Ενα table book για την Μεσαιωνική πόλη της Ρόδου με τους ιππότες -Σχέδια, χάρτες, φωτογραφίες [εικόνες]

Σαν σκηνικό ταινίας, αν περ­πα­τή­σεις στα Μεσαιω­νικά δρο­μά­κια της παλιάς πόλης της Ρόδου, ο χρόνος γυρίζει πίσω. Πώς όμως ξεκί­νη­σαν όλα και δια­τη­ρή­θη­καν ως σήμερα;

Η πόλη της Ρόδου ιδρύ­θηκε το 408 π.Χ. στο βορειό­τερο άκρο του νησιού και οικο­δο­μή­θηκε με βάση ένα άρτιο πολε­ο­δο­μικό σύστημα, σχε­δια­σμένο από τον Ιππό­δαμο τον Μιλήσιο. Την αρχαία πόλη δια­δέ­χθηκε η βυζα­ντινή, αρκετά πιο περιο­ρι­σμένη σε μέγεθος και οχυ­ρω­μένη ήδη από τον 7ο αιώνα.

Η πρώτη αυτή βυζα­ντινή οχύρωση περιέ­κλειε μόνο την περιοχή που ονο­μά­στηκε από τους Ιππότες “Κολ­λά­κιο”. Στις αρχές του 12ου αιώνα, όμως, το τείχος επε­κτά­θηκε για να συμπε­ρι­λά­βει μια έκταση 175.000 τ.μ. σχή­μα­τος ορθο­γω­νίου παραλ­λη­λο­γράμ­μου. Αυτή την πόλη κατέ­κτη­σαν οι Ιππότες του Αγίου Ιωάννη το 1309.

Ενα table book για την Μεσαιω­νική πόλη της Ρόδου

Το Πολι­τι­στικό Ίδρυμα Ομίλου Πει­ραιώς (ΠΙΟΠ) παρου­σιά­ζει τη νέα έκδοση με τίτλο Ρόδος 1912-1947. Η πολι­τική για τον σχε­δια­σμό του χώρου και τη δια­χεί­ριση των μνη­μείων κατά την ιταλική Κατοχή, του δρ αρχιτέκτονα-μηχανικού Κων­στα­ντί­νου Καρα­νά­σου.

Η έκδοση, απο­τέ­λε­σμα συστη­μα­τι­κής ερευ­νη­τι­κής εργα­σίας του συγ­γρα­φέα, έχει σημείο εκκί­νη­σης τη διδα­κτο­ρική του δια­τριβή με θέμα τη δια­χεί­ριση της μεσαιω­νι­κής πόλης της Ρόδου κατά την Ιτα­λο­κρα­τία (1912-1947). Η μελέτη εντάσ­σε­ται στο πλαίσιο των ευρύ­τε­ρων επι­στη­μο­νι­κών προ­βλη­μα­τι­σμών για την πολι­τική απο­κα­τά­στα­σης, προ­στα­σίας και δια­χεί­ρι­σης αρχι­τε­κτο­νι­κών μνη­μείων σε ιστο­ρικά κέντρα πόλεων.

Η περι­τει­χι­σμένη πόλη της Ρόδου κηρύ­χθηκε δια­τη­ρη­τέο μνη­μειακό συγκρό­τημα από το ελλη­νικό κράτος το 1960 και μνημείο της παγκό­σμιας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς από την UNESCO, το 1988.

Άποψη από δυτικά του Επι­σκο­πι­κού Μεγάρου, κατά τη διάρ­κεια των εργα­σιών απο­κα­τά­στα­σης των ετών 1938-40. © Υπουρ­γείο ΠολιτισμούΕφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου

Στην έκδοση κατα­γρά­φο­νται τα κύρια στάδια των αρχι­τε­κτο­νι­κών και ανα­στη­λω­τι­κών επεμ­βά­σεων, καθώς και του συνο­λι­κού πολε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού για τη μεσαιω­νική πόλη της Ρόδου, που τέθηκαν σε εφαρ­μογή από την ιταλική διοί­κηση μέσω των επι­στη­μο­νι­κών και πολι­τι­κών της εκπρο­σώ­πων.

Άποψη από ανα­το­λικά της οδού των Ιπποτών (1912)

Η απο­κα­τά­σταση μνη­μείων της μεσαιω­νι­κής πόλης της Ρόδου «δια­βά­ζε­ται» σε συσχε­τι­σμό με την ιταλική πολι­τική δια­χεί­ρι­σης του μνη­μεια­κού συνόλου, όπως ανα­πτύ­χθηκε κατά τις χρο­νι­κές ενό­τη­τες 1912-1923, 1923-1936, 1936-1947.

Άποψη από νότια της Θαλασ­σι­νής Πύλης (1923-24)

Σημα­ντι­κές μορφές Ιταλών αρχαιο­λό­γων (όπως οι Giuseppe Gerola, Amedeo Maiuri, κ.ά.) πρό­τει­ναν την υλο­ποί­ηση ευρείας κλί­μα­κας ανα­στη­λω­τι­κών εργα­σιών, ενώ οι πολι­τι­κοί και στρα­τιω­τι­κοί εκπρό­σω­ποι της ιτα­λι­κής φασι­στι­κής διοί­κη­σης επι­δί­ω­ξαν τόσο την του­ρι­στική αξιο­ποί­ηση του μνη­μεια­κού συνόλου όσο και την ενί­σχυση του ιδε­ο­λο­γι­κού αφη­γή­μα­τος της romanità.

Άποψη από βορειο­α­να­το­λικά του Foro Italico στο Μαν­δράκι (μέσα της δεκα­ε­τίας του 1930)

Η εικο­νο­γρα­φική και αρχειακή τεκ­μη­ρί­ωση της έκδοσης δια­τη­ρεί οργα­νική σχέση με το κείμενο.

Ο συγ­γρα­φέας έχει εντο­πί­σει και μελε­τή­σει ανέκ­δοτο αρχειακό υλικό (σχέδια, χάρτες, φωτο­γρα­φίες, διοι­κη­τικά έγγραφα της εποχής), το οποίο δημο­σιεύ­ε­ται πρώτη φορά. Πρό­κει­ται για τεκ­μή­ρια που από­κει­νται σε σημα­ντικά φωτο­γρα­φικά αρχεία και σε συλ­λο­γές, στην Ελλάδα και στην Ιταλία, μέσω των οποίων φωτί­ζε­ται το χρονικό των ανα­στη­λω­τι­κών εργα­σιών και επεμ­βά­σεων κατά την περίοδο της Ιτα­λο­κρα­τίας.

Η εικο­νο­γρα­φική και αρχειακή τεκ­μη­ρί­ωση της έκδοσης δια­τη­ρεί οργα­νική σχέση με το κείμενο.

Ο συγ­γρα­φέας έχει εντο­πί­σει και μελε­τή­σει ανέκ­δοτο αρχειακό υλικό (σχέδια, χάρτες, φωτο­γρα­φίες, διοι­κη­τικά έγγραφα της εποχής), το οποίο δημο­σιεύ­ε­ται πρώτη φορά. Πρό­κει­ται για τεκ­μή­ρια που από­κει­νται σε σημα­ντικά φωτο­γρα­φικά αρχεία και σε συλ­λο­γές, στην Ελλάδα και στην Ιταλία, μέσω των οποίων φωτί­ζε­ται το χρονικό των ανα­στη­λω­τι­κών εργα­σιών και επεμ­βά­σεων κατά την περίοδο της Ιτα­λο­κρα­τίας.

Άποψη από βόρεια (από το φρούριο του Αγίου Νικο­λάου) της ιστο­ρι­κής πόλης της Ρόδου και του λιμα­νιού του Μαν­δρα­κίου (1913)

Ρόδος 1912-1947 -Η πολι­τική για τον σχε­δια­σμό του χώρου και τη δια­χεί­ριση των μνη­μείων κατά την ιταλική Κατοχή

Κων­στα­ντί­νος Καρα­νά­σος

Αθήνα 2023, σ. 344, εικ. 188 (φωτο­γρα­φίες, χάρτες, κατό­ψεις, αρχειακό υλικό)

€ 50,00

ΠΙΟΠ | Εκδό­σεις / Αγγ. Γέροντα 6, 10558 Πλάκα / Τ.: 210 3256922 |

Πηγή iefimerida.gr