Γ. Πλακιωτάκης: Η νησιωτικότητα στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων

«Χαράσ­σουμε ολο­κλη­ρω­μένη νησιω­τική πολι­τική… έχουμε δια­νύ­σει άβατους δρόμους έως πρό­τι­νος για δομικές και ολο­κλη­ρω­μέ­νες παρεμ­βά­σεις», τονίζει ο υπουρ­γός Ναυ­τι­λίας Γ. Πλα­κιω­τά­κης.

Ποτέ άλλοτε δεν έχει τεθεί από κυβέρ­νηση, τόσο οργα­νω­μένα, τόσο θεσμικά και με τέτοια ένταση και πολυ­ε­πί­πεδα, η νησιω­τι­κό­τητα και η ανάγκη ολο­κλη­ρω­μέ­νης παρέμ­βα­σης τους κράτους υπέρ του νησιω­τι­κού χώρου της Ελλάδας.

Η παρέμ­βαση του κράτους περι­λαμ­βά­νει όχι μονάχα τη στήριξη των φορέων των νησιών, αλλά αφορά την ίδια τη συνταγ­μα­τική μέριμνα για εμπέ­δωση και εδραί­ωση της εθνικής αξίας του θαλάσ­σιου και νησιω­τι­κού χώρου της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας με ξεκά­θαρο τρόπο.

Η ασφά­λεια των θαλάσ­σιων συνόρων, η ασφά­λεια των νησιών, η θωρά­κισή τους και η παρου­σία του κράτους σε όλες τους τις εκφάν­σεις είναι πλέον ορατά σε όλους. Αυτό σχε­τί­ζε­ται με την πολι­τική και στρα­τη­γική σημασία του νησιω­τι­κού χώρου τόσο στο αρχι­πέ­λα­γος του Αιγαίου, στην Κρήτη, στο Ιόνιο και κάθε σπιθαμή γης που περι­βάλ­λε­ται από θάλασσα και είναι εντός ελλη­νι­κών συνόρων, χερ­σαίων και θαλάσ­σιων.

Τα πράγ­ματα είναι ξεκά­θαρα και για εμάς τους νησιώ­τες και η νησιω­τική πολι­τική δεν είναι απλώς έννοια με πολι­τική χροιά. Έχουν να κάνουν με την υπό­στασή μας, την ιστορία μας, αλλά και την ανά­πτυξη των νησιών μας.

Τα τελευ­ταία 3,5 χρόνια, το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής έχει δια­νύ­σει άβατους «δρόμους» έως πρό­τι­νος, για δομικές, συστη­μι­κές και ολο­κλη­ρω­μέ­νες παρεμ­βά­σεις υπέρ της νησιω­τι­κό­τη­τας και της χάραξης μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης νησιω­τι­κής πολι­τι­κής, θεσμικά ισχυρής και με μετρή­σιμο αντί­κτυπο στις νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες.

Το απο­τύ­πωμα, η παρου­σία και τα απο­τε­λέ­σματα της δράσης του Υπουρ­γείου, από την πολι­τική ηγεσία μέχρι και τα στελέχη του πολι­τι­κού και ένστο­λου προ­σω­πι­κού, είναι ορατά πρώτα στους νησιώ­τες, στους φορείς της νησιω­τι­κής αυτο­διοί­κη­σης και στην κοι­νω­νία των πολιτών.

Μέσω της Γενικής Γραμ­μα­τείας Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, υλο­ποιεί­ται ένα ολο­κλη­ρω­μένο σχέδιο εξα­σφά­λι­σης κρί­σι­μων πόρων με δια­κριτή εξει­δί­κευση για τα νησιά με πόρους του Προ­γράμ­μα­τος Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων, του ΕΣΠΑ 2021-2027, του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και το 2023 με τη στήριξη της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων.

Με σωστό σχε­δια­σμό, προ­γραμ­μα­τι­σμό, δια­χεί­ριση και παρα­κο­λού­θηση κατα­φέ­ραμε να χρη­μα­το­δο­τή­σουμε, σε συνερ­γα­σία με τους νησιω­τι­κούς δήμους, 30.000.000 ευρώ για 246 κρίσιμα έργα στον τομέα της ολο­κλη­ρω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης νερού στα νησιά, με μονάδες αφα­λά­τω­σης, με αντι­κα­τά­σταση δικτύων ύδρευ­σης, επε­κτά­σεις δικτύων, κατα­σκευή δεξα­με­νών απο­θή­κευ­σης, ανα­βάθ­μιση αντλιο­στα­σίων, δημιουρ­γία υπο­δο­μών για μείωση της ενερ­γεια­κής κατα­νά­λω­σης και πολλά άλλα.

Επεν­δύ­σαμε για το 2022 σχεδόν 1.000.000 ευρώ ως ειδική ενί­σχυση των νησιω­τι­κών δήμων για να αντι­με­τω­πί­σουν το υψηλό κόστος ενέρ­γειας των υπο­δο­μών νερού, κατα­φέρ­νο­ντας έτσι να συγκρα­τή­σουμε τα δημο­τικά τέλη και να μη στε­ρη­θεί η νησιω­τική κοι­νω­νία έργα των δήμων που δεν θα γίνο­νταν για να καλυ­φθεί το κόστος αυτό.

Πάνω από 15 μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι έχουν λάβει σχε­τι­κές ενι­σχύ­σεις, ώστε συμπλη­ρω­μα­τικά με τις πρω­το­βου­λίες της κυβέρ­νη­σης να ανα­κου­φί­σουμε τους πολίτες αλλά και τους φορείς της αυτο­διοί­κη­σης από τις συνέ­πειες της ενερ­γεια­κής κρίσης.

Δημιουρ­γή­σαμε μηχα­νι­σμό τεχνι­κής υπο­στή­ρι­ξης για τους μικρούς νησιω­τι­κούς δήμους, που κατά βάση έχουν μεγάλες ανάγκες υπο­στή­ρι­ξης για υλο­ποί­ηση προ­μη­θειών και δια­γω­νι­σμών και για πρώτη φορά τους ενι­σχύ­σαμε ώστε να προ­σλά­βουν τεχνι­κούς συμ­βού­λους για την επί­σπευση δια­δι­κα­σιών απορ­ρό­φη­σης κον­δυ­λίων και υλο­ποί­η­σης δια­γω­νι­σμών.

Επι­πρό­σθετα, μέσω της Γενικής Γραμ­μα­τείας Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, στο πλαίσιο των πρω­το­βου­λιών της κυβέρ­νη­σης για την απο­κα­τά­σταση ζημιών από φυσικές κατα­στρο­φές, έχουμε ανα­λά­βει τη στήριξη έργων απο­κα­τά­στα­σης υπο­δο­μών, όπως πράξαμε σε Σάμο, Θάσο, Σαμο­θράκη, Κεφαλ­λο­νιά, Ιθάκη, Μαλε­βίζι Ηρα­κλείου, Σητεία, Αγιο Βασί­λειο Ρεθύ­μνου, Λέσβο και όπου απαι­τη­θεί.

Σε συνερ­γα­σία με τους νησιω­τι­κούς φορείς της αυτο­διοί­κη­σης, έχουμε ανα­λά­βει την παρα­κο­λού­θηση και ωρί­μανση έργων ύψους 318 εκ. ευρώ στον τομέα της ολο­κλη­ρω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης του νερού και υπο­στη­ρί­ζουμε την εξεύ­ρεση πόρων για τη στα­διακή υλο­ποί­ησή του σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και το Υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης και Επεν­δύ­σεων.

Μέσα από την πλήρη ενερ­γο­ποί­ηση της Εθνικής Στρα­τη­γι­κής για την Ολο­κλη­ρω­μένη Θαλάσ­σια Πολι­τική και σε συνερ­γα­σία με την ευρω­παϊκή Επι­τροπή και τα συναρ­μό­δια Υπουρ­γεία κατα­φέ­ραμε να εξα­σφα­λί­σουμε τη στα­διακή χρη­μα­το­δό­τηση 33 ώριμων νησιω­τι­κών λιμε­νι­κών έργων που ανα­βαθ­μί­ζουν την ασφά­λεια των υπο­δο­μών και την προ­σβα­σι­μό­τητα στα νησιά, συνο­λι­κού ύψους 175 εκ. ευρώ μέσω ΕΣΠΑ 2021-2027 και περίπου 30 εκ. ευρώ μέσω του Ταμείου Ανά­καμ­ψης, με έμφαση σε έργα αντι­με­τώ­πι­σης δια­βρώ­σεων και συντη­ρή­σεων λιμε­νι­κών υπο­δο­μών που επη­ρε­ά­ζο­νται από την κλι­μα­τική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαι­νό­μενα.

Κάθε νησί και ένα έργο του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής.

Δεν είναι εύκολο, διότι οι δια­χρο­νι­κές ανάγκες πολλές, όμως πλέον έχουμε πλαίσιο, εργα­λεία και μέθοδο. Δεν αρκού­μα­στε σε ευκαι­ρια­κές παρεμ­βά­σεις και θέτουμε τις βάσεις για σπου­δαίες και μεγάλες αλλαγές προς όφελος των νησιών μας.

Ήδη, η συνερ­γα­σία μας με την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων είναι προ­χω­ρη­μένη και εντός του 2023, θα προ­στε­θεί στη νησιω­τική εργα­λειο­θήκη της κυβέρ­νη­σης και το Πρό­γραμμα Νέαρχος με αρχική χρη­μα­το­δό­τηση 200.000.000 ευρώ για τον νησιω­τικό χώρο, με έμφαση στις πρά­σι­νες επεν­δύ­σεις στον τομέα του νερού, την ενσω­μά­τωση αρχών εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας και απαν­θρα­κο­ποί­η­σης σε λιμε­νι­κές υπο­δο­μές και εγκα­τα­στά­σεις για μείωση ενερ­γεια­κού απο­τυ­πώ­μα­τος σε αντλιο­στά­σια και αφα­λα­τώ­σεις.

Καίριο επί­τευγμα για τα νησιά μας είναι και η στρα­τη­γική μας στό­χευση για ουσια­στική ανα­βάθ­μιση της θαλάσ­σιας συγκοι­νω­νίας και της ακτο­πλοϊ­κής σύν­δε­σης των νησιών μας, με έμφαση στις άγονες γραμμές και τα μικρά νησιά, δημιουρ­γώ­ντας ουσια­στι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις βιώ­σι­μης και μακρό­χρο­νης ανά­πτυ­ξης. Μέσα από μια μακρά δια­πραγ­μά­τευση με την ΕΕ και τη συν­δρομή του Υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης και Επεν­δύ­σεων, εντά­ξαμε για πρώτη φορά σε συγ­χρη­μα­το­δο­τού­μενο πρό­γραμμα ΕΣΠΑ, τη χρη­μα­το­δό­τηση της δημό­σιας θαλάσ­σιας συγκοι­νω­νίας, με έμφαση στις λεγό­με­νες «μικρές» άγονες γραμμές, εφαρ­μό­ζο­ντας παράλ­ληλα για πρώτη φορά κρι­τή­ρια πρά­σι­νης ανα­νέ­ω­σης του ακτο­πλοϊ­κού στόλου.

Οι πόροι εκκι­νούν από 80 εκ. ευρώ και στα­διακά μπορούν να αγγί­ξουν τα 370 εκ. ευρώ έως το 2029. Ξεκι­νάμε πιλο­τικά από 3 ενδο­νη­σιω­τι­κές γραμμές.

Ήδη η Ελλάδα απο­τε­λεί παρά­δειγμα από άλλα κράτη για τη μεγάλη αλλαγή που σχε­διά­ζε­ται με ευθύνη του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, υπό το πρίσμα της εδα­φι­κής συνοχής της χώρας μας.

Η ελλη­νική νησιω­τι­κό­τητα απο­τε­λεί πλέον πεδίο ενδια­φέ­ρο­ντος για την άσκηση και­νο­τό­μων πολι­τι­κών και πρω­το­βου­λιών σε όλα τα επίπεδα.

Πιλο­τικά προ­γράμ­ματα και πρω­το­βου­λίες όπως η επιλογή της AMAZON για το Naxos Smart Island που υλο­ποιεί­ται μέσα από Μνη­μό­νιο Συνερ­γα­σίας του Υπουρ­γείου Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης, του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής και την AMAZON, δείχνει τον «δρόμο» για την υλο­ποί­ηση στην πράξη του ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού στα νησιά μας και είμαστε παρό­ντες ως Υπουρ­γείο, ως εγγυ­η­τές της μέγι­στης ωφέ­λειας για τις τοπικές κοι­νω­νίες, τους δήμους, τα επι­με­λη­τή­ρια και την κοι­νω­νία των πολιτών.

Στο ίδιο πλαίσιο κινού­νται και οι πρω­το­βου­λίες μας για τον πράσινο και ενερ­γειακό μετα­σχη­μα­τι­σμό των νησιών μας μέσω της πρω­το­βου­λίας GR-Eco islands σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γεία Περι­βάλ­λο­ντος και Ανά­πτυ­ξης που ανα­μέ­νε­ται να δια­θέ­σουμε πόρους 150 εκ. ευρώ για πρά­σι­νες παρεμ­βά­σεις μέσω ΕΣΠΑ 2021-2027 και μέσω του Ταμείου Δίκαιης Μετά­βα­σης για Βόρειο, Νότιο Αιγαίο και Κρήτη.

Γίνεται μια σπου­δαία δουλειά, που προ­σφέ­ρει στη νησιω­τική Ελλάδα μια μονα­δική ευκαι­ρία να εδραιώ­σει την παρου­σία της και να επη­ρε­ά­σει καίρια τις απο­φά­σεις και σε ευρω­παϊκό και διεθνές επίπεδο, διεκ­δι­κώ­ντας ειδικό πλαίσιο ενι­σχύ­σεων για μια νησιω­τική περι­φε­ρειακή πολι­τική σε επίπεδο Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.