημο­σί­ευσε ένα άρθρο με τίτλο: «Ελλάδα: Μία αξιό­πι­στη συμ­φω­νία θα απαι­τή­σει δύσκο­λες απο­φά­σεις από όλες τις πλευρές». Έχει δίκιο, και η έμφαση είναι στο «από όλες τις πλευρές». Ο Δρ Blanchard πρό­σθεσε τα εξής: «Στην καρδιά της δια­πραγ­μά­τευ­σης είναι βρί­σκε­ται απλό ερώτημα. Πόση προ­σαρ­μογή πρέπει να γίνει από την Ελλάδα, και πόση από τους επί­ση­μους πιστω­τές της;»

Ότι η Ελλάδα χρειά­ζε­ται να προ­σαρ­μο­στεί δεν υπάρχει αμφι­βο­λία. Το ερώτημα ωστόσο δεν είναι πόση προ­σαρ­μογή πρέπει να γίνει. Είναι μάλλον τι είδους προ­σαρ­μογή πρέπει να γίνει. Αν με «προ­σαρ­μογή» εννο­ούμε τη δημο­σιο­νο­μική εξυ­γί­ανση, μειώ­σεις μισθών και συντά­ξεων και αυξή­σεις φόρων, τότε είναι ξεκά­θαρο ότι έχουμε προ­σαρ­μο­στεί περισ­σό­τερο από κάθε άλλη χώρα σε καιρό ειρήνης.

• Το δημο­σιο­νο­μικό έλλειμμα, σε δομική ή κυκλικά προ­σαρ­μο­σμένη βάση, μετα­τρά­πηκε σε πλε­ό­να­σμα με προ­σαρ­μογή της τάξης του 20% – ένα «παγκό­σμιο ρεκόρ» προ­σαρ­μο­γής

• Οι μισθοί μειώ­θη­καν κατά 37%

• Οι συντά­ξεις κόπηκαν μέχρι και 48%

• Οι εργα­ζό­με­νοι στο δημόσιο μειώ­θη­καν κατά 30%

• Η κατα­να­λω­τική δαπάνη περιο­ρί­στηκε κατά 33%

• Ακόμα και το έλλειμμα τρε­χου­σών συναλ­λα­γών – ένα χρόνιο εθνικό πρό­βλημα, έπεσε κατά 16%.

Δεν μπορεί κανένας να ισχυ­ρι­στεί ότι η Ελλάδα δεν έχει προ­σαρ­μο­στεί στις και­νούρ­γιες, μετά το 2008, συν­θή­κες. Αυτό όμως που μπο­ρούμε να πούμε είναι ότι αυτή η γιγα­ντιαία προ­σαρ­μογή, είτε απα­ραί­τητη είτε όχι, έχει προ­κα­λέ­σει περισ­σό­τερα προ­βλή­ματα από αυτά που έχει λύσει:

• Το πραγ­μα­τικό ΑΕΠ μειώ­θηκε κατά 27% ενώ το ονο­μα­στικό ΑΕΠ συνε­χί­ζει να πέφτει – κάθε τρίμηνο για 18 συνε­χό­μενα τρίμηνα χωρίς διακοπή μέχρι σήμερα

• Η ανεργία ανέβηκε στο δυσθε­ώ­ρητο 27%

• Η μη δηλω­μένη και ανα­σφά­λι­στη εργασία έφτασε το 34%

• Οι τρά­πε­ζες πασχί­ζουν να δου­λέ­ψουν με τα μη-εξυπηρετούμενα δάνεια να υπερ­βαί­νουν το 40% της αξίας των δανείων τους

• Το δημόσιο χρέος έχει υπερβεί το 180% του ΑΕΠ

• Νέοι με προ­σό­ντα εγκα­τα­λεί­πουν μαζικά την Ελλάδα

• Η φτώχεια, η πείνα και η στέρηση ενερ­γεια­κών αγαθών έχουν αυξηθεί με ταχύ­τητα που παρα­τη­ρεί­ται συνήθως σε συν­θή­κες πολέμου

• Οι επεν­δύ­σεις στο παρα­γω­γικό δυνα­μικό έχουν εξα­νε­μι­στεί.

Συμπε­ρα­σμα­τικά, το πρώτο σκέλος του ερω­τή­μα­τος του Δρα Blanchard «πόση προ­σαρ­μογή πρέπει να γίνει από την Ελλάδα;» πρέπει να απα­ντη­θεί ως εξής: Πάρα πολλή. Αλλά όχι η ίδια προ­σαρ­μογή που έγινε στο παρελ­θόν. Χρεια­ζό­μα­στε περισ­σό­τε­ρες μεταρ­ρυθ­μί­σεις, όχι περισ­σό­τε­ρες μειώ­σεις. Για παρά­δειγμα,

• Θα πρέπει να προ­σαρ­μο­στούμε σε νέα ήθη όσον αφορά την πληρωμή των φόρων, όχι σε πιο ψηλούς συντε­λε­στές ΦΠΑ που ενι­σχύ­ουν τη φορο­δια­φυγή και σπρώ­χνουν τίμιους συμπο­λί­τες μας σε ακόμα μεγα­λύ­τερη φτώχεια

• Θα πρέπει να κατα­στή­σουμε το συντα­ξιο­δο­τικό σύστημα βιώσιμο με το να εξα­λεί­ψουμε την ανα­σφά­λι­στη εργασία, να ελα­χι­στο­ποι­ή­σουμε τις πρόωρες συντα­ξιο­δο­τή­σεις, να εξα­λεί­ψουμε την απάτη, να ενι­σχύ­σουμε την απα­σχό­ληση – όχι με το να καταρ­γή­σουμε τα επι­δό­ματα αλλη­λεγ­γύης στους φτω­χό­τε­ρους συντα­ξιού­χους, όπως έχουν απαι­τή­σει οι θεσμοί, σπρώ­χνο­ντας έτσι τους φτω­χό­τε­ρους σε περισ­σό­τερη φτώχεια και ανα­κι­νώ­ντας την λαϊκή έχθρα προς μια ακόμα δήθεν μεταρ­ρύθ­μιση.

Στις προ­τά­σεις μας προς τους θεσμούς, έχουμε συμπε­ρι­λά­βει:

• Μια εκτενή (αλλά βελ­τι­στο­ποι­η­μένη) ατζέντα ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων για την περίοδο 2015-2025

• Τη δημιουρ­γία μια εντελώς ανε­ξάρ­τη­της Αρχής Φόρων και Τελω­νείων (υπό την αιγίδα και την επί­βλεψη του Κοι­νο­βου­λίου)

• Τη δημιουρ­γία του Δημο­σιο­νο­μι­κού Συμ­βου­λίου που θα επι­βλέ­πει την υλο­ποί­ηση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού

• Ένα βρα­χυ­πρό­θε­σμο πρό­γραμμα για περιο­ρι­σμέ­νους πλει­στη­ρια­σμούς και για τη δια­χεί­ριση των μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων δανείων

• Μεταρ­ρυθ­μί­σεις στη δικαιο­σύνη και αλλαγές στον αστικό κώδικα

• Την απε­λευ­θέ­ρωση κλει­στών αγορών προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών (παρέ­χο­ντας προ­στα­σία στην μεσαία τάξη και σε επαγ­γέλ­ματα που άπτο­νται του κοι­νω­νι­κού ιστού)

• Κατάρ­γηση πολλών εισφο­ρών προς τρίτους

• Μεταρ­ρυθ­μί­σεις στη δημόσια διοί­κηση (εισά­γο­ντας το κατάλ­ληλο σύστημα αξιο­λό­γη­σης του προ­σω­πι­κού της, μειώ­νο­ντας τα μη-μισθολογικά κόστη και εκμο­ντερ­νί­ζο­ντας και ενο­ποιώ­ντας την μισθο­δο­σία του δημο­σίου).

Επι­πλέον των ανωτέρω μεταρ­ρυθ­μί­σεων, οι ελλη­νι­κές Αρχές εξα­σφά­λι­σαν την συνερ­γα­σία του ΟΟΣΑ για να μας βοη­θή­σουν να σχε­διά­σουμε, υλο­ποι­ή­σουμε και δια­χει­ρι­στούμε ένα δεύτερο κύκλο αλλαγών. Χθες συνα­ντή­θηκα με τον Γενικό Γραμ­μα­τέα του ΟΟΣΑ, τον κ. Άνχελ Γκουρία και την Ομάδα του, με σκοπό την ανα­κοί­νωση της νέας –κοινής – ατζέ­ντας, που συνο­δεύ­ε­ται και από τον αντί­στοιχο οδικό χάρτη, για τα ακό­λουθα:

• Μια μεγάλη προ­σπά­θεια κατά της δια­φθο­ράς, απο­τυ­πώ­νο­ντας και τα κατάλ­ληλα εργα­λεία για την υπο­στή­ριξή της, κυρίως στον τομέα των προ­μη­θειών

• Απε­λευ­θέ­ρωση του κατα­σκευα­στι­κού τομέα και αγοράς, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των σχε­τι­κών προ­τύ­πων που αφορούν στα αντί­στοιχα υλικά

• Απε­λευ­θέ­ρωση του χον­δρι­κού εμπο­ρίου

• Δημιουρ­γία κώδικα για τα ΜΜΕ, ηλε­κτρο­νικά και έντυπα

• Κέντρα εξυ­πη­ρέ­τη­σης επι­χει­ρή­σεων one-stop, που θα ελα­χι­στο­ποιούν τα γρα­φειο­κρα­τικά εμπόδια για την λει­τουρ­γία των επι­χει­ρή­σεων στην Ελλάδα

• Μεταρ­ρυθ­μί­σεις στο συντα­ξιο­δο­τικό σύστημα, μέσω μιας σωστής και μακρό­χρο­νης ανα­λο­γι­στι­κής μελέτης, την στα­διακή μείωση των πρόωρων συντα­ξιο­δο­τή­σεων, την μείωση του λει­τουρ­γι­κού κόστους των ασφα­λι­στι­κών ταμείων, την ενο­ποί­ηση των ασφα­λι­στι­κών ταμείων- εν αντι­θέ­σει με απλή μείωση των συντά­ξεων.

Ναι, συνά­δελ­φοι, οι Έλληνες χρειά­ζο­νται περαι­τέρω προ­σαρ­μο­γές. Χρεια­ζό­μα­στε επει­γό­ντως βαθιές μεταρ­ρυθ­μί­σεις. Όμως σας καλώ να λάβετε σοβαρά υπόψη αυτή τη σημα­ντική διαφορά μεταξύ:

• Αλλαγών που αντι­με­τω­πί­ζουν παρα­σι­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές, προ­σο­δο­θη­ρία και ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τες, και

• Παρα­με­τρι­κών αλλαγών που μόνο αυξά­νουν τους φόρους και μειώ­νουν τις παροχές προς τους πιο αδύ­να­μους.

Χρεια­ζό­μα­στε περισ­σό­τε­ρες αλλαγές της πρώτης κατη­γο­ρίας και πολύ λιγό­τε­ρες της δεύ­τε­ρης.

Πολλά έχουν ειπωθεί και γραφτεί για τις υπα­να­χω­ρή­σεις μας στο θέμα των διαρ­θρω­τι­κών αλλαγών στην αγορά εργα­σίας και την απόφασή μας να επα­να­φέ­ρουμε την προ­στα­σία της μισθω­τής εργα­σίας μέσω των συλ­λο­γι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων. Είναι αυτή μια δική μας αρι­στερή εμμονή που θέτει σε κίνδυνο την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα; Όχι, συνά­δελ­φοι, δεν είναι. Πάρτε για παρά­δειγμα το χάλι των νέων εργα­ζο­μέ­νων σε διά­φο­ρες αλυ­σί­δες κατα­στη­μά­των, που απο­λύ­ο­νται μόλις φτάνουν το 24ο έτος της ηλικίας τους, ώστε οι εργο­δό­τες να προ­σλά­βουν στη θέση τους νεό­τε­ρους εργα­ζο­μέ­νους , τους οποίους θα συνε­χί­σουν να πλη­ρώ­νουν με το μειω­μένο μισθο­λό­γιο που ισχύει για νέους κάτω των 24 ετών. Ή πάρτε την περί­πτωση υπαλ­λή­λων μερικής απα­σχό­λη­σης με €300 το μήνα, που ανα­γκά­ζο­νται να εργά­ζο­νται full-time και απει­λού­νται με απόλυση αν δεν το κάνουν. Χωρίς τις συλ­λο­γι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, αυτές οι κατα­χρη­στι­κές συμπε­ρι­φο­ρές προ­κα­λούν επι­πλέον αντα­γω­νι­στικό βάρος στους σωστούς εργο­δό­τες, και στερούν πόρους από τα ασφα­λι­στικά ταμεία και τα δημόσια έσοδα. Υπάρχει κανείς που να πιστεύει σοβαρά ότι η υιο­θέ­τηση των καλά σχε­δια­σμέ­νων συλ­λο­γι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων σε συνερ­γα­σία με τον ILO και τον OOΣΑ, απο­τε­λούν «αντι­στροφή των μεταρ­ρυθ­μί­σεων» ή υπα­να­χώ­ρηση;

Επα­νερ­χό­με­νος σύντομα στο θέμα των συντά­ξεων, πολλά έχουν γίνει για την αντι­με­τώ­πιση του γεγο­νό­τος ότι οι συντά­ξεις κοστί­ζουν περισ­σό­τερο από ό,τι στο παρελ­θόν και φθάνουν περίπου το 16% του ΑΕΠ. Ανα­λο­γι­στείτε όμως αυτό: Αφενός οι συντά­ξεις μειώ­θη­καν κατά 40%, και αφε­τέ­ρου ο αριθμός των συντα­ξιού­χων παρέ­μεινε στα­θε­ρός. Άρα η δαπάνη για τις συντά­ξεις μειώ­θηκε, δεν αυξή­θηκε. Αυτό το ποσοστό δεν οφεί­λε­ται λοιπόν στην αύξηση της δαπάνης αλλά στη δρα­μα­τική πτώση του ΑΕΠ, που έφερε και μια δρα­μα­τική πτώση στα έσοδα των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών λόγω της μείωσης της απα­σχό­λη­σης και της αύξησης της αδή­λω­της εργα­σίας.

Οι υπο­τι­θέ­με­νες λοιπόν υπα­να­χω­ρή­σεις μας στο συντα­ξιο­δο­τικό είναι ότι ανα­στεί­λαμε την περαι­τέρω μείωση των συντά­ξεων, που έχουν ήδη χάσει το 40% της αξίας τους, όταν οι τιμές των προ­ϊ­ό­ντων που οι συντα­ξιού­χοι έχουν πρω­τί­στως ανάγκη, όπως είναι τα φάρμακα, σχεδόν δεν έχουν μειωθεί καθόλου. Λάβετε δε υπόψη σας και αυτό το σχεδόν άγνωστο γεγονός: περίπου ένα εκα­τομ­μύ­ριο οικο­γέ­νειες επι­βιώ­νουν σήμερα με την πενιχρή σύνταξη του παππού ή της γιαγιάς όταν τα υπό­λοιπα μέλη της οικο­γέ­νειας είναι άνεργοι, σε μια χώρα που μόνο το 9% των ανέργων λαμ­βά­νει κάποιο επίδομα ανερ­γίας. Μειώ­νο­ντας και αυτή τη μονα­χική πηγή εισο­δή­μα­τος, ισο­δυ­να­μεί με το να «βγά­ζουμε την οικο­γέ­νεια στο δρόμο».

Αυτός είναι και ο λόγος που συνε­χί­ζουμε να λέμε στους θεσμούς ότι, ναι, χρεια­ζό­μα­στε αλλαγές στο συντα­ξιο­δο­τικό μας σύστημα, αλλά, όχι, δεν μπο­ρούμε να κόψουμε τη συντα­ξιο­δο­τική δαπάνη κατά 1% του ΑΕΠ, γιατί αυτό θα επι­φέ­ρει όχι μόνο ένα νέο κύμα μιζέ­ριας αλλά και ένα νέο υφε­σιακό κύκλο, δεδο­μέ­νου ότι το €1.8 δις πολ­λα­πλα­σια­ζό­μενο με έναν μεγάλο δημο­σιο­νο­μικό πολ­λα­πλα­σια­στή (περίπου 1.5) αφαι­ρεί­ται από την κυκλική ροή του εισο­δή­μα­τος. Αν υπήρχαν ακόμα υψηλές συντά­ξεις, των οποίων η περι­κοπή θα είχε θετική δημο­σιο­νο­μική επί­πτωση, θα το κάναμε. Όμως, η κατα­νομή των συντά­ξεων είναι τόσο συμπιε­σμένη που εξοι­κο­νο­μή­σεις τέτοιου μεγέ­θους θα εξα­φά­νι­ζαν τις συντά­ξεις των χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χων. Για το λόγο αυτό, υποθέτω ότι οι θεσμοί ζητούν την κατάρ­γηση των επι­κου­ρι­κών συντά­ξεων των χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χων. Και είναι για το λόγο αυτό που εμείς αντι­προ­τεί­νουμε σωστές μεταρ­ρυθ­μί­σεις: δρα­στική μείωση έως εξα­φά­νιση των πρόωρων συντα­ξιο­δο­τή­σεων, ενο­ποί­ηση των ασφα­λι­στι­κών ταμείων και παρεμ­βά­σεις στην αγορά εργα­σίας για πάταξη της αδή­λω­της εργα­σίας.

Οι διαρ­θρω­τι­κές αλλαγές ενι­σχύ­ουν το ανα­πτυ­ξιακό δυνα­μικό. Όμως, μόνο περι­κο­πές σε μια οικο­νο­μία όπως η Ελλη­νική σήμερα, θα επι­φέ­ρει περαι­τέρω ύφεση. Η Ελλάδα πρέπει να προ­σαρ­μο­στεί, με την υιο­θέ­τηση ουσια­στι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων. Ταυ­τό­χρονα όμως, και πηγαί­νο­ντας πίσω στην απά­ντηση του Δρα Blanchard, και οι θεσμοί θα πρέπει να προ­σαρ­μό­σουν τον ορισμό που δίνουν στις ανα­πτυ­ξια­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις και να ανα­γνω­ρί­σουν ότι, οι παρα­με­τρι­κές περι­κο­πές και οι φορο­λο­γι­κές επι­δρο­μές δεν είναι μεταρ­ρυθ­μί­σεις και ότι, του­λά­χι­στον στην περί­πτωση της Ελλάδας, υπέ­σκα­ψαν την ανά­πτυξη.

Ορι­σμέ­νοι συνά­δελ­φοι έχουν επι­ση­μά­νει στο παρελ­θόν, και ενδε­χο­μέ­νως να το ξανα­ε­πι­ση­μά­νουν, ότι οι συντά­ξεις μας είναι πολύ υψηλές αν συγκρι­θούν με εκείνες που λαμ­βά­νουν οι πιο ηλι­κιω­μέ­νοι στις χώρες τους, και ότι είναι απα­ρά­δε­κτο η Ελλη­νική κυβέρ­νηση να περι­μέ­νει από τις χώρες αυτές να συνει­σφέ­ρουν στο λογα­ρια­σμό για τις συντά­ξεις. Επι­τρέψτε μου να είμαι σαφής σε αυτό: Δεν θα σας ζητή­σουμε ποτέ να επι­δο­τή­σετε το κράτος μας, τους μισθούς μας, τις συντά­ξεις μας, τις δημό­σιες δαπάνες μας. Το Ελλη­νικό κράτος ζει με τα μέσα που δια­θέ­τει. Τους τελευ­ταί­ους μήνες κατα­φέ­ραμε εξάλλου να απο­πλη­ρώ­σουμε τους δανει­στές μας, παρά τη μηδε­νική πρό­σβαση στις αγορές και τις μηδε­νι­κές εκτα­μιεύ­σεις. Σκο­πεύ­ουμε να συνε­χί­σουμε να το κάνουμε.

Κατανοώ ότι υπάρχει ανη­συ­χία ότι η κυβέρ­νησή μας μπορεί να παρου­σιά­σει ξανά πρω­το­γε­νές έλλειμμα και ότι αυτός είναι ο λόγος που οι θεσμοί μάς πιέζουν να δεχτούμε μεγάλες αυξή­σεις στον ΦΠΑ και μεγάλες περι­κο­πές στις συντά­ξεις. Παρόλο που η άποψή μας είναι ότι η ανα­κοί­νωση μιας βιώ­σι­μης συμ­φω­νίας θα είναι αρκετή για να ενι­σχύ­σει την οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα ώστε να υπάρξει υγιές πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα, κατα­λα­βαίνω απόλυτα ότι οι δανει­στές και οι εταίροι μας ενδε­χο­μέ­νως να έχουν λόγο να αμφι­βάλ­λουν και να ζητούν εξα­σφά­λιση: μια πολι­τική που να τους ασφα­λί­ζει για το τυχόν ενδε­χό­μενο που η κυβέρ­νησή μας δείξει ανε­ντι­μό­τητα. Αυτό είναι που βρί­σκε­ται πίσω από την προ­τροπή του Δρα Blanchard η Ελλη­νική κυβέρ­νηση να προ­σφέ­ρει «πραγ­μα­τικά αξιό­πι­στα μέτρα». Έτσι, προ­τεί­νουμε την παρα­κάτω ιδέα. Ένα «πραγ­μα­τικά αξιό­πι­στο μέτρο».

Αντί να δια­φω­νούμε για μισές ποσο­στιαίες μονάδες σχετικά με τα μέτρα (ή για το αν αυτά τα φορο­λο­γικά μέτρα θα πρέπει να είναι παρα­με­τρικά ή όχι), γιατί να μην κάνουμε μια βαθύ­τερη, πιο λεπτο­μερή και μόνιμη μεταρ­ρύθ­μιση; Ένα αυτό­ματο φρε­νά­ρι­σμα του ελλείμ­μα­τος που να είναι θεσμο­θε­τη­μένο και να επο­πτεύ­ε­ται από το ανε­ξάρ­τητο Δημο­σιο­νο­μικό Συμ­βού­λιο πάνω στο οποίο οι θεσμοί κι εμείς έχουμε ήδη συμ­φω­νή­σει. To Δημο­σιο­νο­μικό Συμ­βού­λιο θα επο­πτεύει την εκτέ­λεση του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού σε εβδο­μα­διαία βάση, θα προει­δο­ποιεί αν ένας επι­μέ­ρους στόχος για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα πάει να κατα­πα­τη­θεί και, αν χρεια­στεί, θα εφαρ­μό­ζει αυτό­ματα ορι­ζό­ντιες μειώ­σεις σε όλες τις δαπάνες με σκοπό να απο­τρέ­ψει τον εκτρο­χια­σμό του στόχου κάτω από το προ-συμφωνηθέν όριο. Με τον τρόπο αυτό τίθεται σε εφαρ­μογή ένα αλάν­θα­στο σύστημα που εξα­σφα­λί­ζει την φερεγ­γυό­τητα του Ελλη­νι­κού κράτους, ενώ η Ελλη­νική κυβέρ­νηση δια­τη­ρεί την ελευ­θε­ρία που χρειά­ζε­ται για χάραξη πολι­τι­κής, για να παρα­μεί­νει κυρί­αρχη και ικανή να κυβερ­νή­σει σε ένα δημο­κρα­τικό πλαίσιο. Θεω­ρή­στε αυτή την ιδέα ως μια απτή πρόταση που η κυβέρ­νησή μας θα υλο­ποι­ή­σει αμέσως μετά την ύπαρξη μιας συμ­φω­νίας.

Με δεδο­μένο ότι η κυβέρ­νησή μας δε θα χρεια­στεί ποτέ ξανά να δανει­στεί από τους φορο­λο­γού­με­νούς σας ή τους φορο­λο­γού­με­νους που βρί­σκο­νται πίσω από το ΔΝΤ, δεν έχει νόημα μια συζή­τηση μεταξύ κρατών-μελών σχετικά με το ποιας χώρας οι συντα­ξιού­χοι είναι φτω­χό­τε­ροι, οδη­γώ­ντας τελικά όλους στα χαμη­λό­τερα επίπεδα. Αντί για αυτό, η συζή­τηση προ­χω­ράει στις απο­πλη­ρω­μές του χρέους. Πόσο μεγάλα θα πρέπει να είναι τα πρω­το­γενή μας πλε­ο­νά­σματα; Υπάρχει κανείς που να πιστεύει σοβαρά ότι ο ρυθμός ανά­πτυ­ξης είναι ανε­ξάρ­τη­τος από το στόχο του πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος; Το ΔΝΤ κατα­νοεί πλήρως ότι αυτοί οι δύο αριθμοί είναι ενδο­γε­νώς συν­δε­δε­μέ­νοι, και αυτός είναι ο λόγος που το δημόσιο χρέος της Ελλάδας πρέπει να εξε­τα­στεί άμεσα.

Το μεγάλο μας υπερ­βο­λικό χρέος πρέπει να το σκε­φτούμε ως μια μεγάλη μη χρη­μα­το­δο­τού­μενη φορο­λο­γική υπο­χρέ­ωση. Παρόλο που είναι αλήθεια ότι τα κομ­μά­τια του χρέους στο EFSF και το GLF αργούν να λήξουν και το επι­τό­κιό τους δεν είναι υψηλό, η μη χρη­μα­το­δο­τού­μενη φορο­λο­γική υπο­χρέ­ωση του Ελλη­νι­κού κράτους, το χρέος μας, περιέ­χει μια εξέ­χουσα συνι­στούσα που εμπο­δί­ζει τις επεν­δύ­σεις και την ανά­καμψη σήμερα. Ανα­φέ­ρο­μαι εδώ στα €27 δις των ομο­λό­γων του προ­γράμ­μα­τος SPM που κρα­τού­νται ακόμα από την ΕΚΤ. Πρό­κει­ται για μια βρα­χυ­πρό­θε­σμη μη χρη­μα­το­δο­τού­μενη υπο­χρέ­ωση που οι πιθανοί επεν­δυ­τές στην Ελλάδα κοιτούν και μετά απο­χω­ρούν, επειδή ανα­γνω­ρί­ζουν το χρη­μα­το­δο­τικό κενό που δημιουρ­γεί­ται από αυτό το κομμάτι χρέους, και επειδή κατα­νο­ούν ότι αυτά τα 27 δις στα βιβλία της ΕΚΤ απα­γο­ρεύ­ουν στην Ελλάδα να εκμε­ταλ­λευ­τεί την ποσο­τική χαλά­ρωση της ΕΚΤ, ακριβώς τη στιγμή που αυτό το πρό­γραμμα είναι σε εξέλιξη και αγγίζει τα όρια των δυνα­το­τή­των του προ­κει­μέ­νου να βοη­θή­σει τις χώρες που έχουν πληγεί από τον απο­πλη­θω­ρι­σμό. Είναι τραγική ειρωνία που η χώρα που έχει χτυ­πη­θεί περισ­σό­τερο από τον απο­πλη­θω­ρι­σμό είναι και η μονα­δική που έχει εξαι­ρε­θεί από το πρό­γραμμα της ΕΚΤ κατά του απο­πλη­θω­ρι­σμού. Και έχει εξαι­ρε­θεί εξαι­τίας αυτών των 27 δις.

Η πρότασή μας για αυτό είναι απλή, απο­δο­τική και αμοι­βαία επω­φε­λής. Δεν προ­τεί­νουμε νέα χρήματα, ούτε ένα φρέσκο ευρώ για το κράτος μας. Φαντα­στείτε ότι η ακό­λουθη συμ­φω­νία σε τρία βήματα ανα­κοι­νώ­νε­ται μέσα στις επό­με­νες ημέρες:

Βήμα 1: Βαθιές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, που θα περι­λαμ­βά­νουν και το αυτό­ματο φρε­νά­ρι­σμα του ελλείμ­μα­τος που προ­α­νέ­φερα.

Βήμα 2: Ένας εξορ­θο­λο­γι­σμός του σχεδίου απο­πλη­ρω­μών του χρέους της Ελλάδας με την ακό­λουθη λογική.

Πρώτον, μια επα­να­γορά των ομο­λό­γων από το πρό­γραμμα SMP: η Ελλάδα να πάρει ένα νέο δάνειο από τον μηχα­νι­σμό ESM, να αγο­ρά­σει τα ομόλογα SMP από την EKT και να τα απο­σύ­ρει. Για να υπο­στη­ρι­χτεί αυτό το δάνειο, συμ­φω­νούμε ότι οι βαθιές μεταρ­ρυθ­μί­σεις θα απο­τε­λέ­σουν κοινή συνθήκη για την επιτυχή ολο­κλή­ρωση του τρέ­χο­ντος προ­γράμ­μα­τος καθώς και για τη δια­σφά­λιση του νέου σχεδίου με τον ESM το οποίο θα τεθεί σε εφαρ­μογή αμέσως μετά την ολο­κλή­ρωση του τρέ­χο­ντος προ­γράμ­μα­τος και θα είναι σε ισχύ παράλ­ληλα με το συνε­χι­ζό­μενο πρό­γραμμα του ΔΝΤ έως τον Μάρτιο του 2016. Η βρα­χυ­πρό­θε­σμη χρη­μα­το­δό­τηση βασί­ζε­ται στις ενα­πο­μεί­να­σες εκτα­μιεύ­σεις από το υπάρχον πρό­γραμμα, και η μεσο­πρό­θε­σμη και μακρο­πρό­θε­σμη χρη­μα­το­δό­τηση θα ολο­κλη­ρω­θούν από την επι­στροφή των κερδών από τα ομόλογα SMP τα οποία ανέρ­χο­νται σε €9 δισ. (από τα €27 δισ. που έχουν απο­μεί­νει) και τα οποία θα μπουν σε λογα­ρια­σμό με χρη­μα­τική εγγύηση που θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για τις απο­πλη­ρω­μές της Ελλάδας στο ΔΝΤ.

Βήμα 3: Ένα επεν­δυ­τικό πρό­γραμμα για την επα­νεκ­κί­νηση της Ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας που θα χρη­μα­το­δο­τη­θεί από το Σχέδιο Γιούν­κερ, την ΕΚΤ – με την οποία ήδη είμαστε σε συνο­μι­λίες, την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Ανα­συ­γκρό­τη­σης και Ανά­πτυ­ξης και άλλους εταί­ρους που θα προ­σκλη­θούν να συμ­με­τά­σχουν και σε συν­δυα­σμό με το πρό­γραμμα μας για τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις και την ίδρυση μιας τρά­πε­ζας ανά­πτυ­ξης που θα στο­χεύει στην ανά­πτυξη, την ανα­μόρ­φωση και την χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική ασφά­λεια των δημο­σίων αγαθών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των ακι­νή­των.

Αμφι­βάλ­λει στα αλήθεια κανείς ότι η ανα­κοί­νωση αυτών των τριών βημάτων θα άλλαζε δρα­μα­τικά το κλίμα, θα ενέπνεε τους Έλληνες να εργα­στούν σκληρά με την ελπίδα ενός καλύ­τε­ρου μέλ­λο­ντος, θα προ­σέλ­κυε επεν­δυ­τές σε μια χώρα όπου οι τιμές των περιου­σια­κών στοι­χείων έχουν μειωθεί τόσο πολύ, και θα έδινε εμπι­στο­σύνη στους Ευρω­παί­ους ότι η Ευρώπη μπορεί, έστω και την τελευ­ταία στιγμή, να κάνει το σωστό;

Συνά­δελ­φοι, σε αυτή την περί­σταση, είναι επι­κίν­δυνα εύκολο να σκέ­φτε­ται κανείς ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτα. Ας μην γίνουμε θύματα μιας τέτοιας νοο­τρο­πίας. Μπο­ρούμε να σμι­λέ­ψουμε μια καλή συμ­φω­νία. Η κυβέρ­νησή μας είναι σε αναμονή, με ιδέες και την απο­φα­σι­στι­κό­τητα να καλ­λιερ­γή­σει τα δύο είδη εμπι­στο­σύ­νης που χρειά­ζο­νται για να μπει τέλος στο Ελλη­νικό δράμα: την εμπι­στο­σύνη σας προς εμάς και την εμπι­στο­σύνη των ανθρώ­πων μας στη δυνα­τό­τητα της Ευρώπης να χαράσ­σει πολι­τι­κές που δου­λεύ­ουν για αυτούς, και όχι ενα­ντίον τους».

euro2day.gr