Κατάθεση φακέλου υποψηφιότητας της Νισύρου για ένταξη στο δίκτυο των Παγκόσμιων Γεωπάρκων της UNESCO

Ο Δήμος Νι­σύ­ρου κα­τέ­θε­σε σή­με­ρα, 15 Νο­εμ­βρί­ου, τον φά­κε­λο υπο­ψη­φιό­τη­τας της Νι­σύ­ρου για έντα­ξη στο δί­κτυο των Πα­γκό­σμιων Γε­ω­πάρ­κων της UNESCO με τη στή­ρι­ξη συ­νερ­γα­τών από το Διε­θνές Πα­νε­πι­στή­μιο της Ελ­λά­δας (Κα­θη­γη­τής Εμα­νου­λού­δης Δ.) και το ΕΚΠΑ (Κα­θη­γη­τής Νά­στος Π. και Αναπλ. Κα­θη­γή­τρια Νο­μι­κού Π.) αλλά και της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας της Νι­σύ­ρου.

Tο Nisyros aUGGp (Γε­ω­πάρ­κο της Νι­σύ­ρου) είναι ένα νη­σιω­τι­κό γε­ω­πάρ­κο στο Νο­τιο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο που πα­ρου­σιά­ζει εκ­πλη­κτι­κά γε­ω­λο­γι­κά, φυ­σι­κά και πο­λι­τι­στι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, τα οποία το κα­θι­στούν ιδα­νι­κό υπο­ψή­φιο για το δί­κτυο των Πα­γκό­σμιων Γε­ω­πάρ­κων της UNESCO. Στην έκτα­σή του πε­ρι­λαμ­βά­νει τη Νί­συ­ρο και τις μι­κρό­τε­ρες νη­σί­δες Πα­χειά, Περ­γού­σα, Κον­δε­λιού­σα και Στρογ­γύ­λη, μαζί με το θα­λάσ­σιο χώρο που πα­ρεμ­βάλ­λε­ται με­τα­ξύ τους. Βρί­σκε­ται στο νο­τιο­α­να­το­λι­κό άκρο του Ηφαι­στεια­κού Τόξου του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, ενός από τα πιο ση­μα­ντι­κά και ενερ­γά τόξα στον κόσμο και ως εκ τού­του χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται από ένα μο­να­δι­κό χερ­σαίο και υπο­θα­λάσ­σιο φυ­σι­κό τοπίο.

Το κυ­ρί­ως νησί αλλά και η καρ­διά του γε­ω­πάρ­κου, η Νί­συ­ρος, είναι ένα υπαί­θριο γε­ω­λο­γι­κό ερ­γα­στή­ριο που δίνει τη δυ­να­τό­τη­τα, όχι μόνο σε επι­στή­μο­νες από διά­φο­ρους κλά­δους εξει­δί­κευ­σης αλλά και στους απλούς επι­σκέ­πτες, να βιώ­σουν την εμπει­ρία ενός ενερ­γού ηφαι­στεί­ου από κοντά, να ανα­κα­λύ­ψουν τα διά­φο­ρα ηφαι­στεια­κά προ­ϊ­ό­ντα που συν­θέ­τουν τη γε­ω­λο­γι­κή του ιστο­ρία, να εντο­πί­σουν και να ανα­γνω­ρί­σουν του πέντε εκρη­κτι­κούς κύ­κλους, ακόμα και να περ­πα­τή­σουν στον πυθ­μέ­να ενός από τους με­γα­λύ­τε­ρους υδρο­θερ­μι­κούς κρα­τή­ρες στον κόσμο (Στέ­φα­νος) και να αφου­γκρα­στούν τον παλμό της Γης κάτω από τα πόδια τους. Δια­θέ­τει ένα αντι­προ­σω­πευ­τι­κό πα­ρά­δειγ­μα καλ­δέ­ρας, στο εσω­τε­ρι­κό της οποί­ας έχουν διεισ­δύ­σει ηφαι­στεια­κοί δόμοι και έχουν πλη­ρώ­σει το δυ­τι­κό τμήμα της, το πεδίο με τους υδρο­θερ­μι­κούς κρα­τή­ρες στο Λακκί, ηφαι­στεια­κά προ­ϊ­ό­ντα όπως εντυ­πω­σια­κά στρώ­μα­τα λάβας δια­φό­ρων χη­μι­κών συ­στά­σε­ων, τέ­φρας και πυ­ρο­κλα­στι­κών, λαι­μούς λάβας αλλά και πε­ριο­χές από όπου εκλύ­ε­ται θερ­μός ατμός.

Κατά μήκος της ακτο­γραμ­μής υπάρ­χει ένας ση­μα­ντι­κός αριθ­μός από θερ­μές πηγές, άμεσα συν­δε­δε­μέ­νες με τη μακρά πα­ρά­δο­ση του νη­σιού σχε­τι­κά με θερμά λου­τρά και σπα, κάτι που από μόνο του έχει δώσει το κί­νη­τρο στην ομάδα του γε­ω­πάρ­κου να βοη­θή­σει τον Δήμο στην ανα­βί­ω­ση των πα­λιών επο­χών  με την ανα­καί­νι­ση και επα­να­λει­τουρ­γία των Δη­μο­τι­κών Ια­μα­τι­κών Λου­τρών.

Υπάρ­χει ένα φα­ντα­στι­κό δί­κτυο πε­ρι­πα­τη­τι­κών δια­δρο­μών (μο­νο­πα­τιών) αλλά και 23 μο­να­δι­κοί γε­ώ­το­ποι που πε­ρι­μέ­νουν τόσο τους επι­σκέ­πτες, ώστε να τους δώ­σουν τη δυ­να­τό­τη­τα εύ­κο­λης και χα­λα­ρής εξε­ρεύ­νη­σης του φυ­σι­κού το­πί­ου, όσο και τους Νι­σύ­ριους, ώστε να τους βοη­θή­σουν να ανα­κα­λύ­ψουν και να εκτι­μή­σουν εκ νέου το μέρος που απο­κα­λούν σπίτι τους.

Η υπο­θα­λάσ­σια πε­ριο­χή του γε­ω­πάρ­κου βρί­σκε­ται διαρ­κώς στο επί­κε­ντρο διε­θνών επι­στη­μο­νι­κών ερευ­νών που έχουν ως αντι­κεί­με­νο τόσο την εξε­ρεύ­νη­ση όσο και την εξέ­λι­ξη ενερ­γών ηφαι­στεια­κών πε­ρι­βαλ­λό­ντων.

Οι έρευ­νες αυτές έχουν απο­κα­λύ­ψει μο­να­δι­κές υπο­θα­λάσ­σιες ηφαι­στεια­κές δομές όπως κρα­τή­ρες, δόμοι λάβας, ρωγ­μές αλλά και μια προϊ­στο­ρι­κή καλ­δέ­ρα, ονό­μα­τι Άβυσ­σος (λόγω του με­γά­λου βά­θους στο οποίο βρί­σκε­ται, έως και 700 μέτρα), από όπου έλαβε ίσως χώρα η με­γα­λύ­τε­ρη ηφαι­στεια­κή έκρη­ξη που έχει γνω­ρί­σει η Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος πριν από 161000 χρό­νια.

Υπάρ­χουν δύο διε­θνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νες πε­ριο­χές του δι­κτύ­ου Natura 2000, που πε­ρι­λαμ­βά­νουν πλή­ρως την έκτα­ση του γε­ω­πάρ­κου και προ­στα­τεύ­ουν την πλού­σια βιο­ποι­κι­λό­τη­τα του νη­σιού, με τα 450 είδη χλω­ρί­δας, τα 85 είδη πα­νί­δας και τα 7 είδη ερ­πε­τών, όπως επί­σης με­ρι­κά από τα πιο κα­θη­λω­τι­κά γε­ω­λο­γι­κά μνη­μεία. Υπάρ­χουν επί­σης 3 κα­τα­φύ­για άγριας ζωής, ανα­γνω­ρι­σμέ­να σε εθνι­κό επί­πε­δο. Είδη που κιν­δυ­νεύ­ουν όπως η εν­δη­μι­κή Κα­μπα­νού­λα νι­συ­ριά, που εντο­πί­ζε­ται μόνο στη Νί­συ­ρο, το Pinna nobilis και η φώκια Monachus monachus, όλα αυ­στη­ρά προ­στα­τεύ­ο­νται από τους διε­θνείς και εθνι­κούς φο­ρείς. Η ανα­γνώ­ρι­ση της Νι­σύ­ρου ως Πα­γκό­σμιο Γε­ω­πάρ­κο UNESCO όχι μόνο θα υπο­στη­ρί­ξει αλλά θα ανα­δεί­ξει πε­ραι­τέ­ρω τους στό­χους των υπό προ­στα­σία πε­ριο­χών και δεν θα επι­τρέ­ψει κα­νε­νός εί­δους πα­ρέμ­βα­ση στο φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον, κάτι που θα ευ­νο­ή­σει την ανά­πτυ­ξη όλων των ειδών ζωής απευ­θεί­ας στο φυ­σι­κό τους πε­ρι­βάλ­λον αλλά και θα θέσει τα θε­μέ­λια για τη σωστή εκ­παί­δευ­ση του­ρι­στών και μό­νι­μου πλη­θυ­σμού προς την κα­τεύ­θυν­ση του σε­βα­σμού, της προ­στα­σί­ας και της φύσης.

Η πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά της πε­ριο­χής του γε­ω­πάρ­κου είναι επί­σης αξιο­ση­μεί­ω­τη, καθώς παρά το μικρό της μέ­γε­θος βρί­σκε­ται σε κα­θε­στώς διαρ­κούς κα­τοί­κη­σης για χι­λιε­τί­ες. Άμεσα συν­δε­δε­μέ­νη με το μύθο της Γι­γα­ντο­μα­χί­ας και τη μάχη με­τα­ξύ του γί­γα­ντα Πο­λυ­βώ­τη και του Πο­σει­δώ­να, η πε­ριο­χή όχι μόνο κα­τέ­χει πε­ρί­ο­πτη θέση στην πα­γκο­σμί­ου φήμης Ελ­λη­νι­κή Μυ­θο­λο­γία αλλά έχει κλη­ρο­νο­μή­σει τμή­μα­τα της πο­λι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας άλλων λαών, που στο πέ­ρα­σμα του χρό­νου την κα­τέ­κτη­σαν και έθε­σαν υπό έλεγ­χο. Φο­βε­ρά κά­στρα, όπως το Πα­λαιό­κα­στρο, ένα από τα πιο κα­λο­δια­τη­ρη­μέ­να Ελ­λη­νι­κά φρού­ρια που υπάρ­χουν, απο­μει­νά­ρια αρ­χαί­ων οι­κι­σμών αλλά και εκ­κλη­σί­ες και μο­να­στή­ρια από τη Βυ­ζα­ντι­νή εποχή, έχουν απο­κρυ­σταλ­λώ­σει την ιστο­ρία της πε­ριο­χής και πλέον τρο­φο­δο­τούν τις πα­ρα­δό­σεις, τα έθιμα και γε­νι­κά την απτή και άυλη πο­λι­τι­σμι­κή κλη­ρο­νο­μιά της Νι­σύ­ρου. Αυτές οι πα­ρα­δό­σεις όπως και η γε­νι­κή πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά του τόπου, πε­ρι­μέ­νουν τη στιγ­μή που θα πά­ψουν να πε­ριο­ρί­ζο­νται σε αυτή τη μικρή γωνιά της Δω­δε­κα­νή­σου και θα δια­δο­θούν σε ολό­κλη­ρο τον κόσμο, μέσα από την ανά­δει­ξη της πε­ριο­χής σε Πα­γκό­σμιο Γε­ω­πάρ­κο UNESCO.

Η ανά­πτυ­ξη κα­τάλ­λη­λων και σύγ­χρο­νων του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών, οι εκ­παι­δευ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, οι συ­νερ­γα­σί­ες με γει­το­νι­κά Πα­γκό­σμια Γε­ω­πάρ­κα UNESCO, η βελ­τί­ω­ση των ήδη υπαρ­χό­ντων υπο­δο­μών σε συν­δυα­σμό με μια δυ­να­μι­κή ομάδα δια­χεί­ρι­σης που εν­σω­μα­τώ­νει πλή­ρως τον το­πι­κό πλη­θυ­σμό στη δια­δι­κα­σία λήψης απο­φά­σε­ων, θα ενι­σχύ­σουν ση­μα­ντι­κά την υπο­ψη­φιό­τη­τα της Νι­σύ­ρου. Επί­σης, το υπάρ­χων εκ­παι­δευ­τι­κό και του­ρι­στι­κό υλικό (εκ­δό­σεις, φυλ­λά­δια, τα­μπέ­λες, πι­να­κί­δες και χάρ­τες), σε συν­δυα­σμό με τη λει­τουρ­γία ενός νέου, μο­ντέρ­νου και φι­λι­κού προς το χρή­στη website (www.nisyrosgeopark.gr), την ανά­πτυ­ξη εφαρ­μο­γής για κι­νη­τά τη­λέ­φω­να και τη συ­ντή­ρη­ση υπαρ­χό­ντων εκ­παι­δευ­τι­κών πο­λυ­μέ­σων, όπως το Story Map, υπο­δει­κνύ­ουν την ήδη ώριμη επι­κοι­νω­νία του γε­ω­πάρ­κου με το ευρύ κοινό.

Η πρό­σβα­ση στο γε­ω­πάρ­κο γί­νε­ται με κα­ρά­βι από τον Πει­ραιά, την Ρόδο και την Κώ, και με αε­ρο­πλά­νο μέσω του αε­ρο­δρο­μί­ου της Κώ. Το οδικό δί­κτυο της Νι­σύ­ρου είναι καλά ανε­πτυγ­μέ­νο και μαζί με το δί­κτυο μο­νο­πα­τιών δί­νουν την ευ­και­ρία στους επι­σκέ­πτες να επι­σκε­φτούν και την πιο απο­μα­κρυ­σμέ­νη πε­ριο­χή του.

Εξω­πραγ­μα­τι­κή ομορ­φιά, μο­να­δι­κή γε­ω­ποι­κι­λό­τη­τα και πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά όπως και ασύ­γκρι­τη επι­στη­μο­νι­κή αξία, το γε­ω­πάρ­κο της Νι­σύ­ρου τα έχει όλα. Οι αφο­σιω­μέ­νες ομά­δες αν­θρώ­πων που το λει­τουρ­γούν, διοι­κη­τι­κή και επι­στη­μο­νι­κή, δου­λεύ­ουν διαρ­κώς με σκοπό να βελ­τιώ­σουν, να και­νο­το­μή­σουν και να κι­νη­το­ποι­ή­σουν όλους τους εμπλε­κό­με­νους στο έργο, ώστε να ευ­θυ­γραμ­μι­στούν με την απο­στο­λή και τους στό­χους του Πα­γκό­σμιου Δι­κτύ­ου Γε­ω­πάρ­κων. Δη­λα­δή, να προ­ω­θή­σουν τη σύν­δε­ση ανά­με­σα στη γε­ω­λο­γι­κή κλη­ρο­νο­μιά και όλες τις άλλες πτυ­χές της φυ­σι­κής και πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της πε­ριο­χής, απο­δει­κνύ­ο­ντας έτσι ότι η γε­ω­ποι­κι­λό­τη­τα απο­τε­λεί τη βάση για όλα τα οι­κο­συ­στή­μα­τα αλλά και τη βάση της αν­θρώ­πι­νης αλ­λη­λε­πί­δρα­σης με το τοπίο.