Κ. Υφαντής: «Η πλήρης εξομάλυνση των σχέσεων Ελλάδας – Ρωσίας φαντάζει να είναι μακρινή»

«Η συνά­ντηση του Σότσι είναι ο πιο σημα­ντι­κός σταθμός σε μια μακρά και επίπονη πορεία βελ­τί­ω­σης των ελλη­νο­ρω­σι­κών σχέσεων».

Ο κ. Κων­στα­ντί­νος Υφαντής, καθη­γη­τής διεθνών σχέσεων στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο μιλά στη «δημο­κρα­τική» ανα­φο­ρικά με τις πρώτες εντυ­πώ­σεις που δημιουρ­γή­θη­καν από τη συνά­ντηση του πρω­θυ­πουρ­γού, Κυριά­κου Μητσο­τάκη με τον Ρώσο πρόεδρο Βλα­ντι­μίρ Πούτιν, καθώς και για την κλι­μά­κωση των εντά­σεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρα­νίας.

Συνέ­ντευξη στον Γιάννη Μπόζιο

Αρχικά, ανα­φο­ρικά με τη συμ­βο­λι­κό­τητα της συνά­ντη­σης ο καθη­γη­τής αποτιμά ότι: ‘’η συνά­ντηση του Σότσι είναι ο πιο σημα­ντι­κός σταθμός σε μία μακρά και επίπονη πορεία βελ­τί­ω­σης των ελλη­νο­ρω­σι­κών σχέσεων’’, τονί­ζο­ντας όμως ότι μια κατά­σταση πλήρους εξο­μά­λυν­σης φαντά­ζει να είναι μακρινή.

Στη συνέ­χεια, σχο­λιά­ζο­ντας τη δήλωση του Ρώσου προ­έ­δρου, περί δια­λό­γου ανα­φο­ρικά με το ελλη­νο­τουρ­κικό ζήτημα εστιά­ζει στον κομβικό ρόλο που δια­δρα­μα­τί­ζει η Ρωσία στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ανα­φέ­ρο­ντας μεταξύ άλλων ότι ‘’η πολι­τική των ίσων απο­στά­σεων είναι απο­λύ­τως ανα­με­νό­μενη και δεν προ­βλέ­πε­ται να αλλάξει στο μέλλον’’.

Στην ερώτηση για το αν θεωρεί πιθανό το σενάριο μιας ανοι­χτής σύγκρου­σης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρα­νίας, ο Κ.Υφαντής απαντά: ‘’το ενδε­χό­μενο μιας ακόμη σύγκρου­σης είναι ανοιχτό’’, εξη­γώ­ντας μεταξύ άλλων και τις επι­πτώ­σεις που θα είχε αυτή για τη Δύση και ιδιαί­τερα για την Ελλάδα: ‘’Οι συνέ­πειες μιας θερμής αντι­πα­ρά­θε­σης μπορεί να είναι κατα­στρο­φι­κές για όλες τις πλευρές.’’

• Κατόπιν της συνά­ντη­σης των δύο ηγετών μπο­ρούμε να κάνουμε λόγο για ανα­θέρ­μανση των ελλη­νο­ρω­σι­κών σχέσεων;

Η συνά­ντηση του Σότσι είναι ο πιο σημα­ντι­κός σταθμός σε μια μακρά και επίπονη πορεία βελ­τί­ω­σης των ελλη­νο­ρω­σι­κών σχέσεων. Για να λάβει χώρα η συνά­ντηση προη­γή­θηκε μια εντα­τική διπλω­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα για να αντι­με­τω­πι­στεί η καχυ­πο­ψία που επι­μό­λυνε τις σχέσεις Αθήνας-Μόσχας μετά το 2018. Σε καμία περί­πτωση, βεβαίως δεν είμαστε σήμερα σε μια κατά­σταση πλήρους εξο­μά­λυν­σης. Είμαστε πολύ μακριά από κάτι τέτοιο και μάλλον δεν μπο­ρούμε να έχουμε τέτοιες προσ­δο­κίες με δεδο­μένη την οριακή κατά­σταση στην οποία βρί­σκο­νται οι σχέσεις της Ρωσίας με τις ΗΠΑ και την Ευρω­παϊκή Ενωση. Όσο και αν η Αθήνα και η Μόσχα επι­χει­ρούν – και σωστά – να «προ­στα­τεύ­σουν» τη στενή διμερή ατζέντα, το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ βάζει τα όρια στα οποία μπορούν οι δύο πλευρές να κινη­θούν.

• Πώς ερμη­νεύ­ετε τη δήλωση του Ρώσου προ­έ­δρου, Βλα­ντι­μίρ Πούτιν περί δια­λό­γου ανα­φο­ρικά με το ελλη­νο­τουρ­κικό ζήτημα;

Η δήλωση αυτή περι­γρά­φει με ακρί­βεια την τρέ­χουσα συγκυ­ρία. Η Ρωσία επι­χει­ρώ­ντας εδώ και περίπου μια δεκα­ε­τία να κατο­χυ­ρώ­σει έναν σημα­ντικό ρόλο στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, έχει απο­φα­σι­στική εμπλοκή σε μια σειρά από κρί­σι­μες γεω­πο­λι­τικά περιο­χές, με τη Συρία και τη Λιβύη στην κορυφή του ενδια­φέ­ρο­ντος της Μόσχας. Αυτή η εμπλοκή έχει δώσει την ευκαρία στην Ρωσία να δια­μορ­φώ­σει αλλά και να ελέγχει τις εξε­λί­ξεις που θεωρεί σημα­ντι­κές για τα ρωσικά στρα­τη­γικά συμ­φέ­ρο­ντα. Στη Συρία σφυ­ρη­λα­τή­θηκε μία σχέση εξάρ­τη­σης της Τουρ­κίας από τη Ρωσία. Η Μόσχα έχει κατα­φέ­ρει να αυξάνει αυτή την εξάρ­τηση (βλ. S-400) και έχει κάθε συμ­φέ­ρον να συνε­χί­σει να εμβα­θύ­νει τις σχέσεις της με την Αγκυρα. Έτσι, φρο­ντί­ζει να παίρνει θέσεις που κατ’ ελά­χι­στον δεν θα ενο­χλούν την Τουρκία. Η πολι­τική των ίσων απο­στά­σεων είναι απο­λύ­τως ανα­με­νό­μενη και δεν προ­βλέ­πε­ται να αλλάξει στο άμεσο μέλλον.

• Πόσο σημα­ντι­κός είναι για την Ελλάδα ο ρόλος της Ρωσίας στην προ­σπά­θεια διευ­θέ­τη­σης του κυπρια­κού ζητή­μα­τος;

Ενας από τους λόγους που η ελλη­νική διπλω­μα­τία επι­διώ­κει τη βελ­τί­ωση των διμερών σχέσεων είναι το Κυπριακό. Η Ρωσία είναι μόνιμο μέλος του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας και ο ρόλος της είναι ζωτικής σημα­σίας για τη στρα­τη­γική διε­θνο­ποί­η­σης του ζητή­μα­τος που προωθεί σταθερά Αθήνα και Λευ­κω­σία από την τουρ­κική εισβολή στο νησί το 1974. Η Μόσχα έχει σταθερά ταχθεί υπέρ της διε­θνούς νομι­μό­τη­τας και στη­ρί­ζει χωρίς επι­φυ­λά­ξεις τα ψηφί­σματα του Οργα­νι­σμού που είναι και το βασικό οπλο­στά­σιο της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας και εξα­σφα­λί­ζει την υπό­στασή της απέ­να­ντι στη διχο­το­μική στρα­τη­γική της Τουρ­κίας.

• Θεω­ρεί­ται πιθανό το σενάριο μιας ανοι­χτής σύγκρου­σης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρα­νίας;

Θα πρέπει να μην ξεχνάμε ότι η σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας είναι μια θερμή αντι­πα­ρά­θεση εδώ και σχεδόν δέκα χρόνια. Μια γεω­πο­λι­τική δια­φω­νία που εξε­λί­χθηκε σε ανοιχτή σύγκρουση με απο­τέ­λε­σμα τη βίαιη αλλαγή συνόρων. Την ίδια στιγμή, μια χώρα παρα­μέ­νει όμηρος της ρωσικής στρα­τη­γι­κής ανα­σφά­λειας και δεν είναι απί­θα­νος ο περαι­τέρω ακρω­τη­ρια­σμός της. Το ενδε­χό­μενο μιας ακόμη σύγκρου­σης είναι ανοιχτό. Δεν υπάρχει αμφι­βο­λία ότι θα πρό­κει­ται για τον απόλυτο παρα­λο­γι­σμό. Ούτε η Ρωσία ούτε η Δύση επι­θυ­μούν την επι­στροφή σε συν­θή­κες Ψυχρού Πολέμου. Όμως, η έλλειψη εμπι­στο­σύ­νης και μια ισχυρή αίσθηση απειλής εκα­τέ­ρω­θεν μπορεί να οδη­γή­σουν σε ανε­ξέ­λεγ­κτη κλι­μά­κωση. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημα­ντικό ότι οι δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας παρα­μέ­νουν ανοι­χτοί.

• Ποιες θα είναι οι επι­πτώ­σεις για τη Δύση και ιδιαί­τερα για την Ελλάδα μιας ενδε­χό­με­νης σύγκρου­σης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρα­νίας;

Οι συνέ­πειες μιας θερμής αντι­πα­ρά­θε­σης μπορεί να είναι κατα­στρο­φι­κές για όλες τις πλευρές. Πρώτα βεβαίως για την Ουκρα­νία και τους πολίτες της, που θα δουν τη χώρα τους να γίνεται πεδίο μάχης και να κατα­δι­κά­ζε­ται σε πολλά χρόνια ακόμη απο­μό­νω­σης και στα­σι­μό­τη­τας. Δεύ­τε­ρον, για την Ρωσία που θα απο­ξε­νω­θεί ακόμη περισ­σό­τερο από την Ευρώπη και θα πληγεί από τις κυρώ­σεις που σίγουρα θα επι­βλη­θούν. Για την Ευρώπη, μια τέτοια εξέλιξη θα οξύνει το δίλημμα ασφά­λειας των ευρω­παϊ­κών κρατών και μπορεί να οδη­γή­σει σε βαθιά ρήγματα στο εσω­τε­ρικό της Ενωσης.