Γιατί η Τουρκία έβαλε στο μάτι το Καστελλόριζο

Το Κα­στε­λό­ρι­ζο και το σύ­μπλεγ­μα των νήσων του, έχει κο­ρυ­φαία στρα­τη­γι­κή ση­μα­σία για τη δια­μόρ­φω­ση και διεκ­δί­κη­ση των δι­καί­ων της Ελ­λά­δας για υφα­λο­κρη­πί­δα και κα­θο­ρι­σμό Απο­κλει­στι­κής Οι­κο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ), σύμ­φω­να με τις αρχές και τους κα­νό­νες του Διε­θνούς Δι­καί­ου και του Δι­καί­ου της Θά­λασ­σας (1982).

Έχει, επί­σης, εξί­σου τε­ρά­στια γε­ω­πο­λι­τι­κή ση­μα­σία όχι μόνο για την Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία αλλά και για την ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου. Ει­δι­κό­τε­ρα για την Κύπρο, το σύ­μπλεγ­μα της Με­γί­στης που απο­τε­λεί το ανα­το­λι­κό­τε­ρο σύ­νο­ρο της Ελ­λά­δας, δίνει με βάση το Δί­καιο της Θά­λασ­σας το δι­καί­ω­μα στην Αθήνα να προ­χω­ρή­σει σε κα­θο­ρι­σμό ΑΟΖ η οποία θα εφά­πτε­ται με την κυ­πρια­κή.

Αυτό έχει τε­ρά­στια ση­μα­σία όχι μόνο για τις δύο χώρες, αλλά και για την Τουρ­κία κάτι που το γνω­ρί­ζει. Η Άγκυ­ρα μέσα από τη γνώ­ρι­μη προ­σέγ­γι­σή της ως προς την ερ­μη­νεία του Διε­θνούς Δι­καί­ου σύμ­φω­να πάντα με τα συμ­φέ­ρο­ντά της, ισχυ­ρί­ζε­ται ότι το Κα­στε­λό­ρι­ζο και το νη­σιω­τι­κό του σύ­μπλεγ­μα (όπως και για όλα τα νησιά) δε δια­θέ­τει υφα­λο­κρη­πί­δα και κατ’ επέ­κτα­ση δεν επη­ρε­ά­ζει τους όρους προσ­διο­ρι­σμού της ελ­λη­νι­κής και τουρ­κι­κής ΑΟΖ. Οι Τούρ­κοι, μέσα από μια κατά το δο­κούν συρ­ρα­φή αρχών και κα­νό­νων του Διε­θνούς Δι­καί­ου και του Δι­καί­ου της Θά­λασ­σας, το οποίο μά­λι­στα δεν έχουν καν κυ­ρώ­σει, επι­κα­λού­νται την αρχή της ευ­θυ­δι­κί­ας για τον κα­θο­ρι­σμό της ΑΟΖ.

Κοινά όρια ελ­λη­νι­κής-κυ­πρια­κής ΑΟΖ

Για την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά το σύ­μπλεγ­μα της Με­γί­στης απο­τε­λεί συ­νέ­χεια των νήσων του Αι­γαί­ου. Ανή­κει στα Δω­δε­κά­νη­σα και είναι το ανα­το­λι­κό­τε­ρο τμήμα της ελ­λη­νι­κής επι­κρά­τειας. Απο­τε­λεί­ται από 19 με­γά­λα και μι­κρό­τε­ρα νησιά, βρα­χο­νη­σί­δες και βρά­χους. Απέ­χει 75 ναυ­τι­κά μίλια από τη Ρόδο και από 0,5 έως 3 ναυ­τι­κά μίλια από τις τουρ­κι­κές ακτές. Τα τρία με­γα­λύ­τε­ρα νησιά του συ­μπλέγ­μα­τος είναι η Με­γί­στη, γνω­στό­τε­ρη ως Κα­στε­λό­ρι­ζο, η Ρω στα δυ­τι­κά της Με­γί­στης και η Στρογ­γύ­λη (ή Υψηλή), που απο­τε­λεί και το ανα­το­λι­κό­τε­ρο ελ­λη­νι­κό έδα­φος.

Η ση­μα­σία του Κα­στε­λό­ρι­ζου στη χά­ρα­ξη της ελ­λη­νι­κής ΑΟΖ είναι τε­ρά­στια καθώς επι­τρέ­πει τη δια­σύν­δε­ση της ελ­λη­νι­κής με την κυ­πρια­κή ΑΟΖ. Απλά και μόνο βλέ­πο­ντας τον χάρτη, πα­ρα­τη­ρού­με ότι υπάρ­χει ένα τόξο από την Κρήτη μέχρι το Κα­στελ­λό­ρι­ζο που δη­μιουρ­γεί μια πε­ριο­χή “διείσ­δυ­σης” της Ελ­λά­δας στην ανα­το­λι­κή λε­κά­νη της Με­σο­γεί­ου. Η θα­λάσ­σια πε­ριο­χή της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου απο­δί­δει υφα­λο­κρη­πί­δα και ΑΟΖ στην Ελ­λά­δα, τόσο λόγω της πα­ρου­σί­ας του Κα­στε­λό­ρι­ζου, όσο και λόγω της πα­ρου­σί­ας της αλυ­σί­δας των νη­σιών Ρόδου, Καρ­πά­θου και Κρή­της, οι ακτές των οποί­ων απο­τε­λούν γραμ­μές βάσης για οριο­θέ­τη­ση όλων των θα­λασ­σί­ων ζωνών.

Στη δια­μόρ­φω­ση λοι­πόν της ελ­λη­νι­κής ΑΟΖ κομ­βι­κό ρόλο έχει το νη­σιω­τι­κό σύ­μπλεγ­μα της Με­γί­στης κα­θό­τι η συ­μπε­ρί­λη­ψη του ή μη, έχει τε­ρά­στιες επι­πτώ­σεις στη χά­ρα­ξη των ορίων της ΑΟΖ. Με τη συμ­με­το­χή του Κα­στε­λό­ρι­ζου η ελ­λη­νι­κή ΑΟΖ επε­κτεί­νε­ται νο­τιο­α­να­το­λι­κά σε τέ­τοιο ση­μείο όπου για ένα ικανό διά­στη­μα εφά­πτε­ται με αυτή της Κύ­πρου, ενώ σε πε­ρί­πτω­ση μη συμ­με­το­χής, το εύρος της ελ­λη­νι­κής ΑΟΖ πε­ριο­ρί­ζε­ται ση­μα­ντι­κά και επι­τρέ­πει στην Τουρ­κία να ισχυ­ρο­ποιεί τις διεκ­δι­κή­σεις της σε βάρος της Ελ­λά­δας αλλά και της Κύ­πρου.

“Αγκά­θι” στο υπο­γά­στριο της Τουρ­κί­ας

Είναι πάγια η τουρ­κι­κή θέση πως τα νησιά δεν δια­θέ­τουν ούτε υφα­λο­κρη­πί­δα ούτε έχουν δι­καί­ω­μα για Απο­κλει­στι­κή Οι­κο­νο­μι­κή Ζώνη. Στό­χος βέ­βαια ο δια­μοι­ρα­σμός του Αι­γαί­ου κατ’ όπως θέλει και εν­νο­εί η Άγκυ­ρα. Ει­δι­κό­τε­ρα όμως γι’ αυτήν, το σύ­μπλεγ­μα της Με­γί­στης απο­τε­λεί ένα με­γά­λο “αγκά­θι” στο υπο­γά­στριό της και με­γά­λο εμπό­διο στα σχέ­διά της για τη “Γα­λά­ζια Πα­τρί­δα”.

Το 2011, ο Αχμέτ Ντα­βού­το­γλου είχε δη­λώ­σει ότι “το Κα­στελ­λό­ρι­ζο βρί­σκε­ται στη Με­σό­γειο”. Συ­γκε­κρι­μέ­να είχε πει: “”Οι διε­ρευ­νη­τι­κές επα­φές έχουν ρητό στόχο να εξε­τά­σουν όλα τα θέ­μα­τα που αφο­ρούν τις δια­φω­νί­ες μας στο Αι­γαίο. Επο­μέ­νως, εί­μα­στε επι­κε­ντρω­μέ­νοι κατά προ­τε­ραιό­τη­τα στο θέμα του Αι­γαί­ου. Ωστό­σο, το Κα­στελ­λό­ρι­ζο βρί­σκε­ται στη Με­σό­γειο. Σε ό,τι αφορά το νησί του Κα­στελ­λό­ρι­ζου, η Τουρ­κία έχει βά­σι­μες νο­μι­κές και πο­λι­τι­κές θέ­σεις, σε συμ­φω­νία με το διε­θνές δί­καιο και τη νο­μο­λο­γία των διε­θνών δι­κα­στη­ρί­ων, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της Χάγης. Και γνω­ρί­ζου­με ότι η Ελ­λά­δα και η Τουρ­κία δια­φω­νούν σχε­τι­κά με τις θα­λάσ­σιες ζώνες στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Άσχε­τα, όμως, με τη γε­ω­γρα­φι­κή συ­νά­φεια ή άλλα θέ­μα­τα, εμείς θέ­λου­με να λύ­σου­με όλες τις δια­φο­ρές μας με την Ελ­λά­δα το συ­ντο­μό­τε­ρο δυ­να­τό”.

Πρό­κει­ται για μία φράση που “επι­ση­μο­ποί­η­σε” αυτό που για χρό­νια επι­θυ­μούν οι Τούρ­κοι: Το ότι το Κα­στε­λό­ρι­ζο δεν βρί­σκε­ται στο Αι­γαίο (άρα στην ελ­λη­νι­κή “δι­καιο­δο­σία”), προ­σπα­θώ­ντας έτσι τη συ­νο­λι­κή απο­δό­μη­ση του συ­μπλέγ­μα­τος της Με­γί­στης από τον κύριο ελ­λη­νι­κό κορμό.

Κατά την πρό­σφα­τη κρίση που δη­μιούρ­γη­σε η Άγκυ­ρα με το ερευ­νη­τι­κό “Ορούτς Ρέις”, όλοι μα όλοι οι Τούρ­κοι αξιω­μα­τού­χοι επι­κα­λού­νταν το πόσο μα­κριά είναι το Κα­στε­λό­ρι­ζο από την Ελ­λά­δα και πόσο κοντά βρί­σκε­ται στις τουρ­κι­κές ακτές. Στο ίδιο μήκος κύ­μα­τος κι­νού­νται και οι τουρ­κι­κοί ισχυ­ρι­σμοί ότι η Ελ­λά­δα και η Κύ­προς, ενώ­νο­ντας τις ΑΟΖ τους και χρη­σι­μο­ποιώ­ντας την υφα­λο­κρη­πί­δα του Κα­στε­λό­ρι­ζου, έχουν στόχο να “φυ­λα­κί­σουν” την Τουρ­κία μέσα στα χω­ρι­κά ύδατά της.

Εμπό­διο στα τουρ­κι­κά σχέ­δια για “Γα­λά­ζια Πα­τρί­δα”

Εκεί­νο που πρέ­πει να προ­σέ­ξου­με είναι ότι η Τουρ­κία δεν έχει θέσει (ακόμα) διεκ­δι­κή­σεις επί του Κα­στε­λό­ρι­ζου, ωστό­σο προ­σπα­θεί να το απο­κό­ψει από τον ελ­λη­νι­κό κορμό.

Στο βι­βλίο του “Τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις σε Αι­γαίο και Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο” (Ει­δι­κή Έκ­δο­ση Εφη­με­ρί­δας “Κα­θη­με­ρι­νή”, 2018) ο κα­θη­γη­τής Διε­θνούς Δι­καί­ου και της Εξω­τε­ρι­κής Πο­λι­τι­κής στο Πά­ντειο Πα­νε­πι­στή­μιο, Άγ­γε­λος Συ­ρί­γος, ανα­φέ­ρει ότι “”βα­σι­κό ση­μείο ανα­φο­ράς στην υπο­βό­σκου­σα δια­μά­χη Ελ­λά­δος -Τουρ­κί­ας για την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο φαί­νε­ται ότι θα είναι το νη­σιω­τι­κό σύ­μπλεγ­μα της Με­γί­στης (Κα­στε­λό­ρι­ζο). Η Τουρ­κία όλα τα χρό­νια επι­διώ­κει τη διά­κρι­ση του Αι­γαί­ου και της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου διότι θέλει να απο­μο­νώ­σει το νη­σιω­τι­κό σύ­μπλεγ­μα της Με­γί­στης από τα υπό­λοι­πα ελ­λη­νι­κά νησιά. Στό­χος της Τουρ­κί­ας είναι να απο­δεί­ξει ότι το Κα­στελ­λό­ρι­ζο και τα γύρω νη­σά­κια του, απο­τε­λούν “νησιά από τη λάθος μεριά της μέσης γραμ­μής””.

Όπως ση­μειώ­νει ο κ. Συ­ρί­γος, “τα νησιά αυτά έχουν πε­ριο­ρι­σμέ­νη επή­ρεια κατά τη χά­ρα­ξη της μέσης γραμ­μής. Εάν το νη­σιω­τι­κό σύ­μπλεγ­μα του Κα­στε­λό­ρι­ζου απο­μο­νω­θεί από τα υπό­λοι­πα νησιά του Αι­γαί­ου, θα εμ­φα­νί­ζε­ται ως μια μικρή συ­στά­δα νη­σιών που βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­πες με το υπερ­πολ­λα­πλά­σιο εύρος των τουρ­κι­κών ακτών, ενώ πα­ράλ­λη­λα είναι σχε­δόν προ­σκολ­λη­μέ­νες πάνω τους. Το μικρό μήκος των ακτών του ελ­λη­νι­κού νη­σιω­τι­κού συ­μπλέγ­μα­τος θα βρί­σκε­ται σε δυ­σα­να­λο­γία με τις θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές που θα του απο­δο­θούν με τη μέ­θο­δο της μέσης γραμ­μής, εν συ­γκρί­σει με τις τουρ­κι­κές ακτές και τις δικές τους θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές. Επο­μέ­νως, η Τουρ­κία θα ζη­τή­σει να απο­δο­θεί στο σύ­μπλεγ­μα του Κα­στελ­λό­ρι­ζου μόνον αι­για­λί­τι­δα ζώνη (μάλ­λον 12 μι­λί­ων, διότι  το Κα­στελ­λό­ρι­ζο δεν είναι στο Αι­γαίο, όπου -κατά την Τουρ­κία -ισχύ­ουν ει­δι­κές πε­ρι­στά­σεις, αλλά στη Με­σό­γειο, όπου ήδη η Τουρ­κία έχει κη­ρύ­ξει αι­για­λί­τι­δα ζώνη 12 μι­λί­ων). Δεν θα έχει δι­καί­ω­μα ούτε για υφα­λο­κρη­πί­δα ούτε για ΑΟΖ”.

Είναι λοι­πόν φα­νε­ρή η στρα­τη­γι­κή ση­μα­σία που έχει το νη­σιω­τι­κό σύ­μπλεγ­μα της Με­γί­στης για την Ελ­λά­δα αλλά και για την Κύπρο. Με το Κα­στε­λό­ρι­ζο στην ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια, η Ελ­λά­δα έχει κοινά σύ­νο­ρα στην ΑΟΖ με την Κύπρο. Χωρίς το Κα­στε­λό­ρι­ζο, η ελ­λη­νι­κή ΑΟΖ δεν μπο­ρεί να ενω­θεί με την κυ­πρια­κή και τη θέση της θα την έχει η Τουρ­κία.

philenews.com

Πηγή: capital.gr