Πάντα ένα κουμπί δεν λειτουργεί

Το έγκλημα είχε «προ­α­ναγ­γελ­θεί» στις αρχές Σεπτεμ­βρίου: απειλή με οικιακό μαχαίρι από τον πρώην σύντροφό της. Ο δράστης συνε­λή­φθη το ίδιο βράδυ, στο πλαίσιο του αυτο­φώ­ρου. Την επόμενη ημέρα κατα­σχέ­θη­καν και οι δύο κυνη­γε­τι­κές του καρα­μπί­νες. Η υπόθεση, όμως, δεν εκδι­κά­στηκε άμεσα. Η 43χρονη Δώρα Ναστούλη φέρεται αρχικά να δέχθηκε το αίτημα της πλευράς του καταγ­γελ­λό­με­νου για ποινική συν­διαλ­λαγή. Δόθηκε αναβολή, επι­βλή­θη­καν περιο­ρι­στι­κοί όροι. Θεω­ρούσε, σύμφωνα με ανθρώ­πους που γνω­ρί­ζουν την υπόθεση, ότι θα μπο­ρούσε να εκτο­νω­θεί με αυτόν τον τρόπο η αφόρητη πίεση που της ασκούσε. Είχαν χωρίσει εδώ και περίπου 1,5 χρόνο, αλλά εκείνος την ήθελε ακόμη κτήμα του.

Η εξω­δι­κα­στική προ­σπά­θεια τελικά δεν προ­χώ­ρησε. Η όχληση ήταν διαρκής, όπως και οι απειλές για τη ζωή της. Ωσπου στις 11 Νοεμ­βρίου, λίγες ημέρες προτού εκδι­κα­στεί η υπόθεση, ο 30χρονος οδηγός φορ­τη­γών προ­μη­θεύ­τηκε παρά­νομα άλλο όπλο και ζήτησε από την πρώην σύντροφό του να συνα­ντη­θούν. Υπο­τί­θε­ται ότι θα μιλού­σαν για το δικα­στή­ριο, αλλά την πυρο­βό­λησε, μέσα στο αυτο­κί­νητό της, σε κεντρικό δρόμο του Αγρι­νίου. Η Ναστούλη ήταν μητέρα τριών παιδιών, εκ των οποίων τα δύο ανήλικα.

Αγρίνιο: Τα μηνύ­ματα και οι απειλές του 30χρονου γυναι­κο­κτό­νου προς τη Δώρα

Παρά τις ενέρ­γειες που είχαν προη­γη­θεί σε αυτή την περί­πτωση από τις αστυ­νο­μι­κές αρχές και τις επι­κοι­νω­νίες που φέρεται να είχαν πραγ­μα­το­ποι­ή­σει με τη 43χρονη στο διά­στημα που μεσο­λά­βησε για να δια­πι­στω­θεί εάν διέ­τρεχε κίνδυνο, ακόμη μία γυναι­κο­κτο­νία δεν απε­τράπη.

Την επόμενη ημέρα άλλη μία γυναίκα, 41 ετών, έχασε τη ζωή της έπειτα από πολυ­ή­μερη νοση­λεία στο ΚΑΤ. Υπέκυψε στα τραύ­ματά της μετά τον ξυλο­δαρμό που υπέστη στις 5 Νοεμ­βρίου από τον σύντροφό της έξω από ξενο­δο­χείο της Πάτρας.

Σε κάθε ανα­ψη­λά­φηση αντί­στοι­χων συμ­βά­ντων των τελευ­ταίων ετών φαί­νε­ται ότι έστω και ένα γρανάζι του συστή­μα­τος προ­στα­σίας δεν λει­τούρ­γησε όπως θα έπρεπε για να απο­τρέ­ψει το έγκλημα. Σε κάποιες περι­πτώ­σεις τα κενά είναι πιο εμφανή: λαν­θα­σμένη εκτί­μηση κιν­δύ­νου και δολο­φο­νία έξω από το Αστυ­νο­μικό Τμήμα, όπως συνέβη με την Κυριακή Γρίβα στους Αγίους Αναρ­γύ­ρους τον περα­σμένο Απρίλιο, ολι­γω­ρία των Αρχών με απο­τέ­λε­σμα να μη συλ­λαμ­βά­νε­ται ο δράστης, όπως έγινε στη Σαλα­μίνα με τη Γεωργία Πούτου το 2023, αδυ­να­μία συσχέ­τι­σης παλαιό­τε­ρων υπο­θέ­σεων και βίαιου ιστο­ρι­κού του δράστη, όπως στη Ρόδο με θύμα την Ντόρα Ζαχαριά το 2021. Σε άλλες περι­πτώ­σεις, όπως πρό­σφατα στο Αγρίνιο, τα κενά είναι πιο δυσ­διά­κριτα. Το απο­τέ­λε­σμα, όμως, παρα­μέ­νει ίδιο, η λίστα των θυμάτων μεγα­λώ­νει.

Μέσα στις επό­με­νες ημέρες ανα­μέ­νε­ται να τεθεί σε δια­βού­λευση νομο­σχέ­διο με ποι­νι­κές και δικο­νο­μι­κές δια­τά­ξεις για την ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία. Σκοπός είναι να έχουν ψηφι­στεί μέχρι το τέλος του έτους. Εκεί θα προ­βλέ­πο­νται νέα μέτρα για την προ­φυ­λά­κιση ή τον κατ’ οίκον περιο­ρι­σμό όσων αντι­με­τω­πί­ζουν αντί­στοι­χες κατη­γο­ρίες. Πρόθεση του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης είναι να εξε­τά­ζο­νται ταχύ­τερα αυτές οι υπο­θέ­σεις και οι παρεμ­βά­σεις που θα γίνουν να μειώ­σουν τον κίνδυνο τέλεσης νέων εγκλη­μά­των.

Οι διαρ­κείς ανα­βο­λές που δίνο­νται συνήθως σε αυτές τις δίκες είναι ένα από τα ζητή­ματα που προ­βλη­μα­τί­ζει. Δικη­γό­ρος με μακρά εμπει­ρία σε θέματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας ανα­φέ­ρει στην «Κ» ότι σε μία από τις υπο­θέ­σεις που χει­ρί­ζε­ται δίνο­νται συνε­χείς ανα­βο­λές εδώ και 1,5 χρόνο. Το θύμα είχε δεχθεί σοβαρό χτύπημα στο κεφάλι, έγιναν όλα όσα προ­βλέ­πο­νται στο πλαίσιο του αυτο­φώ­ρου, αλλά ακόμη το περι­στα­τικό δεν έχει εκδι­κα­στεί.

Γυναι­κο­κτο­νία στο Αγρίνιο: «Η Δώρα πρέπει να μας κάνει πιο μαχη­τι­κούς»

Εζησε ξανά την απώλεια

Για ειδι­κούς που ασχο­λού­νται με ζητή­ματα έμφυλης βίας, αλλά και για ανθρώ­πους που έχουν βιώσει στην οικο­γέ­νειά τους αντί­στοιχη απώλεια, οι εξαγ­γε­λίες και οι νομο­θε­τι­κές πρω­το­βου­λίες δεν αρκούν. Μόλις άκουσε την είδηση της γυναι­κο­κτο­νίας στο Αγρίνιο, η Κατε­ρίνα Κώτη ένιωσε ότι ζούσε ξανά την απώλεια του δικού της παιδιού. Ηταν Σεπτέμ­βριος του 2021 όταν η Ντόρα Ζαχαριά δολο­φο­νή­θηκε στη Ρόδο από τον πρώην σύντροφό της. Ηταν το 11ο θύμα εκείνης της χρονιάς. Και στις δύο περι­πτώ­σεις οι δράστες ενήρ­γη­σαν με πανο­μοιό­τυπο τρόπο: πυρο­βό­λη­σαν τις ανυ­πε­ρά­σπι­στες γυναί­κες εξ επαφής, στα αυτο­κί­νητά τους. «Νόμιζα ότι το σύμπαν μας έπαιζε κάποιο παι­χνίδι. Ηταν λες και το ζούσαμε ξανά. Είχαν πολλά κοινά, είχαν το ίδιο όνομα», λέει η κ. Κώτη.

«Ο δικα­στι­κός μηχα­νι­σμός έχει αφεθεί να θερα­πεύ­σει ένα κοι­νω­νικό πρό­βλημα, που δεν μπορεί να το ρυθ­μί­σει από μόνος του, με όλες τις καθυ­στε­ρή­σεις και ελλεί­ψεις που έχει, ούτε είναι αυτή η δουλειά του».

Για την ίδια κανένα μέτρο δεν θα λύσει, ούτε θα περιο­ρί­σει το πρό­βλημα εάν εφαρ­μό­ζε­ται απο­σπα­σμα­τικά. «Ακούω για το κουμπί πανικού. Αλλά εάν κάποιος εμφα­νι­στεί ξαφνικά μπροστά σου με όπλο, πώς θα σε προ­στα­τεύ­σει αυτό; Ακούω ότι πρέπει η γυναίκα να φεύγει από το σπίτι της. Γιατί να αλλάζει το δικό της περι­βάλ­λον; Ο δράστης δεν θα τη βρει στη δουλειά της; Εάν έχει παιδιά, γιατί πρέπει εκείνα να στε­ρη­θούν το κρεβάτι τους; Είδαμε πώς λει­τουρ­γούν και τα περιο­ρι­στικά μέτρα. Θα πουν σε κάποιον ότι απα­γο­ρεύ­ε­ται να πλη­σιά­σει, αλλά στα 50 ή στα 100 μέτρα δεν μπορεί να σε βρει η σφαίρα;», επι­ση­μαί­νει.

Και η Αννα Βου­γιούκα, υπεύ­θυνη συνη­γο­ρίας στο Κέντρο Διοτίμα, τη μη κυβερ­νη­τική οργά­νωση που εξει­δι­κεύ­ε­ται σε ζητή­ματα φύλου και ισό­τη­τας, τονίζει ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής δεν είναι «πανά­κεια». «Δεν γλι­τώ­νει μια γυναίκα μόνο με το κουμπί πανικού. Δεν είμαστε κατά αυτού του πλαι­σίου, αλλά δεν φθάνει κάθε μέτρο από μόνο του. Είναι μια σειρά από ενέρ­γειες που πρέπει να γίνουν, μεταξύ αυτών και η συμ­βου­λευ­τική υπο­στή­ριξη. Η ματιά μας συχνά εστιά­ζε­ται στο τι πρέπει να κάνει το θύμα, αλλά πρέπει να στρέ­ψουμε το βλέμμα μας και στο τι πρέπει να κάνει ο θύτης. Είναι λάθος να ερμη­νεύ­ουμε την έμφυλη βία μόνο σαν μια ποινική ή δια­δι­κα­στική υπόθεση. Εχει σημασία να τη δούμε ως μια απο­τυ­χία της κοι­νω­νίας που δεν έχει αντι­με­τω­πί­σει τις έμφυλες ανι­σό­τη­τες», λέει.

Η δικη­γό­ρος Κλειώ Παπα­πα­ντο­λέων, η οποία έχει χει­ρι­στεί υπο­θέ­σεις ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής και έμφυλης βίας, τονίζει ότι δεν φθάνουν οι νέες νομο­θε­τι­κές πρω­το­βου­λίες για να λύσουν το ζήτημα. «Ο δικα­στι­κός μηχα­νι­σμός έχει αφεθεί να θερα­πεύ­σει ένα κοι­νω­νικό πρό­βλημα, που δεν μπορεί να το ρυθ­μί­σει από μόνος του, με όλες τις καθυ­στε­ρή­σεις και ελλεί­ψεις που έχει, ούτε είναι αυτή η δουλειά του», τονίζει.

Θεωρεί ότι αυτά τα μέτρα δεν είναι ικανά από μόνα τους να λει­τουρ­γή­σουν απο­τρε­πτικά. «Χρειά­ζο­νται και άλλου είδους προ­σεγ­γί­σεις σε προ­γε­νέ­στερο στάδιο, που απαι­τούν σχε­δια­σμό και κοι­νω­νική παρέμ­βαση», ανα­φέ­ρει. «Πρέπει να γίνει μια χαρ­το­γρά­φηση, να υπάρ­ξουν στοι­χεία, η πολι­τεία να μελε­τή­σει το πρό­βλημα μαζί με φορείς, επι­στή­μο­νες, ειδι­κούς ψυχικής υγείας, εγκλη­μα­το­λό­γους, δικη­γό­ρους, δικα­στές, και να γίνει μια συζή­τηση σε βάθος. Μιλάμε κυρίως με όρους ποι­νι­κής κατα­στο­λής για ένα φαι­νό­μενο που σαφώς υπερ­βαί­νει τις δικα­στι­κές αρχές».

Μητρώο δραστών

Με αφορμή τη δολο­φο­νία της Ντόρας Ζαχαριά, ο δικη­γό­ρος Ρόδου Μιχάλης Καντι­δε­νός και ο περι­φε­ρεια­κός σύμ­βου­λος Πανα­γιώ­της Κου­νά­κης είχαν στείλει τον Σεπτέμ­βριο του 2021 μια επι­στολή στον πρω­θυ­πουργό. Είχαν επι­ση­μά­νει τότε ότι εις βάρος του δράστη είχαν κατα­τε­θεί δύο φορές ασφα­λι­στικά μέτρα και μηνύ­σεις από πρώην συντρό­φους του για βίαιη συμπε­ρι­φορά, αλλά δεν υπήρξε δια­σύν­δεση των περι­στα­τι­κών ώστε να λει­τουρ­γή­σουν πιο άμεσα τα αντα­να­κλα­στικά των αστυ­νο­μι­κών ή δικα­στι­κών αρχών. Μάλιστα, ο δράστης είχε κατη­γο­ρη­θεί στο παρελ­θόν από την πρώην σύζυγό του για αρπαγή υπό την απειλή όπλου.

Σε εκείνη την επι­στολή ο κ. Καντι­δε­νός λέει ότι ζητού­σαν να δημιουρ­γη­θεί στην Ελλάδα ένα μητρώο δραστών και υπό­τρο­πων έμφυλης βίας, όπως συμ­βαί­νει και σε άλλες χώρες. Οπως εξηγεί ο ίδιος στην «Κ», αυτό θα ήταν ένα αρχείο κατα­γρα­φής πράξεων, διώξεων και κατα­δι­κα­στι­κών απο­φά­σεων που θα μπο­ρούσε να τηρηθεί υπό την ευθύνη της Εισαγ­γε­λίας σε κάθε αρμόδια αστυ­νο­μική διεύ­θυνση.

«Ενδε­χο­μέ­νως αυτό το μέτρο να λει­τουρ­γούσε απο­τρε­πτικά, εάν κάποιος γνω­ρί­ζει ότι έχει σημαν­θεί και βρί­σκε­ται υπό επι­τή­ρηση», ανα­φέ­ρει ο κ. Καντι­δε­νός. «Θα μπο­ρούσε να περι­λαμ­βά­νει και εξέταση του δράστη ή καταγ­γελ­λό­με­νου από ψυχο­λόγο ή ψυχί­α­τρο, ώστε να σταθ­μι­στεί εάν χρειά­ζο­νται αυξη­μένα μέτρα ασφα­λείας».

Επειτα από κάθε νέα γυναι­κο­κτο­νία η κ. Κώτη επι­κοι­νω­νεί με άλλες μητέρες που έχασαν τις κόρες τους. Προ­σπα­θεί η μία να δώσει κου­ρά­γιο στην άλλη, να αντλή­σουν δύναμη από το κοινό τους βίωμα. Ολα αυτά τα χρόνια επι­χει­ρούν με δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις τους να ευαι­σθη­το­ποι­ή­σουν τους δημό­σιους φορείς και την κοινή γνώμη για το ζήτημα. Κάθε τόσο, όμως, βλέπουν τη λίστα των θυμάτων να μεγα­λώ­νει. Οταν μίλησε στην «Κ» η κ. Κώτη ετοι­μα­ζό­ταν να μεταβεί στη Θεσ­σα­λο­νίκη, μαζί με άλλες μητέρες θυμάτων, για μια εκδή­λωση στη μνήμη της κόρης της.

«Εχουμε απο­γοη­τευ­θεί. Βλέ­πουμε νέα κορί­τσια να χάνο­νται και αισθα­νό­μα­στε πως ό,τι κάνουμε δεν απο­δί­δει. Θα συνε­χί­σουμε να φωνά­ζουμε, όμως, και θα παρα­μεί­νουμε όλες οι μητέρες ενω­μέ­νες σαν μια γροθιά», τονίζει.

Τα θύματα

2021: 23

2022: 24

2023: 15

2024: 13

Πηγή: kathimerini.gr