Σωτήρης Σέρμπος: «Όλα τα στοιχήματα βρίσκονται πάνω στο τραπέζι…»

Ο κ. Σω­τή­ρης Σέρ­μπος, είναι ανα­πλη­ρω­τής κα­θη­γη­τής Διε­θνούς Πο­λι­τι­κής στο Δη­μο­κρί­τειο Πα­νε­πι­στή­μιο Θρά­κης.

Στη συ­νέ­ντευ­ξη που ακο­λου­θεί, μι­λά­ει στην ‘δ’ σχε­τι­κά με τις δρα­μα­τι­κές εξε­λί­ξεις μετά την τρο­μο­κρα­τι­κή επί­θε­ση της Χαμάς στο Ισ­ρα­ήλ ενώ εξη­γεί την στάση της Τουρ­κί­ας, με τον Πρό­ε­δρο Ταγίπ Ερ­ντο­γάν να προ­σπα­θεί να παί­ξει τον ρόλο του δια­με­σο­λα­βη­τή και όχι μόνον, λόγω των μου­σουλ­μα­νι­κών κα­τα­βο­λών και στό­χων του.

Επι­πλέ­ον, το­νί­ζει πως ‘Υπάρ­χει κίν­δυ­νος γε­νι­κευ­μέ­νης κρί­σης στη Μέση Ανα­το­λή, τον οποίο δεν μπο­ρού­με να εκτι­μή­σου­με ακόμη’.

• Κύριε Σέρ­μπο, γιατί η Χαμάς επέ­λε­ξε τη δε­δο­μέ­νη στιγ­μή να επι­τε­θεί με αυτό τον τρόπο στο Ισ­ρα­ήλ;

Κοι­τάξ­τε, μπο­ρού­με να δια­κρί­νου­με δύο λό­γους: ο πρώ­τος είναι προ­κει­μέ­νου να εκτρο­χιά­σει μια δια­δι­κα­σία προ­σέγ­γι­σης μέσω των συμ­φω­νιών ανά­με­σα σε αρα­βι­κές χώρες με το Ισ­ρα­ήλ –και κατ’ επέ­κτα­ση και με τις ΗΠΑ. Θα ξε­χώ­ρι­ζα όμως την πε­ρί­πτω­ση της Σα­ου­δι­κής Αρα­βί­ας. Άρα, το σε­νά­ριο αυτό έχει “πα­γώ­σει” για ένα με­γά­λο διά­στη­μα, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη πώς θα εξε­λι­χθούν και τα γε­γο­νό­τα στην Μέση Ανα­το­λή. Άρα εδώ, η Χαμάς, είδε ου­σια­στι­κά ότι το Πα­λαι­στι­νια­κό μπαί­νει στο συρ­τά­ρι, με ό,τι συ­νε­πά­γε­ται και για την ίδια και, ασφα­λώς, υπό μια άλλη οπτι­κή. Αυτό θα απο­τε­λού­σε (και απο­τε­λεί) μια ση­μα­ντι­κή θε­τι­κή εξέ­λι­ξη, και ένα ήδη πρώτο όφε­λος –σε αυτή την φάση- από την πλευ­ρά του Ιράν. Θα έλεγα ότι μέσα από αυτή την ιστο­ρία, η Χαμάς (μια τρο­μο­κρα­τι­κή ορ­γά­νω­ση) επι­θυ­μεί να πάρει την πρω­το­κα­θε­δρία και τα σκή­πτρα, ως εκεί­νη που μπο­ρεί να εκ­προ­σω­πή­σει τα συμ­φέ­ρο­ντα των Πα­λαι­στι­νί­ων.

Το δεύ­τε­ρο, αφορά στην εσω­τε­ρι­κή κα­τά­στα­ση στο Ισ­ρα­ήλ. Ίσως εκεί, δεν απο­δώ­σα­με τόση ση­μα­σία όση θα έπρε­πε, αφού ση­μειώ­θη­κε μια πρω­τό­γνω­ρη πε­ρί­ο­δος δι­χα­σμού και πό­λω­σης. Μια κρίση θε­σμι­κή, πο­λι­τι­κή και κοι­νω­νι­κή, η οποία μετά βε­βαιό­τη­τας άφησε το απο­τύ­πω­μά της και στις ισ­ραη­λι­νές ένο­πλες δυ­νά­μεις και στις υπη­ρε­σί­ες εθνι­κής ασφά­λειας. Άρα, εδώ, δρώ­ντες όπως η Χαμάς, διέ­γνω­σαν ένα πα­ρά­θυ­ρο ευ­και­ρί­ας. Μια αδυ­να­μία, μια ευα­λω­τό­τη­τα από την πλευ­ρά του Ισ­ρα­ήλ, ρήγ­μα­τα και αβε­βαιό­τη­τες το οποίο, με­τα­ξύ άλλων το χρη­σι­μο­ποί­η­σε για να δεί­ξει ότι το Ισ­ρα­ήλ δεν είναι ανί­κη­το. Θα έλεγα ότι αυτοί ήταν οι δύο βα­σι­κοί λόγοι και βε­βαί­ως, θα δούμε εάν και κατά πόσο η Χαμάς, θα κα­τα­φέ­ρει να εμπλέ­ξει και μια σειρά άλλων δρώ­ντων κρα­τι­κών και μη –άρα σε έναν πό­λε­μο όπου θα επι­θυ­μού­σε να απο­κτή­σει πε­ρι­φε­ρεια­κό χα­ρα­κτή­ρα. Η Χαμάς, θέλει πά­ντως, να αντι­κα­τα­στή­σει την πα­λαι­στι­νια­κή αρχή –η οποία ούτως ή άλλως είναι ‘γη­ρα­σμέ­νη’ και δεν επέ­δει­ξε ικα­νό­τη­τες να επα­να­φέ­ρει στο τρα­πέ­ζι το Πα­λαι­στι­νια­κό, με βάση τα ψη­φί­σμα­τα του Συμ­βου­λί­ου Ασφα­λεί­ας.

• Υπάρ­χει κίν­δυ­νος γε­νι­κευ­μέ­νης κρί­σης στη Μέση Ανα­το­λή και πώς βλέ­πε­τε τις κι­νή­σεις από την πλευ­ρά των Ηνω­μέ­νων Πο­λι­τειών;

Υπάρ­χει κίν­δυ­νος, τον οποίο δεν μπο­ρού­με να εκτι­μή­σου­με αν πα­ρα­μεί­νει το κυ­ρί­αρ­χο ή όχι σε­νά­ριο. Αυτή τη στιγ­μή εξε­τά­ζου­με πολ­λα­πλά σε­νά­ρια: από ένα σε­νά­ριο απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης της Μέσης Ανα­το­λής (σε πε­ρι­φε­ρεια­κό επί­πε­δο) έως –το πιο αι­σιό­δο­ξο- την επι­στρο­φή στο τρα­πέ­ζι δια­πραγ­μά­τευ­σης, προ­φα­νώς χωρίς την Χαμάς, τους επό­με­νους μήνες. Το γε­γο­νός πως οι ΗΠΑ, κι­νή­θη­καν πολύ γρή­γο­ρα στην με­τα­φο­ρά στρα­τιω­τι­κών δυ­νά­με­ων μέσω του αε­ρο­πλα­νο­φό­ρου Gerald Ford» (το οποίο θα ακο­λου­θή­σουν και άλλα) θέλει να στεί­λει ένα ισχυ­ρό μή­νυ­μα απο­τρο­πής, άρα να στεί­λει και μη­νύ­μα­τα σε άλ­λους δρώ­ντες όπως το Ιράν και ίσως η Τε­χε­ρά­νη (όχι αυτή κα­θαυ­τή, αλλά οι αντι­πρό­σω­ποί της που δια­τη­ρεί με έμ­φα­ση στην Χεζ­μπο­λάχ, στον Λί­βα­νο, στην Συρία, στο Ιράκ και στην Υε­μέ­νη). Συ­νε­πώς, είναι ένα καλό ‘μά­θη­μα’ και για την Ελ­λά­δα, για να δούμε πώς λει­τουρ­γούν οι στρα­τη­γι­κές συμ­μα­χί­ες και πώς επι­βε­βαιώ­νο­νται στην πράξη. Η άλλη όψη του ιδίου νο­μί­σμα­τος όμως, είναι ότι και οι ίδιες οι ΗΠΑ δεν γνω­ρί­ζουν πώς θα εξε­λι­χθεί η υπό­θε­ση –γι’ αυτό προ­χω­ρούν και σε μια τέ­τοια κί­νη­ση. Δεν είναι δυ­νά­μεις που απο­στέλ­λο­νται προ­κει­μέ­νου να αμυν­θεί το Ισ­ρα­ήλ απο­τε­λε­σμα­τι­κά όσον αφορά την επι­κρά­τεια στην Λω­ρί­δα της Γάζας και την Δυ­τι­κή Όχθη. Αντι­λαμ­βά­νε­στε ότι είναι μη­νύ­μα­τα προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί ένας πε­ρι­φε­ρεια­κός πό­λε­μος. Θα δούμε πώς θα εξε­λι­χθούν όλα αυτά, στο προ­σε­χές διά­στη­μα ενώ θα πρέ­πει να με­λε­τά­με τις αντι­δρά­σεις των άλλων χωρών (είτε σε επί­πε­δο κυ­βερ­νή­σε­ών τους, είτε σε επί­πε­δο κοι­νω­νιών). Υπάρ­χει και το αν­θρω­πι­στι­κό ζή­τη­μα που θα κα­θο­ρί­σει επί­σης τις εξε­λί­ξεις.

Να προ­σθέ­σω ότι οι ΗΠΑ, με ανοι­χτό τον πό­λε­μο στην Ου­κρα­νία, δεν θα ήθε­λαν σε καμία πε­ρί­πτω­ση μια πε­ρι­φε­ρεια­κή διέ­νε­ξη που θα αφο­ρού­σε και δική τους εμπλο­κή αλλά και του Ιράν. Συ­νε­πώς, όλα τα στοι­χή­μα­τα βρί­σκο­νται πάνω στο τρα­πέ­ζι…

Ταυ­τό­χρο­να, θα σας έλεγα ότι και η Τε­χε­ρά­νη δεν θα επι­θυ­μού­σε μια ενερ­γή εμπλο­κή της σε αυτό το μέ­τω­πο –του­λά­χι­στον με τα μέχρι τώρα δε­δο­μέ­να. Σας υπεν­θυ­μί­ζω ότι η Τε­χε­ρά­νη έχει ήδη κά­ποια απτά κέρδη. Ωστό­σο, δεν μπο­ρού­με να απο­κλεί­σου­με και άλλες δρά­σεις που ίσως να προ­κα­λέ­σουν γε­νι­κευ­μέ­νες εξε­λί­ξεις.

• Πώς κρί­νε­τε τη θέση που τηρεί η Τουρ­κία; (αρ­νή­θη­κε να κα­τα­δι­κά­σει ως τρο­μο­κρα­τι­κή ενέρ­γεια τις επι­θέ­σεις της Χαμάς, κατά τη συ­νε­δρί­α­ση των υπουρ­γών Άμυ­νας του ΝΑΤΟ) ενώ διεκ­δι­κεί τον ρόλο του δια­με­σο­λα­βη­τή.

Όπως προ­α­νέ­φε­ρα, υπάρ­χουν κά­ποιες χώρες που (σύμ­φω­να με τα μέχρι τώρα δε­δο­μέ­να) ενι­σχύ­ουν την επό­με­νη μέρα όπως π.χ. το Ιράν ενώ εκεί, βρί­σκε­ται και το Κατάρ που είναι ένας ισχυ­ρός υπο­στη­ρι­κτής της Χαμάς. Στην πε­ρί­πτω­ση της Τουρ­κί­ας, είναι μια χώρα η οποία πα­ρα­μέ­νει εξαι­ρε­τι­κά φι­λι­κή προς την μου­σουλ­μα­νι­κή αδελ­φό­τη­τα από την οποία προ­έρ­χε­ται και η Χαμάς. Η Τουρ­κία, θε­ω­ρεί ότι θα υπάρ­χουν και για εκεί­νη τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα από την στάση που δια­τη­ρεί ένα­ντι χωρών όπως η Σα­ου­δι­κή Αρα­βία και η Αί­γυ­πτος. Κάτι που υπο­τι­μά­ται πολ­λές φορές, είναι ότι για την Τουρ­κία, είναι ένα πολύ βα­σι­κό κομ­μά­τι της στρα­τη­γι­κής της η θρη­σκευ­τι­κή διά­στα­ση. Οι φι­λο­δο­ξί­ες που έχει για να πρω­τα­γω­νι­στή­σει, αρ­γό­τε­ρα, εντός του μου­σουλ­μα­νι­κού κό­σμου, δεν εξα­ντλεί­ται στην Μέση Ανα­το­λή αλλά πε­ρι­λαμ­βά­νει την Αφρι­κή, την Ασία και άλλες γε­ω­γρα­φι­κές ζώνες. Δεν είναι τυ­χαίο το ό,τι κά­ποιοι στο εσω­τε­ρι­κό της Τουρ­κί­ας, ταυ­τί­ζο­νται με την Χαμάς (κάτι που είναι εντε­λώς λάθος, αφού είναι μια τρο­μο­κρα­τι­κή ορ­γά­νω­ση, δεν έχει καμία σχέση με τα δί­καια αι­τή­μα­τα του πα­λαι­στι­νια­κού λαού). Ενώ ο Ερ­ντο­γάν ήταν προ­σε­κτι­κός στις αρ­χι­κές δη­λώ­σεις του, υπο­χρε­ώ­θη­κε να παί­ξει το χαρτί, με το οποίο εμ­φα­νί­ζε­ται ως προ­στά­της των αδύ­να­μων μου­σουλ­μά­νων προ­σπα­θώ­ντας να ενι­σχύ­σει τα ερεί­σμα­τά του εντός του αρα­βι­κού κό­σμου. Έχει ωστό­σο, μια λο­γι­κή αυτό που κάνει. Πι­θα­νώς η Τουρ­κία θε­ω­ρεί ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν πολ­λές εναλ­λα­κτι­κές, οπότε θα απο­δε­χτούν την στρα­τη­γι­κή της αυ­το­νο­μία.

Τέλος, να ανα­φέ­ρου­με πως μια πι­θα­νή -έστω και προ­σω­ρι­νή- επι­στρο­φή των ΗΠΑ στη Μέση Ανα­το­λή με στρα­τιω­τι­κό απο­τύ­πω­μα, κάθε άλλο παρά ικα­νο­ποιεί τις πε­ρι­φε­ρεια­κές φι­λο­δο­ξί­ες της Τουρ­κί­ας. Εξ ού και οι σχε­τι­κές δη­λώ­σεις του προ­έ­δρου Ερ­ντο­γάν.