Ακτοπλοΐα: Ασκήσεις διέλευσης από τον «κάβο» του 2020 – Οι απειλές από… αέρος

Ο νέος τύπος καυ­σί­μου (IFO 0,5%) ανα­μέ­νε­ται να είναι 45% ακρι­βό­τε­ρος από τον τύπο που χρη­σι­μο­ποιεί­ται σή­με­ρα και οι εται­ρεί­ες (με ση­με­ρι­νές τιμές) θα πλη­ρώ­νουν 150 ευρώ πε­ρισ­σό­τε­ρα ανά τόνο.

Τι θα ση­μά­νει για τις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες η χρήση του νέου καυ­σί­μου το 2020 το πε­ριέ­γρα­ψε ο Μι­χά­λης Σα­κέλ­λης, πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου επι­χει­ρή­σε­ων Επι­βα­τη­γού Ναυ­τι­λί­ας (ΣΕΕΝ), μι­λώ­ντας την πε­ρα­σμέ­νη εβδο­μά­δα στο ναυ­τι­λια­κό συ­νέ­δριο TheSeaNation Conference. «Η επι­βά­ρυν­ση ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σει αρ­νη­τι­κά τα απο­τε­λέ­σμα­τα των ακτο­πλοϊ­κών εται­ρειών κατά 70 εκατ. ευρώ».

Οι λύ­σεις που κα­λού­νται να υιο­θε­τή­σουν οι εται­ρεί­ες προ­κει­μέ­νου να συμ­μορ­φω­θούν με τους νέους κα­νο­νι­σμούς πε­ρι­λαμ­βά­νουν από την το­πο­θέ­τη­ση ει­δι­κών φίλ­τρων ή και τη χρήση υγρο­ποι­η­μέ­νου φυ­σι­κού αε­ρί­ου (LNG). Οι πιο πάνω λύ­σεις, ωστό­σο, θε­ω­ρού­νται από ιδιαί­τε­ρα κο­στο­βό­ρες έως και απα­γο­ρευ­τι­κές για οι­κο­νο­μι­κούς και εμπο­ρι­κούς λό­γους από τις επι­χει­ρή­σεις του κλά­δου.

Με δε­δο­μέ­νο πως η το­πο­θέ­τη­ση φίλ­τρων και η χρήση LNG θε­ω­ρού­νται εμ­βα­λω­μα­τι­κού χα­ρα­κτή­ρα και ιδιαί­τε­ρα κο­στο­βό­ρες, η ρι­ζι­κή «θε­ρα­πεία» ανα­ζη­τεί­ται στα πλοία νέας γε­νιάς, που θα χτι­στούν τα επό­με­να χρό­νια. Οι ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες, ωστό­σο, κα­λού­νται να εξα­σφα­λί­σουν αυ­ξη­μέ­να κε­φά­λαια, αφού η ναυ­πή­γη­ση των νέων πλοί­ων (ανά­λο­γα με τον τύπο τους) θα κο­στί­ζουν 10-15% ακρι­βό­τε­ρα, εξαι­τί­ας των ανα­βαθ­μι­σμέ­νων προ­δια­γρα­φών προ­στα­σί­ας του πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Κι αν το 2020 φα­ντά­ζει μα­κρι­νό σε κά­ποιους, οι ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες έχουν αρ­χί­σει ήδη να επα­να­χα­ράσ­σουν τη ρότα τους. Κι αυτό καθώς από την 1/1/2018 εφαρ­μό­ζε­ται ο Ευ­ρω­παϊ­κός Κα­νο­νι­σμός MRV 2015/757, σύμ­φω­να με τον οποίο οι επι­χει­ρή­σεις ακτο­πλο­ΐ­ας θα πρέ­πει να πι­στο­ποι­η­θούν με βάση ένα σχέ­διο πα­ρα­κο­λού­θη­σης, κα­τα­μέ­τρη­σης και κοι­νο­ποί­η­σης των ρύπων διο­ξει­δί­ου του άν­θρα­κα (CO2) που εκ­πέ­μπουν οι μη­χα­νές των πλοί­ων τους.

Για τους ρύ­πους CO2 ανα­μέ­νε­ται να επι­βλη­θούν πρό­σθε­τες επι­βα­ρύν­σεις στις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες, το ύψος των οποί­ων δεν έχει προσ­διο­ρι­στεί ακόμα.

Οι πιο πάνω προ­σαρ­μο­γές στη λει­τουρ­γία των πλοί­ων της ακτο­πλο­ΐ­ας εντάσ­σο­νται στα μέτρα προ­στα­σί­ας του πε­ρι­βάλ­λο­ντος που έχουν λη­φθεί, με στόχο να μειω­θούν οι εκ­πο­μπές ρύπων των πλοί­ων. Ήδη σε ό,τι αφορά τους ρύ­πους διο­ξει­δί­ου του άν­θρα­κα (CO2), η ναυ­τι­λία συμ­με­τέ­χει με 2,2% (επί των συ­νο­λι­κών εκ­πο­μπών του πλα­νή­τη) ένα­ντι 3,3% το 2009, ενώ προ­βλέ­πε­ται να μειω­θεί στο 1,8% το 2020.

Στον χώρο της ακτο­πλο­ΐ­ας, ιδιαί­τε­ρα, βρί­σκε­ται σε πλήρη εξέ­λι­ξη η με­τά­βα­ση στη χρήση καυ­σί­μων IFO νέας γε­νιάς. Το 2012 μειώ­θη­κε η πε­ριε­κτι­κό­τη­τα του καυ­σί­μου σε θείο από 3,5% σε 1,5% και το 2020 πρό­κει­ται να μειω­θεί πε­ραι­τέ­ρω, στο 0,5%.

Σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις των διοι­κή­σε­ων των ακτο­πλοϊ­κών επι­χει­ρή­σε­ων, οι πιο πάνω επι­βα­ρύν­σεις θα έχουν ανα­πό­φευ­κτη αρ­νη­τι­κή επί­δρα­ση στα οι­κο­νο­μι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα των εται­ρειών αλλά και στην επι­βα­τι­κή κί­νη­ση.

Οι πιέ­σεις που δέ­χο­νται, ωστό­σο, οι ακτο­πλοϊ­κές επι­χει­ρή­σεις εξαι­τί­ας των απαι­τή­σε­ων προ­σαρ­μο­γής τους στις ρυθ­μί­σεις για την προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος απο­τε­λούν τη μια όψη του… κάβου που κα­λεί­ται να πε­ρι­πλεύ­σει ο κλά­δος. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, ωστό­σο, δεν πρό­κει­ται για κάβο αλλά για… Συ­μπλη­γά­δες. Κι αυτό καθώς ενι­σχύ­ε­ται η πίεση που δέ­χο­νται οι ναυ­τι­λια­κές εται­ρεί­ες από τις αε­ρο­πο­ρι­κές. Η εί­σο­δος ολο­έ­να πε­ρισ­σό­τε­ρων εγ­χώ­ριων και ξένων «παι­κτών» στην ελ­λη­νι­κή αγορά αε­ρο­με­τα­φο­ρών δια­μορ­φώ­νει το σκη­νι­κό ενός επι­κεί­με­νου πο­λέ­μου τιμών με­τα­ξύ τους.

Ο λόγος είναι πως οι νέοι αε­ρο­πο­ρι­κοί «παί­κτες» μειώ­νουν τους ναύ­λους τους στα όρια των ναύ­λων της ακτο­πλο­ΐ­ας ή και χα­μη­λό­τε­ρα, σε μια προ­σπά­θεια να «βά­λουν πόδι» στην αγορά, απο­σπώ­ντας ένα αρ­χι­κό με­ρί­διο.

Έχο­ντας να διέλ­θουν από Συ­μπλη­γά­δες οι ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες θέ­τουν ήδη θέμα θε­σμι­κών αλ­λα­γών, προ­κει­μέ­νου να απαλ­λα­γούν από υπο­χρε­ώ­σεις πα­ρο­χής Δη­μό­σιας Υπη­ρε­σί­ας (δρο­μο­λό­για «άγο­νης» γραμ­μής) και με­γα­λύ­τε­ρη ευ­ε­λι­ξία στην εκ­με­τάλ­λευ­ση των πλοί­ων, δη­λα­δή τις γραμ­μές όπου θα το­πο­θε­τούν τα πλοία τους και τη συ­χνό­τη­τα των δρο­μο­λο­γί­ων.

Οι επι­χει­ρή­σεις του κλά­δου επι­ση­μαί­νουν τη ση­μα­σία της ακτο­πλο­ΐ­ας για την Ελ­λά­δα αλλά και τη συμ­βο­λή της στην ακτο­πλο­ΐα της Ευ­ρώ­πης συ­νο­λι­κά.

Η ακτο­πλο­ΐα σε αριθ­μούς

Σύμ­φω­να με τον επι­κε­φα­λής της ΣΕΕΝ Μ. Σα­κέλ­λη, το συ­νο­λι­κό θα­λάσ­σιο με­τα­φο­ρι­κό έργο επι­βα­τών στην Ευ­ρώ­πη ανέρ­χε­ται σε 215.000.000 επι­βά­τες, από τους οποί­ους το 15% ή 32 εκατ. τα­ξι­διώ­τες αφο­ρούν την Ελ­λά­δα και το 16% (35 εκατ. επι­βά­τες) την Ιτα­λία. Ελ­λά­δα και Ιτα­λία, δη­λα­δή, αντι­προ­σω­πεύ­ουν το 31%της συ­νο­λι­κής ευ­ρω­παϊ­κής κί­νη­σης.

Ταυ­τό­χρο­να, εκτι­μά­ται πως στην Ε.Ε δια­κι­νού­νται περί τα 100-150 εκατ. τό­νους εμπο­ρευ­μά­των με πλοία της επι­βα­τη­γού ναυ­τι­λί­ας, ενώ στις γραμ­μές Ελ­λά­δας-Ιτα­λί­ας δια­κι­νού­νται με πλοία 1,6 εκατ. εμπο­ρι­κά οχή­μα­τα, με­τα­φέ­ρο­ντας 13 εκατ. τό­νους εμπο­ρευ­μά­των.

Στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες, τα πλοία της ακτο­πλο­ΐ­ας εξυ­πη­ρε­τούν συ­νο­λι­κά 100 νησιά. Τα 27 από αυτά δια­θέ­τουν αε­ρο­δρό­μιο, ενώ τα υπό­λοι­πα 73 εξυ­πη­ρε­τού­νται συ­γκοι­νω­νια­κά μόνο μέσω ακτο­πλοϊ­κών δρο­μο­λο­γί­ων.

Σύμ­φω­να με τον πρό­ε­δρο της ΣΕΕΝ, στις ελ­λη­νι­κές ακτο­πλοϊ­κές και πορ­θμεια­κές γραμ­μές δια­κι­νή­θη­καν το 2016 31,6 εκατ. επι­βά­τες, 8,3 εκατ. ΙΧ οχή­μα­τα και 1,3 εκατ. φορ­τη­γά αυ­το­κί­νη­τα. Σε ό,τι αφορά την του­ρι­στι­κή κί­νη­ση, τα πλοία της ακτο­πλο­ΐ­ας δια­κι­νούν κάθε χρόνο 10 εκατ. του­ρί­στες στις γραμ­μές του Αι­γαί­ου και του Ιο­νί­ου και 1 εκατ. τα­ξι­διώ­τες στις γραμ­μές της Αδρια­τι­κής.

Με τα επι­βα­τη­γά/οχη­μα­τα­γω­γά πλοία της ακτο­πλο­ΐ­ας, ταυ­τό­χρο­να, δια­κι­νού­νται από/προς και με­τα­ξύ των νη­σιών το σύ­νο­λο των εμπο­ρευ­μά­των για την κά­λυ­ψη των το­πι­κών ανα­γκών τους.

Σύμ­φω­να με τον Σύν­δε­σμο των εται­ρειών του κλά­δου (ΣΕΕΝ), η άμεση και έμ­με­ση επί­δρα­ση της ακτο­πλο­ΐ­ας υπο­λο­γί­ζε­ται πως ανέρ­χε­ται σε 12,9 δισ. ευρώ, αντι­προ­σω­πεύ­ο­ντας το 7,3% του ΑΕΠ. Επι­πλέ­ον, αν συ­νυ­πο­λο­γι­στούν τα δρο­μο­λό­για της Αδρια­τι­κής, η συ­νο­λι­κή επί­δρα­ση της Ακτο­πλο­ΐ­ας στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία εκτι­μά­ται πως ξε­περ­νά τα 16 δισ. ευρώ ή 9,2% του ΑΕΠ.