Διοικητικό Εφετείο Πειραιά: Ακύρωση προστίμου 40.656 ευρώ για αυθαίρετη κατάληψη αιγιαλού στη Ρόδο

• Νέα δεδο­μένα στη νομο­λο­γία για τον καθο­ρι­σμό αιγια­λού μετά την ψήφιση του ν. 5092/2024 • Πώς επη­ρε­ά­ζο­νται επι­χει­ρή­σεις και τοπικές αρχές

Μια σημα­ντική απόφαση του Διοι­κη­τι­κού Εφε­τείου Πειραιά (ΔΕφΠειρ 47/2025) έφερε στο προ­σκή­νιο τη νομική αβε­βαιό­τητα που προ­κά­λεσε η αλλαγή στη νομο­θε­σία για τον αιγιαλό και την παραλία στα Δωδε­κά­νησα. Η υπόθεση αφο­ρούσε επιβολή προ­στί­μου ύψους 40.656,80 ευρώ και πράξη άμεσης απο­μά­κρυν­σης κινητών στοι­χείων (ομπρε­λο­κα­θι­σμά­των) από επι­χεί­ρηση στη Ρόδο, λόγω αυθαί­ρε­της κατά­λη­ψης κοι­νό­χρη­στου χώρου αιγια­λού.

Η εται­ρεία που δια­τη­ρεί κατά­στημα υγειο­νο­μι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος στην παραλία της Αρχαίας Καμεί­ρου άσκησε αίτηση ακύ­ρω­σης κατά των διοι­κη­τι­κών πράξεων, προ­βάλ­λο­ντας ότι μετά την έναρξη ισχύος του νέου νόμου 5092/2024 καταρ­γή­θηκε το προ­γε­νέ­στερο καθε­στώς περί καθο­ρι­σμού του αιγια­λού στα Δωδε­κά­νησα, με απο­τέ­λε­σμα να μην είναι ξεκά­θαρα τα όρια του αιγια­λού στην περιοχή.

Το ιστο­ρικό της υπό­θε­σης

Τον Σεπτέμ­βριο του 2024, η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία Δωδε­κα­νή­σων Α’ πραγ­μα­το­ποί­ησε αυτοψία στην εν λόγω παρα­λιακή περιοχή και δια­πί­στωσε ότι η επι­χεί­ρηση είχε τοπο­θε­τή­σει ομπρε­λο­κα­θί­σματα χωρίς νόμιμη παρα­χώ­ρηση, κατα­λαμ­βά­νο­ντας έκταση 1.016,42 τ.μ. στη ζώνη του αιγια­λού. Οι ελεγ­κτές κατέ­γρα­ψαν την παρά­βαση σε σχετική έκθεση αυτο­ψίας, βασι­ζό­με­νοι σε παλαιό­τερη απόφαση του 2013 που καθό­ριζε την οριο­γραμμή του αιγια­λού στην περιοχή.

Στις 11 Οκτω­βρίου 2024, η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία επέβαλε πρό­στιμο 40.656,80 ευρώ και εξέδωσε πράξη άμεσης απο­μά­κρυν­σης, δια­τάσ­σο­ντας την επι­χεί­ρηση να απο­μα­κρύ­νει τις εγκα­τα­στά­σεις της εντός 48 ωρών. Ωστόσο, η εται­ρεία προ­σέ­φυγε στο Διοι­κη­τικό Εφετείο Πειραιά, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι οι διοι­κη­τι­κές πράξεις ήταν νομικά αβά­σι­μες, καθώς ο καθο­ρι­σμός του αιγια­λού είχε αλλάξει με τη νέα νομο­θε­σία.

Η νέα νομο­θε­σία και το κρίσιμο ζήτημα του καθο­ρι­σμού αιγια­λού

Ο ν. 5092/2024, που τέθηκε σε ισχύ στις 4 Μαρτίου 2024, προ­κά­λεσε σημα­ντι­κές αλλαγές στη ρύθμιση του αιγια­λού και της παρα­λίας στα Δωδε­κά­νησα. Μέχρι τότε, ίσχυε το καθε­στώς του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κανο­νι­σμού Δωδε­κα­νή­σου (κ.δ. 132/1929), που προ­έ­βλεπε ότι ο αιγια­λός εκτει­νό­ταν 12 μέτρα πέραν της οριο­γραμ­μής του μεγί­στου συνή­θους χει­με­ρίου κύματος. Με τη νέα νομο­θε­σία, ο αιγια­λός περιο­ρί­ζε­ται πλέον απο­κλει­στικά στη ζώνη ξηράς που βρέ­χε­ται από τη θάλασσα κατά τις μεγα­λύ­τε­ρες και συνή­θεις ανα­βά­σεις των κυμάτων, ενώ η παραλία μπορεί να εκτεί­νε­ται έως 50 μέτρα από την οριο­γραμμή του αιγια­λού.

Σύμφωνα με τη μετα­βα­τική διάταξη του άρθρου 23 παρ. 9 του ν. 5092/2024, επι­βάλ­λε­ται νέος καθο­ρι­σμός της οριο­γραμ­μής του αιγια­λού στις περιο­χές των Δωδε­κα­νή­σων, ο οποίος δεν είχε ακόμη πραγ­μα­το­ποι­η­θεί την περίοδο που εκδό­θη­καν οι προ­σβαλ­λό­με­νες πράξεις. Έτσι, τέθηκε το ερώτημα αν η επιβολή προ­στί­μου και η διαταγή απο­μά­κρυν­σης μπο­ρού­σαν να βασι­στούν σε προ­γε­νέ­στερη οριο­θέ­τηση, που πλέον είχε καταρ­γη­θεί.

Η απόφαση του Διοι­κη­τι­κού Εφε­τείου Πειραιά

Το Διοι­κη­τικό Εφετείο Πειραιά έκρινε ότι, δεδο­μέ­νης της αλλαγής στη νομο­θε­σία, η έκθεση αυτο­ψίας και οι σχε­τι­κές διοι­κη­τι­κές πράξεις δεν είχαν νόμιμο έρεισμα. Συγκε­κρι­μένα, το δικα­στή­ριο δια­πί­στωσε ότι:

1. Ο αιγια­λός, όπως ορι­ζό­ταν από τον προϊ­σχύ­ο­ντα Κανο­νι­σμό του 1929, δεν είναι πλέον νομικά ισχύων μετά την ψήφιση του ν. 5092/2024.

2. Δεν είχε πραγ­μα­το­ποι­η­θεί νέος καθο­ρι­σμός του αιγια­λού σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις του νέου νόμου.

3. Η έκθεση αυτο­ψίας δεν περιείχε τεκ­μη­ριω­μένα στοι­χεία που να απο­δει­κνύ­ουν ότι η κατα­λη­φθείσα έκταση εντασ­σό­ταν στη νέα ζώνη του αιγια­λού, όπως αυτή πλέον ορί­ζε­ται.

Κατά συνέ­πεια, το δικα­στή­ριο απο­φά­σισε την ακύρωση τόσο της πράξης απο­μά­κρυν­σης όσο και του προ­στί­μου, ανα­πέ­μπο­ντας την υπόθεση στη Διοί­κηση για τη σύνταξη νέας, νομίμως αιτιο­λο­γη­μέ­νης έκθεσης αυτο­ψίας, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τα νέα δεδο­μένα.

Οι επι­πτώ­σεις της από­φα­σης

Η απόφαση αυτή απο­τε­λεί σημα­ντικό προη­γού­μενο για αντί­στοι­χες περι­πτώ­σεις στα Δωδε­κά­νησα, καθώς ανα­δει­κνύει το νομικό κενό που δημιουρ­γή­θηκε με την αλλαγή του νομο­θε­τι­κού καθε­στώ­τος. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ότι μέχρι να ολο­κλη­ρω­θεί ο νέος καθο­ρι­σμός των ορίων του αιγια­λού, οι τοπικές αρχές δεν μπορούν να βασί­ζο­νται σε προ­γε­νέ­στε­ρες οριο­θε­τή­σεις για την επιβολή προ­στί­μων ή τη λήψη κατα­σταλ­τι­κών μέτρων.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαί­τερη σημασία για τις επι­χει­ρή­σεις που δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε παρα­λια­κές περιο­χές των Δωδε­κα­νή­σων, καθώς παρέχει νομική βάση για την αμφι­σβή­τηση παρό­μοιων διοι­κη­τι­κών κυρώ­σεων. Παράλ­ληλα, δημιουρ­γεί την ανάγκη για άμεσες ενέρ­γειες από την πλευρά της Διοί­κη­σης, ώστε να ολο­κλη­ρω­θεί ο νέος καθο­ρι­σμός του αιγια­λού και να απο­σα­φη­νι­στούν οι κανόνες που διέπουν τη χρήση των παρα­θα­λάσ­σιων χώρων.

Η ακύρωση του προ­στί­μου των 40.656 ευρώ από το Διοι­κη­τικό Εφετείο Πειραιά δείχνει τη σημασία της ακρι­βούς εφαρ­μο­γής της νομο­θε­σίας για τον αιγιαλό και την παραλία. Μέχρι την πλήρη προ­σαρ­μογή των διοι­κη­τι­κών δια­δι­κα­σιών στον ν. 5092/2024, είναι πιθανό να υπάρ­ξουν κι άλλες παρό­μοιες υπο­θέ­σεις, οι οποίες θα κριθούν με βάση το νέο καθε­στώς.

Την υπόθεση χει­ρί­στηκε η δικη­γό­ρος κ. Ευη Χρι­στο­δου­λίδη.