H πορεία της Εισαγγελικής και δικαστικής έρευνας για την μεταφορά νερού στα άνυδρα νησιά

Ακρως απο­κα­λυ­πτική της δικο­νο­μι­κής πορείας της έρευνας για το απο­κα­λού­μενο ως «σκάν­δαλο» με την μετα­φορά νερού στα άνυδρα νησιά είναι η εισή­γηση της Εισαγ­γε­λέως Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου προς το Συμ­βού­λιο Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου.

Δικο­νο­μική αφε­τη­ρία για το σχη­μα­τι­σμό της δικο­γρα­φίας υπήρξε το με ΑΠ ΓΕΔΔ Φ. 374/14/1244/16.1.2015 έγγραφο του Γενικού Επι­θε­ω­ρητή Δημό­σιας Διοί­κη­σης μετά των συνημ­μέ­νων σε αυτό εγγρά­φων. Σύμφωνα με το ανωτέρω έγγραφο, οι παρα­δο­θεί­σες στην πραγ­μα­τι­κό­τητα ποσό­τη­τες νερού στα άνυδρα νησιά των νομών Δωδε­κα­νή­σου και Κυκλά­δων υπο­λεί­πο­νταν κατά 40% περίπου της τιμο­λο­γη­θεί­σας ποσό­τη­τας με απο­τέ­λε­σμα το ελλη­νικό δημόσιο να ζημιώ­νε­ται με τερά­στια ποσά. Η αρχική δικο­γρα­φία μοι­ρά­στηκε σε μερι­κό­τε­ρες (βάσει τοπικής αρμο­διό­τη­τας σύμφωνα με τον τόπο παρά­δο­σης νερού) και έτσι σχη­μα­τί­στη­καν δικο­γρα­φίες στην Κω, Ρόδο (η υπό κρίση), Σύρο και Νάξο, οι οποίες, ωστόσο, σε ό,τι αφορά σε όλες, αρχειο­θε­τή­θη­καν λαμ­βά­νο­ντας σύμφωνη γνώμη του αρμό­διου Εισαγ­γε­λέα Εφετών.

Αφού προη­γή­θηκε σειρά ερευνών στην προ­δι­κα­σία το Συμ­βού­λιο Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου με βού­λευμα, απο­φάν­θηκε να μη γίνει κατη­γο­ρία σε βάρος των κατη­γο­ρου­μέ­νων για πράξη που φέρεται να έχει τελε­στεί στη νήσο Χάλκη, κατά το χρονικό διά­στημα 2005-2008 και δια­τά­χθηκε περαι­τέρω κύρια ανά­κριση για τα νησιά Μεγίστη και Σύμη. Μετά τις απο­λο­γίες των κατη­γο­ρου­μέ­νων επι­βλή­θη­καν σε βάρος τους περιο­ρι­στι­κοί όροι.

Από το σύνολο του απο­δει­κτι­κού υλικού της δικο­γρα­φίας, προ­έ­κυ­ψαν σύμφωνα με την Εισαγ­γε­λέα τα εξής:

Από το 1997 μέχρι και τον Αύγου­στο 2005 η μετα­φορά νερού σε άνυδρα νησιά του Αιγαίου των νομών Κυκλά­δων και Δωδε­κα­νή­σου γινόταν με πλωτά μέσα υπό την ευθύνη της χρη­μα­το­δό­τη­σης και ταμεια­κής δια­χεί­ρι­σης από το Υπ. Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής.

Η δημο­πρά­τηση του έργου και η υπο­γραφή των συμ­βά­σεων μετά των ανα­δό­χων του έργου γινόταν από τις αντί­στοι­χες νομαρ­χια­κές αυτο­διοι­κή­σεις. Ακο­λού­θως, από τον Αύγου­στο του 2005, η ανωτέρω αρμο­διό­τητα περι­ήλθε εξ ολο­κλή­ρου στο προ­α­να­φερ­θέν υπουρ­γείο και για τα νησιά της Δωδε­κα­νή­σου η μετα­φορά γινόταν από ιδιω­τι­κές εται­ρείες.

Προ­έ­κυψε ότι η παρά­δοση του νερού στα νησιά Σύμη, Χάλκη και Καστελ­λό­ριζο διαρ­κούσε κάθε φορά πολλές ώρες (ακόμα και πέραν των 12 ωρών) με απο­τέ­λε­σμα να μην είναι εφικτό τα μέλη της τοπικής επι­τρο­πής παρα­λα­βής να παρί­στα­νται καθόλη τη διάρ­κεια εκφόρ­τω­σης νερού και ως εκ τούτου υπέ­γρα­φαν τυπικά μόνο στο πέρας της δια­δι­κα­σίας.

Η δια­δι­κα­σία παρα­λα­βής νερού, ωστόσο, ήταν πλημ­με­λής, αφού δεν υπήρχε σύστημα ελέγχου της παραγ­γελ­θεί­σας, μετα­φερ­θεί­σας και παρα­δο­θεί­σας ποσό­τη­τας νερού κάθε φορά ενώ μέχρι το έτος 2010 δεν είχαν καν τοπο­θε­τη­θεί υδρο­με­τρη­τές, οι οποίοι και μετά την τοπο­θέ­τηση τους κατα­στρέ­φο­νταν επα­νει­λημ­μένα ενώ κατά την παρά­δοση τα δίκτυα ύδρευ­σης παρέ­με­ναν ανοιχτά και υπήρχε ταυ­τό­χρονη παρά­δοση νερού και κατα­νά­λω­σης, όπως δια­πι­στώ­νε­ται και από Έκθεση Επι­θε­ώ­ρη­σης Ελέγχου του Σώματος Επι­θε­ω­ρη­τών – Ελεγ­κτών Δημό­σιας Διοί­κη­σης.

Περαι­τέρω, από την Έκθεση πραγ­μα­το­γνω­μο­σύ­νης ορκωτού ελεγκτή – λογιστή, προ­έ­κυψε ότι λόγω μη ύπαρξης επαρκών στοι­χείων για τη διε­ξα­γωγή της πραγ­μα­το­γνω­μο­σύ­νης, τα συμπε­ρά­σματα αυτής δεν βασί­στη­καν στο σύνολό της σε μεγέθη που αφο­ρού­σαν στην εκτέ­λεση των προ­α­να­φε­ρό­με­νων συμ­βά­σεων αλλά σε υπο­λο­γι­σμό των πραγ­μα­τι­κών αναγκών ύδρευ­σης για τα νησιά Σύμη, Χάλκη και Καστε­λό­ριζο σε σχέση με τις τιμο­λο­γη­θεί­σες ποσό­τη­τες νερού.

Η Εισαγ­γε­λέας τονίζει πως θα πρέπει, να σημειω­θεί ότι οι φερό­με­νες ως παρα­δο­θεί­σες ποσό­τη­τες νερού, ήταν ποσό­τη­τες για τις οποίες είχε ληφθεί πολι­τική απόφαση και συγκε­κρι­μένα, η μετα­φορά του νερού, όπως συμ­βα­τικά προ­βλε­πό­ταν, γινόταν κάθε φορά μετά από εντολή του Υπ. Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής προς τον ανάδοχο με βάση μηνιαίο ή δεκα­πεν­θή­μερο πρό­γραμμα δρο­μο­λο­γίων των πλωτών μέσων, το οποίο εκοι­νο­ποιείτο στον ανάδοχο πέντε ημέρες νωρί­τερα από την έναρξη του προ­γράμ­μα­τος, ενώ σε έκτα­κτες περι­πτώ­σεις, μετά από έγγραφη ειδο­ποί­ηση τριών ημερών πριν από την ημε­ρο­μη­νία παρά­δο­σης, η δε εντολή προσ­διό­ριζε και την ποσό­τητα του νερού που θα έπρεπε να μετα­φερ­θεί, την οποία παρε­λάμ­βανε δωρεάν ο ανά­δο­χος από το σημείο, ήτοι την Κάλαθο της Ρόδου, όπου υπήρχαν γεω­τρή­σεις της Περι­φέ­ρειας Ν. Αιγαίου.

Προ­έ­κυψε εξάλλου ότι οι ποσό­τη­τες νερού που παραγ­γέλ­λο­νταν για τη Σύμη, ήταν πράγ­ματι μεγάλες. Περαι­τέρω, ειδικά, για το νησί της Χάλκης, για το διά­στημα 2005-2008 προ­κύ­πτει ότι η παρα­δο­θείσα ποσό­τητα νερού ήταν μικρό­τερη της πραγ­μα­τι­κής ζήτησης, συνεπώς δεν προ­κύ­πτει ζημία για το Ελλη­νικό Δημόσιο.

Για τη Μεγίστη (Καστελ­λό­ριζο), όπως και για τη Σύμη, προ­έ­κυψε ότι η φερό­μενη ως μετα­φε­ρό­μενη ποσό­τητα νερού και ακο­λού­θως, τιμο­λο­γη­θείσα, ήταν σε κάποιες περι­πτώ­σεις μεγα­λύ­τερη της χωρη­τι­κό­τη­τας των δεξα­με­νών του πλοίου. Οι δε τιμο­λο­γη­θεί­σες ποσό­τη­τες νερού, για το Καστελ­λό­ριζο, ήταν κατά πολύ μεγα­λύ­τε­ρες της πραγ­μα­τι­κής ζήτησης, ωστόσο, από τις ένορκες κατα­θέ­σεις των τοπικών μελών της επι­τρο­πής παρα­λα­βής προ­έ­κυψε ότι κατά το έτος 2008 υπήρξε έντονη ανοι­κο­δό­μηση στο νησί από ιδιώτες και από το στρατό αυξά­νο­ντας έτσι τις ανάγκες νερού, γεγονός το οποίο δεν φαί­νε­ται να ελήφθη υπόψιν από το πραγ­μα­το­γνώ­μονα ενώ από το 2009 και μετά λει­τούρ­γησε το σύστημα αφα­λά­τω­σης μειώ­νο­ντας έτσι τις ανάγκες προ­μή­θειας νερού από τη Ρόδο.

Ο ανωτέρω πραγ­μα­το­γνώ­μο­νας σε ένορκη κατά­θεσή του, κατέ­ληξε ότι οι τελικές απο­κλί­σεις μεταξύ παρα­δο­θεί­σας και τιμο­λο­γη­θεί­σας ποσό­τη­τας νερού για το Καστελ­λό­ριζο (Μεγίστη) ήταν μικρές, στα όρια του στα­τι­στι­κού λάθους.

Για τη Σύμη, ωστόσο, σύμφωνα με την πραγ­μα­το­γνω­μο­σύνη, προ­έ­κυψε ότι για τα έτη 2005, 2006, 2007 και 2008 είναι μεγα­λύ­τε­ρες της πραγ­μα­τι­κής ζήτησης κατά περίπου 819,000 κυβικά μέτρα, χωρίς να προ­κύ­πτει λόγος που να το δικαιο­λο­γεί αυτό, το δε κόστος ανέρ­χε­ται σε 4.087.000 ευρώ.

Περαι­τέρω, προ­έ­κυψε ότι οι τιμο­λο­γη­θεί­σες ποσό­τη­τες νερού για τη νήσο Σύμη και για το ως άνω χρονικό διά­στημα είναι μεγα­λύ­τε­ρες της χωρη­τι­κό­τη­τας των πλοίων που εκτέ­λε­σαν τη μετα­φορά καθότι φέρεται να έχουν μετα­φερ­θεί κατά τις συγκε­κρι­μέ­νες ημε­ρο­μη­νίες 288.000 κυβικά μέτρα από την ανάδοχο εται­ρεία, ενώ η μέγιστη δυνατή ποσό­τητα μετα­φο­ράς σύμφωνα με τις τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές των δεξα­με­νό­πλοιων και τη διάρ­κεια της εκφόρ­τω­σης, ανέρ­χο­νται σε περίπου 162.000 κυβικά μέτρα.

Παρα­ταύτα, η πραγ­μα­το­γνω­μο­σύνη δεν ανα­φέ­ρει αν η πλε­ο­νά­ζουσα αυτή ποσό­τητα είχε πράγ­ματι μετα­φερ­θεί (λαμ­βα­νο­μέ­νου υπόψιν ότι στη Σύμη γινόταν παρά­δοση, ακόμα και ταυ­τό­χρονα, στην περιοχή Πέδι αλλά και στην περιοχή Γιαλός) ή όχι, δεδο­μέ­νου ότι μόνο στη δεύτερη περί­πτωση θα μπο­ρούσε να στοι­χειο­θε­τη­θεί το ποινικό αδίκημα της απάτης αφού στην πρώτη οι κατη­γο­ρού­με­νοι θα έχουν εκτε­λέ­σει απλά τους όρους της σύμ­βα­σης, μετα­φέ­ρο­ντας την παραγ­γελ­θείσα ποσό­τητα νερού και μη υπέ­χο­ντας φυσικά οι ίδιοι οποια­δή­ποτε ευθύνη για το αν η ποσό­τητα αντα­πο­κρί­νε­ται στην πραγ­μα­τική ζήτηση.

Στην πρώτη περί­πτωση, παρα­ταύτα, όπως τονίζει η Εισαγ­γε­λέας δεν υπάρ­χουν συγκε­κρι­μένα στοι­χεία (ήτοι έλλειψη ενδεί­ξεων υδρο­με­τρη­τών κατά το σημείο παράδοσης- παρα­λα­βής, παρά­δοση νερού με ανοικτό το δίκτυο ύδρευ­σης, ταυ­τό­χρονη ή δια­δο­χική παρά­δοση νερού στο ίδιο νησί την ίδια ημέρα, δεν τέθηκαν υπόψιν του πραγ­μα­το­γνώ­μονα τα ημε­ρο­λό­για γέφυρας του πλοίων, αλλά ούτε και τα εβδο­μα­διαία προ­γράμ­ματα παρά­δο­σης) είναι αδύ­να­τον να υπάρ­ξουν συγκε­κρι­μένα στοι­χεία ως προς το ποιες ποσό­τη­τες νερού ζητή­θη­καν, ποιες παρα­δό­θη­καν, από ποιο πλοίο και πότε.

Συνεπώς προ­κύ­πτει ότι οι ενδεί­ξεις που υπάρ­χουν δεν είναι επαρ­κείς για να στη­ρί­ξουν την επ’ ακρο­α­τη­ρίω δια­δι­κα­σία.