To φάντασμα του Προσφυγικού πάνω από το Μαξίμου

Ενα φάντα­σμα πλα­νά­ται πάνω από το Μέγαρο Μαξίμου: το Προ­σφυ­γικό – Μετα­να­στευ­τικό. Η ανα­με­νό­μενη, όπως εκτι­μά­ται από πολλές ανε­ξάρ­τη­τες διε­θνείς οργα­νώ­σεις, ανα­ζω­πύ­ρωση του Προ­σφυ­γι­κού τρο­μά­ζει την κυβέρ­νηση. Μπορεί η προσοχή του Αλέξη Τσίπρα να είναι κυρίως στραμ­μένη στην οικο­νο­μία και στο πώς θα κλείσει η τρίτη αξιο­λό­γηση, όμως το πρό­βλημα του Προ­σφυ­γι­κού οξύ­νε­ται και απειλεί εκ νέου την κυβέρ­νηση.

Η κατά­σταση στα νησιά του Βορεια­να­το­λι­κού Αιγαίου επι­βα­ρύ­νε­ται διαρκώς, όπως μετα­δί­δε­ται από τις εμπλε­κό­με­νες πλευρές, πλην της κυβέρ­νη­σης, που τηρεί χαμη­λούς τόνους για ευνό­η­τους λόγους. Είναι χαρα­κτη­ρι­στική η πρό­σφατη αναφορά του Γιάννη Μουζάλαγια «παρα­τη­ρή­σιμη αύξηση» των ροών προ­σφύ­γων και μετα­να­στών στη Σάμο και στη Μυτι­λήνη.

Παράλ­ληλα, υπάρχει μεγάλη αντί­δραση από τις τοπικές αυτο­διοι­κη­τι­κές αρχές, αλλά και από τους πολίτες που δια­πι­στώ­νουν ότι η κατά­σταση αρχίζει πάλι και ξεφεύ­γει από τον έλεγχο. Η κυβέρ­νηση εμμένει ότι η κατά­σταση δεν εμπνέει ανη­συ­χία, καθώς η αύξηση που παρα­τη­ρεί­ται στις ροές δεν είναι τέτοια ώστε να δημιουρ­γεί­ται η εικόνα πως έχει καταρ­ρεύ­σει ή είναι υπό κατάρ­ρευση η συμ­φω­νία Τουρ­κίας – ΕΕ.

Ο αρμό­διος κοι­νο­τι­κός επί­τρο­πος Δημή­τρης Αβρα­μό­που­λος που συνά­ντησε προ ημερών τον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας, τον Πρω­θυ­πουργό και τον πρόεδρο της ΝΔ, έκρουσε τον κώδωνα του κιν­δύ­νου, ενώ εξήγησε πλήρως το σχέδιο της ΕΕ, αλλά και τα προ­βλή­ματα που υπάρ­χουν για την καλύ­τερη αντι­με­τώ­πιση της προ­σφυ­γι­κής κρίσης.

Μπορεί ο Δ. Αβρα­μό­που­λος να υπο­στη­ρί­ζει με διπλω­μα­τική στάση για να μην ανοίξει μέτωπο ότι η ευρω­τουρ­κική συνερ­γα­σία λει­τουρ­γεί, αλλά δεν παρα­λεί­πει να σημειώ­σει την ανάγκη να υπάρξει περισ­σό­τερη συνερ­γα­σία μεταξύ Τουρ­κίας και Ευρώπης και βάζει και τη διά­σταση της καλύ­τε­ρης συνεν­νό­η­σης στο εσω­τε­ρικό της Ελλάδας σε όλα τα επίπεδα των Αρχών.

«Η ταχεία και διαρκής εφαρ­μογή της δήλωσης ΕΕ – Τουρ­κίας θα συμ­βά­λει στη μείωση του αριθμού όσων συνε­χί­ζουν να φθάνουν παρά­τυπα στα ευρω­παϊκά σύνορα» είναι η άποψη του ευρω­παίου επι­τρό­που, που εκφρά­ζει την έντονη ανη­συ­χία του για την επι­δεί­νωση της κατά­στα­σης. Εξάλλου, μόνο το πρώτο δεκα­ή­μερο του Οκτω­βρίου πέρασαν από τα τουρ­κικά παράλια στα νησιά του Βορείου Αιγαίου περισ­σό­τε­ροι από 1.200 μετα­νά­στες και πρό­σφυ­γες, ενώ τον Σεπτέμ­βριο έφθασαν περισ­σό­τε­ροι από 3.500.

Από τα μέσα του καλο­και­ριού και με βάση τα στοι­χεία της Υπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ, υπάρχει στα­διακή άνοδος των αφίξεων. Τον Ιούλιο έφθασαν στα ελλη­νικά νησιά 2.249 άτομα και 3.700 τον Αύγου­στο. Συνο­λικά στα νησιά παρα­μέ­νουν εγκλω­βι­σμέ­νοι περίπου 14.000 πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες, ενώ ελά­χι­στες είναι οι επα­να­προ­ω­θή­σεις μετα­να­στών προς την Τουρκία.

Ο αρμό­διος συντο­νι­στής για την επι­χει­ρη­σιακή εφαρ­μογή της κοινής δήλωσης ΕΕ – Τουρ­κίας Μάρτιν Βερβέι πριν από δύο εβδο­μά­δες επι­σκέ­φθηκε τη Λέσβο όπου από τη μια πλευρά, αρκετά κυνικός, απο­δέ­χθηκε ότι δεν υπάρ­χουν δια­θέ­σιμα εργα­λεία για να υπάρξει απο­συμ­φό­ρηση των νησιών, αλλά από την άλλη άσκησε ιδιαί­τερη πίεση να δεχθούν περισ­σό­τε­ρους μετα­νά­στες. Η λύση όμως του προ­βλή­μα­τος δια­χεί­ρι­σης της κατά­στα­σης είναι αρκετά σύνθετη και η μία πλευρά πετά το μπαλάκι στην άλλη. Είναι ενδει­κτικό ότι ο Μ. Βερβέι αρκέ­στηκε να πει ότι συνεχώς ανα­χω­ρούν πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες από τα νησιά για την ηπει­ρω­τική Ελλάδα, αλλά η επί­σπευση των δια­δι­κα­σιών είναι θέμα της κυβέρ­νη­σης.

Από την άλλη πλευρά, οι τοπικές αρχές επιρ­ρί­πτουν ευθύνες στην κυβέρ­νηση, στο Μέγαρο Μαξίμου δεν δεί­χνουν διάθεση εμπλο­κής στην παρούσα φάση και γι’ αυτό και δεν έχει υπάρξει ειδική σύσκεψη για το θέμα, ενώ ο Γ. Μου­ζά­λας αρκεί­ται να υπο­στη­ρί­ζει ότι η κυβέρ­νηση κάνει το καλύ­τερο δυνατόν, μέσα σε αντι­κει­με­νικά δυσχε­ρές περι­βάλ­λον, και «δείχνει» αλλού για τις όποιες καθυ­στε­ρή­σεις.

Επί της ουσίας, επι­κρα­τεί η ρήση «από τον Αννα στον Καϊάφα» και όλοι «νίπτουν τα χείρας τους» ως άλλοι Πόντιοι Πιλάτοι, ενώ την ίδια στιγμή σε ένα τμήμα της κυβέρ­νη­σης υπάρχει δυσα­ρέ­σκεια για τους χει­ρι­σμούς του Γ. Μουζάλα. Μάλιστα, λέγεται ότι ιδιαί­τερα επι­κρι­τική για τον τρόπο που χει­ρί­ζε­ται την κατά­σταση είναι και η αντι­πρό­ε­δρος της Βουλής Τασία Χρι­στο­δου­λο­πού­λου, η οποία και κατείχε το χαρ­το­φυ­λά­κιο της Μετα­νά­στευ­σης.

Ο υπουρ­γός εμμένει ότι τα χρήματα που υπάρ­χουν από τα ευρω­παϊκά κον­δύ­λια δεν τα δια­χει­ρί­ζε­ται αυτός, εστιά­ζει στο θέμα της μη κατα­σκευής των προ­α­να­χω­ρη­σια­κών κέντρων λόγω των αντι­δρά­σεων που υπο­δαυ­λί­ζουν στελέχη της ΝΔ στις τοπικές κοι­νω­νίες και δημόσια υπο­στή­ριξε ότι οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης για κατοί­κους και πρό­σφυ­γες – μετα­νά­στες έχουν σχέση με τον όγκο κάθε φορά των ροών. Το εντυ­πω­σιακό όμως είναι το επι­χεί­ρημα που ανέ­πτυξε στη Βουλή ότι το υπουρ­γείο του είναι ακόμη υπό συγκρό­τηση, λόγω των αργών ρυθμών του Δημο­σίου που η κυβέρ­νηση ΣΥΡΙΖΑ παρέ­λαβε.

Ομως ο Δ. Αβρα­μό­που­λος στις επαφές που είχε άφησε σαφώς να εννοη­θεί ότι η κατά­σταση θα ήταν καλύ­τερη εάν η κυβέρ­νηση συνερ­γα­ζό­ταν απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα με την Τοπική Αυτο­διοί­κηση. Αν και λέει ότι είμαστε σε σωστό δρόμο για την αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος, τονίζει σε όλους τους τόνους ότι χρειά­ζε­ται επει­γό­ντως ένα νέο σύστημα Δου­βλί­νου, ενώ δίνει μεγάλη σημασία στο γεγονός ότι η ΕΕ είναι έτοιμη τόσο σε οικο­νο­μικό όσο και σε επι­χει­ρη­σιακό επίπεδο να υπο­στη­ρί­ξει στα επόμενα δύο έτη 50.000 επα­νε­γκα­τα­στά­σεις.

Για το Μέγαρο Μαξίμου η κατά­σταση είναι ελεγ­χό­μενη και δεν θεωρούν ότι θα υπάρξει ουσια­στική κρίση, ενώ μένουν και στη δια­βε­βαί­ωση του Δ. Αβρα­μό­που­λου ότι η ΕΕ θα συνε­χί­σει τη βοήθειά της. Ο ευρω­παίος επί­τρο­πος έλαβε δια­βε­βαιώ­σεις ότι έχουν ληφθεί όλα τα απα­ραί­τητα μέτρα, έτσι ώστε οι συν­θή­κες στα νησιά, ακόμη και στην περί­πτωση που επι­δει­νω­θεί ο καιρός, να είναι ανθρώ­πι­νες. Μένει να απο­δει­χθεί αυτό, διότι πλη­θαί­νουν τα σήματα κιν­δύ­νου και από ανθρω­πι­στι­κές οργα­νώ­σεις και ΜΚΟ, ότι οι υπάρ­χου­σες δομές στα κέντρα Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης (ΚΥΤ ή αλλιώς hotspots) σε Λέσβο, Σάμο, Χίο, Κω και Λέρο έχουν ξεπε­ρά­σει τα όρια.

Η αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση σηκώνει τους τόνους και ο αρμό­διος τομε­άρ­χης της, Μιλ­τιά­δης Βαρ­βι­τσιώ­της, πέρα από την επί­σκεψη στα νησιά προ ημερών, βάζει θέμα ανε­πάρ­κειας του Γ. Μουζάλα. Μάλιστα τον χαρα­κτη­ρί­ζει και «επι­βλαβή για τα συμ­φέ­ρο­ντα της χώρας και των πολιτών», ενώ τον κατη­γό­ρησε για την απόφασή του για τη δημιουρ­γία πέντε νέων κέντρων υπο­δο­χής και ταυ­το­ποί­η­σης (hot spots) στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου, με τον Γ. Μουζάλα να το δια­ψεύ­δει.

Επίσης, γαλάζια στελέχη επα­να­φέ­ρουν – θα κατα­τε­θεί και ερώτηση στη Βουλή – το θέμα με τα κον­δύ­λια για το Μετα­να­στευ­τικό και τον ρόλο ορι­σμέ­νων ΜΚΟ και θυμί­ζουν τις παλαιό­τε­ρες δηλώ­σεις, κυρίως του Οδυσσέα Βου­δούρη, πρώην γ.γ. του υπουρ­γείου Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής.

Ταυ­τό­χρονα, υπάρχει τα τελευ­ταία εικο­σι­τε­τρά­ωρα ένα μπαράζ αρνη­τι­κών δημο­σιευ­μά­των σε μεγάλα γερ­μα­νικά ΜΜΕ. H «Welt» ανα­φέ­ρει ότι «τα ελλη­νικά νησιά στο Ανα­το­λικό Αιγαίο θα μπο­ρού­σαν σύντομα να ξανα­ζή­σουν μια νέα κρίση του Προ­σφυ­γι­κού». Η «ΤΑΖ» προει­δο­ποιεί ότι η Ελλάδα απει­λεί­ται με νέο προ­σφυ­γικό χάος, ενώ η «Handelsblatt» ανα­φέ­ρε­ται στην ανα­ζω­πύ­ρωση της προ­σφυ­γι­κής κρίσης.

Πέρα όμως από την κριτική, η κυβέρ­νηση ανα­δει­κνύει ότι οι ευρω­παϊ­κές χώρες απέ­τυ­χαν να εκπλη­ρώ­σουν τις δεσμεύ­σεις τους για τη μετε­γκα­τά­σταση των αιτού­ντων άσυλο. Μάλιστα επι­κα­λού­νται στοι­χεία της Διε­θνούς Αμνη­στίας, σύμφωνα με την οποία «οι χώρες της ΕΕ έχουν εκπλη­ρώ­σει μόλις το 28,7% του στόχου μετε­γκα­τά­στα­σης» και συντάσ­σο­νται με το αίτημά της – κάτι που ενδέ­χε­ται να το θέσει και ο ίδιος ο Αλ. Τσίπρας λίαν συντό­μως στους ομο­λό­γους του – ζητώ­ντας το πρό­γραμμα να επε­κτα­θεί και για εκεί­νους που παρα­μέ­νουν εγκλω­βι­σμέ­νοι στα ελλη­νικά νησιά.