Στεγαστική κρίση: Τα κενά των μέτρων και η ανάγκη για περισσότερες κοινωνικές κατοικίες

Την ανάγκη για μια πιο απο­τε­λε­σμα­τική και στο­χευ­μένη στε­γα­στική πολι­τική ανα­δει­κνύει ο πρό­ε­δρος του Πανελ­λα­δι­κού Δικτύου E-Real Estates, Θέμης Μπάκας, σχο­λιά­ζο­ντας τις κυβερ­νη­τι­κές εξαγ­γε­λίες για τη στέγαση. Όπως επι­ση­μαί­νει, παρά τα μέτρα που έχουν ανα­κοι­νω­θεί τα τελευ­ταία χρόνια, οι ανάγκες παρα­μέ­νουν ιδιαί­τερα μεγάλες, τόσο σε φοι­τη­τική και κοι­νω­νική κατοι­κία όσο και στην πρό­σβαση νέων και οικο­γε­νειών σε προσιτή στέγη.

«Πάρα πολύ μικρό» το καλάθι της ΔΕΘ για τη στέγαση

Ανα­φε­ρό­με­νος στις εξαγ­γε­λίες της κυβέρ­νη­σης στην Διεθνή Έκθεση Θεσ­σα­λο­νί­κης, ο κ. Μπάκας υπο­στη­ρί­ζει ότι τα μέτρα που παρου­σιά­στη­καν δεν αντα­πο­κρί­νο­νται στο μέγεθος του προ­βλή­μα­τος. «Το καλάθι της ΔΕΘ για το στε­γα­στικό ήταν πάρα πολύ μικρό», σημειώ­νει, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι παρου­σιά­στη­καν περίπου 12 έως 14 μέτρα στε­γα­στι­κής πολι­τι­κής, από τα οποία, κατά την άποψή του, ξεχω­ρί­ζουν ουσια­στικά τρεις βασικές παρεμ­βά­σεις.

Στο επί­κε­ντρο της κρι­τι­κής του βρί­σκο­νται οι φοι­τη­τι­κές εστίες. Όπως ανα­φέ­ρει, ο αρχικός σχε­δια­σμός για τη δημιουρ­γία νέων εστιών έχει μετα­βλη­θεί με τα χρόνια, ενώ μέχρι σήμερα δεν έχει παρα­δο­θεί ούτε μία από τις νέες εστίες που έχουν εξαγ­γελ­θεί.

Η φοι­τη­τική στέγη  δεν επαρκεί

Ο ίδιος, επι­κα­λεί­ται στοι­χεία για να περι­γρά­ψει την από­σταση ανάμεσα στις ανάγκες και στις δια­θέ­σι­μες υπο­δο­μές. Σύμφωνα με όσα ανα­φέ­ρει, στη χώρα υπάρ­χουν περίπου 351.000 φοι­τη­τές, εκ των οποίων περίπου 200.000 χρειά­ζε­ται να αλλά­ξουν πόλη προ­κει­μέ­νου να σπου­δά­σουν. Την ίδια στιγμή, η δυνα­μι­κό­τητα των φοι­τη­τι­κών εστιών ανέρ­χε­ται περίπου στις 9.300 θέσεις, δηλαδή στο 4,7% του αριθμού των φοι­τη­τών που μετα­κι­νού­νται για σπουδές.

Το αντί­στοιχο ποσοστό στην Ευρώπη, σύμφωνα με τον ίδιο, κυμαί­νε­ται μεταξύ 15% και 18%. Ακόμη και η δημιουρ­γία των 8.600 νέων θέσεων που έχουν εξαγ­γελ­θεί, συνεπώς, δεν θα αρκούσε για να προ­σεγ­γι­στεί ο ευρω­παϊ­κός μέσος όρος.

Ο κ. Μπάκας συνδέει, μάλιστα, τη φοι­τη­τική κατοι­κία με τη γενι­κό­τερη στε­γα­στική κατά­σταση των νέων. Όπως εξηγεί, ένα δια­μέ­ρι­σμα 30, 40 ή 50 τετρα­γω­νι­κών μέτρων που αναζητά ένας φοι­τη­τής είναι συχνά το ίδιο είδος κατοι­κίας που θα ανα­ζη­τή­σει αργό­τερα ένας νέος εργα­ζό­με­νος όταν ξεκι­νή­σει την ανε­ξάρ­τητη ζωή του.

Κοι­νω­νική κατοι­κία: Μεγάλη από­σταση από τις ανάγκες

Αντί­στοιχα προ­βλή­ματα εντο­πί­ζει και στον τομέα της κοι­νω­νι­κής κατοι­κίας. Όπως ανα­φέ­ρει, η δημιουρ­γία 2.500 νέων κοι­νω­νι­κών κατοι­κιών είχε ανα­κοι­νω­θεί ήδη από το 2022, ωστόσο μέχρι σήμερα δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί ούτε μία νέα κοι­νω­νική κατοι­κία.

Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν κατα­γρα­φεί οικό­πεδα της ΔΥΠΑ σε περιο­χές όπως η Λάρισα, η Καλα­μάτα, ο Πύργος και περιο­χές στην Αθήνα, όπου σχε­διά­ζε­ται η δημιουρ­γία περίπου 400 κατοι­κιών, με το Δημόσιο να λαμ­βά­νει μέρος αυτών. Η υλο­ποί­ηση, ωστόσο, παρα­μέ­νει ζητού­μενο.

Ιδιαί­τερη έμφαση δίνει στη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και άλλων ευρω­παϊ­κών χωρών. Όπως ανα­φέ­ρει, η κοι­νω­νική κατοι­κία στην Ευρω­παϊκή Ένωση αντι­στοι­χεί κατά μέσο όρο στο 6%-8% του οικι­στι­κού απο­θέ­μα­τος, ενώ στην Ελλάδα η αντί­στοιχη υποδομή είναι ουσια­στικά ανύ­παρ­κτη.

«Επο­μέ­νως μην το λέμε αυτό τόσο πολύ εύκολα, γιατί είναι πολύ μεγάλο λάθος ένα ευρω­παϊκό φαι­νό­μενο να δικαιο­λο­γούμε την Ελλάδα», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η στε­γα­στική κρίση στη χώρα πλήττει ευρύ­τε­ρες κοι­νω­νι­κές ομάδες, από φοι­τη­τές και νέους εργα­ζο­μέ­νους έως μονο­γο­νεϊ­κές και οικο­γέ­νειες με χαμη­λό­τερα εισο­δή­ματα.

Κλειστά ακίνητα και βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις

Στη συζή­τηση για το στε­γα­στικό μπαί­νουν ωστόσο και τα κλειστά ακίνητα. Ο κ. Μπάκας χαρα­κτη­ρί­ζει θετική την απαλ­λαγή από τον φόρο για ακίνητα που θα επι­στρέ­ψουν στην αγορά, αλλά ζητά να απο­τυ­πω­θεί η πραγ­μα­τική απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του μέτρου.

«Αυτό περι­μέ­ναμε να ακού­σουμε εμείς στη ΔΕΘ: την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα», ανα­φέ­ρει, θέτο­ντας το ερώτημα πόσα κλειστά σπίτια επέ­στρε­ψαν πράγ­ματι στην αγορά μετά την εφαρ­μογή αντί­στοι­χων κινή­τρων.

Παράλ­ληλα, ανα­φέ­ρε­ται στους περιο­ρι­σμούς στις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις. Σύμφωνα με την εκτί­μησή του, πριν από την εφαρ­μογή των περιο­ρι­σμών σε συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές της Αθήνας και της Θεσ­σα­λο­νί­κης, κατα­γρά­φηκε αυξη­μένη εγγραφή ακι­νή­των στις πλατ­φόρ­μες βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης, καθώς ιδιο­κτή­τες έσπευ­σαν να εντά­ξουν τα ακίνητά τους στο συγκε­κρι­μένο καθε­στώς.

Τα προ­γράμ­ματα «Σπίτι μου», η πρό­σβαση στη χρη­μα­το­δό­τηση και το κόστος των ακι­νή­των

Ο πρό­ε­δρος του Πανελ­λα­δι­κού Δικτύου E-Real Estates ασκεί κριτική και στον σχε­δια­σμό των προ­γραμ­μά­των «Σπίτι μου 1», «Σπίτι μου 2» και «Σπίτι μου 3». Όπως υπο­στη­ρί­ζει, τα προ­γράμ­ματα ευνοούν κυρίως όσους δια­θέ­τουν ήδη ίδια κεφά­λαια και παράλ­ληλα πληρούν τα τρα­πε­ζικά κρι­τή­ρια για τη λήψη δανείου.

Ιδιαί­τερα για το «Σπίτι μου 2», ανα­φέ­ρει ότι, παρά το μεγάλο ενδια­φέ­ρον, η απορ­ρό­φηση των δια­θέ­σι­μων πόρων δεν έφτασε στο αρχικό ύψος των 2 δισ. ευρώ. Παράλ­ληλα, τα στοι­χεία που επι­κα­λεί­ται δεί­χνουν ότι οι συμ­με­τέ­χο­ντες ανα­ζη­τού­σαν κατοι­κίες περίπου 80-82 τετρα­γω­νι­κών μέτρων, με μέση αξία αγοράς περίπου 150.000 ευρώ και μέσο δάνειο περίπου 101.000 ευρώ.

Για το «Σπίτι μου 3», ο κ. Μπάκας θέτει ζήτημα πρό­σβα­σης, καθώς το ανώτατο ύψος αγοράς κατοι­κίας αυξά­νε­ται, όπως ανα­φέ­ρει, έως τις 300.000 ευρώ, με δάνειο έως 230.000 ευρώ. «Είναι δυνατόν ένας πυλώνας στε­γα­στι­κής πολι­τι­κής μιας χώρας με βαθιά στε­γα­στική κρίση να έχει ως βασική προ­ϋ­πό­θεση κάποιος να δια­θέ­τει 70.000 ευρώ;», διε­ρω­τά­ται.

Πρόταση για νέα σπίτια και αξιο­ποί­ηση οικο­γε­νεια­κής περιου­σίας

Ως εναλ­λα­κτική κατεύ­θυνση, ο κ. Μπάκας ανα­φέ­ρε­ται στη δυνα­τό­τητα κατα­σκευής νέων κατοι­κιών σε οικό­πεδα που δια­θέ­τουν οικο­γέ­νειες, καθώς και στην ολο­κλή­ρωση ημι­τε­λών κατοι­κιών.

Όπως επι­ση­μαί­νει, πρό­κει­ται για μια δυνα­τό­τητα που θα μπο­ρούσε να αφορά ιδιαί­τερα περιο­χές όπου οικο­γέ­νειες δια­θέ­τουν ακίνητη περιου­σία, αλλά τα παιδιά τους δυσκο­λεύ­ο­νται να απο­κτή­σουν δική τους κατοι­κία. «Γιατί να μην δίνει δυνα­τό­τητα να εντα­χθεί το παιδί στο πρό­γραμμα να χτίσει ένα και­νούρ­γιο σπίτι;», σημειώ­νει.

Το βασικό ζητού­μενο, σύμφωνα με την παρέμ­βασή του, είναι η στε­γα­στική πολι­τική να συν­δέ­ε­ται περισ­σό­τερο με τις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες των πολιτών και λιγό­τερο με μεμο­νω­μέ­νες παρεμ­βά­σεις.

Σε κάθε περί­πτωση, οι φοι­τη­τι­κές εστίες, η κοι­νω­νική κατοι­κία, τα κλειστά ακίνητα, οι βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις και η πρό­σβαση στη χρη­μα­το­δό­τηση απο­τε­λούν, αλλη­λέν­δε­τες πλευρές ενός προ­βλή­μα­τος που απαιτεί μακρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό και μετρή­σιμα απο­τε­λέ­σματα, σύμφωνα και με τα ευρω­παϊκά δεδο­μένα.