Κλινική μελέτη με τον ορό πλάσματος σε έξι ελληνικά νοσοκομεία

Όλα όσα προ­βλέ­πει το πρω­τό­κολλο για την πολυ­κε­ντρική μελέτη φάσης 2, που αφορά στη χορή­γηση πλά­σμα­τος ιαθέ­ντων από τη νόσο COVID-19, σε σοβαρά νοσού­ντες, και η οποία ξεκινά σε έξι ελλη­νικά νοσο­κο­μεία, απο­κα­λύ­πτει σε  συνέ­ντευξη του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κύριος ερευ­νη­τής της μελέτης καθη­γη­τής Θεραπευτικής- Ογκολογίας- Αιμα­το­λο­γίας, και πρύ­τα­νης του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημό­που­λος.

Το τελικό πρω­τό­κολλο, όπως λέει, έχει ήδη εγκρι­θεί, από την Επι­τροπή Αντι­με­τώ­πι­σης Έκτα­κτων Συμ­βά­ντων Δημό­σιας Υγείας από Λοι­μο­γό­νους Παρά­γο­ντες του υπουρ­γείου Υγείας (10 Απρι­λίου) και από το Επι­στη­μο­νικό Συμ­βού­λιο του Γ.Ν.Α. «Αλε­ξάν­δρα» (15 Απρι­λίου). «Μένει τώρα η έγκριση από τα Επι­στη­μο­νικά Συμ­βού­λια και των υπό­λοι­πων εμπλε­κό­με­νων νοση­λευ­τι­κών ιδρυ­μά­των, η οποία ανα­μέ­νε­ται να δοθεί τις αμέσως επό­με­νες μέρες, προ­κει­μέ­νου να ξεκι­νή­σει η μελέτη».

Με δεδο­μένη την υψηλή μετα­δο­τι­κό­τητα της νόσου και την υψηλή θνη­τό­τητα των ευπαθών ομάδων, καθί­στα­ται επι­τα­κτική η ανάγκη, λέει ο καθη­γη­τής, για άμεσα δια­θέ­σι­μες θερα­πείες. «Η εν λόγω μέθοδος κινεί­ται προς αυτή την κατεύ­θυνση, εφόσον ένας σημα­ντι­κός αριθμός ατόμων έχει αναρ­ρώ­σει και μπορεί να χρη­σι­μεύ­σει ως δότης πλά­σμα­τος, το οποίο περιέ­χει αντι­σώ­ματα έναντι του SARS-Co-V2». Το πρω­ταρ­χικό στοι­χείο που θα καθο­ρί­σει την επι­τυ­χία αυτής της προ­σέγ­γι­σης, είναι η επι­βί­ωση των ασθενών στις τρεις εβδο­μά­δες, στον ένα μήνα, και στους δύο μήνες από την ένταξη στη μελέτη, η οποία θα αρχίσει σε ένα δείγμα του­λά­χι­στον 60 ασθενών, και θα διαρ­κέ­σει 20 μήνες, ανα­φέ­ρει ο κ Δημό­που­λος. Τονίζει παράλ­ληλα το σημα­ντικο ρόλο που θα παίξουν στη μελέτη, το Εθνικό Κέντρο Αιμο­δο­σίας, το Ινστι­τούτο Παστέρ, αλλά και ο καθη­γη­τής  Γ. Παυ­λά­κης από το Εθνικό Ινστι­τούτο Καρ­κί­νου (NCI) των ΗΠΑ.

«Το πλάσμα θα συλ­λε­χθεί με πλα­σμα­φαί­ρεση, στο­χεύ­ο­ντας σε όγκο 600-700 ml ανά συνε­δρία αφαί­ρε­σης. Ο όγκος που συλ­λέ­γε­ται μετά από μια πλα­σμα­φαί­ρεση θα χωρι­στεί σε 3 θερα­πευ­τι­κές μονάδες όγκου 200-233 ml. Κάθε ασθενής λαμ­βά­νει συνο­λικά 3 μονάδες δια­δο­χικά, με από­σταση δύο ημερών μεταξύ τους. Επο­μέ­νως, η ανα­λο­γία είναι ένας δότης ανά έναν ασθενή. Ωστόσο, πολ­λα­πλές συνε­δρίες αφαί­ρε­σης ανά δότη είναι εφικτές, και άρα ένας δότης μπορεί να παρέχει πλάσμα για παρα­πάνω από έναν ασθενή».

Αρκετές μελέτες λέει ο κ. Δημό­που­λος έχουν  δείξει ότι η έγχυση πλά­σμα­τος από αναρ­ρώ­σα­ντες σε νοσού­ντες οδήγησε σε μείωση της παρα­μο­νής στο νοσο­κο­μείο και μείωση της θνη­τό­τη­τας από την περίοδο της Ισπα­νι­κής Γρίπης το 1918, έως και τη σύγ­χρονη εποχή στις επι­δη­μίες Sars και Mers, αλλά και στη παν­δη­μία της influenza A H1N1 το 2009. Παρό­μοιες μελέτες πάντως αυτή τη στιγμή γίνο­νται σε πολλές χώρες, όπως στις ΗΠΑ, τη Γερ­μα­νία, την Ιταλία, την Κίνα και αλλού.

Ακο­λου­θεί ολό­κληρη η συνέ­ντευξη που παρα­χώ­ρησε ο πρύ­τα­νης του ΕΚΠΑ Θάνος Δημό­που­λος.

Σε ποια νοσο­κο­μεία θα γίνει η κλινική μελέτη;

Το πρω­τό­κολλο της μελέτης που δημιουρ­γή­θηκε με την επι­στη­μο­νική συμβολή των συνα­δέλ­φων του ΕΚΠΑ Βασι­λι­κής Παππά και Μαριάν­νας Πολίτου και υπό την καθο­δή­γηση του ΕΟΔΥ (Γ. Πανα­γιω­τα­κό­που­λος) θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στα παρα­κάτω νοσο­κο­μεία (με τους αντί­στοι­χους ερευ­νη­τές)

1. Πανε­πι­στη­μιακό Γενικό Νοσο­κο­μείο «Αττικόν» (Β. Παππά, Α. Αντω­νιά­δου, Α. Αρμα­γα­νί­δης, Α. Μπάμιας, Σ. Παπα­γε­ωρ­γίου, Α. Τσαντές, Σ. Τσιό­δρας)

2. Γενικό Νοσο­κο­μείο Αθηνών «ο Ευαγ­γε­λι­σμός» (Σ. Ζακυν­θι­νός, Α. Κοτα­νί­δου, Μ. Παγώνη, Σ. Σαρι­δά­κης)

3. Πανε­πι­στη­μιακό Γενικό Νοσο­κο­μείο Πατρών (Χ. Γώγος)

4. Γενικό Νοσο­κο­μείο Νοση­μά­των Θώρακος Αθηνών «Η Σωτηρία» (Ν. Κου­λού­ρης, Α. Κου­τσού­κου, Α. Πεφάνης)

5. Γενικό Νοσο­κο­μείο Αθηνών «Αλε­ξάν­δρα» (Μ.Α. Δημό­που­λος, Ε. Τέρπος, Χ. Ματσούκα)

6. Αντι­καρ­κι­νικό Ογκο­λο­γικο Νοσο­κο­μείο Αθηνών «Ο Αγιος Σάββας» (Ε. Γρουζή)

Θα πρέπει να τονι­στεί εδώ ο σημα­ντι­κός ρόλος του Εθνικού Κέντρου Αιμο­δο­σίας (Κ. Στα­μού­λης) που θα δια­κι­νεί τις μονάδες πλά­σμα­τος που θα λαμ­βά­νο­νται από τους δότες και του Ινστι­τού­του Παστέρ (Α. Μεντής) που θα ανα­λά­βει την ανί­χνευση των IgG αντι­σω­μά­των έναντι του SARS-CoV-2 στο πλάσμα του δότη. Ιδιαί­τερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί και στη συμ­με­τοχή του καθη­γητή Γ. Παυλάκη από το NCI των ΗΠΑ, που θα υπο­στη­ρί­ξει ενεργά την ανί­χνευση ειδικών εξου­δε­τε­ρω­τι­κών αντι­σω­μά­των έναντι του SARS-CoV-2 στο πλάσμα του δότη.

Πόσοι ασθε­νείς  θα συμπε­ρι­λη­φθούν στη μελέτη;

Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι του­λά­χι­στον 60 ασθε­νείς με σοβαρή νόσο COVID-19 θα συμπε­ρι­λη­φθούν στη μελέτη.

Με τι ένδειξη λαμ­βά­νε­ται το αίμα από τον ιαθέντα. Πόσες μέρες πρέπει να έχουν περάσει απο την ίαση του και πως υπο­λο­γί­ζε­ται αυτό;

Είναι απα­ραί­τητο να πλη­ρού­νται τα ακό­λουθα κρι­τή­ρια για την ένταξη ενό­ςδότη στη μελέτη: δύο αρνη­τικά απο­τε­λέ­σματα με την τεχνική PCR για SARS-CoV-2 (ρινικό και / ή φαρυγ­γικό επί­χρι­σμα). Μεσο­διά­στημα του­λά­χι­στον 2 εβδο­μά­δων μετά την πλήρη ανάρ­ρωση από λοίμωξη με SARS-CoV-2 και ανο­σο­α­πό­κριση με την ανί­χνευση IgG αντι­σω­μά­των έναντι του SARS-CoV-2 στο πλάσμα του δότη.

Σε ποιους ασθε­νείς απευ­θύ­νε­ται;

Σε ασθε­νείς με ανα­πνευ­στική δυσχέ­ρεια που δεν χρειά­ζο­νται ακόμη μηχα­νική υπο­στή­ριξη της ανα­πνοής, αλλά είναι αυξη­μέ­νου κιν­δύ­νου να ανα­πτύ­ξουν ARDS (σύν­δρομο οξείας ανα­πνευ­στι­κής ανε­πάρ­κειας) και σε ασθε­νεις που απαι­τούν νοση­λεία σε ΜΕΘ με ή χωρίς μηχα­νική υπο­στή­ριξη της ανα­πνοής. Τα βασικά κρι­τή­ρια ένταξης ασθενών για να συμπε­ρι­λη­φθούν στη συγκε­κρι­μένη μελέτη περι­λαμ­βά­νουν: επι­βε­βαιω­μένη λοίμωξη από SARS-CoV-2,  έναρξη συμ­πτω­μά­των όχι για περισ­σό­τερο από 12 ημέρες από την ένταξη στη μελέτη, και σοβαρή μορφή της νόσου που μπορεί να είναι απει­λη­τική για τη ζωή (ανα­πνευ­στική ανε­πάρ­κεια, σηπτικό σοκ, ανε­πάρ­κεια πολλών οργάνων).

Πρό­κει­ται για προ­σω­ρινή θερα­πεία, μέχρι να βρεθεί κάποιο εμβόλιο ή κάποια άλλη θερα­πεία;

Η θερα­πεία απο­σκο­πεί στην υπο­στή­ριξη ασθενών με σοβαρή νόσο COVID-19. Δεν έχει σκοπό να υπο­κα­τα­στή­σει το εμβόλιο ή κάποια άλλη ειδική θερα­πευ­τική  αγωγή. Ευελ­πι­στούμε ότι όσο νέες θερα­πείες γίνο­νται δια­θέ­σι­μες και ειδικά όταν το εμβόλιο θα γίνει δια­θέ­σιμο για το ευρύ κοινό, τόσο λιγό­τε­ροι θα  είναι οι ασθε­νείς με σοβαρή νόσο COVID-19.

Τι προ­βλέ­πει το πρω­τό­κολλο για την χορή­γηση πλά­σμα­τος και πόσα άτομα μπορούν να θερα­πευ­θούν από το πλάσμα ενός ατόμου;

Το πλάσμα θα συλ­λε­χθεί με πλα­σμα­φαί­ρεση, στο­χεύ­ο­ντας σε όγκο 600-700 ml ανά συνε­δρία αφαί­ρε­σης. Ο όγκος που συλ­λέ­γε­ται μετά από μια πλα­σμα­φαί­ρεση θα χωρι­στεί σε 3 θερα­πευ­τι­κές μονάδες όγκου 200-233 ml. Κάθε ασθενής λαμ­βά­νει συνο­λικά 3 μονάδες δια­δο­χικά με από­σταση δύο ημερών μεταξύ τους. Επο­μέ­νως, η ανα­λο­γία είναι ένας δότης ανά έναν ασθενή. Ωστόσο, πολ­λα­πλές συνε­δρίες αφαί­ρε­σης ανά δότη είναι εφικτές, και άρα ένας δότης μπορεί να παρέχει πλάσμα για παρα­πάνω από έναν ασθενή.

Πόσο διαρκεί η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της μεθόδου; Η ποσό­τητα αντι­σω­μά­των ενδέ­χε­ται να σχε­τί­ζε­ται με την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα;

Η χορή­γηση άνοσου ορού δεν απο­σκο­πεί στην επί­τευξη μακρο­χρό­νιας ανοσίας στον ασθενή. Θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί σε βαρέως πάσχο­ντες ώστε να δια­πι­στω­θεί το  όφελος σε αυτή τη φάση της νόσου. Μακρό­χρονη ανο­σιακή απά­ντηση του οργα­νι­σμού επι­τυγ­χά­νε­ται με τον εμβο­λια­σμό. Το εάν η ποσό­τητα ή/και η ποιό­τητα των αντι­σω­μά­των που χορη­γού­νται σχε­τί­ζε­ται με την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της μεθόδου απο­τε­λεί ερώτημα το οποίο θα διε­ρευ­νη­θεί στο πλαίσιο της μελέτης μας.

Η μέθοδος έχει ήδη χρη­σι­μο­ποι­η­θεί σε ασθέ­νειες όπως πνευ­μο­νία, πολιο­μυ­ε­λί­τιδα, ιλαρά, παρω­τί­τιδα, SARS, ΜERS, διφθε­ρί­τιδα, στον αιμορ­ρα­γικό πυρετό της Αργε­ντι­νής, αλλά και στην Ισπα­νική Γρίπη του 1918. Έχετε δεδο­μένα από τα οποία να γνω­ρί­ζετε  πως λει­τούρ­γησε στο παρελ­θόν έτσι ώστε να την δοκι­μά­ζετε τώρα για τον νέο κορω­νοϊό;

Η χορή­γηση πλά­σμα­τος από ασθε­νείς οι οποίοι ανέρ­ρω­σαν από το σύν­δρομο  σοβαρής ανα­πνευ­στι­κής δυσχέ­ρειας (SARS) χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε με επι­τυ­χία σε  βαρέως πάσχο­ντες από τη νόσο που εμφά­νι­ζαν επι­δεί­νωση της κλι­νι­κής εικόνας παρά την χορή­γηση υψηλών δόσεων μεθυ­λο­πρε­δνι­ζο­λό­νης. Αρκετές μελέτες έχουν  δείξει ότι η έγχυση πλά­σμα­τος από αναρ­ρώ­σα­ντες ασθε­νείς οδήγησε σε μείωση της παρα­μο­νής στο νοσο­κο­μείο και μείωση της θνη­τό­τη­τας. Κατά την διάρ­κεια της επι­δη­μίας με τον ιό Ebola  το 2014, o ΠΟΥ υιο­θέ­τησε την πρα­κτική χορή­γη­σης πλά­σμα­τος από αναρ­ρώ­σα­ντες με τη μορφή της εμπει­ρι­κής θερα­πείας κατά την διάρ­κεια της έξαρσης της νόσου. Το 2015 εκπο­νή­θηκε πρω­τό­κολλο για την αντι­με­τώ­πιση του κορω­νοϊού του Ανα­πνευ­στι­κού Συν­δρό­μου της Μέσης  Ανα­το­λής (MERS-CoV) που περιε­λάμ­βανε την χρήση πλά­σμα­τος από αναρ­ρώ­σα­ντες. Στην παν­δη­μία του 2009 της influenza A H1N1 προ­ο­πτική μελέτη έδειξε ότι η  χορή­γηση πλά­σμα­τος που ελήφθη με πλα­σμα­φαί­ρεση από αναρ­ρώ­σα­ντες δότες, είχε ως απο­τέ­λε­σμα, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, σημα­ντική μείωση της  θνη­τό­τη­τας ασθενών με βαριά μορφή της νόσου, που είχαν εισα­χθεί σε μονάδες εντα­τι­κής θερα­πείας. Επι­πλέον στη μελέτη φάνηκε ότι το φορτίο του ιού ήταν σημα­ντικά μικρό­τερο μετά την εισα­γωγή στη ΜΕΘ, στην ομάδα των ασθενών που έλαβαν θερα­πεία με έγχυση πλά­σμα­τος αναρ­ρω­σά­ντων ασθενών. Tα θετικά αυτά απο­τε­λέ­σματα έχουν επι­βε­βαιω­θεί και από μετα-αναλύσεις. Επίσης μία άλλη μετα-ανάλυση που περιέ­λαβε 8 μελέτες με 1703 ασθε­νείς που έπασχαν από την Ισπα­νική γρίπη του 1918 και οι οποίοι έλαβαν παρά­γωγα αίματος από αναρ­ρώ­σα­ντες ασθε­νείς έδειξε συνο­λική απόλυτη μείωση της θνη­τό­τη­τας κατά  20%.

Τι περι­μέ­νετε από αυτή την τεχνική και πότε θα έχετε τις πρώτες ενδεί­ξεις αν λει­τουρ­γεί;

Με δεδο­μένη την υψηλή μετα­δο­τι­κό­τητα της νόσου και την υψηλή θνη­τό­τητα των ευπαθών ομάδων, υπάρχει επι­τα­κτική ανάγκη για άμεσα δια­θέ­σι­μες θερα­πείες. Και η εν λόγω μέθοδος κινεί­ται προς αυτή την κατεύ­θυνση, εφόσον ένας σημα­ντι­κός αριθμός ατόμων έχει αναρ­ρώ­σει και μπορεί να χρη­σι­μεύ­σει ως δότης πλά­σμα­τος, που περιέ­χει αντι­σώ­ματα έναντι του SARS-Co-V2. Το πρω­ταρ­χικό  στοι­χείο που θα καθο­ρί­σει την επι­τυ­χία αυτής της προ­σέγ­γι­σης, δηλαδή το πρω­τεύον κατα­λη­κτικό σημείο της μελέτης, είναι η επι­βί­ωση των ασθενών στις  τρεις εβδο­μά­δες, στον ένα μήνα και στους δύο μήνες από την ένταξη στη μελέτη. Επι­πλέον στοι­χεία που θα αξιο­λο­γη­θούν για τον έλεγχο της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας  και της ασφά­λειας της μεθόδου, περι­λαμ­βά­νουν την ύφεση των συμ­πτω­μά­των, τις ανε­πι­θύ­μη­τες ενέρ­γειες από τη χορή­γηση πλά­σμα­τος, τη   διάρ­κεια παρα­μο­νής στο νοσο­κο­μείο, τη διάρ­κεια παρα­μο­νής στη μονάδα  εντα­τι­κής θερα­πείας (ΜΕΘ), τη διάρ­κεια ανα­πνευ­στι­κής υπο­στή­ρι­ξης, το χρόνο μέχρι την αρνη­τι­κο­ποί­ηση της PCR για τον ιό SARS-CoV-2 σε ρινικό/φαρυγ­γικό  επί­χρι­σμα, την προ­γνω­στική αξία των συν­νο­ση­ρό­τη­των και των δεικτών φλεγ­μο­νής σε σχέση με τη θνη­σι­μό­τητα, τη δυνα­τό­τητα συλ­λο­γής μονάδων  πλά­σμα­τος από δότες που ανέ­καμ­ψαν από λοίμωξη με SARS-CoV-2 , την κινη­τική  των αντι­σω­μά­των έναντι του SARS-CoV-2 στον ορό των ασθενών, τον τίτλο  αντι­σω­μά­των έναντι του SARS-CoV-2 στις μεταγ­γι­ζό­με­νες μονάδες πλά­σμα­τος, την πορεία του τίτλου των αντι­σω­μά­των έναντι του SARS-CoV-2 στους ασθε­νείς πριν και μετά την μετάγ­γιση πλά­σμα­τος.

Πρό­κει­ται για μία φθηνή τεχνική λόγω του ότι γίνεται από το αίμα μας;

Απο­τε­λεί μια σχετικά φθηνή τεχνική για την υπο­στή­ριξη βαρέως πασχό­ντων ασθενών. Το σημα­ντι­κό­τερο κόστος το έχουν τα φίλτρα πλα­σμα­φαί­ρε­σης που υπο­λο­γί­ζε­ται στα 170 με 200 ευρώ. Οι υπο­δο­μές και τα υλικά είναι δια­θέ­σιμα  στα νοσο­κο­μεία της χώρας μας.

Ποιός χρη­μα­το­δο­τεί τη μελέτη;

Η Ελλη­νική Αιμα­το­λο­γική Εται­ρεία (ΕΑΕ) και το Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) απο­τε­λούν τους χορη­γούς της μελέτης.

Θα λέγατε ότι ο νέος κορω­νο­ϊός μοιάζει με τον ιό του AIDS;

Οι κορω­νοϊοί απο­τε­λούν δια­φο­ρε­τική κατη­γο­ρία ιών σε σύγκριση με τον ιό της  ανθρώ­πι­νης ανο­σο­α­νε­πάρ­κειας (HIV) με δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά όσον αφορά  στην επι­δη­μιο­λο­γία, τη βιο­λο­γική συμπε­ρι­φορά, την παθο­γέ­νεια και την πορεία   της νόσου AIDS. Ωστόσο, μπο­ρούμε να σημειώ­σουμε τρεις κύριους παρά­γο­ντες ως προς τα βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά της αντι­δρα­σης μας, που είναι κοινοί τόσο στο  AIDS όσο και στη λοίμωξη COVID-19: α) Ανάγκη για συνεχή επι­τή­ρηση, επα­γρύ­πνηση και ταχεία δράση με βάση τα νέα δεδο­μένα που διαρκώς  ανα­δύ­ο­νται, β) Συνει­δη­το­ποί­ηση τόσο από τις αρχές όσο και από το γενικό  πλη­θυ­σμό ότι η νόσος πλήττει όλες τις ηλικίες και τα φύλα, και γ) Η επέν­δυση στην έρευνα και στη δημόσια υγεία είναι απο­τε­λε­σμα­τική.

πηγή kathimerini.gr