Η Τουρκία «πνίγει» το Καστελόριζο με θαλάσσιο πάρκο που το αποκόπτει από τη Ρόδο

-Η Άγκυ­ρα «βα­φτί­ζει» θα­λάσ­σια πάρκα τις διεκ­δι­κή­σεις της Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας και η Αθήνα απα­ντά ότι οι μο­νο­με­ρείς ενέρ­γειες δεν δη­μιουρ­γούν τε­τε­λε­σμέ­να

-Με 2 προ­ε­δρι­κά δια­τάγ­μα­τα που φέ­ρουν την υπο­γρα­φή του Ρε­τζέπ Ταγίπ Ερ­ντο­γάν, η Τουρ­κία θε­σπί­ζει θα­λάσ­σιες προ­στα­τευό­με­νες ζώνες που απο­κό­πτουν το Κα­στε­λό­ρι­ζο από τη Ρόδο και ει­σχω­ρούν με­τα­ξύ Λή­μνου και Σα­μο­θρά­κης, ενώ το ελ­λη­νι­κό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών χα­ρα­κτη­ρί­ζει πα­ρά­νο­μη την ενέρ­γεια και ξε­κα­θα­ρί­ζει ότι δεν πα­ρά­γει κα­νέ­να έν­νο­μο απο­τέ­λε­σμα.

Σε μια κί­νη­ση με σαφή γε­ω­πο­λι­τι­κή στό­χευ­ση, η οποία ντύ­νε­ται με τον μαν­δύα της προ­στα­σί­ας του θα­λάσ­σιου πε­ρι­βάλ­λο­ντος και της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, προ­χώ­ρη­σε η Τουρ­κία, ανα­κη­ρύσ­σο­ντας 2 «εθνι­κά θα­λάσ­σια πάρκα» σε πε­ριο­χές του Αι­γαί­ου και της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου που επι­κα­λύ­πτουν ζώνες ελ­λη­νι­κών κυ­ριαρ­χι­κών δι­καιω­μά­των και τμή­μα­τα της μη οριο­θε­τη­μέ­νης ελ­λη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας. Τα σχε­τι­κά προ­ε­δρι­κά δια­τάγ­μα­τα, με ημε­ρο­μη­νία 15 Αυ­γού­στου 2026 και την υπο­γρα­φή του Τούρ­κου προ­έ­δρου, δη­μο­σιεύ­θη­καν στην τουρ­κι­κή Εφη­με­ρί­δα της Κυ­βερ­νή­σε­ως και αφο­ρούν ζώνες που εκτεί­νο­νται και πέραν των τουρ­κι­κών χω­ρι­κών υδά­των. Η απά­ντη­ση της Αθή­νας υπήρ­ξε άμεση και κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κή, με το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών να το­νί­ζει ότι η μο­νο­με­ρής αυτή ενέρ­γεια είναι πα­ρά­νο­μη και δεν μπο­ρεί να δη­μιουρ­γή­σει τε­τε­λε­σμέ­να ούτε στο Αι­γαίο ούτε στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Δύο πάρκα με αιχμή τις τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις

Το πρώτο από τα 2 πάρκα χω­ρο­θε­τεί­ται στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο και κα­τα­λαμ­βά­νει μια ιδιαί­τε­ρα εκτε­τα­μέ­νη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή, η οποία απλώ­νε­ται από τα ανα­το­λι­κά της Ρόδου μέχρι και το Κα­στε­λό­ρι­ζο. Στην πράξη, η ζώνη αυτή απο­κό­πτει πλή­ρως το Κα­στε­λό­ρι­ζο από τη Ρόδο και το απο­μο­νώ­νει, πε­ριο­ρί­ζο­ντάς το στα υφι­στά­με­να χω­ρι­κά ύδατα των 6 ναυ­τι­κών μι­λί­ων. Η πε­ριο­χή που με­τα­τρέ­πε­ται σε τουρ­κι­κό θα­λάσ­σιο πάρκο απο­τε­λεί, σύμ­φω­να με το Δί­καιο της Θά­λασ­σας, τμήμα της μη οριο­θε­τη­μέ­νης ελ­λη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας και η κί­νη­ση της Άγκυ­ρας εκτι­μά­ται ότι συ­νι­στά μία ακόμη προ­σπά­θεια επι­βο­λής τε­τε­λε­σμέ­νων μέσω μιας δια­δι­κα­σί­ας άσχε­της με τα ζη­τή­μα­τα οριο­θέ­τη­σης, όπως είναι η πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή προ­στα­σία.

Το δεύ­τε­ρο πάρκο θε­σπί­ζε­ται στο Βό­ρειο Αι­γαίο και ει­σχω­ρεί ως σφήνα στη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή με­τα­ξύ Λή­μνου και Σα­μο­θρά­κης. Πρό­κει­ται για ζώνη διε­θνών υδά­των που ανή­κει στη μη οριο­θε­τη­μέ­νη ελ­λη­νι­κή υφα­λο­κρη­πί­δα και ει­σέρ­χε­ται εντός του δυ­νη­τι­κού ορίου των χω­ρι­κών υδά­των των 12 ναυ­τι­κών μι­λί­ων των ελ­λη­νι­κών νη­σιών. Με τη χά­ρα­ξη αυτή, η Τουρ­κία ακο­λου­θεί την πάγια θέση της περί μέσης γραμ­μής με­τα­ξύ των ηπει­ρω­τι­κών ακτών των δύο χωρών, αγνο­ώ­ντας πλή­ρως την ύπαρ­ξη και την επή­ρεια των ελ­λη­νι­κών νη­σιών. Η συ­γκε­κρι­μέ­νη διεκ­δί­κη­ση επί της ελ­λη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας δεν είναι νέα, καθώς είχε δια­τυ­πω­θεί ήδη από τη δε­κα­ε­τία του ’70 με τη χο­ρή­γη­ση αδειών ερευ­νών στην τουρ­κι­κή κρα­τι­κή εται­ρεία πε­τρε­λαί­ων ΤΡΑΟ.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό στοι­χείο των χαρ­τών που συ­νο­δεύ­ουν τα 2 προ­ε­δρι­κά δια­τάγ­μα­τα είναι ότι η τουρ­κι­κή πλευ­ρά εμ­φα­νί­ζει το Κα­στε­λό­ρι­ζο και τα υπό­λοι­πα νησιά χωρίς καμία συ­νο­ρια­κή γραμ­μή, ούτε καν αυτή των 6 ναυ­τι­κών μι­λί­ων. Η απο­τύ­πω­ση αυτή εντάσ­σε­ται προ­φα­νώς στην αντί­λη­ψη της Άγκυ­ρας ότι δεν υφί­στα­νται θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα στο Αι­γαίο με­τα­ξύ Ελ­λά­δας και Τουρ­κί­ας, ενώ και οι δύο χάρ­τες απο­τυ­πώ­νουν αυ­θαί­ρε­τα τις διεκ­δι­κή­σεις της λε­γό­με­νης Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας.

Η αιχ­μη­ρή απά­ντη­ση του ελ­λη­νι­κού Υπουρ­γεί­ου Εξω­τε­ρι­κών

Η αντί­δρα­ση της ελ­λη­νι­κής δι­πλω­μα­τί­ας ήρθε λίγες ώρες μετά τη δη­μο­σί­ευ­ση των δια­ταγ­μά­των, με ανα­κοί­νω­ση που δεν αφή­νει πε­ρι­θώ­ρια πα­ρερ­μη­νειών. Όπως επι­ση­μαί­νει το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, με τις Προ­ε­δρι­κές Απο­φά­σεις της 15ης Αυ­γού­στου 2026 η Τουρ­κία ανα­κή­ρυ­ξε 2 «εθνι­κά θα­λάσ­σια πάρκα» στο βο­ρειο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο και την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, τα οποία εκτεί­νο­νται και πέραν των τουρ­κι­κών χω­ρι­κών υδά­των.

Το ΥΠΕΞ υπο­γραμ­μί­ζει ότι στο μέτρο που τα εν λόγω πάρκα κα­τα­λαμ­βά­νουν διε­θνή ύδατα, η εγκα­θί­δρυ­σή τους είναι πα­ρά­νο­μη, καθώς κα­νέ­να κρά­τος δεν έχει δι­καί­ω­μα, σύμ­φω­να με το Δί­καιο της Θά­λασ­σας, να προ­βαί­νει μο­νο­με­ρώς στην εγκα­θί­δρυ­ση θα­λάσ­σιων προ­στα­τευό­με­νων πε­ριο­χών σε πε­ριο­χές εκτός εθνι­κής δι­καιο­δο­σί­ας. Επι­πλέ­ον, όπως το­νί­ζε­ται, τα πάρκα αυτά είναι πα­ρά­νο­μα και στον βαθμό που εκτεί­νο­νται εντός της ελ­λη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας. Πρό­κει­ται, συ­νε­πώς, κατά την Αθήνα, για ενέρ­γεια που δεν πα­ρά­γει κα­νέ­να απο­λύ­τως έν­νο­μο απο­τέ­λε­σμα, τόσο ως προς τα διε­θνή ύδατα όσο και ως προς τα ελ­λη­νι­κά δι­καιώ­μα­τα στην υφα­λο­κρη­πί­δα.

Η ανα­κοί­νω­ση ξε­κα­θα­ρί­ζει ότι η μο­νο­με­ρής θέ­σπι­ση από την Τουρ­κία «εθνι­κών» θα­λάσ­σιων πάρ­κων και σε πε­ριο­χές εκτός της δι­καιο­δο­σί­ας της δεν μπο­ρεί να δη­μιουρ­γή­σει τε­τε­λε­σμέ­να ούτε να επη­ρε­ά­σει καθ’ οιον­δή­πο­τε τρόπο δι­καιώ­μα­τα που απορ­ρέ­ουν από το Διε­θνές Δί­καιο. Πα­ράλ­λη­λα, το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών αντι­πα­ρα­βάλ­λει την τουρ­κι­κή κί­νη­ση με την ελ­λη­νι­κή πρω­το­βου­λία, υπεν­θυ­μί­ζο­ντας ότι η Ελ­λά­δα θέ­σπι­σε Εθνι­κά Θα­λάσ­σια Πάρκα στο Ιόνιο και στο Αι­γαίο Πέ­λα­γος σε πλήρη συμ­μόρ­φω­ση με το Δί­καιο της Θά­λασ­σας και απο­κλει­στι­κά εντός των ελ­λη­νι­κών χω­ρι­κών υδά­των.

Η Αθήνα προει­δο­ποιεί, ακόμη, ότι ενέρ­γειες που επι­χει­ρούν να δη­μιουρ­γή­σουν τε­τε­λε­σμέ­να ή να επη­ρε­ά­σουν μο­νο­με­ρώς το κα­θε­στώς των θα­λάσ­σιων ζωνών στο Αι­γαίο και την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο πα­ρα­βιά­ζουν το Διε­θνές Δί­καιο, δεν συμ­βάλ­λουν στην εμπέ­δω­ση κλί­μα­τος καλής γει­το­νί­ας και υπο­νο­μεύ­ουν σο­βα­ρά τις προ­σπά­θειες δια­τή­ρη­σης σχέ­σε­ων αμοι­βαί­ας κα­τα­νό­η­σης με­τα­ξύ των δύο χωρών. Η ανα­κοί­νω­ση κα­τα­λή­γει με τη δια­βε­βαί­ω­ση ότι η Ελ­λά­δα θα συ­νε­χί­σει να ενερ­γεί με συ­νέ­πεια και απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα για την προ­στα­σία των κυ­ριαρ­χι­κών δι­καιω­μά­των της, τη δια­φύ­λα­ξη των ελευ­θε­ριών της ανοι­κτής θά­λασ­σας, όπως αυτές προ­βλέ­πο­νται στο Δί­καιο της Θά­λασ­σας, καθώς και για την προ­στα­σία του θα­λάσ­σιου πε­ρι­βάλ­λο­ντος σύμ­φω­να με το Διε­θνές Δί­καιο.

Απά­ντη­ση στον ελ­λη­νι­κό Θα­λάσ­σιο Χω­ρο­τα­ξι­κό Σχε­δια­σμό

Σύμ­φω­να με τουρ­κι­κά μέσα ενη­μέ­ρω­σης, η κί­νη­ση της Άγκυ­ρας απο­φα­σί­στη­κε ως απά­ντη­ση στις πρω­το­βου­λί­ες της Ελ­λά­δας, η οποία έχει κα­τα­θέ­σει από το 2025 τον Θα­λάσ­σιο Χω­ρο­τα­ξι­κό Σχε­δια­σμό της. Ο ελ­λη­νι­κός σχε­δια­σμός πε­ρι­λαμ­βά­νει και τη μη οριο­θε­τη­μέ­νη Απο­κλει­στι­κή Οι­κο­νο­μι­κή Ζώνη, με εξω­τε­ρι­κά όρια, εκεί όπου δεν υπάρ­χει συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης, εκεί­να που θέτει ο νόμος 4001/2011. Στο ίδιο πλαί­σιο εντάσ­σε­ται και η θε­σμο­θέ­τη­ση των 2 ελ­λη­νι­κών Θα­λάσ­σιων Πάρ­κων στο Ιόνιο και στις Νό­τιες Κυ­κλά­δες, τα οποία, σε αντί­θε­ση με τα τουρ­κι­κά, εκτεί­νο­νται απο­κλει­στι­κά εντός των χω­ρι­κών υδά­των των νη­σιών και νη­σί­δων που κα­λύ­πτουν.

Τα τουρ­κι­κά πάρκα επι­κα­λύ­πτουν πλή­ρως τον ελ­λη­νι­κό Θα­λάσ­σιο Χω­ρο­τα­ξι­κό Σχε­δια­σμό, όπως αυτός είχε πα­ρου­σια­στεί το 2025, και μά­λι­στα σε μια συ­γκυ­ρία κατά την οποία επί­κει­ται η επί­ση­μη κα­τά­θε­σή του στην αρ­μό­δια διεύ­θυν­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης. Με την κί­νη­σή της αυτή, η Άγκυ­ρα υιο­θε­τεί εκ νέου τη θέση ότι τα νησιά δεν δια­θέ­τουν άλλα δι­καιώ­μα­τα πέραν των χω­ρι­κών υδά­των των 6 ναυ­τι­κών μι­λί­ων και εμ­μέ­νει στη χά­ρα­ξη μέσης γραμ­μής με­τα­ξύ των ηπει­ρω­τι­κών ακτών των δύο χωρών.

Το πα­ρα­σκή­νιο και τα επό­με­να βή­μα­τα

Η τουρ­κι­κή αντί­δρα­ση στις ελ­λη­νι­κές πρω­το­βου­λί­ες δεν είναι και­νούρ­για. Η Άγκυ­ρα είχε ήδη αντι­δρά­σει τόσο με ανα­κοι­νώ­σεις του Υπουρ­γεί­ου Εξω­τε­ρι­κών της όσο και με επι­στο­λή προς τον ΟΗΕ για τον ελ­λη­νι­κό Θα­λάσ­σιο Χω­ρο­τα­ξι­κό Σχε­δια­σμό. Ανά­λο­γες εν­στά­σεις είχε εκ­φρά­σει και για την οριο­θέ­τη­ση των ερευ­νη­τι­κών οι­κο­πέ­δων νο­τί­ως της Κρή­της που πα­ρα­χω­ρή­θη­καν στην αμε­ρι­κα­νι­κή Chevron, τα εξω­τε­ρι­κά όρια των οποί­ων στη­ρί­ζο­νται και εκεί­να στον νόμο 4001/2011.

Η θέ­σπι­ση των τουρ­κι­κών θα­λάσ­σιων πάρ­κων απο­κτά πρό­σθε­τη βα­ρύ­τη­τα καθώς έρ­χε­ται σε μια πε­ρί­ο­δο κατά την οποία ανα­μέ­νε­ται το φθι­νό­πω­ρο η υιο­θέ­τη­ση από την τουρ­κι­κή πλευ­ρά του νόμου για τη «Γα­λά­ζια Πα­τρί­δα». Πρό­κει­ται για εξέ­λι­ξη που εκτι­μά­ται ότι θα προ­κα­λέ­σει νέο κύκλο έντα­σης στις ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις, σε μια συ­γκυ­ρία όπου οι δύο χώρες επι­χει­ρού­σαν το προη­γού­με­νο διά­στη­μα να δια­τη­ρή­σουν ανοι­χτούς τους διαύ­λους επι­κοι­νω­νί­ας. Η με­θό­δευ­ση της Άγκυ­ρας να προ­ω­θεί τις διεκ­δι­κή­σεις της μέσω ερ­γα­λεί­ων πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού χα­ρα­κτή­ρα κα­τα­δει­κνύ­ει, όπως προ­κύ­πτει από το σύ­νο­λο των στοι­χεί­ων, μια συ­στη­μα­τι­κή προ­σπά­θεια εμπέ­δω­σης επί του πε­δί­ου των θέ­σε­ών της, με την Αθήνα να δη­λώ­νει απο­φα­σι­σμέ­νη να μην επι­τρέ­ψει τη δη­μιουρ­γία οποιου­δή­πο­τε τε­τε­λε­σμέ­νου.