Η Βιωσιμότητα του τουρισμού και η Τοπική Κοινωνία

Ο του­ρι­σμός εξε­λίσ­σε­ται και με­ταλ­λάσ­σε­ται συ­νε­χώς μέσω των ερ­γα­λεί­ων της σύγ­χρο­νης τε­χνο­λο­γί­ας και των «έξυ­πνων» εφαρ­μο­γών και αυ­ξά­νε­ται ρα­γδαία, ενώ αυ­ξά­νο­νται και οι επι­πτώ­σεις του στους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Πα­ράλ­λη­λα οι σύγ­χρο­νοι επι­σκέ­πτες αλ­λά­ζουν συ­νή­θειες και χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νται από αυ­ξη­μέ­νες ανά­γκες και απαι­τή­σεις.

Οι νέες συν­θή­κες επέ­βα­λαν την ανά­γκη για την επα­νε­ξέ­τα­ση του τρό­που δια­χεί­ρι­σης των του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών και την ανα­θε­ώ­ρη­ση των ανα­πτυ­ξια­κών τους στό­χων. Ο του­ρι­σμός εξε­τά­ζε­ται πλέον στο πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό πλαί­σιο, ανα­γνω­ρί­ζε­ται ότι του­ρι­σμός και πε­ρι­βάλ­λον αλ­λη­λε­ξαρ­τώ­νται και με αυτά τα δε­δο­μέ­να  πρέ­πει να ενι­σχυ­θεί η θε­τι­κή σχέση με­τα­ξύ του του­ρι­σμού, του φυ­σι­κού και πο­λι­τι­στι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος αλλά και της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας. Η απα­ραί­τη­τη ανα­θε­ώ­ρη­ση των ανα­πτυ­ξια­κών στό­χων του του­ρι­σμού πραγ­μα­το­ποιεί­ται  προ­σεγ­γί­ζο­ντας τις αρχές της βιω­σι­μό­τη­τας ή αει­φο­ρί­ας με γνώ­μο­να τη δια­σφά­λι­ση ενός κα­λύ­τε­ρου μέλ­λο­ντος τόσο για τον του­ρι­στι­κό προ­ο­ρι­σμό και τους κα­τοί­κους του όσο και για τον του­ρι­σμό τον ίδιο. Η βιώ­σι­μη ή αει­φό­ρος δια­χεί­ρι­ση του του­ρι­σμού απο­σκο­πεί στην ισορ­ρο­πη­μέ­νη ανά­πτυ­ξη της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις ανά­γκες του πε­ρι­βάλ­λο­ντος, της οι­κο­νο­μί­ας και της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας.

Η βιω­σι­μό­τη­τα του του­ρι­σμού που δεν είναι απλώς μια τάση, αλλά προ­ϋ­πό­θε­ση για ένα κα­λύ­τε­ρο μέλ­λον,  απο­τε­λεί συλ­λο­γι­κή υπό­θε­ση και απαι­τεί συ­νερ­γα­σία όλων των εμπλε­κό­με­νων φο­ρέ­ων διοί­κη­σης, των επι­χει­ρή­σε­ων, των κα­τοί­κων και των επι­σκε­πτών. Με στρα­τη­γι­κό σχε­δια­σμό, τε­χνο­λο­γία και συλ­λο­γι­κή ευ­θύ­νη,  ο βιώ­σι­μος του­ρι­σμός μπο­ρεί να γίνει κύ­ριος πυ­λώ­νας της πα­γκό­σμιας οι­κο­νο­μί­ας απο­φεύ­γο­ντας τους  κιν­δύ­νους  των αρ­νη­τι­κών επι­πτώ­σε­ων.   Για τη μα­κρο­πρό­θε­σμη ευ­η­με­ρία των του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών η εφαρ­μο­γή βιώ­σι­μων πρα­κτι­κών είναι πλέον επι­βε­βλη­μέ­νη.

Ήδη έχουν ξε­κι­νή­σει σχε­τι­κές δρά­σεις και για πρώτη φορά στην Ελ­λά­δα τον Ια­νουά­ριο του 2022 για το νησί της Ρόδου ανα­κοι­νώ­θη­κε η δη­μιουρ­γία του πρώ­του συ­νερ­γα­τι­κού ερ­γα­στη­ρί­ου (Co-Lab) για τον αει­φό­ρο του­ρι­σμό με τη συ­νερ­γα­σία της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, του Δήμου Ρόδου και της πο­λυ­ε­θνι­κής εται­ρί­ας πα­ρο­χής του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών ΤUI. Το όραμα για τον ολι­στι­κό με­τα­σχη­μα­τι­σμό του νη­σιού της Ρόδου σε πα­ρά­δειγ­μα βιώ­σι­μου προ­ο­ρι­σμού μπο­ρεί να λάβει σάρκα και οστά προ­σφέ­ρο­ντας ση­μα­ντι­κά ερ­γα­λεία στη δια­χεί­ρι­ση των πόρων του νη­σιού με βιώ­σι­μο τρόπο αλλά και ελ­πί­δες για κα­λύ­τε­ρες προ­ο­πτι­κές για τον πε­ριο­ρι­σμό των αρ­νη­τι­κών επι­πτώ­σε­ων.

Πα­ράλ­λη­λα -σε συ­νερ­γα­σία δη­μο­σί­ων και ιδιω­τι­κών φο­ρέ­ων- έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί ανα­κη­ρύ­ξεις νη­σιών ως «πρά­σι­νων»  όπως είναι η Τήλος, η Χάλκη, η Αστυ­πά­λαια. Τέ­τοιες δρά­σεις συμ­βά­λουν ση­μα­ντι­κά στην πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή προ­στα­σία των νη­σιών και πα­ράλ­λη­λα προ­ω­θούν τις αρχές της βιω­σι­μό­τη­τας και της αει­φο­ρί­ας στους κα­τοί­κους και τους επι­σκέ­πτες οι οποί­οι στις πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ρι­πτώ­σεις είναι ήδη ευαι­σθη­το­ποι­η­μέ­νοι από τις χώρες τους και έχουν θε­τι­κή αντα­πό­κρι­ση σε τέ­τοιες πρω­το­βου­λί­ες και δρά­σεις.

Η εμπλο­κή των δη­μό­σιων αρ­μό­διων φο­ρέ­ων είναι  κα­θο­ρι­στι­κή αφού θέτει τους στό­χους και δίνει οδη­γί­ες στους επι­μέ­ρους και το­πι­κούς φο­ρείς, είναι όμως εξί­σου ση­μα­ντι­κή και ανα­γκαία η ου­σια­στι­κή συμ­με­το­χή στη δια­δι­κα­σία των το­πι­κών επι­χει­ρή­σε­ων και των κα­τοί­κων. Με αυτό το δε­δο­μέ­νο, η διά­δο­ση των αρχών και των στό­χων της αει­φο­ρί­ας του του­ρι­σμού θα πρέ­πει να  απευ­θύ­νε­ται  προς όλους τους εμπλε­κό­με­νους, με όλους τους δυ­να­τούς τρό­πους.

Οι αρ­μό­διοι του­ρι­στι­κοί φο­ρείς του προ­ο­ρι­σμού μπο­ρούν να συ­νει­σφέ­ρουν μέσω της δέ­σμευ­σης, της προ­ώ­θη­σης και της τή­ρη­σης των αρχών σε όλα τα επί­πε­δα των υπη­ρε­σιών τους, και βέ­βαια στο επί­πε­δο ελέγ­χων και πι­στο­ποι­ή­σε­ων. Η συ­νει­σφο­ρά των επι­χει­ρή­σε­ων έγκει­ται στη διαρ­κή τους εξέ­λι­ξη με κα­τεύ­θυν­ση την πι­στο­ποί­η­ση τους από τους σχε­τι­κούς φο­ρείς σε ό,τι αφορά στις πρα­κτι­κές που ακο­λου­θούν.  Μέσω της επι­κοι­νω­νί­ας τα διά­φο­ρα δί­κτυα προ­ώ­θη­σης μπο­ρούν να συμ­βά­λουν κα­θο­ρι­στι­κά στη διά­χυ­ση των αρχών του βιώ­σι­μου του­ρι­σμού. Οι επι­σκέ­πτες μπο­ρούν να συ­νει­σφέ­ρουν μέσω των γνώ­σε­ων και των συ­νει­δη­τών και υπεύ­θυ­νων επι­λο­γών τους, αλλά και τη μεί­ω­ση του απο­τυ­πώ­μα­τος τους στην πε­ριο­χή επί­σκε­ψης.

Η το­πι­κή κοι­νω­νία θα πρέ­πει να έχει ου­σια­στι­κό ρόλο στην επί­τευ­ξη  του στό­χου της βιω­σι­μό­τη­τας καθώς απο­τε­λεί αφε­νός τον κύριο φο­ρεία που επη­ρε­ά­ζε­ται από τον του­ρι­σμό και αφε­τέ­ρου βα­σι­κό πα­ρά­γο­ντα για τη δια­μόρ­φω­ση ενός βιώ­σι­μου του­ρι­στι­κού μο­ντέ­λου. Με την κα­τάλ­λη­λη ενη­μέ­ρω­ση και εκ­παί­δευ­ση, μπο­ρεί να συμ­με­τέ­χει ενερ­γά στη δια­δι­κα­σία για τη δια­μόρ­φω­ση του ζη­τού­με­νου του­ρι­στι­κού μο­ντέ­λου που προ­στα­τεύ­ει το πε­ρι­βάλ­λον, δια­τη­ρεί και ανα­δει­κνύ­ει την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά και προ­ω­θεί τη δί­καιη οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη.  Η συμ­βο­λή της Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης μπο­ρεί να είναι κα­θο­ρι­στι­κή σε αυτή την κα­τεύ­θυν­ση με δρά­σεις ενη­μέ­ρω­σης, ευαι­σθη­το­ποί­η­σης και εκ­παί­δευ­σης των δη­μο­τών.

Μέσα από τη συ­νερ­γα­σία, την εκ­παί­δευ­ση και την υπεύ­θυ­νη δια­χεί­ρι­ση μπο­ρεί  να δη­μιουρ­γη­θεί ένα σύγ­χρο­νο μο­ντέ­λο του­ρι­σμού,  συμ­βα­τού με τις αρχές της βιω­σι­μό­τη­τας που θα ωφε­λεί τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες του σή­με­ρα και πα­ράλ­λη­λα θα δια­σφα­λί­ζει ένα πιο ευοί­ω­νο μέλ­λον για  τις επό­με­νες γε­νε­ές.

Δρ Δέ­σποι­να Π. Μπρό­κου

Aγρ. Το­πο­γρά­φος Μη­χα­νι­κός ΕΜΠ,

Δι­δά­κτωρ Χαρ­το­γρα­φί­ας και Γε­ω­πλη­ρο­φο­ρι­κής ΕΜΠ, Msc ΜΒΑ

Συ­νι­διο­κτή­τρια AVALON BOUTIQUE SUITES HOTEL