Ταμείο Ανάκαμψης : Ολο το σχέδιο για τα €32 δισ. – Ποια έργα και ποια προγράμματα θα πάρουν «ζεστό» χρήμα

Η Ελλάδα πήρε το «ναι» για την υλο­ποί­ηση του Σχεδίου – Ιούνιο η νομο­θε­σία για επι­λε­ξι­μό­τητα έργων – Τα πρώτα χρήματα θα αρχί­σουν να έρχο­νται από το β’ εξάμηνο

Μπροστά σε μια τερά­στια πρό­κληση που θα βοη­θή­σει την οικο­νο­μία να επι­στρέ­ψει στον δρόμο της ανά­πτυ­ξης, μόλις ησυ­χά­σουμε από την παν­δη­μία που δείχνει και πάλι τα δόντια της, βρί­σκο­νται η κυβέρ­νηση και η χώρα.

Μετά από μια δύσκολη χρονιά που το εθνικό εισό­δημα μειώ­θηκε κατά 8,2%, παρά τα μέτρα στή­ρι­ξης και τα 20 δισ. ευρώ που έπεσαν στην αγορά με τη μορφή επι­δο­τή­σεων και δανείων, και μετά από μια σκληρή δια­πραγ­μά­τευση με τους Ευρω­παί­ους, η Ελλάδα πήρε το πρώτο «ναι» για να προ­χω­ρή­σει στην υλο­ποί­ηση του σχεδίου ανά­καμ­ψης και ελπίζει ότι τα πρώτα λεφτά από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης θα αρχί­σουν να έρχο­νται από το δεύτερο εξάμηνο του χρόνου.

Ολα, σχεδόν, είναι έτοιμα. Κι όπως εξηγεί μιλώ­ντας στο «Βήμα της Κυρια­κής» ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών Θόδωρος Σκυ­λα­κά­κης, «το Εθνικό Σχέδιο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας περι­λαμ­βά­νει κατά­λογο 100 έργων (επεν­δύ­σεις και επεν­δυ­τικά προ­γράμ­ματα), τα οποία ήδη έχουν εξα­σφα­λί­σει τη θετική γνώμη της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής».

Συνο­δεύ­ο­νται από κατά­λογο 60 μεταρ­ρυθ­μι­στι­κών πρωτοβουλιών-προγραμμάτων τα οποία, όπως υπο­γραμ­μί­ζει, «έχουν σημα­ντι­κές δαπάνες που θα πρι­μο­δο­τη­θούν από το Ταμείο».

Η εξέλιξη αυτή είναι σημα­ντική, καθώς τα επόμενα χρόνια θα μπουν στην οικο­νο­μία 32 δισ. ευρώ (επι­δο­τή­σεις και δάνεια), ποσό που μπορεί να αυξηθεί σημα­ντικά στον βαθμό που στις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις θα καλού­νται οι επι­χει­ρη­μα­τίες να προ­σθέ­σουν και τη δική τους συμ­με­τοχή.

Με απλά λόγια, ο χρυσός κανόνας που θα τηρηθεί σε αυτή τη νέα ανα­πτυ­ξιακή προ­σπά­θεια θα είναι για τις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις «1/3 επι­δό­τηση – 1/3 δάνειο – 1/3 ίδια κεφά­λαια».

Το πιο σημα­ντικό όμως είναι ότι στη δια­δι­κα­σία που θα ξεκι­νή­σει σύντομα με βασικό στόχο να φέρει την οικο­νο­μία στην πράσινη και την ψηφιακή εποχή, καλού­νται να συμ­με­τέ­χουν, πέρα από το κράτος και τις επι­χει­ρή­σεις, και τα νοι­κο­κυ­ριά, τα οποία θα έχουν την ευκαι­ρία να ανα­βαθ­μί­σουν ενερ­γειακά το σπίτι τους, να απο­κτή­σουν ηλε­κτρικό αυτο­κί­νητο, να ανα­βαθ­μί­σουν το δίκτυο του Ιnternet και να ελπί­ζουν ότι κάποια στιγμή και οι συναλ­λα­γές τους με το κράτος θα γίνο­νται εξ ολο­κλή­ρου ηλε­κτρο­νικά.

Ο δρόμος είναι μακρύς, αλλά για πρώτη φορά δια­νοί­γο­νται προ­ο­πτι­κές να γίνουμε κι εμείς Ευρω­παίοι…

Ο μακρύς δρόμος

Για να φτά­σουμε σε αυτό το σημείο, της έγκρι­σης του σχεδίου σε πολι­τικό επίπεδο, έγιναν 11 συνα­ντή­σεις στις οποίες συμ­με­τεί­χαν οι αρμό­διοι υπουρ­γοί για:

– Επεν­δύ­σεις, μεταρ­ρυθ­μί­σεις, έργα και προ­γράμ­ματα που αφορούν ενέρ­γεια και περι­βάλ­λον, ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό, υγεία, φορο­λο­γία, εργασία, υπο­δο­μές, έρευνα και ανά­πτυξη, πολι­τική προ­στα­σία και άρδευση.

Σε ευρω­παϊκό – πολι­τικό και τεχνικό επίπεδο – πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν 45 συνα­ντή­σεις, ενώ αυτό που απο­μέ­νει είναι να προσ­διο­ρι­στούν τα ορόσημα υλο­ποί­η­σης.

Από τις μέχρι τώρα συζη­τή­σεις 20 μεταρ­ρυθ­μι­στι­κές προ­τά­σεις σκό­ντα­ψαν στην Επι­τροπή η οποία εξέ­φρασε αντιρ­ρή­σεις, κάτι που συνέβη και με τον ΦΠΑ των επεν­δύ­σεων και έργων που θα εντα­χθούν στο Εθνικό Σχέδιο. Οπως απο­φα­σί­στηκε, ο ΦΠΑ δεν θα είναι επι­λέ­ξιμη δαπάνη, αλλά για ορι­σμένα έργα εξ αυτών θα καλυ­φθεί κατ’ εξαί­ρεση από εθνι­κούς πόρους, δηλαδή τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό.

Το επόμενο στάδιο θα είναι η εξέταση και ο προσ­διο­ρι­σμός του εύλογου κόστους κάθε έργου και κάθε προ­γράμ­μα­τος (σ.σ.: ένα πρό­γραμμα, π.χ. το αρδευ­τικό, μπορεί να έχει 20 έργα) από ανε­ξάρ­τητο φορέα, ο οποίος είναι η Grant Thornton.

Σε κάθε περί­πτωση, η Ελλάδα έχει κερ­δί­σει χρόνο, καθώς λιγό­τε­ρες από 10 χώρες έχουν μέχρι στιγμής υπο­βά­λει τα δικά τους σχέδια. Αυτό που θεω­ρεί­ται πλέον κρίσιμο είναι η έγκριση για τα δάνεια που θα πάρει η χώρα μας και ανέρ­χο­νται σε 12,7 δισ. ευρώ πέραν των 17,77 δισ. ευρώ που θα δοθούν ως επι­δο­τή­σεις και θα κατευ­θυν­θούν κυρίως σε δημόσια έργα.

Ως γνωστόν, το πακέτο συμπλη­ρώ­νε­ται από τους πόρους του React EU που ανέρ­χο­νται σε 2,3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων η Ελλάδα έχει απορ­ρο­φή­σει ήδη 1,1 δισ. ευρώ που δόθηκαν στο ΕΣΥ και στην αγορά με τη μορφή της επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής.

Ποια έργα ξεκί­νη­σαν

Εν όψει της τελικής έγκρι­σης του Εθνικού Σχεδίου Ανά­καμ­ψης ξεκί­νη­σαν ήδη – απο­σπα­σμα­τικά – το νέο Πρό­γραμμα Εξοι­κο­νομώ, τα 200 πρώτα Τοπικά Πολε­ο­δο­μικά Σχέδια, προ­γράμ­ματα ανα­δά­σω­σης, δράσεις που σχε­τί­ζο­νται με την τηλεκ­παί­δευση και ορι­σμένα έργα ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού του υπουρ­γείου Ψηφια­κής Πολι­τι­κής και της Ανε­ξάρ­τη­της Αρχής Δημο­σίων Εσόδων. Σε αυτή τη φάση χρη­μα­το­δο­τού­νται από το Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων.

Οπως σημειώ­νει ο κ. Σκυ­λα­κά­κης, τα επεν­δυ­τικά έργα που θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν από τους πόρους του Ταμείου Ανά­καμ­ψης θα αξιο­λο­γού­νται με ταχύ­τα­τες δια­δι­κα­σίες μέσω κυρίως του τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος (εθνικού και ευρω­παϊ­κού), ενώ θα τηρεί­ται απόλυτη σειρά προ­τε­ραιό­τη­τας.

Μάλιστα, καλεί τους επεν­δυ­τές που έχουν προ­ε­τοι­μά­σει επι­χει­ρη­μα­τικά σχέδια στους επι­λέ­ξι­μους κλάδους να ξεκι­νή­σουν άμεσα τις δια­δι­κα­σίες αξιο­λό­γη­σης με τις τρά­πε­ζες, καθώς όπως σημειώ­νει δανει­ζό­με­νος μια κλασική αρχή της κοστο­λό­γη­σης «θα τηρηθεί ο κανόνας «first-in-first-out» (FIFO)».

Η σχετική νομο­θε­σία για την επι­λε­ξι­μό­τητα και τις προ­δια­γρα­φές θα έχει ολο­κλη­ρω­θεί μέχρι τον Μάιο – Ιούνιο. Συνεπώς, «είναι ρεα­λι­στι­κός ο στόχος να δούμε τις πρώτες εκτα­μιεύ­σεις εντός του καλο­και­ριού».

Στα­διακή εισροή

Τα χρήματα του Ταμείου Ανά­καμ­ψης δεν πρό­κει­ται να εισ­ρεύ­σουν μαζικά, αλλά στα­διακά. Στόχος είναι να υπάρξει εμπρο­σθο­βα­ρής χρη­μα­το­δό­τηση, αν και το πρό­γραμμα θα είναι ανοικτό για τρία με τέσσερα χρόνια.

Η τελική αξιο­λό­γηση και δανειο­δό­τηση θα γίνεται μέσω του τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος.

Ο μηχα­νι­σμός προ­βλέ­πει την ενί­σχυση επεν­δυ­τι­κών έργων με επι­λε­ξι­μό­τη­τες την πράσινη ενέρ­γεια, τον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό, την έρευνα και ανά­πτυξη, αλλά και την ανα­βάθ­μιση επι­χει­ρη­μα­τι­κών στρα­τη­γι­κών μέσω εξα­γο­ρών, συγ­χω­νεύ­σεων και συνερ­γα­σιών ώστε να αυξηθεί το μέγεθος και η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των επι­χει­ρή­σεων.

Σε ό,τι αφορά τα ποσοστά ενί­σχυ­σης, το δάνειο μηδε­νι­κού επι­το­κίου θα ανέρ­χε­ται σε 30%-50%, η ίδια συμ­με­τοχή σε του­λά­χι­στον 20% και το υπό­λοιπο ποσοστό θα καλύ­πτε­ται από τις τρά­πε­ζες.

Μόχλευση

Οι  πόροι είναι 32 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 12,7 δισ. που θα είναι δάνεια θα κατευ­θυν­θούν σε ιδιω­τικά έργα. Αυτά τα χρήματα καλεί­ται το τρα­πε­ζικό σύστημα να μοχλεύ­σει και να κατευ­θύ­νει απο­τε­λε­σμα­τικά στην ιδιω­τική πρω­το­βου­λία. Η εκτί­μηση τρα­πε­ζι­κών στε­λε­χών είναι ότι αυτά τα 12,7 δισ. μπορούν να οδη­γή­σουν σε ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις που θα ξεπε­ρά­σουν τα 30 δισ. ευρώ.

Οι κλάδοι

Ειδικό βάρος δίνεται στον «εκσυγ­χρο­νι­σμό κύριων κλάδων της οικο­νο­μίας» οι οποίοι θα ενι­σχυ­θούν κατά προ­τε­ραιό­τητα όπως ο του­ρι­σμός, ο πολι­τι­σμός, η αγρο­δια­τροφή, η μετα­ποί­ηση, καθώς και η βελ­τί­ωση των εθνικών μετα­φο­ρών και των υπο­δο­μών εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας. Τα προ­τει­νό­μενα μέτρα είναι τα εξής:

Πολι­τι­σμός: Μεταρ­ρύθ­μιση των φορο­λο­γι­κών και εργα­σια­κών πρα­κτι­κών του χώρου και δράσεις για την υπο­στή­ριξη της κοι­νω­νι­κής συνοχής μέσω της σύν­δε­σης του πολι­τι­σμού με τον του­ρι­σμό και τον «αση­μέ­νιο» του­ρι­σμό για την τρίτη ηλικία.

Του­ρι­σμός: Με σκοπό τη μείωση της επο­χι­κό­τη­τας θα γίνει συστη­μα­τική προ­ώ­θηση θεμα­τι­κών και εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού, όπως ο ορεινός, ο θρη­σκευ­τι­κός και ο θαλάσ­σιος του­ρι­σμός.

Αγρο­δια­τροφή: Προ­ω­θού­νται δράσεις έρευνας και και­νο­το­μίας καθώς και η διείσ­δυση στις διε­θνείς αγορές. Βασικό στοι­χείο των επεν­δύ­σεων είναι η εισα­γωγή ψηφια­κών τεχνο­λο­γιών.

Μετα­ποί­ηση: Προ­ω­θεί­ται η επι­τά­χυνση του προ­γράμ­μα­τος μετα­σχη­μα­τι­σμού «Βιο­μη­χα­νία 4.0» και ο τομέας της έξυπνης και πρά­σι­νης παρα­γω­γής στην Ελλάδα. Οι επεν­δύ­σεις εστιά­ζο­νται στην ανά­πτυξη νέων ή την ανα­βάθ­μιση υφι­στά­με­νων γραμμών παρα­γω­γής για τη βελ­τί­ωση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας. Εμφαση δίνεται στον προηγ­μένο και ψηφιακά ελεγ­χό­μενο βιο­μη­χα­νικό εξο­πλι­σμό, στα συστή­ματα ελέγχου της παρα­γω­γής και στην ανά­πτυξη βιο­μη­χα­νι­κών συνερ­γα­σιών.

Επίσης, δίνεται ιδιαί­τερη έμφαση στα πράσινα στοι­χεία, όπως η εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας σε βιο­μη­χα­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις, η ανα­κύ­κλωση βιο­μη­χα­νι­κών απο­βλή­των και η αξιο­ποί­ηση της πρά­σι­νης ενέρ­γειας.

Πηγή: tovima.gr