Απειλές και ευκαιρίες για την Ελλάδα έπειτα από την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία

Η 8η Δεκεμ­βρίου 2024 ανέ­τειλε με μια ιστο­ρι­κής σημα­σίας εξέλιξη για τη Συρία και τη Μέση Ανατολή γενι­κό­τερα. Οι δυνά­μεις των Σύριων ανταρ­τών σε συνερ­γα­σία με άτακτες ομάδες εθνι­κι­στών διω­κό­με­νων του Άσαντ και Τζι­χα­ντι­στών, κατέ­λα­βαν τη Δαμασκό ανα­τρέ­πο­ντας το καθε­στώς Άσαντ (που κυβέρ­νησε επί 50 και πλέον χρόνια τη Συρία), σημα­το­δο­τώ­ντας παράλ­ληλα, τον τερ­μα­τι­σμό των 13 ετών εμφυ­λίου σπα­ραγ­μού στη Συρία.

Το γεγονός αυτό, εγείρει ερω­τη­μα­τικά τόσο για το ποιος θα καλύψει το κενό εξου­σίας στη Συρία και το πως θα επα­νέλ­θει η κανο­νι­κό­τητα στο εσω­τε­ρικό της χώρας, όσο και για τα νέα δεδο­μένα που δια­μορ­φώ­νο­νται στη δομή του περι­φε­ρεια­κού συστή­μα­τος (συσχε­τι­σμοί ισχύος κ.λπ),  της Μέσης Ανα­το­λής και Βορείου Αφρικής.

Την ώρα αυτή, οι κύριοι παίκτες του ευρύ­τε­ρου αυτού περι­βάλ­λο­ντος (Ρωσία, Ιράν, Τουρκία, Ισραήλ, ΗΠΑ, Αραβικά κράτη κ.α.), που είχαν άμεση ή έμμεση εμπλοκή στα γεγο­νότα, αλλά και η διεθνής κοι­νό­τητα γενι­κό­τερα, προ­σπα­θούν να αξιο­λο­γή­σουν τα νέα δεδο­μένα, να προσ­διο­ρί­σουν οφέλη και απώ­λειες και τέλος, να επα­να­σχε­διά­σουν τη στρα­τη­γική τους (εφόσον κριθεί ανα­γκαίο), στο νέο περι­βάλ­λον ασφά­λειας που δια­μορ­φώ­νε­ται στην εν λόγω περιοχή.

Η Ελλάδα αν και δεν είχε ενεργό εμπλοκή στα γεγο­νότα της Συρίας, οφείλει και αυτή, να αξιο­λο­γή­σει τα νέα δεδο­μένα στο εν λόγω περι­φε­ρειακό περι­βάλ­λον ασφα­λείας και να προ­σπα­θή­σει να αξιο­ποι­ή­σει διπλω­μα­τικά, τυχόν γεω­στρα­τη­γι­κές ευκαι­ρίες και παράλ­ληλα, να αντι­με­τω­πί­σει πιθανές απειλές για τα εθνικά της συμ­φέ­ρο­ντα.

Υπό το πρίσμα αυτό, για την Ελλάδα και τη Δύση γενι­κό­τερα, είναι θετική εξέλιξη το γεγονός, ότι η συμ­μα­χία των τριών εγγυ­η­τριών χωρών (Ρωσίας, Ιράν και Τουρ­κίας) της δια­δι­κα­σίας της Αστάνα για τη δια­χεί­ριση της κρίσης στη Συρία, κλυ­δω­νί­στηκε και πλέον, τίθεται σοβαρό ζήτημα αξιο­πι­στίας μεταξύ των εταίρων της αφού η Ρωσία και το Ιράν υπο­στή­ρι­ζαν τον Άσαντ, ενώ η Τουρκία επι­θυ­μούσε και επέτυχε την πτώση του.

Για του λόγου το αληθές, αξίζει κανείς να δει το κλίμα που επι­κρά­τησε μεταξύ των κύριων συμ­με­τε­χό­ντων (Ρωσία, Ιράν, Τουρκία) στο Φόρουμ δια­λό­γου που έλαβε χώρα στη Ντόχα του Κατάρ το Σάββατο 7 Δεκεμ­βρίου 2024.

Συγκε­κρι­μένα, όπως ανα­φέ­ρε­ται στον τύπο, ο Ρώσος υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, Σεργκέι Λαβρόφ, όταν ρωτή­θηκε από δημο­σιο­γράφο του τηλε­ο­πτι­κού δικτύου Αλ Τζαζίρα για το μέλλον της Συρίας και του ζητή­θηκε να εξη­γή­σει τον ρόλο της Ρωσίας στη χώρα την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, ξέσπασε ενο­χλη­μέ­νος και ταπει­νω­μέ­νος, λέγο­ντας: «Αν θέλετε να πω, ναι, χάσαμε στη Συρία, είμαστε τόσο απελ­πι­σμέ­νοι, αν αυτό χρειά­ζε­στε, ναι, ας συνε­χί­σουμε».

Το γεγονός αυτό, σε συν­δυα­σμό με τη μεσο­βέ­ζικη στάση που ακο­λου­θεί η Τουρκία σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρα­νία, τα αντι­κρουό­μενα συμ­φέ­ρο­ντα Τουρ­κίας και Ρωσίας στη Λιβύη και τη Μαύρη Θάλασσα (η Μαύρη Θάλασσα όπως επα­νει­λημ­μέ­νως έχει επι­ση­μά­νει ο κ. Ερντο­γάν δεν πρέπει να γίνει «ρωσική λίμνη»), πιθανόν να απο­τε­λέ­σουν πεδία τριβής στη μεταξύ τους σχέση και  την αφορμή για πάγωμα της έως τώρα συμ­μα­χι­κής τους σχέσης.

Η εξέλιξη αυτή, πιθανόν να ανοίξει ένα στρα­τη­γικό παρά­θυρο ευκαι­ρίας για την ανα­θέρ­μανση των διπλω­μα­τι­κών σχέσεων της Ρωσίας με την Ελλάδα.

Για να συμβεί βέβαια κάτι τέτοιο πρέπει πρω­τί­στως να κατα­νο­ή­σει η Ρωσία, ότι δεν ήταν και τόσο σοφή η επιλογή της να επεν­δύ­σει  τόσο πολύ σε ένα ανα­ξιό­πι­στο σύμμαχο όπως η Τουρκία και δευ­τε­ρευό­ντως, να αρθούν οι παρα­νο­ή­σεις από μέρους της Ρωσίας προς την Ελλάδα. Συγκε­κρι­μένα, η πολι­τική ηγεσία της Ρωσίας θα πρέπει να αντι­λη­φθεί και κατα­νο­ή­σει, ότι η Ελλάδα δεν τηρεί εχθρική στάση προς αυτήν, αλλά αντι­θέ­τως, οι στρα­τη­γι­κές επι­λο­γές της Ρωσίας και η στενή της σχέση με την Τουρκία απο­τε­λούν απειλή για τα εθνικά συμ­φέ­ρο­ντα της Ελλάδας.

Για την Ελλάδα, η στάση που ακο­λού­θησε η ελλη­νική κυβέρ­νηση σε σχέση με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρα­νία απο­τε­λεί μονό­δρομο και δεν έχει απο­κλει­στικά στόχο τη Ρωσία. Οποια­δή­ποτε χώρα και να ακο­λου­θούσε την ίδια πρα­κτική, η Ελλάδα θα τηρούσε την ίδια στάση.

Ειδι­κό­τερα, η Ελλάδα στο διεθνές περι­βάλ­λον κινεί­ται βάσει αρχών και αξιών και σεβό­μενη το διεθνές δίκαιο. Αυτή είναι η πυξίδα της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας, από τη σύσταση του ελλη­νι­κού κράτους.

Η Ελλάδα από την πρώτη στιγμή της εισβο­λής της Ρωσίας στην Ουκρα­νία κατα­δί­κασε αυτή την εισβολή, διότι ακυ­ρώ­νει το διεθνές δίκαιο, υπο­νο­μεύει την ευρω­παϊκή ασφά­λεια και θέτει σε κίνδυνο την στα­θε­ρό­τητα της Ευρώπης και ολό­κληρη τη διεθνή τάξη.

Η Ελλάδα έχοντας μακρά εμπει­ρία από απειλές στα σύνορά της και βιώ­νο­ντας την επε­κτα­τική και ανα­θε­ω­ρη­τική πολι­τική της Τουρ­κίας, κατα­δί­κασε αμέσως τις επι­θε­τι­κές ενέρ­γειες της Ρωσίας που αντι­τί­θε­νται στην εδαφική ακε­ραιό­τητα, την κυριαρ­χία και την ανε­ξαρ­τη­σία ενός κράτους και έχουν ως απο­τέ­λε­σμα την απώλεια της ζωής χιλιά­δων αθώων ανθρώ­πων.

Η Ελλάδα, αντα­πο­κρι­νό­μενη στο αίτημα της Ουκρα­νίας, σε συνεν­νό­ηση με τους Συμ­μά­χους της στο ΝΑΤΟ και τους εταί­ρους της στην ΕΕ, και επι­δει­κνύ­ο­ντας έμπρα­κτη αλλη­λεγ­γύη προς τον ουκρα­νικό λαό, παρείχε  σημα­ντική ανθρω­πι­στική βοήθεια απο­τε­λού­μενη από ιατρι­κές προ­μή­θειες, υλικά αλλά και στρα­τιω­τικό εξο­πλι­σμό μη επι­χει­ρη­σιακά ανα­γκαίο για τις Ένοπλες Δυνά­μεις και την Ασφά­λεια της Χώρας.

Αν και της ζητή­θηκε, δεν έδωσε τανκς, δεν έδωσε αερο­πλάνα F16, αλλά ούτε και αντια­ε­ρο­πο­ρικά συστή­ματα. Ο ελά­χι­στος στρα­τιω­τι­κός εξο­πλι­σμός που έδωσε είναι μη ανα­γκαίος και η από­συρση και  κατα­στροφή του από τις ένοπλες δυνά­μεις θα κόστιζε πολλά εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ.

Τέλος, θα πρέπει να κατα­νοη­θεί τόσο από τη Ρωσία όσο και από τους πάντες, ότι αν επι­τύ­χει η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρα­νία και νομι­μο­ποι­η­θεί η βίαιη πρα­κτική της στη διεθνή κοι­νό­τητα, τότε θα μιλάμε για την εδραί­ωση της επι­βο­λής του δικαίου του ισχυρού. Κάθε χώρα που θα θεωρεί ότι έχει τη δύναμη, θα εισβά­λει σε μια άλλη χώρα για να την κατα­κτή­σει και να επι­βάλ­λει τους όρους της, κατα­λή­γο­ντας σε μια διεθνή κοι­νό­τητα «Ζού­γκλας».

Η Ελλάδα σε μια τέτοια περί­πτωση, είναι πολύ πιθανό να δεχτεί επίθεση από την Τουρκία, η οποία είναι ανα­θε­ω­ρη­τική δύναμη, επι­θυ­μεί να αλλάξει το νομικό καθε­στώς στο Αιγαίο και να επα­να­συ­στή­σει την Οθω­μα­νική Αυτο­κρα­το­ρία.

Αν η Ελλάδα είχε πάρει θέση υπέρ της εισβο­λής της Ρωσίας που είναι αντί­θετη στους κανόνες του Διε­θνούς Δικαίου πως θα κατα­δι­κά­σει μια πιθανή εισβολή της Τουρ­κίας στην Ελλάδα και θα ζητήσει στήριξη από τη Διεθνή Κοι­νό­τητα;

Επίσης, πως είναι δυνατόν να αξιο­λο­γη­θεί θετικά από μέρους της Ελλάδας η στενή στρα­τη­γική σχέση της Ρωσίας με την Τουρκία, όπου την έχει στη­ρί­ξει οικο­νο­μικά για να μην χρε­ω­κο­πή­σει, την εξο­πλί­ζει συνεχώς και χρη­μα­το­δο­τεί την κατα­σκευή του πυρη­νι­κού της εργο­στα­σίου που απο­τε­λεί θανά­σιμη εθνική απειλή για την Ελλάδα.

Όταν η Τουρκία διεκ­δι­κεί ηγε­μο­νικό ρόλο στην Μεσό­γειο, μιλάει για Γαλάζια Πατρίδα και εμφα­νί­ζε­ται ως Αρχηγός του Μου­σουλ­μα­νι­κού κόσμου και προ­σπα­θεί να αυξήσει την γεω­στρα­τη­γική της θέση, η Ελλάδα δεν μπορεί να μένει αμέτοχη και παρα­τη­ρη­τής των εξε­λί­ξεων.

Σε αυτό το Στρα­τη­γικό Παίγνιο, η Ελλάδα θα πρέπει να πάρει θέση, ώστε να εξα­σφα­λί­σει τα εθνικά της συμ­φέ­ρο­ντα και να ενι­σχύ­σει τις στρα­τη­γι­κές της συμ­μα­χίες με χώρες που έχουν αντί­θετα συμ­φέ­ρο­ντα με την Τουρκία.

Συνεπώς, όταν οι συν­θή­κες ωρι­μά­σουν περισ­σό­τερο, είναι πιθανό η Ρωσία και η Ελλάδα να επα­να­προ­σεγ­γί­σουν και πάλι η μία την άλλη.

Η πτώση του καθε­στώ­τος Άσαντ στη Συρία απο­τε­λεί μια γεω­στρα­τη­γική ήττα της Ρωσίας και του Ιράν τόσο σε διπλω­μα­τικό όσο και στρα­τιω­τικό επίπεδο, και πλήττει την παρά­σταση ισχύος τους, αλλά και το ρόλο τους στο διεθνές σύστημα.

Παρά τα όσα δηλώ­νουν και προ­βά­λουν εδώ και πολύ καιρό οι δύο χώρες σχετικά με την ισχύ τους, δεν κατά­φε­ραν να εκπλη­ρώ­σουν τον κύριο στρα­τη­γικό τους στόχο για την επι­βί­ωση του καθε­στώ­τος Άσαντ στη Συρία και ταπει­νώ­θη­καν από κάποιες ομάδες άτακτων Τζι­χα­ντι­στών.

Τα ερω­τή­ματα που γεν­νώ­νται λοιπόν, είναι πως είναι δυνατόν η Ρωσία που προ­βά­λει συνεχώς την πυρη­νική ισχύ της, την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του πανί­σχυ­ρου βαλ­λι­στι­κού της πυραύ­λου «Orezhnik» (Φου­ντούκι, στα ρωσικά) και απειλεί να συντρί­ψει συνο­λικά τις χώρες της Δύσης αν δώσουν άδεια στην Ουκρα­νία να  χρη­σι­μο­ποι­ή­σει όπλα μεγάλου βελη­νε­κούς κατά της Ρωσίας, να μην μπόρεσε να στη­ρί­ξει το καθε­στώς της Συρίας όπου απο­τε­λούσε τον πιο σημα­ντικό της σύμμαχο στη Μέση Ανατολή και τον εγγυητή για την ασφά­λεια των δύο Ρωσικών βάσεων (ναυτική βάση στην Ταρτούς και αερο­πο­ρική βάση Χμεϊμίμ στην Λατάκια) στη Συρία;

Γιατί η Ρωσία δεν εκτό­ξευσε ένα βαλ­λι­στικό πύραυλο «Orezhnik», ώστε να συντρί­ψει τους άτα­κτους αντάρ­τες Τζι­χα­ντι­στές και να προ­στα­τέ­ψει τα γεω­στρα­τη­γικά της συμ­φέ­ρο­ντα στη Συρία και να δια­σώ­σει το γόητρό της και τη γεω­πο­λι­τική της επιρροή στη Μέση Ανατολή;

Επίσης, πως είναι δυνατόν τον Ιράν που απειλεί εδώ και χρόνια να πλήξει τη Δύση με τα πυρη­νικά του και επίσης, να εξα­φα­νί­σει από το χάρτη το κράτος του Ισραήλ, να μην κατόρ­θωσε να δια­σώ­σει τον Άσαντ και να δια­σφα­λί­σει τα συμ­φέ­ρο­ντά του στη Συρία σχετικά με τη δια­τή­ρηση ενός χερ­σαίου δια­δρό­μου του προς τον Λίβανο και τη Χεζ­μπο­λάχ.

Η απά­ντηση είναι απλή. Γιατί πολύ απλά, και οι δύο χώρες δεν δια­θέ­τουν ούτε την ισχύ που προ­βάλ­λουν, ούτε και τους συντε­λε­στές ισχύος για να εξυ­πη­ρε­τή­σουν τα γεω­στρα­τη­γικά τους συμ­φέ­ρο­ντα.

Οι βαρύ­γδου­πες εξαγ­γε­λίες και τα αφη­γή­ματα που ανα­πτύσ­σουν κατά καιρούς, είναι μέρος μιας καλο­σχε­δια­σμέ­νης εκστρα­τείας παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης, όπου μέσω της διά­δο­σης ψευδών ή παρα­πλα­νη­τι­κών πλη­ρο­φο­ριών, προ­σπα­θούν να ασκή­σουν επιρροή στα ακρο­α­τή­ριά τους και να χει­ρα­γω­γή­σουν την κοινή γνώμη γενι­κό­τερα.

Επίσης μέσω της εκστρα­τείας αυτής, επι­διώ­κουν να προ­κα­λέ­σουν σύγχυση και να παρα­πλα­νή­σουν τα  εν λόγω ακρο­α­τή­ρια δημιουρ­γώ­ντας τους ψευδείς εντυ­πώ­σεις για τις στρα­τιω­τι­κές τους δυνα­τό­τη­τες και την ισχύ τους και να τους τρο­μο­κρα­τή­σουν, ώστε να καμφθεί η βούλησή τους για αντί­δραση και αντί­σταση στις στρα­τιω­τι­κές τους επι­χει­ρή­σεις και την υλο­ποί­ηση των πολι­τι­κών τους επι­διώ­ξεων.

Κοντο­λο­γίς, η πτώση του καθε­στώ­τος Άσαντ στη Συρία εκτός από τη στρα­τη­γική ήττα της Ρωσίας και του Ιράν στο επι­χει­ρη­σιακό και διπλω­μα­τικό επίπεδο, απο­τε­λεί ισχυρό πλήγμα αξιο­πι­στίας των δύο χωρών, ακυ­ρώ­νει τα παρα­πλα­νη­τικά αφη­γή­ματά τους σε σχέση με την ισχύ τους και ακυ­ρώ­νει τις εκστρα­τείες χει­ρα­γώ­γη­σης και παρα­πλά­νη­σής τους απο­κα­θι­στώ­ντας την αλήθεια για το πραγ­μα­τικό τους απο­τύ­πωμα στο διεθνές σύστημα.

Για την Ελλάδα και την πλειο­ψη­φία των χωρών της Δύσης, η ήττα αυτή απο­τε­λεί μια ευκαι­ρία για να απο­κα­τα­στα­θεί η αλήθεια, να αντι­με­τω­πι­στούν οι εθνικές τους τρω­τό­τη­τες, κυρίως στο πλη­ρο­φο­ριακό και επι­κοι­νω­νιακό τους περι­βάλ­λον, να απο­μο­νω­θούν τα παπα­γα­λά­κια της Ρωσίας που (δυστυ­χώς, αυξά­νο­νται και πλη­θύ­νο­νται στην Ελλάδα), δηλη­τη­ριά­ζο­ντας καθη­με­ρινά τους πολίτες με ψευδείς ειδή­σεις και κιν­δυ­νο­λο­γίες και να ενι­σχυ­θεί η εθνική τους ανθε­κτι­κό­τητα κυρίως στο γνω­σιακό επίπεδο των πολιτών τους.

Η ήττα της Ρωσίας και του Ιράν στη Συρία απο­τε­λεί απο­στο­μω­τική απά­ντηση στους παντός είδους κιν­δυ­νο­λό­γους και λαϊ­κι­στές πολι­τι­κούς, ειδι­κούς και δια­μορ­φω­τές της κοινής γνώμης  που προ­σπα­θούν να ακυ­ρώ­σουν την οποια­δή­ποτε εθνική προ­σπά­θεια για ενί­σχυση της διε­θνούς θέσης της Ελλάδας και θωρά­κι­σης της ασφά­λειάς της και μιλούν, για προ­δό­τες που υπο­νο­μεύ­ουν τα εθνικά συμ­φέ­ρο­ντα και για πιθανές Ρωσικές απειλές στην Αλε­ξαν­δρού­πολη, τη Σούδα και σε όλη την Ελλάδα.

Η Τουρκία παρά την αδιαμ­φι­σβή­τητη νίκη της στη Συρία, κινεί­ται σε τεντω­μένο σχοινί. Η στάση και οι μεθο­δεύ­σεις που ακο­λού­θησε κατά την εξέλιξη των τελευ­ταίων γεγο­νό­των, την έχουν φέρει αντι­μέ­τωπη εκτός από τη Ρωσία και το Ιράν και με τις επι­λο­γές των ΗΠΑ.

Συγκε­κρι­μένα, παρά το γεγονός ότι ο νέος Πρό­ε­δρος των ΗΠΑ κ. Τράμπ, κάλεσε τις ΗΠΑ και εμμέσως τους συμ­μά­χους της να μην εμπλα­κούν στις επι­χει­ρή­σεις των τελευ­ταίων ημερών στη Συρία, η Τουρκία είχε πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο.

Το γεγονός αυτό, σε συν­δυα­σμό με την αντί­θεση της Τουρ­κίας στη στήριξη των ΗΠΑ και του Ισραήλ προς τους Κούρ­δους της Συρίας,

και τις Συρια­κές Δημο­κρα­τι­κές Δυνά­μεις (SDF), στις οποίες κυριαρ­χούν οι YPG (Μονάδες Προ­στα­σίας του Λαού) και η ένοπλη πτέρυγα του PYD (Κόμμα Δημο­κρα­τι­κής Ένωσης), διότι θεωρεί πως είναι τρο­μο­κρά­τες και συν­δέ­ο­νται με το PKK, ανα­δει­κνύει το βαθμό απο­στα­σιο­ποί­η­σης της Τουρ­κίας από τις επι­λο­γές των ΗΠΑ και τους κιν­δύ­νους που ελλο­χεύ­ουν γι’ αυτήν, στο μέλλον.

Συγκε­κρι­μένα, η Τουρκία προ­σπα­θεί να εκμε­ταλ­λευ­τεί την νεκρή περίοδο μέχρι την ανάληψη των καθη­κό­ντων του κ. Τράμπ και να δημιουρ­γή­σει τετε­λε­σμένα στην περιοχή, ώστε να δια­πραγ­μα­τευ­τεί ως μεσο­λα­βη­τής της περιο­χής την επόμενη ημέρα με τις ΗΠΑ από θέση ισχύος και να εξα­σφα­λί­σει όσα περισ­σό­τερα οφέλη μπορεί στη Συρία.

Η εξέλιξη αυτή, απο­τε­λεί μια στρα­τη­γική ευκαι­ρία για την Ελλάδα, όπου θα πρέπει να αξιο­ποι­η­θεί στο έπακρο. Ειδι­κό­τερα, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη, ότι στην τελευ­ταία τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία του νέου Προ­έ­δρου των ΗΠΑ με τον Έλληνα Πρω­θυ­πουργό, ο κ. Τράμπ είπε στον κ. Μητσο­τάκη, ότι «σε θεωρώ στρα­τη­γικό μου σύμμαχο και επιθυμώ να συνε­χί­σουμε περαι­τέρω τη στρα­τη­γική σχέση των δύο χωρών μας», θεωρώ ότι η συγκυ­ρία είναι πολύ ευνοϊκή για την ανά­δειξη του στρα­τη­γι­κού ρόλου της Ελλάδας στην ευρύ­τερη περιοχή.

Αν ληφθεί επίσης υπόψη και η πιθα­νό­τητα δημιουρ­γίας Κουρ­δι­κού Κράτους στην περιοχή (με πρό­σβαση στη Μεσό­γειο), η Ελλάδα έχει την ευκαι­ρία να απο­κτή­σει έναν ακόμη (μετά το Ισραήλ) σημα­ντικό σύμμαχο στην περιοχή, ο οποίος θα λει­τουρ­γεί ως μηχα­νι­σμός ανά­σχε­σης στους επε­κτα­τι­κούς στρα­τη­γι­κούς σχε­δια­σμούς της Τουρ­κίας.

Υπό το ίδιο πρίσμα, αν η Ρωσική Ναυτική Βάση στην Ταρτούς περάσει στον έλεγχο των ΗΠΑ, θα αυξηθεί το απο­τύ­πωμά τους στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και σε συν­δυα­σμό με την παρου­σία τους στη Σούδα και την Αλε­ξαν­δρού­πολη θα ελέγ­χουν περισ­σό­τερο την Τουρκία, απο­τρέ­πο­ντας τους επε­κτα­τι­κούς σχε­δια­σμούς της και τον απο­στα­θε­ρο­ποι­η­τικό της ρόλο στην περιοχή. Η προ­ο­πτική αυτή, απο­τε­λεί μια θετική εξέλιξη για την Ελλάδα και δημιουρ­γεί μια ακόμη δικλείδα ασφα­λείας απέ­να­ντι στην Τουρκία.

Τέλος, το ενδε­χό­μενο επίσης να κατα­λή­ξουν σε συμ­φω­νία οι ΗΠΑ με την Ρωσία για την επόμενη ημέρα στη Συρία, μέσω ανταλ­λαγ­μά­των για τη Ρωσία στο μέτωπο της Ουκρα­νίας, καθιστά ακόμη μια αρνη­τική εξέλιξη για την Τουρκία και μια ευκαι­ρία για την Ελλάδα, διότι είναι πολύ πιθανό η Τουρκία να μην περι­λαμ­βά­νετε στους σχε­δια­σμούς αυτής της συμ­φω­νίας.

Επι­πλέον, η ενεργός συμ­με­τοχή της Τουρ­κίας στην ανα­τροπή του καθε­στώ­τος του Άσαντ μέσω της υπο­στή­ρι­ξης των Τζι­χα­ντι­στών, απο­δο­μεί το έως τώρα αφήγημα του κ. Ερντο­γάν για την εμπλοκή της Τουρ­κίας στη Συριακή κρίση, ακυ­ρώ­νο­ντας παράλ­ληλα, τους στόχους της  στρα­τη­γι­κής επι­κοι­νω­νίας του για την από­κτηση διε­θνούς νομι­μο­ποί­η­σης για την παρου­σία και το ρόλο της Τουρ­κίας στην περιοχή.

Για να γίνει κατα­νοητή η ανωτέρω επι­σή­μανση, παρα­θέτω ένα προϊόν Στρα­τη­γι­κής Επι­κοι­νω­νίας της Τουρ­κίας, όπου δικαιο­λο­γεί τις ενέρ­γειές της στην επι­κρά­τεια της Συρίας, προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λί­σει τα σύνορά της.

Ανα­λύ­ο­ντας την ανωτέρω προ­πα­γαν­δι­στική αφίσα της Τουρ­κίας που παρά­χθηκε για να δικαιο­λο­γή­σει τη διε­ξα­γωγή της «Επι­χεί­ρη­σης Κλάδος Ελαίας»,  μπορούν να επι­ση­μαν­θούν τα εξής:

v Η Τουρκία έχει διε­ξά­γει πολλές φορές στρα­τιω­τι­κές εισβο­λές στη Συριακή επι­κρά­τεια, αλλά τις απο­κα­λεί Ειρη­νευ­τι­κές Επι­χει­ρή­σεις (Ασπίδα του Ευφράτη, Κλάδος Ελαίας, Πηγή της Ειρήνης, Εαρινή Ασπίδα). Από τα τελευ­ταία γεγο­νότα στη Συρία απο­δει­κνύ­ε­ται, ότι οι Επι­χει­ρή­σεις αυτές δεν είχαν στόχο να προ­στα­τεύ­σουν τα σύνορά της από τους τρο­μο­κρά­τες και να συμ­βά­λουν στην επίλυση της κρίσης (όπως ανέφερε), αλλά να κατα­λά­βει εδάφη εντός της Συρίας και να εδραιώ­σει το ρόλος της ως μεσο­λα­βητή και να ελέγξει την διάδοχη κατά­σταση εξου­σίας στη Συρία.

v Η Τουρκία επι­κα­λού­νταν ότι διε­ξή­γαγε τις εν λόγω Επι­χει­ρή­σεις για να εκδιώ­ξει τους Τζι­χα­ντι­στές και τις τρο­μο­κρα­τι­κές οργα­νώ­σεις ΡΚΚ, KCK, PYD, YPG, από την περιοχή του Αφρίν συμ­βάλ­λο­ντας παράλ­ληλα, και στην πάταξη της παγκό­σμιας τρο­μο­κρα­τίας. Για την εξυ­πη­ρέ­τηση του αφη­γή­μα­τός της μάλιστα, είχε πλαι­σιώ­σει τους πάντες ως τρο­μο­κρά­τες (π.χ. οι Κούρδοι του PKK, ενώ τα προη­γού­μενα χρόνια είχαν ενεργό συμ­με­τοχή στην Παγκό­σμια Εκστρα­τεία κατά του ISIS, από την Τουρκία, απο­κα­λού­νταν τρο­μο­κρά­τες και μέλη του ISIS). Τα τελευ­ταία γεγο­νότα έδειξαν, ότι η Τουρκία όχι μόνο δεν εκδίωκε τους τρο­μο­κρά­τες και τους Τζι­χα­ντι­στές, αλλά συνερ­γά­ζο­νταν μαζί τους και τους χρη­σι­μο­ποί­ησε ως αντι­προ­σώ­πους της (proxy), για να ανα­τρέ­ψει τον Άσαντ.

v Τέλος, η Τουρκία διε­ξή­γαγε τις εν λόγω Επι­χει­ρή­σεις επι­κα­λού­μενη το νόμιμο δικαί­ωμά της από το Διεθνές Δίκαιο για αυτο­ά­μυνα. Τα τελευ­ταία γεγο­νότα, απέ­δει­ξαν ότι η Τουρκία εδώ και χρόνια διε­ξή­γαγε επι­χει­ρή­σεις υβρι­δι­κού πολέμου στη Συρία κατα­πα­τώ­ντας το Διεθνές Δίκαιο και με μονα­δικό της στόχο, την απο­στα­θε­ρο­ποί­ηση του Συρια­κού καθε­στώ­τος και την ανα­τροπή του Άσαντ.

Τα δεδο­μένα αυτά πρέπει να αξιο­ποι­η­θούν από την Ελλη­νική Διπλω­μα­τία και να φτια­χτεί ένα αφήγημα όπου θα απο­δο­μεί την έως τώρα ρητο­ρική της Τουρ­κίας και θα ανα­δει­κνύει την ανα­θε­ω­ρη­τική πολι­τική της.

Μια πολι­τική όπου μέσω της αξιο­ποί­η­σης τακτι­κών υβρι­δι­κού πολέμου, η Τουρκία διε­ξή­γαγε επι­χει­ρή­σεις για να απο­στα­θε­ρο­ποι­ή­σει και απο­δυ­να­μώ­σει τους αντι­πά­λους της και τέλος, να τους θέσει υπό τη σφαίρα επιρ­ροής της, όπως συνέβη στο Ναγκόρνο Καρα­μπάχ, τη Λιβύη και τώρα στη Συρία.

Υπό το πλαίσιο αυτό, πρέπει να αξιο­ποι­η­θεί η επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία αυτού του αφη­γή­μα­τος από την Ελλάδα σε όλα τα διεθνή φόρα, ώστε οι σύμ­μα­χοί μας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ να κατα­νο­ή­σουν τις αντί­στοι­χες τακτι­κές που χρη­σι­μο­ποιεί η Τουρκία για να συντη­ρεί την Ελληνο-Τουρκική κρίση και την ένταση στο Αιγαίο, να εκβιά­ζει την Ευρώπη για το μετα­να­στευ­τικό ζήτημα και να αντι­λη­φθούν τους κιν­δύ­νους που ελλο­χεύ­ουν για την στα­θε­ρό­τητα και ασφά­λεια στη Νοτιο­α­να­το­λική Μεσό­γειο και την Ευρώπη γενι­κό­τερα.

Τέλος, η ισχυ­ρο­ποί­ηση του Ισραήλ που απο­τε­λεί στρα­τη­γικό σύμμαχο της Ελλάδας σε συν­δυα­σμό με την απο­δυ­νά­μωση της Χαμάς και της Χεζ­μπο­λάχ απο­τε­λούν θετική εξέλιξη για την Ελλάδα τόσο από διπλω­μα­τι­κής πλευράς όσο και από την πλευρά της ασφά­λειας, αφού πατάσ­σε­ται η διεθνής τρο­μο­κρα­τία.

Στον αντί­ποδα, απειλή για την Ελλάδα μπορεί να απο­τε­λέ­σει η επι­δεί­νωση  της κατά­στα­σης ασφα­λείας στην ευρύ­τερη περιοχή της Μέσης Ανα­το­λής δεδο­μέ­νης της υπάρ­χου­σας κυβερ­νη­τι­κής ρευ­στό­τη­τας, του κιν­δύ­νου κυβερ­νη­τι­κής αστά­θειας και διαιώ­νι­σης των εχθρο­πρα­ξιών και του χάους στη Συρία, σε συν­δυα­σμό με τις επι­διώ­ξεις του Ισραήλ και της Τουρ­κίας για δημιουρ­γία ασφα­λούς ουδέ­τε­ρης ζώνης (buffer zone), αλλά και της εμπλο­κής άλλων δυνά­μεων (ΗΠΑ, Ρωσία, Ιράν, Αραβικά κράτη κ.λπ.) που θα επι­διώ­ξουν να ικα­νο­ποι­ή­σουν τα συμ­φέ­ρο­ντά τους, στην περιοχή.

Μια τέτοια κλι­μά­κωση επίσης, μπορεί να απει­λή­σει την ύπαρξη των Ελλήνων, αλλά και των Αρα­βό­φω­νων Ελλήνων που ζουν στη Συρία, με απο­τέ­λε­σμα την άμεση εμπλοκή της Ελλάδας για την προ­στα­σία ή την απο­μά­κρυνσή τους από την περιοχή.

Επι­πλέον, παρά τις επι­στρο­φές χιλιά­δων Σύριων πολιτών από το Λίβανο και την Τουρκία στη Συρία, η συνέ­χιση της έντασης στη Συρία πιθανό να αυξήσει τις μετα­να­στευ­τι­κές ροές, προς τις γει­το­νι­κές χώρες, γεγονός που απο­τε­λεί σημα­ντική απειλή για την Ελλάδα και την Ευρώπη.

Ταυ­τό­χρονα, η συνέ­χιση της έντασης σε συν­δυα­σμό με την επι­κρά­τηση των Τζι­χα­ντι­στών στη Συρία, είναι πιθανό να οδη­γή­σει στην έξαρση της διε­θνούς τρο­μο­κρα­τίας με άμεσες επι­πτώ­σεις για την Ελλάδα. Ειδι­κό­τερα, η είδηση ότι πολλοί Σύριοι αξιω­μα­τού­χοι του καθε­στώ­τος Άσαντ έχουν ήδη φτάσει στην Ελλάδα, μπορεί να προ­κα­λέ­σει τρο­μο­κρα­τικά επει­σό­δια από στελέχη Τζι­χα­ντι­στών της Συρίας, όπου θα επι­διώ­ξουν ξεκα­θά­ρι­σμα λογα­ρια­σμών εντός της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας ή σε άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες. Επίσης, δεν απο­κλεί­ε­ται η εκδή­λωση τρο­μο­κρα­τι­κών επι­θέ­σεων σε ισραη­λι­νούς στόχους στην Ελλάδα.

Επι­πρό­σθετα, η αύξηση του γεω­πο­λι­τι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος της Τουρ­κίας στη Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική γενι­κό­τερα σε συν­δυα­σμό με την αδιαμ­φι­σβή­τητη νίκη της στη Συρία, πιθανό να οδη­γή­σει στην αλλαγή της Τουρ­κι­κής τακτι­κής σε σχέση με την Ελλάδα. Συγκε­κρι­μένα, η Τουρκία είναι πιθανό να θέσει βέτο και να απει­λή­σει ευθέως την Ελλάδα σε περί­πτωση που εξο­πλι­στεί ακόμη περισ­σό­τερο και επι­διώ­ξει να απο­κτή­σει τον πολυ­δια­φη­μι­σμένο αντια­ε­ρο­πο­ρικό θόλο στο Αιγαίο. Επίσης, είναι πολύ πιθανό να δούμε και αλλαγή στο Τουρ­κικό modus operandi (στο επι­χει­ρη­σιακό επίπεδο) στο θέατρο επι­χει­ρή­σεων της Ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας (Έβρο, νησιά Ανα­το­λι­κού Αιγαίου) μέσω της αξιο­ποί­η­σης τοπικών ή περι­φε­ρεια­κών αντι­προ­σώ­πων (proxies). Τέλος, δεν απο­κλεί­ε­ται να αυξη­θούν οι υβρι­δι­κού χαρα­κτήρα επι­χει­ρή­σεις στο Αιγαίο, ώστε να δημιουρ­γη­θεί εκ νέου ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες, ακόμη και θερμό επει­σό­διο. Συνεπώς, για την αντι­με­τώ­πιση των εν λόγω κιν­δύ­νων απαι­τεί­ται νέος επι­χει­ρη­σια­κός σχε­δια­σμός και εκπαί­δευση για την αντι­με­τώ­πιση υβρι­δι­κού πολέμου. Επίσης, η Ελλάδα απαι­τεί­ται να καλύψει άμεσα τις εθνικές της τρω­τό­τη­τες (π.χ. έλλειψη εθνικής συναί­νε­σης μεταξύ των πολι­τι­κών ελίτ για θέματα εθνικής ασφά­λειας και εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής, κοι­νω­νική πόλωση και αμφι­σβή­τηση των εθνικών επι­λο­γών, έλλειψη ανθε­κτι­κό­τη­τας στις εκστρα­τείες παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης των αντι­πά­λων κ.λπ), και να ενι­σχύ­σει την εθνική της ανθε­κτι­κό­τητα.

Το ενδε­χό­μενο επίσης, παύσης της στή­ρι­ξης της Ουκρα­νίας από τις ΗΠΑ με κλι­μά­κωση των Ρωσικών επι­χει­ρή­σεων στην Ουκρα­νία (έπειτα από την ήττα της στη Συρία), πιθανό να ανα­γκά­σει την Ευρω­παϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ να κληθούν να ανα­λά­βουν ενερ­γό­τερη εμπλοκή στην Ουκρα­νία με απο­τέ­λε­σμα να απαι­τη­θεί και πιθανή έμμεση εμπλοκή της Ελλάδας.

Επι­πλέον, η πιθα­νό­τητα πολε­μι­κής σύρ­ρα­ξης μεταξύ Ισραήλ και Τουρ­κίας θα φέρει σε δύσκολη θέση την Ελλάδα σε περί­πτωση που η Τουρκία ζητήσει την υπο­στή­ριξη του ΝΑΤΟ μέσω της ενερ­γο­ποί­η­σης του άρθρου 5 της Συμ­μα­χίας (το άρθρο 5 ανα­φέ­ρει ότι η επίθεση σε ένα κράτος – μέλος του ΝΑΤΟ θεω­ρεί­ται επίθεση σε όλα τα κράτη – μέλη της Συμ­μα­χίας). Στην περί­πτωση αυτή, η Ελλάδα θα κληθεί να πάρει θέση ανάμεσα στο Ισραήλ (που απο­τε­λεί στρα­τη­γικό της σύμμαχο) και την Τουρκία που απο­τε­λεί συμ­μα­χική χώρα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Τέλος, η συνέ­χιση του εμφυ­λίου πολέμου στη Συρία με γενι­κό­τερη ανά­φλεξη στη Μέση Ανατολή, θα έχει σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στην παγκό­σμια οικο­νο­μία και πιθανές έμμεσες επι­δρά­σεις στην οικο­νο­μία της Ελλάδας.

Συνο­ψί­ζο­ντας την ανωτέρω ανάλυση θα πρέπει να επι­ση­μαν­θεί, ότι για την Ελλάδα δεν υπάρχει λόγος ανη­συ­χίας από τα νέα δεδο­μένα στη Συρία. Οι έως τώρα στρα­τη­γι­κές της επι­λο­γές στην περιοχή την δικαιώ­νουν, αλλά θα πρέπει να παρα­μεί­νει σε εγρή­γορση και να αξιο­ποι­ή­σει τις στρα­τη­γι­κές ευκαι­ρίες που θα προ­κύ­ψουν.

 

Δρ. Κων­στα­ντί­νος Π. Μπα­λω­μέ­νος

Πολι­τι­κός Επι­στή­μο­νας – Διε­θνο­λό­γος

Πρώην Γενικός Διευ­θυ­ντής – Γενικής Διεύ­θυν­σης

Πολι­τι­κής Εθνικής Άμυνας και Διεθνών Σχέσεων (ΓΔΠΕΑΔΣ)

Υπουρ­γείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ)