Το ημερολόγιο ενός αγροτικού γιατρού – Τα περιστατικά στα νησιά μας

Άθελά τους παρα­τη­ρη­τές μικρών κοι­νω­νιών. Στους πιο μικρούς τόπους ανα­δει­κνύ­ο­νται γρήγορα σε σημαί­νο­ντα πρόσωπα της κοι­νό­τη­τας για όσο διαρκεί η υπη­ρε­σία τους. Οι αγρο­τι­κοί γιατροί, συνήθως φρέσκοι από­φοι­τοι των σχολών τους που περι­μέ­νουν να περά­σουν τα χρόνια μέχρι την ειδι­κό­τητα, παίρ­νουν το βάπτι­σμα του πυρός της ιατρι­κής πρα­κτι­κής στις αγχω­τι­κές δια­κο­μι­δές που αψηφούν τα εμπόδια της γεω­γρα­φίας, αλλά και στις συγκρού­σεις με μεγα­λύ­τε­ρους συνα­δέλ­φους.

Τρεις από­φοι­τοι ιατρι­κής, πρώην και νυν αγρο­τι­κοί γιατροί νησιω­τι­κών τόπων, αφη­γού­νται στην «Κ» τις εμπει­ρίες του αγρο­τι­κού τους, που τις δια­κρί­νουν τόσο η τριβή με την πραγ­μα­τι­κό­τητα του επαγ­γελ­μα­τι­κού τους χώρου και του εγχώ­ριου συστή­μα­τος υγείας, όσο και η ανα­μέ­τρηση με την καλή αλλά και την άγρια πλευρά της νησιω­τι­κό­τη­τας.

«Μάθαμε 5 πράγ­ματα, ξεχά­σαμε άλλα 15»

Μέχρι τις αρχές του φετινού καλο­και­ριού, ο 30χρονος Τρια­ντά­φυλ­λος ήταν ένας από τους αγρο­τι­κούς για­τρούς της Μήλου, για περισ­σό­τερο από ενάμιση χρόνο. Η αναμονή για την ειδι­κό­τητά του είναι μεγάλη και έτσι απο­φά­σισε να επε­κτεί­νει το αγρο­τικό του και πέραν του έτους που απο­τε­λεί την υπο­χρε­ω­τική υπη­ρε­σία. «Ηταν η πρώτη μου δουλειά. Είχα το άγχος των δια­κο­μι­δών σε σχέση με τον καιρό. Αλλά είχα άγνοια κιν­δύ­νου κι έτσι έκανα τα χαρτιά μου για τις Κυκλά­δες», λέει.

Του πήρε δύο μήνες να «πατήσει στα πόδια του» και τα πάτησε όχι μόνο στη Μήλο αλλά και στην Κίμωλο και στην Ηρα­κλειά που τον έστελ­ναν όταν υπήρχαν ελλεί­ψεις. Τη δια­φο­ρε­τική προ­σέγ­γιση των ανθρώ­πων και των τριών τόπων προς εκείνον, τη συνδέει με την οικο­νο­μική άνθηση που έχει δει κάθε νησί από τον του­ρι­σμό.

«Στη Μήλο συνά­ντησα ντό­πιους που ήθελαν να εξυ­πη­ρε­τού­νται γρήγορα, ή κάποιους που πίστευαν ότι η ιατρική πράξη έπρεπε να κρα­τή­σει λιγό­τερο από πέντε λεπτά. Δεν έβλεπαν ότι είμαστε εκεί, μακριά από τους τόπους μας, για να βοηθάμε».

Στα μικρό­τερα νησιά οι κάτοι­κοι φώναζαν τον γιατρό για ένα μικρό ή μεγάλο κέρασμα και τον χαι­ρε­τού­σαν με το χαμό­γελο, όπως λέει. «Εκανα ορι­σμέ­νους καλούς φίλους στη Μήλο, κυρίως συνα­δέλ­φους. Τον διευ­θυ­ντή, έναν ορθο­πε­δικό που μου έμαθε πράγ­ματα που δεν θα μάθαινα ποτέ, αφού δεν θα κάνω χει­ρουρ­γική ειδι­κό­τητα».

Παι­δο­ψυ­χί­α­τρος στο Ρέθυμνο: «Παραι­τή­θηκα για να επι­βιώσω»

Η σχέση των αγρο­τι­κών γιατρών με τους μόνι­μους τοπι­κούς γενι­κούς ή ειδι­κούς για­τρούς είναι, εν πολλοίς, μια σχέση μαθη­τείας, όμως ο Τρια­ντά­φυλ­λος δεν θυμάται όλους τους συνα­δέλ­φους του εξίσου εξυ­πη­ρε­τι­κούς. «Μάθαμε πέντε πράγ­ματα, ξεχά­σαμε άλλα δεκα­πέ­ντε», λέει.

«Εκτός από έναν διευ­θυ­ντή εξει­δι­κευ­μένο στην επεί­γουσα δια­κο­μιδή και ιπτά­μενο που ήξερε να μας μάθει και όντως μας έμαθε, οι υπό­λοι­ποι γενικοί ιατροί δεν μας άκουγαν. Ελεγαν πως “εδώ υπάρχει ιεραρ­χία. Δεν μπορεί ο αγρο­τι­κός να αμφι­σβη­τεί τον επι­με­λητή”».

Πολλές δια­κο­μι­δές, κυρίως καρ­διο­λο­γι­κές, δεν μπορεί να συνο­δεύ­ο­νται από έναν αγρο­τικό που δεν έχει ξανα­δου­λέ­ψει

«Μας έλεγαν “εγώ παίρνω την ευθύνη, εγώ παίρνω και την απόφαση”. Είχαμε έρθει σε ρήξη αρκετές φορές, όταν απλώς βάζανε σε ένα καράβι τον ασθενή που έπρεπε να δια­κο­μι­στεί και έλεγαν στον αγρο­τικό που συνό­δευε “ό,τι χρεια­στείς θα είμαστε στο τηλέ­φωνο μαζί”. Ναι, έλα όμως που το τηλέ­φωνο δεν πιάνει ποτέ μεσο­πέ­λαγα».

Λέει πως το έχει συζη­τή­σει και με άλλους αγρο­τι­κούς και συμ­φω­νούν: πολλές δια­κο­μι­δές, κυρίως καρ­διο­λο­γι­κές, δεν μπορεί να συνο­δεύ­ο­νται από έναν αγρο­τικό που δεν έχει ξανα­δου­λέ­ψει. «Εκεί θέλει εξει­δι­κευ­μένο ή γενικό γιατρό που είναι πιο έμπει­ρος και θα έχει και πεδίο να απο­δεί­ξει την εμπει­ρία του».

«Με αγρο­τι­κούς εγώ δεν μιλάω»

Στην εφη­με­ρία της Μαρίνας έφτασε μια μέρα ένα σοβαρό περι­στα­τικό. Ο χει­ρουρ­γός που επίσης εφη­μέ­ρευε βρι­σκό­ταν στο σπίτι του, ενώ δεν έπρεπε. «Τον πήρα τηλέ­φωνο και η απά­ντησή του ήταν “εγώ με αγρο­τι­κούς δεν μιλάω”. Επειτα από διάφορα τηλε­φω­νή­ματα ήρθε και η ειδική γιατρός για το συγκε­κρι­μένο περι­στα­τικό. Ακο­λού­θησε χαμός, τσα­κω­μοί, βρι­σί­ματα».

Η Μαρίνα, ύστερα από έναν μήνα εκπαί­δευ­σης σε παθο­λο­γία και χει­ρουρ­γική, υπη­ρέ­τησε στη Σύρο από τα τέλη του 2023. Της είπαν πως στο νησί είχε καθιε­ρω­θεί η εξής πρα­κτική: όλοι οι γιατροί του Φοίνικα, του οικι­σμού όπου βρί­σκε­ται το αγρο­τικό ιατρείο, να πηγαί­νουν εκεί μια φορά την εβδο­μάδα και τις υπό­λοι­πες μέρες να βρί­σκο­νται από το πρωί στο νοσο­κο­μείο της Σύρου. «Το νοσο­κο­μείο είχε πάρα πολλές ελλεί­ψεις και σε για­τρούς και σε υπο­δο­μές. Δεν είχαμε νευ­ρο­λόγο, νευ­ρο­χει­ρουργό, αναι­σθη­σιο­λόγο. Στις εφη­με­ρίες μας οι ειδικοί γιατροί δεν έμεναν μέσα, τους έπαιρ­νες τηλέ­φωνο και έρχο­νταν από τα σπίτια τους που ήταν 15 λεπτά μακριά», λέει. Εξι μήνες μετά απο­φά­σισε, μαζί με μια ακόμα αγρο­τική γιατρό, να στα­μα­τή­σει να εφη­με­ρεύει στο νοσο­κο­μείο, επι­στρέ­φο­ντας στο ιατρείο του Φοίνικα και από εκεί, κατόπιν εντολών της ΔΥΠΕ να καλύ­πτει κενά για μερικές εβδο­μά­δες σε άλλα νησιά. Η Τζια, η Σχοι­νούσα και το Κου­φο­νήσι την περί­με­ναν.

Είναι πολύ μονα­δικό συναί­σθημα γιατί βλέπεις ότι έχει απο­τέ­λε­σμα αυτό που έχεις σπου­δά­σει. Και εγώ ένιωθα ευγνω­μο­σύνη που ανα­γνώ­ρι­ζαν ότι τους πρόσεξα και πως έκανα ό,τι μπο­ρούσα

Στα πολυ­δύ­ναμα ιατρεία των νησιών αυτών υπήρχαν του­λά­χι­στον τα μηχα­νή­ματα για να πραγ­μα­το­ποιού­νται κάποιες βασικές εξε­τά­σεις όπως η γενική αίματος ή οι υπέ­ρη­χοι. «Ασχετα αν ο αγρο­τι­κός ξέρει να κάνει υπέρηχο, εκτός από τον γρήγορο υπέρηχο στα τροχαία», λέει η Μαρίνα. Τη ρωτάμε αν τελικά ένας αγρο­τι­κός γιατρός ξέρει τι να κάνει και χαμο­γε­λάει. «Η ειλι­κρι­νής απά­ντηση είναι όχι. Μαθαί­νουμε κάποια βασικά πράγ­ματα στον μήνα εκπαί­δευ­σης και βαδί­ζουμε μετά σε μία πεπα­τη­μένη. Μετά ο καθένας, ανάλογα την ευστρο­φία και την επι­δε­ξιό­τητά του, παρεκ­κλί­νει από αυτή την πεπα­τη­μένη. Υπάρχει και ένα βιβλίο του Κολο­κυθά για τη δημόσια υγεία, έχει μέσα βασικές παθή­σεις και επεί­γο­ντα περι­στα­τικά που μπορεί να έρθουν στο ιατρείο σου και πώς να δώσεις πρώτες βοή­θειες», λέει. Η Μαρίνα το έχει συμ­βου­λευ­τεί την ώρα που συντα­γο­γρα­φεί «για να βεβαιωθώ ότι αυτό που θα δώσω είναι όντως αυτό που δίνεται».

Νοσο­κο­μεία: Στα Κύθηρα οι δια­σω­λη­νώ­σεις γίνο­νται με δυσκο­λία

Πάντως, η στιγμή που θυμάται πιο έντονα από το αγρο­τικό της ήταν αυτή της απο­χώ­ρη­σής της από τη Σχοι­νούσα. Την τελευ­ταία της μέρα, περ­νώ­ντας από την καφε­τέ­ρια βρήκε ντό­πιους συγκε­ντρω­μέ­νους, που είχαν μαζευ­τεί για να την απο­χαι­ρε­τή­σουν. «Είναι πολύ μονα­δικό συναί­σθημα γιατί βλέπεις ότι έχει απο­τέ­λε­σμα αυτό που έχεις σπου­δά­σει. Και εγώ ένιωθα ευγνω­μο­σύνη που ανα­γνώ­ρι­ζαν ότι τους πρόσεξα και πως έκανα ό,τι μπο­ρούσα», λέει.

Παρέα με τους 60άρηδες

Για τον 30χρονο Γιώργο αυτό είναι το δεύτερο αγρο­τικό. Βρί­σκε­ται στους Λειψούς όπου και θα παρα­μεί­νει μέχρι το επόμενο καλο­καίρι, κυρίως για βιο­πο­ρι­στι­κούς λόγους. Η αναμονή για την ειδι­κό­τητα είναι μεγάλη και οι μακρι­νοί Λειψοί δίνουν επι­πλέον οικο­νο­μικά κίνητρα για τους αγρο­τι­κούς για­τρούς που τους επι­λέ­γουν.

Στους δύο μήνες που βρί­σκε­ται εκεί δεν έχει προ­λά­βει να δια­πι­στώ­σει τις δυσκο­λίες του μικρού και απο­μα­κρυ­σμέ­νου τόπου που γίνο­νται εντο­νό­τε­ρες όταν μπει ο χει­μώ­νας. Τώρα, μετά το πέρας του ωραρίου του (παρα­μέ­νει on call 24 ώρες το 24ωρο) πάει για μια βουτιά στη θάλασσα. «Πόσο χάλια να είναι αυτό;» λέει ρητο­ρικά.

Στο όμορφο, ανεκ­με­τάλ­λευτο και σχετικά παρθένο νησί, όπως το περι­γρά­φει, τους μήνες του καλο­και­ριού οι νέοι εργά­ζο­νται και οι εκπαι­δευ­τι­κοί, που κατά κανόνα είναι κοντά στην ηλικία του, λείπουν. Του απο­μέ­νουν οι πιο ηλι­κιω­μέ­νοι που με την καρδιά τους τον προ­σκα­λούν να κάτσει μαζί τους. «Αφού δεν υπάρ­χουν αρκετοί συνο­μή­λι­κοι για να κοι­νω­νι­κο­ποι­η­θείς, κάνω παρέα με πενη­ντά­ρη­δες και εξη­ντά­ρη­δες», λέει. «Λέμε για τα βιώματά τους, τι έχουν κάνει στη ζωή τους και βέβαια, τι φάρμακα παίρ­νουν».

Στο νησί μια μητέρα τρέμει τις αλλαγές του καιρού περισ­σό­τερο από όσο άλλοι γονείς σε άλλα μέρη της Ελλάδας

Η υγεία είναι βασική έγνοια των κατοί­κων των μικρών νησιών, για αυτό και οι γιατροί κατα­λαμ­βά­νουν περί­ο­πτη θέση στην τοπική κοι­νω­νία. Τα εμπόδια που προ­κύ­πτουν από τη γεω­γρα­φική θέση θα μπο­ρού­σαν να αποβούν μοιραία και αυτό καθο­ρί­ζει συχνά τις απο­φά­σεις των ντόπιων. Ο Γιώργος δεν είχε ανα­ρω­τη­θεί ξανά για το εύρος των δυσκο­λιών της απο­μα­κρυ­σμέ­νης νησιω­τι­κό­τη­τας μέχρι να συνο­μι­λή­σει με αυτούς που γαλου­χή­θη­καν σε αυτή. Οπως μια μητέρα που τρέμει τις αλλαγές του καιρού περισ­σό­τερο από όσο άλλοι γονείς σε άλλα μέρη της Ελλάδας. «Μου έλεγε ότι όταν τα παιδιά της ήταν μικρά και είχε μποφόρ τα έβαζε να κάτσουν στον καναπέ και να δουν τηλε­ό­ραση. Γιατί αν χτυ­πού­σαν με τέτοιο καιρό δεν θα μπο­ρούσε να τα πάει πουθενά. Αυτό μέχρι τότε δεν το είχα αντι­λη­φθεί», λέει.

Πηγή: kathimerini.gr