Οι επιχειρήσεις αυξάνονται, αλλά το 64% είναι ατομικές

Ευκαι­ριακή, χωρίς φιλο­δο­ξία –πέρα από τα γρήγορα έσοδα για τους ιδιο­κτή­τες των επι­χει­ρή­σεων– και επο­μέ­νως και χωρίς προ­ο­πτική εξα­κο­λου­θεί να είναι σε μεγάλο βαθμό η ελλη­νική επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, ακόμη και σήμερα, δεκα­πέ­ντε χρόνια μετά την εκδή­λωση της οικο­νο­μι­κής κρίσης στη χώρα και μόλις επτά χρόνια από την έξοδο από το μνη­μό­νιο. Αν και σταθερά από το 2017 ο αριθμός των εγγρα­φών νέων επι­χει­ρή­σεων συνεχώς αυξά­νε­ται –με ένα ανα­με­νό­μενο διά­λειμμα το 2020 λόγω της παν­δη­μίας– με το ισο­ζύ­γιο εγγρα­φών – δια­γρα­φών να είναι ολοένα και πιο θετικό, για μια ακόμη φορά επι­βε­βαιώ­νε­ται ότι σε σημα­ντικό βαθμό ισχύει το «ουκ εν τω πολλώ το ευ».

Σύμφωνα με τα στοι­χεία του Γενικού Εμπο­ρι­κού Μητρώου (ΓΕΜΗ), από τις 991.149 ενεργές επι­χει­ρή­σεις σήμερα το 64,76% αφορά ατο­μι­κές επι­χει­ρή­σεις. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται δε ότι βάσει των τελευ­ταίων στοι­χείων που δημο­σί­ευσε πριν από λίγες ημέρες η Ελλη­νική Στα­τι­στική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), περίπου 6 στις 10 επι­χει­ρή­σεις δεν απα­σχο­λούν καν μισθω­τούς. Το 26,14% των ενεργών επι­χει­ρή­σεων σήμερα δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στο εμπόριο, ενώ δεύ­τε­ρος πολυ­πλη­θέ­στε­ρος κλάδος είναι αυτός της παροχής υπη­ρε­σιών κατα­λυ­μά­των και εστί­α­σης, όπου δρα­στη­ριο­ποιεί­ται το 16,34% των ενεργών επι­χει­ρή­σεων σήμερα (11,5% πρό­κει­ται για επι­χει­ρή­σεις του κλάδου εστί­α­σης και το υπό­λοιπο 4,84% ανήκει στον κλάδο κατα­λυ­μά­των).

Δεν είναι ανα­γκαίες οι επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης; Φυσικά και είναι, τόσο για τους ημε­δα­πούς κατα­να­λω­τές, όσο και για τη στήριξη της περί­φη­μης «βαριάς βιο­μη­χα­νίας» μας, δηλαδή του του­ρι­σμού. Οταν όμως μοιάζει σχεδόν να είναι… μονο­καλ­λιέρ­γεια, υπάρχει πρό­βλημα τόσο λόγω της χαμηλής παρα­γω­γι­κό­τη­τας του κλάδου όσο και της ελά­χι­στης συμ­βο­λής στην αντα­γω­νι­στι­κό­τητα της οικο­νο­μίας. Πρό­κει­ται δε σε μεγάλο βαθμό για θνη­σι­γενή εγχει­ρή­ματα. Ετσι, ενώ στο σύνολο των επι­χει­ρή­σεων κατε­βά­ζει ρολά έπειτα από 1 ή 2 χρόνια λει­τουρ­γίας το 14,39%, στον κλάδο της εστί­α­σης το ποσοστό αυτό ανε­βαί­νει στο 17,55%. Το 65% των επι­χει­ρή­σεων εστί­α­σης έχει κλείσει, σύμφωνα με το ΓΕΜΗ, την πρώτη δεκα­ε­τία της ζωής τους, ενώ το αντί­στοιχο ποσοστό στο σύνολο των επι­χει­ρή­σεων είναι 56%. Μόνο το 2024 άνοιξαν συνο­λικά σχεδόν 7.000 νέες επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης, ενώ φέτος από τις αρχές του έτους μέχρι τώρα έχουν ανοίξει ακόμη περίπου 6.300 επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης.

Παρότι αύξηση των ενάρ­ξεων επι­χει­ρή­σεων κατα­γρά­φε­ται –αν και όχι τόσο εντυ­πω­σιακή– και στον τομέα της μετα­ποί­η­σης, πρό­κει­ται σε μεγάλο βαθμό για εγχει­ρή­ματα εξαι­ρε­τικά μικρού μεγέ­θους. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του ΓΕΜΗ, το 6,28% των ενεργών επι­χει­ρή­σεων σήμερα (64.647 επι­χει­ρή­σεις) δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στον μετα­ποι­η­τικό τομέα, ενώ μόνο μες στο 2025 έχουμε 2.650 ενάρ­ξεις (αλλά και 1.039 κλει­σί­ματα). Ας σημειω­θεί δε ότι και σε αυτόν τον τομέα το 61,22% των επι­χει­ρή­σεων πρό­κει­ται για ατο­μι­κές.

Με βάση τα παρα­πάνω, δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι οι εξα­γω­γές, ανα­γκαίες τόσο για την επι­βί­ωση και κυρίως για την ανά­πτυξη των επι­χει­ρή­σεων –δεδο­μέ­νου ότι η ελλη­νική αγορά είναι πολύ μικρή– όσο και για την ενί­σχυση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της εθνικής οικο­νο­μίας, είναι στην ουσία υπόθεση πολύ λίγων και μεγάλων επι­χει­ρή­σεων. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ (τελευ­ταία δια­θέ­σιμα αφορούν το έτος 2023), μόλις 19.393 επι­χει­ρή­σεις πραγ­μα­το­ποί­η­σαν εξα­γω­γές. Το 49,7% της συνο­λι­κής αξίας των εξα­γω­γών ή 23,54 δισ. ευρώ πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε από 50 συνο­λικά επι­χει­ρή­σεις, το δε 83,8% ή 39,69 δισ. ευρώ έγινε από 1.000 συνο­λικά επι­χει­ρή­σεις.

Αν και οι εξα­γω­γές αγαθών έχουν αυξηθεί σημα­ντικά τα τελευ­ταία χρόνια, τόσο σε απόλυτα μεγέθη όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ (σε σχεδόν 50 δισ. ευρώ το 2024 από 27 δισ. ευρώ το 2013 και απο­τε­λούν το 21% του ΑΕΠ από 15,3% το 2013) η από­κλιση είναι μεγάλη από την Ε.Ε. (περίπου 37% του ΑΕΠ). Την ίδια ώρα, αυξά­νο­νται τα τελευ­ταία χρόνια σημα­ντικά και οι εισα­γω­γές, τόσο σε τελικά προ­ϊ­ό­ντα όσο και σε ενδιά­μεσα αγαθά, λόγω κυρίως της αύξησης της κατα­νά­λω­σης –με τον του­ρι­σμό να δια­δρα­μα­τί­ζει καθο­ρι­στικό ρόλο– προ­κα­λώ­ντας διεύ­ρυνση του εμπο­ρι­κού ελλείμ­μα­τος. Το τελευ­ταίο είχε μειωθεί στα χρόνια των μνη­μο­νίων λόγω της ραγδαίας υπο­χώ­ρη­σης της ζήτησης, χωρίς ωστόσο την ίδια ώρα να ενι­σχυ­θεί σημα­ντικά η εγχώρια παρα­γωγή και να περιο­ρι­στεί η εξάρ­τηση της χώρας από τις εισα­γω­γές. Ετσι, το έλλειμμα του εμπο­ρι­κού ισο­ζυ­γίου έφτασε στα 35 δισ. ευρώ το 2024, σχεδόν διπλά­σιο από το 2013, απο­τε­λώ­ντας το 14,8% του ΑΕΠ (από 10,4% του ΑΕΠ το 2013).

Ισως η καλύ­τερη απο­τύ­πωση για το τι συμ­βαί­νει στην ελλη­νική οικο­νο­μία, αλλά και ποια είναι τα «καμπα­νά­κια» χωρίς κανείς να παρα­γνω­ρί­ζει τους σημα­ντι­κούς ρυθμούς ανά­πτυ­ξης των τελευ­ταίων ετών, είναι τα ακό­λουθα στοι­χεία από την ΕΛΣΤΑΤ (σε στα­θε­ρές τιμές): ιδιω­τική κατα­νά­λωση το 2005 143,36 δισ. ευρώ, ιδιω­τική κατα­νά­λωση το 2024 143,20 δισ. ευρώ, επεν­δύ­σεις 2005 42,03 δισ. ευρώ, επεν­δύ­σεις 2024 35,47 δισ. ευρώ, εξα­γω­γές αγαθών και υπη­ρε­σιών 2005 43,87 δισ. ευρώ και εξα­γω­γές αγαθών και υπη­ρε­σιών 2024 71,78 δισ. ευρώ, αλλά εισα­γω­γές 2005 61,62 δισ. ευρώ και το 2024 88,83 δισ. ευρώ.

Πηγή: moneyreview.gr